Tweet
HIYAR Ekonomik Değeri
Hıyar yetiştiriciliğinin büyük bir bölümü yaz aylarında tarlada, diğer bir bölümü de, örtü altında kış aylarında yapılır. Kısacası yaz ve kış devamlı üretimi yapılır. Tarım Bakanlığı istatistiklerine göre, 1980-1999 yılları arasında 30-40 bin hektar alanda, 500-600 bin ton üretim yapılırken, bu oran 1992-2003 yılları arasında 43-50 bin hektar alan üzerinde 1-2,2 milyon ton hıyar üretimi olmuştur. Yani üretim alanı ve üretim miktarı ikiye katlanmıştır. Üretilen ürünün % 30–40’ı serler ve örtü altından, % 60–70’i açıkta yetiştiricilikten alınmaktadır. Kış aylarında fiyat biraz yükselir, yaz aylarında kısmen düşer. Serde üretim oldukça karlıdır. Son yıllara kadar hıyar, sadece büyük ölçüde yurt içinde tüketilmekteydi, ihracat pek yapılmazdı. Giderek hıyar önemli ölçüde Ortadoğu pazarlarına ihraç edilmeye başlanmıştır. Doğu bloğu ülkelerinin değişime uğraması ile, bu ülkelerin ihtiyaçları da karşılanmaya başlamıştır. Bu ülkeler, ileriki yıllarda Türkiye sebzeciliği açısından paha biçilmez değer kazanacaktır.
Hıyar yetiştiriciliğinde serlerde yapılan üretimle, tarlada yapılan üretim arasında karlılık açısından büyük fark bulunmaktadır. Tarlada hıyar üretiminde dekardan 2-5 ton arasında ürün alınır. Bu ürüne yapılan masraf 2003 yılı için dekara 500 milyon- 750 milyon TL’dir. Tarlada yetiştirilen ürünü haldeki satış fiyatı 300 bin–750 bin TL arasında oynar. Bu durumda dekara ortalama kar 1,5 milyar TL’dir. Genel kardan, masraflar çıkıldığında, net kar 1 milyar TL olur. Ser üretiminde dekara verim ilkbahar, sonbahar ve tek ürün yetiştiriciliğine, topraklı ve topraksız yetiştiricilik yapılmasına, üretim yerinin ısıtılıp, ısıtılmamasına ve yetiştirilen hıyar çeşide göre değişir. Dekara 5 ton ile 40 ton arasında oldukça faklı bir verim sonucu çıkar. Yapılan masrafların ve verimin ortalaması alındığında, dekara verim 20 ton ve masraflar da 10 milyar TL civarında olur. Ürünün haldeki fiyatı 500 bin-1 milyon TL arasında oynar. Ortalama satış değeriyle, elde olunan kar 15 milyar civarındadır. Bundan masraflar çıktığında net kar 5 milyara yakındır.
Hıyar yetiştiriciliğinin büyük bir bölümü yaz aylarında tarlada, diğer bir bölümü de, örtü altında kış aylarında yapılır. Kısacası yaz ve kış devamlı üretimi yapılır. Tarım Bakanlığı istatistiklerine göre, 1980-1999 yılları arasında 30-40 bin hektar alanda, 500-600 bin ton üretim yapılırken, bu oran 1992-2003 yılları arasında 43-50 bin hektar alan üzerinde 1-2,2 milyon ton hıyar üretimi olmuştur. Yani üretim alanı ve üretim miktarı ikiye katlanmıştır. Üretilen ürünün % 30–40’ı serler ve örtü altından, % 60–70’i açıkta yetiştiricilikten alınmaktadır. Kış aylarında fiyat biraz yükselir, yaz aylarında kısmen düşer. Serde üretim oldukça karlıdır. Son yıllara kadar hıyar, sadece büyük ölçüde yurt içinde tüketilmekteydi, ihracat pek yapılmazdı. Giderek hıyar önemli ölçüde Ortadoğu pazarlarına ihraç edilmeye başlanmıştır. Doğu bloğu ülkelerinin değişime uğraması ile, bu ülkelerin ihtiyaçları da karşılanmaya başlamıştır. Bu ülkeler, ileriki yıllarda Türkiye sebzeciliği açısından paha biçilmez değer kazanacaktır.
Hıyar yetiştiriciliğinde serlerde yapılan üretimle, tarlada yapılan üretim arasında karlılık açısından büyük fark bulunmaktadır. Tarlada hıyar üretiminde dekardan 2-5 ton arasında ürün alınır. Bu ürüne yapılan masraf 2003 yılı için dekara 500 milyon- 750 milyon TL’dir. Tarlada yetiştirilen ürünü haldeki satış fiyatı 300 bin–750 bin TL arasında oynar. Bu durumda dekara ortalama kar 1,5 milyar TL’dir. Genel kardan, masraflar çıkıldığında, net kar 1 milyar TL olur. Ser üretiminde dekara verim ilkbahar, sonbahar ve tek ürün yetiştiriciliğine, topraklı ve topraksız yetiştiricilik yapılmasına, üretim yerinin ısıtılıp, ısıtılmamasına ve yetiştirilen hıyar çeşide göre değişir. Dekara 5 ton ile 40 ton arasında oldukça faklı bir verim sonucu çıkar. Yapılan masrafların ve verimin ortalaması alındığında, dekara verim 20 ton ve masraflar da 10 milyar TL civarında olur. Ürünün haldeki fiyatı 500 bin-1 milyon TL arasında oynar. Ortalama satış değeriyle, elde olunan kar 15 milyar civarındadır. Bundan masraflar çıktığında net kar 5 milyara yakındır.