Tweet
BAKLA
Latincesi : Vicia faba L.
Almancası : Puffbohene
İngilizcesi : Broadbean
Fransızcası : Feve
İtalyancası : Fava
Rusçası : Russkije bobi
BAKLA 1. Anavatanı ve Tarihçesi
Baklanın ilk yabani formu kesin bilinmektedir. Bazı eski yazarlar Vicia narbonensis’in yabani form olduğunu bildirmişlerse de, bunun doğruluğu bugün tartışma konusudur (DILLINGEN, 1956). Baklanın çıkış ve gelişme alanının Güneybatı Asya, Akdeniz bölgesi olduğu savunulur (ESER 1978, ŞEHİRALİ 1979). Doğu Akdeniz ülkeleri, Türkiye, Suriye, Filistin’de Vicia narbonensis, Vicia serratifolia ve Vicia gallilea gibi yabani formların bulunduğunu dikkate alan ve bu yabani formların kültür baklası ile olan kromozom benzerliğini ortaya koyan HAWTIN ve STEWART (1979), orijin bölgesini yukarıda sayılan yerler olarak göstermektedir. Esasında baklanın büyük ve küçük taneli iki formu vardır. Büyük taneli baklalar Suriye, Filistin, Tunus, Cezayir, Fas, Yunanistan ve Güney Türkiye’de, küçük taneli baklalar İran, Türkistan, Afganistan, Kuzey Hindistan’da toplanmıştır. VAVILOV (1926), SEITZER (1973)’de değişik varyasyonlar gösteren çeşitlerin daha çok Afganistan, Kuzey Hindistan, Suriye, Güney Anadolu bölgelerinde bulunduğunu belirtir. MURATOVA (1931) ise, Habeşistan’ın ayrı bir gen merkezi olabileceğini ortaya koyar.
Bakla çok eski devirlerden beri insanlar tarafından kullanılmıştır (DILLINGEN 1956, BOND 1976). İlk defa Ortadoğu’da, neolitik çağın sonlarında kültüre alınmıştır. Buradan Kuzey Afrika’ya, İspanya’ya geçmiştir. (SCHULTZE 1972 ve CUBERO 1974). İspanya, İtalya, Fransa, İsviçre, Almanya gibi ülkelerde bronz ve demir devrinden kalan fosiller, eski zamanlarda bakla tarımının Orta Avrupa’da bir şekilde yapıldığını kanıtlar (HANELT ve Arkadaşları 1972, RENFREM 1973). CUBERO (1975), baklanın Anadolu üzerinden Yunanistan’a, Afrika üzerinden Avrupa’ya yayıldığını ileri sürer. Milattan önce 100. yılında Çin’de görüldüğü, Amerika’nın keşfinden sonra İspanyollar tarafından Amerika’ya götürüldüğü tahmin edilir (BOND 1976, KOGURE 1979).
Latincesi : Vicia faba L.
Almancası : Puffbohene
İngilizcesi : Broadbean
Fransızcası : Feve
İtalyancası : Fava
Rusçası : Russkije bobi
BAKLA 1. Anavatanı ve Tarihçesi
Baklanın ilk yabani formu kesin bilinmektedir. Bazı eski yazarlar Vicia narbonensis’in yabani form olduğunu bildirmişlerse de, bunun doğruluğu bugün tartışma konusudur (DILLINGEN, 1956). Baklanın çıkış ve gelişme alanının Güneybatı Asya, Akdeniz bölgesi olduğu savunulur (ESER 1978, ŞEHİRALİ 1979). Doğu Akdeniz ülkeleri, Türkiye, Suriye, Filistin’de Vicia narbonensis, Vicia serratifolia ve Vicia gallilea gibi yabani formların bulunduğunu dikkate alan ve bu yabani formların kültür baklası ile olan kromozom benzerliğini ortaya koyan HAWTIN ve STEWART (1979), orijin bölgesini yukarıda sayılan yerler olarak göstermektedir. Esasında baklanın büyük ve küçük taneli iki formu vardır. Büyük taneli baklalar Suriye, Filistin, Tunus, Cezayir, Fas, Yunanistan ve Güney Türkiye’de, küçük taneli baklalar İran, Türkistan, Afganistan, Kuzey Hindistan’da toplanmıştır. VAVILOV (1926), SEITZER (1973)’de değişik varyasyonlar gösteren çeşitlerin daha çok Afganistan, Kuzey Hindistan, Suriye, Güney Anadolu bölgelerinde bulunduğunu belirtir. MURATOVA (1931) ise, Habeşistan’ın ayrı bir gen merkezi olabileceğini ortaya koyar.
Bakla çok eski devirlerden beri insanlar tarafından kullanılmıştır (DILLINGEN 1956, BOND 1976). İlk defa Ortadoğu’da, neolitik çağın sonlarında kültüre alınmıştır. Buradan Kuzey Afrika’ya, İspanya’ya geçmiştir. (SCHULTZE 1972 ve CUBERO 1974). İspanya, İtalya, Fransa, İsviçre, Almanya gibi ülkelerde bronz ve demir devrinden kalan fosiller, eski zamanlarda bakla tarımının Orta Avrupa’da bir şekilde yapıldığını kanıtlar (HANELT ve Arkadaşları 1972, RENFREM 1973). CUBERO (1975), baklanın Anadolu üzerinden Yunanistan’a, Afrika üzerinden Avrupa’ya yayıldığını ileri sürer. Milattan önce 100. yılında Çin’de görüldüğü, Amerika’nın keşfinden sonra İspanyollar tarafından Amerika’ya götürüldüğü tahmin edilir (BOND 1976, KOGURE 1979).