Tweet
KARPUZ
Latincesi : Citrullus vulgaris
Almancası : Wasser melon
İngilizcesi : Water melon
Fransızcası : Pasteque
İtalyancası : Anguria
Rusçası : Arbuz
KARPUZ 1. Anavatanı ve Tarihçesi
Karpuzun anavatanı Orta Afrika’dır. Her ne kadar bazı yazarlar karpuzun anavatanını Anadolu, İran, Orta Asya ve Amerika olabileceğini vurgularlarsa da, bu belirtilen yerlerde tam anlamı ile yabani formlara rastlanmamıştır. Gerçi Anadolu’da özellikle Adana ve çevresinde 20-30 adet çok küçük meyveli sarı etli yarı yabani karpuzlara bugün bile yer yer rastlanabilir. Nitekim ZHUKOVSKY, Anadolu’da yaptığı araştırmalarda Citrullus aedulis agrestis’in yarı yabani bir karpuz olduğunu açıklar (KİPCK ve ARKADAŞLARI, 1951). THOMPSON (1949), karpuzun ana vatanının Amerika olduğunu, Amerikalı araştırıcı CARRİER’in yaptığı çalışmalara istinaden açıklar ve Misisipphi nehri kenarında yaşayan Kızılderililerin karpuz yetiştirdiklerini, elde olunan bulguların çok eskilere dayandığını belirtir. Önceleri ne Anadolu’da ne de Amerika’daki bu karpuzların yerli yabani veya kültür formu olup olmadıkları, yerli değilse nereden ve nasıl geldikleri tam tespit edilememiştir. Ancak DAVİD LIVINGSTONE adlı araştırıcının 1854 yılında Afrika’da geniş bir alanda, değişik bir çok yabani karpuza bol miktarda rastlanması, karpuzun gen merkezinin Orta Afrika olduğunu kesin bir şekilde kanıtlamıştır (MAC GIILLIVRAY, 1953). Karpuz buradan dünyaya dağılmıştır. Dolayısıyla Anadolu’nun, Afrika’ya yakın bir bölge olması ve yabani tiplerin buraya taşıma sureti ile getirilmiş olabileceği düşüncesi, uyandırmaktadır. En eski tarihi belgeler Mısır’da bulunmuştur. Çölde yaşayan insanların su deposu olarak karpuzu yanlarında taşıdıkları, ihtiyaç duyduklarında yedikleri ve susuzluklarını giderdikleri bu gün bile yaptıkları çok eskilerden kalma bir adettir. Karpuz, Orta Afrika’dan, önce yakın çevreye Anadolu ve İran’a geçmiştir. Daha sonra Asya’ya yayılmıştır. Milattan önce 1000 yıllarında Çin’de tarımının yapıldığı söylenir (ORAMAN, 1968). Yetiştirilen karpuzların et rengi sarı, beyaz ve açık kırmızı, çekirdekleri büyük benekli beyaz, kırmızı, esmer ve siyahtır. Çin yanında, Güney Rusya’da yerli halkın karpuz yetiştirdiği, karpuz suyundan bira yapıldığı, ayrıca içindeki şekerinden ötürü şurup halinde kullanıldığı, kabuklarından ve küçük meyvelerinden turşu yapıldığı bilinmektedir.
Avrupa’ya karpuz İspanya üzerinden girmiş ve buradan da diğer Avrupa ülkelerine orta çağın başlarında yayılma göstermiş olabilir. Nitekim Avrupa’da botanikçiler 16. ve 17. yüzyılda yazdıkları kitaplarda karpuzdan söz etmektedirler. Amerika’ya karpuzun, Avrupa’dan göç edenler tarafından taşındığı var sayılır. 1673 yılında Fransızlar Florida ve Misisippi nehri kenarlarında Kızılderililerin karpuz yetiştirdiklerini belirtir. Anadolu’da karpuz çok eski tarihlerden beri bilinmektedir. Meyveler susuzluğu gidermede kullanılmıştır. Turşusu, reçeli yapılmış, çekirdekleri kavrularak çerez niyetine yenmiştir.
Latincesi : Citrullus vulgaris
Almancası : Wasser melon
İngilizcesi : Water melon
Fransızcası : Pasteque
İtalyancası : Anguria
Rusçası : Arbuz
KARPUZ 1. Anavatanı ve Tarihçesi
Karpuzun anavatanı Orta Afrika’dır. Her ne kadar bazı yazarlar karpuzun anavatanını Anadolu, İran, Orta Asya ve Amerika olabileceğini vurgularlarsa da, bu belirtilen yerlerde tam anlamı ile yabani formlara rastlanmamıştır. Gerçi Anadolu’da özellikle Adana ve çevresinde 20-30 adet çok küçük meyveli sarı etli yarı yabani karpuzlara bugün bile yer yer rastlanabilir. Nitekim ZHUKOVSKY, Anadolu’da yaptığı araştırmalarda Citrullus aedulis agrestis’in yarı yabani bir karpuz olduğunu açıklar (KİPCK ve ARKADAŞLARI, 1951). THOMPSON (1949), karpuzun ana vatanının Amerika olduğunu, Amerikalı araştırıcı CARRİER’in yaptığı çalışmalara istinaden açıklar ve Misisipphi nehri kenarında yaşayan Kızılderililerin karpuz yetiştirdiklerini, elde olunan bulguların çok eskilere dayandığını belirtir. Önceleri ne Anadolu’da ne de Amerika’daki bu karpuzların yerli yabani veya kültür formu olup olmadıkları, yerli değilse nereden ve nasıl geldikleri tam tespit edilememiştir. Ancak DAVİD LIVINGSTONE adlı araştırıcının 1854 yılında Afrika’da geniş bir alanda, değişik bir çok yabani karpuza bol miktarda rastlanması, karpuzun gen merkezinin Orta Afrika olduğunu kesin bir şekilde kanıtlamıştır (MAC GIILLIVRAY, 1953). Karpuz buradan dünyaya dağılmıştır. Dolayısıyla Anadolu’nun, Afrika’ya yakın bir bölge olması ve yabani tiplerin buraya taşıma sureti ile getirilmiş olabileceği düşüncesi, uyandırmaktadır. En eski tarihi belgeler Mısır’da bulunmuştur. Çölde yaşayan insanların su deposu olarak karpuzu yanlarında taşıdıkları, ihtiyaç duyduklarında yedikleri ve susuzluklarını giderdikleri bu gün bile yaptıkları çok eskilerden kalma bir adettir. Karpuz, Orta Afrika’dan, önce yakın çevreye Anadolu ve İran’a geçmiştir. Daha sonra Asya’ya yayılmıştır. Milattan önce 1000 yıllarında Çin’de tarımının yapıldığı söylenir (ORAMAN, 1968). Yetiştirilen karpuzların et rengi sarı, beyaz ve açık kırmızı, çekirdekleri büyük benekli beyaz, kırmızı, esmer ve siyahtır. Çin yanında, Güney Rusya’da yerli halkın karpuz yetiştirdiği, karpuz suyundan bira yapıldığı, ayrıca içindeki şekerinden ötürü şurup halinde kullanıldığı, kabuklarından ve küçük meyvelerinden turşu yapıldığı bilinmektedir.
Avrupa’ya karpuz İspanya üzerinden girmiş ve buradan da diğer Avrupa ülkelerine orta çağın başlarında yayılma göstermiş olabilir. Nitekim Avrupa’da botanikçiler 16. ve 17. yüzyılda yazdıkları kitaplarda karpuzdan söz etmektedirler. Amerika’ya karpuzun, Avrupa’dan göç edenler tarafından taşındığı var sayılır. 1673 yılında Fransızlar Florida ve Misisippi nehri kenarlarında Kızılderililerin karpuz yetiştirdiklerini belirtir. Anadolu’da karpuz çok eski tarihlerden beri bilinmektedir. Meyveler susuzluğu gidermede kullanılmıştır. Turşusu, reçeli yapılmış, çekirdekleri kavrularak çerez niyetine yenmiştir.