Tweet
ŞALGAM Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye
ŞALGAM 9.1. Hasat
Şalgam yumruları 5–10 cm çapa ulaştığında hasat olgunluğuna gelmiş demektir. Çap büyüdükçe ve hasat süresi geciktikçe pancarlarda irileşme artar ve verim yükselir, ancak pancar yumrularında odunlaşma ve koflaşma belirtileri başlar. Odunlaşma ve koflaşma kaliteyi büyük ölçüde düşürür. Bu bakımdan irileşme olsun, verim artsın diye beklemek hatalı olur. Hasat elle yapılır. Turfanda ve taze tüketim için küçük yumrulu bitkiler, önce ayıklanır, yıkanır ve sonra 5–10’u bir araya getirilerek demet yapılır ve pazara şalgamlar yapraklı yollanır. Sanayi için veya bir müddet depolanıp sonra pazara gönderilecek şalgamların ve özellikle yumruları iri olan şalgamların dipteki kök ve üstteki sapları kesilir ve şalgam sadece yumru olarak bırakılır. Şalgam yumrusu üzerinden çıkan kökler varsa, bunlar da temizlenir. Yumrular kasalara doldurulur ve kasalar içinde pazara yollanır veya depoya konur.
ŞALGAM 9.2. Standardizasyon
Şalgamın ekonomik önemi az olduğundan ve üretimi fazla yapılmadığından, ülkemizde standardı henüz çıkartılmamıştır. Buna rağmen genel standart şartları uygulanabilir. Genel özellikler olarak, yumruların şekil, renk, büyüklük bakımından bir olması, sağlam olması, üzerinde derin yara, bere, çatlak izlerinin bulunmaması, odunlaşmaması istenir. Demet halinde satışlarda, yapraklar taze olmalı, solmuş, sararmış, çürümüş olmamalıdır. Şalgam yumruları iki sınıfa ayrılabilir. Birinci sınıfta yukarda söylenen genel özellikleri gösteren şalgamların en iyileri sokulabilir. İkinci sınıfa yeme özelliğinde olan ve yukarıdaki özellikler bakımından % 5 tolerans sınırları içinde bulunan şalgamlar alınabilir. Fakat bunlarda da odunlaşma ve yumru çatlamalarına daha izin verilmemelidir.
ŞALGAM 9.3. Piyasaya Arz
Şalgamlar 5–10’u bir arada demetler halinde veya sadece yumru olarak ve 10–15 kg yumru alabilen naylon çuvallara veya tahta kasalara konarak pazara arz edilir.
ŞALGAM 9.4. Muhafaza
Bu konuda herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bizde adi depolarda 2-3 ay saklanabilmektedir. Daha iyi koşulları olan depolarda, % 70–80 nem ve 5–10oC sıcaklıkta 2–3 ay muhafaza edilebilmektedir. Bazı yerde adi depolarda, yumrular nemli kum içinde daha uzun sürede saklanabilmektedir. Modern soğuk hava depolarında, saklanması havuç saklanması esas alınarak yapılabilir. Buna göre 0–0,5oC’de % 90–95 nemde 4–6 ay saklanabileceği söylenebilir ve bu süre içinde kayıp oranının % 8–10 civarında olacağı tahmin edilebilir.
ŞALGAM 9.5. Nakliye
Şalgamın nakliyesi, yumruların yapraklı ve yapraksız oluşuna göre değişir. Yapraklı yumrular kasalar içinde, yumru olanlar naylon çuvallar veya tahta kasalar içinde, kışın soğuk olmayan devrelerinde, üstü tenteli kamyonlarla rahatça nakledilebilir. Yumrular yola dayanıklıdır ve 5–10 günlük nakliyelerde bile fazla zararlanmaz. Yapraklı olanlarda bu süre 1-3 gün geçmemelidir. Yaz aylarında fazla sıcaklarda ve kış aylarında fazla soğuklarda dikkatli davranmak gerekir. Yazın sıcakta su kaybı ile kısa sürede pancarda solma ve buruşma meydana gelir ve fazla soğuklarda donabilir. Bu durumlarda nakliye süresi 1–2 günü aşmamalı, hatta mümkünse kısa süreli nakliyelerde bile özel koruyucu araçlar kullanılmalıdır.
ŞALGAM 9.1. Hasat
Şalgam yumruları 5–10 cm çapa ulaştığında hasat olgunluğuna gelmiş demektir. Çap büyüdükçe ve hasat süresi geciktikçe pancarlarda irileşme artar ve verim yükselir, ancak pancar yumrularında odunlaşma ve koflaşma belirtileri başlar. Odunlaşma ve koflaşma kaliteyi büyük ölçüde düşürür. Bu bakımdan irileşme olsun, verim artsın diye beklemek hatalı olur. Hasat elle yapılır. Turfanda ve taze tüketim için küçük yumrulu bitkiler, önce ayıklanır, yıkanır ve sonra 5–10’u bir araya getirilerek demet yapılır ve pazara şalgamlar yapraklı yollanır. Sanayi için veya bir müddet depolanıp sonra pazara gönderilecek şalgamların ve özellikle yumruları iri olan şalgamların dipteki kök ve üstteki sapları kesilir ve şalgam sadece yumru olarak bırakılır. Şalgam yumrusu üzerinden çıkan kökler varsa, bunlar da temizlenir. Yumrular kasalara doldurulur ve kasalar içinde pazara yollanır veya depoya konur.
ŞALGAM 9.2. Standardizasyon
Şalgamın ekonomik önemi az olduğundan ve üretimi fazla yapılmadığından, ülkemizde standardı henüz çıkartılmamıştır. Buna rağmen genel standart şartları uygulanabilir. Genel özellikler olarak, yumruların şekil, renk, büyüklük bakımından bir olması, sağlam olması, üzerinde derin yara, bere, çatlak izlerinin bulunmaması, odunlaşmaması istenir. Demet halinde satışlarda, yapraklar taze olmalı, solmuş, sararmış, çürümüş olmamalıdır. Şalgam yumruları iki sınıfa ayrılabilir. Birinci sınıfta yukarda söylenen genel özellikleri gösteren şalgamların en iyileri sokulabilir. İkinci sınıfa yeme özelliğinde olan ve yukarıdaki özellikler bakımından % 5 tolerans sınırları içinde bulunan şalgamlar alınabilir. Fakat bunlarda da odunlaşma ve yumru çatlamalarına daha izin verilmemelidir.
ŞALGAM 9.3. Piyasaya Arz
Şalgamlar 5–10’u bir arada demetler halinde veya sadece yumru olarak ve 10–15 kg yumru alabilen naylon çuvallara veya tahta kasalara konarak pazara arz edilir.
ŞALGAM 9.4. Muhafaza
Bu konuda herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bizde adi depolarda 2-3 ay saklanabilmektedir. Daha iyi koşulları olan depolarda, % 70–80 nem ve 5–10oC sıcaklıkta 2–3 ay muhafaza edilebilmektedir. Bazı yerde adi depolarda, yumrular nemli kum içinde daha uzun sürede saklanabilmektedir. Modern soğuk hava depolarında, saklanması havuç saklanması esas alınarak yapılabilir. Buna göre 0–0,5oC’de % 90–95 nemde 4–6 ay saklanabileceği söylenebilir ve bu süre içinde kayıp oranının % 8–10 civarında olacağı tahmin edilebilir.
ŞALGAM 9.5. Nakliye
Şalgamın nakliyesi, yumruların yapraklı ve yapraksız oluşuna göre değişir. Yapraklı yumrular kasalar içinde, yumru olanlar naylon çuvallar veya tahta kasalar içinde, kışın soğuk olmayan devrelerinde, üstü tenteli kamyonlarla rahatça nakledilebilir. Yumrular yola dayanıklıdır ve 5–10 günlük nakliyelerde bile fazla zararlanmaz. Yapraklı olanlarda bu süre 1-3 gün geçmemelidir. Yaz aylarında fazla sıcaklarda ve kış aylarında fazla soğuklarda dikkatli davranmak gerekir. Yazın sıcakta su kaybı ile kısa sürede pancarda solma ve buruşma meydana gelir ve fazla soğuklarda donabilir. Bu durumlarda nakliye süresi 1–2 günü aşmamalı, hatta mümkünse kısa süreli nakliyelerde bile özel koruyucu araçlar kullanılmalıdır.