Tweet
KAVUN İklim ve Toprak İstekleri
Sıcaklık, ışık ve su kavunun yaşamında vazgeçilmez etkiye sahiptir. Bu üç faktörün birbiriyle dengesi, bitkilerin büyümelerini, gelişmelerini ve verimlerini büyük ölçüde etkiler. Kavunlar esasında belli bir sıcaklık sınırı içinde yayılmışlardır. Bu yayılış bölgeleri incelendiğinde görülür ki, yaşamları için 20-30°C arası sıcaklık en ideal sınırdır. Bu derecelerin altına düşüldüğünde bitkinin büyümesi, gelişmesi uzar. Nitekim kış aylarında serde yetiştirilen bir çeşit 120-150 günde meyvelerini olgunlaştırırken, yaz aylarında tarlada bu süre 90-100 güne kadar düşer. Sıcaklığın yükselmesi, 40-50°C’ye doğru çıkması, büyümesini yine yavaşlatır. Fakat etki düşük sıcaklıktaki kadar büyük değildir. Bitkinin tohumlarının çimlenmesi, ancak 10°C sıcaklıktan sonra meydana gelir. Sıcaklığın miktarı yanında vejetasyon dönemindeki toplam sıcaklığın da, kavun olgunlaşması ve tadı üzerine etkisi vardır. Belli bir düzeyde sıcaklık toplamı elde edilmediği zaman, kavunun tadında düşme meydana gelir ve ayrıca aroma maddeleri tam oluşmaz. Sulama, gübreleme gibi her türlü bakım işleri muntazam yürütülmesine karşılık bazı yıllar daha tatlı ve aromalı kavun elde edilmesinin yegane sebebi, yıllık sıcaklık toplamıdır. Işık, sıcaklık kadar olmasa da bitkinin renk ve aroma oluşuna etkendir. Ayrıca dokuların sıklığına, gevşekliğine ve depolanma süresine etken olabilmektedir. Işık miktarının azalması bitkilerin zayıf gelişmesine neden olur ve hücre dokuları bu yüzden zayıf kalır. Işık miktarının azaldığı yerlerde kavunlar daha geç hasat olgunluğuna gelir. Yine bu durumlarda elde olunan kavunların saklama sürelerinin kısaldığı tespit edilmiştir. Işık miktarının, kavuna üzerinde etkili olduğu diğer bir durum, bitkinin cinsiyetinedir. Genellikle kısa günde daha çok erkek çiçekler meydana gelir. Işık miktarının artması, erkek çiçek sayısının azalmasına, dişi çiçek sayısının çoğalmasına neden olur ve tabiatıyla dişi çiçek miktarı artınca verim de yükselir.
Halk arasında “kavunlar fazla sudan hoşlanmaz” diye bir kanı vardır. Bu aroma ve tat maddelerinin oluşması yönünden, meyvenin olgunlaşma döneminde doğrudur. Devamlı sulanan kavunlar iri olmalarına rağmen tat ve aroma maddelerinden yoksundur. Ancak kavundaki verim miktarını arttırmak bitkinin genç döneminde iyi bir yeşil aksam meydana getirmesine bağlıdır. Bu bakımdan kavunun, tohum ekiminden sonra 1-3 defa sulanması gerekebilir. Toprakta % 50-60 suyun bulunması en ideal seviyedir. Hasada yakın dönemde fazla su arzu edilmez ve sulama yapılmaz. İlkbaharı soğuk, yağışlı geçen iklimlerde erken yetiştiricilik bitkilerin büyümesine olumsuz etki yapar. Bu yüzden özellikle İç Anadolu veya Doğu-Güneydoğu Anadolu’da havalar ısındıktan sonra tohum ekimi yapılmasına dikkat edilmelidir.
Kavun, her çeşit toprakta yetişebilir. Fakat taşlı, tınlı topraklar kavun için idealdir. Bu topraklarda yeteri kadar toprak altı taban suyu bulunacak olursa, istenen miktarda ve kalitede kavun elde edilir. Ağır ve suyu bol topraklarda, kavunun kök hastalıkları artar. Bitkilerin vejetatif gelişmesi hızlanır, meyve verimi azalır. Yine meyve oluş dönemi uzar. Kumlu topraklar erkencilik sağlarsa da, verim miktarı kısmen düşüktür. Ayrıca kumlu topraklarda kesinlikle sulama gerekir. 400-500 mm yağışı olan ve ilkbaharda yağış alan yerlerde, sulama yapmadan kıraçta kavun yetiştirilebilir. Sulanan kavuna nazaran ürün miktarı düşük, fakat tat, aroma çok iyidir. Kavunlarda toprağın derin ve 3-5 kez işlenmesi, özellikle kıraç kavunculukta sonbahar toprak işlemesi çok önemlidir. Böylece dikimden önce kış yağışlarında suyun toprakta depolanması ve tutulması, ayrıca köklerin toprakta çok rahat derine inmesi ve etrafa yayılması sağlanır. Çok işlenmiş ve az işlenmiş toprakta bu fark, bitki gelişmesi ve verim yönünden kendisini kolayca gösterir. Kavun, toprakta pH’ının nötr olmasını ister. Asit ve bazik topraklarda iyi gelişmez. En iyi pH 6.0-6.7 arasıdır.
Sıcaklık, ışık ve su kavunun yaşamında vazgeçilmez etkiye sahiptir. Bu üç faktörün birbiriyle dengesi, bitkilerin büyümelerini, gelişmelerini ve verimlerini büyük ölçüde etkiler. Kavunlar esasında belli bir sıcaklık sınırı içinde yayılmışlardır. Bu yayılış bölgeleri incelendiğinde görülür ki, yaşamları için 20-30°C arası sıcaklık en ideal sınırdır. Bu derecelerin altına düşüldüğünde bitkinin büyümesi, gelişmesi uzar. Nitekim kış aylarında serde yetiştirilen bir çeşit 120-150 günde meyvelerini olgunlaştırırken, yaz aylarında tarlada bu süre 90-100 güne kadar düşer. Sıcaklığın yükselmesi, 40-50°C’ye doğru çıkması, büyümesini yine yavaşlatır. Fakat etki düşük sıcaklıktaki kadar büyük değildir. Bitkinin tohumlarının çimlenmesi, ancak 10°C sıcaklıktan sonra meydana gelir. Sıcaklığın miktarı yanında vejetasyon dönemindeki toplam sıcaklığın da, kavun olgunlaşması ve tadı üzerine etkisi vardır. Belli bir düzeyde sıcaklık toplamı elde edilmediği zaman, kavunun tadında düşme meydana gelir ve ayrıca aroma maddeleri tam oluşmaz. Sulama, gübreleme gibi her türlü bakım işleri muntazam yürütülmesine karşılık bazı yıllar daha tatlı ve aromalı kavun elde edilmesinin yegane sebebi, yıllık sıcaklık toplamıdır. Işık, sıcaklık kadar olmasa da bitkinin renk ve aroma oluşuna etkendir. Ayrıca dokuların sıklığına, gevşekliğine ve depolanma süresine etken olabilmektedir. Işık miktarının azalması bitkilerin zayıf gelişmesine neden olur ve hücre dokuları bu yüzden zayıf kalır. Işık miktarının azaldığı yerlerde kavunlar daha geç hasat olgunluğuna gelir. Yine bu durumlarda elde olunan kavunların saklama sürelerinin kısaldığı tespit edilmiştir. Işık miktarının, kavuna üzerinde etkili olduğu diğer bir durum, bitkinin cinsiyetinedir. Genellikle kısa günde daha çok erkek çiçekler meydana gelir. Işık miktarının artması, erkek çiçek sayısının azalmasına, dişi çiçek sayısının çoğalmasına neden olur ve tabiatıyla dişi çiçek miktarı artınca verim de yükselir.
Halk arasında “kavunlar fazla sudan hoşlanmaz” diye bir kanı vardır. Bu aroma ve tat maddelerinin oluşması yönünden, meyvenin olgunlaşma döneminde doğrudur. Devamlı sulanan kavunlar iri olmalarına rağmen tat ve aroma maddelerinden yoksundur. Ancak kavundaki verim miktarını arttırmak bitkinin genç döneminde iyi bir yeşil aksam meydana getirmesine bağlıdır. Bu bakımdan kavunun, tohum ekiminden sonra 1-3 defa sulanması gerekebilir. Toprakta % 50-60 suyun bulunması en ideal seviyedir. Hasada yakın dönemde fazla su arzu edilmez ve sulama yapılmaz. İlkbaharı soğuk, yağışlı geçen iklimlerde erken yetiştiricilik bitkilerin büyümesine olumsuz etki yapar. Bu yüzden özellikle İç Anadolu veya Doğu-Güneydoğu Anadolu’da havalar ısındıktan sonra tohum ekimi yapılmasına dikkat edilmelidir.
Kavun, her çeşit toprakta yetişebilir. Fakat taşlı, tınlı topraklar kavun için idealdir. Bu topraklarda yeteri kadar toprak altı taban suyu bulunacak olursa, istenen miktarda ve kalitede kavun elde edilir. Ağır ve suyu bol topraklarda, kavunun kök hastalıkları artar. Bitkilerin vejetatif gelişmesi hızlanır, meyve verimi azalır. Yine meyve oluş dönemi uzar. Kumlu topraklar erkencilik sağlarsa da, verim miktarı kısmen düşüktür. Ayrıca kumlu topraklarda kesinlikle sulama gerekir. 400-500 mm yağışı olan ve ilkbaharda yağış alan yerlerde, sulama yapmadan kıraçta kavun yetiştirilebilir. Sulanan kavuna nazaran ürün miktarı düşük, fakat tat, aroma çok iyidir. Kavunlarda toprağın derin ve 3-5 kez işlenmesi, özellikle kıraç kavunculukta sonbahar toprak işlemesi çok önemlidir. Böylece dikimden önce kış yağışlarında suyun toprakta depolanması ve tutulması, ayrıca köklerin toprakta çok rahat derine inmesi ve etrafa yayılması sağlanır. Çok işlenmiş ve az işlenmiş toprakta bu fark, bitki gelişmesi ve verim yönünden kendisini kolayca gösterir. Kavun, toprakta pH’ının nötr olmasını ister. Asit ve bazik topraklarda iyi gelişmez. En iyi pH 6.0-6.7 arasıdır.