Tweet
KAYNAK: Prof. Dr. Atila GÜNAY
1-Mürekkep Mantarları (Coprinus spp.)
Belirtisi: Birinci fermantasyonun son aktarmaları sırasında yığında, tohumluk misel ekildikten sonra, birinci misel gelişme safhasında kompostta ve bazen örtü toprağı serdikten sonraki günlerde örtü toprağı üzerinde görülen küçük şapkalı bir mantardır. Şapkası ince uzun ve çan şeklindedir (Şekil 9.11). Önce krem renginde, daha sonra mavimsi siyah ve pullu bir görünüm alır. Bazen tek tek, çoğu zaman salkımlar halinde gelişir. Kompostun derinliklerine kadar uzanan dayanıklı sapları vardır. Şapkalar oluştuktan birkaç gün sonra çürür ve siyah renkte yapışkan bir yığın meydana getirir. Bu mantarın bulunduğu kısımlarda ve sporların döküldüğü yerlerde kültür mantarı miselleri gelişemez.
Şekil 9.11. Mürekkep mantarları
Nedeni: Mürekkep mantarları fazla amonyak içeren, başka bir değişle iyi fermantasyon yapılmamış kompostlarda ortaya çıkar. Eski ve çürümeye başlamış sap ve saman, katkı maddesi olarak eski ve çok çürümüş tavuk gübresi kullanıldığında yeterli derecede alçı ve kireç karıştırılmadığı, pH=8,0 ve pH=8,0’dan yüksek olan kompostlarda büyük ihtimalle üretim döneminde mürekkep mantarı oluşabilir. Ayrıca fazla ıslak ve besin maddelerince fakir, düşük derecelerde pastörize edilmiş kompostlarda da mürekkep mantarları gelişebilir. Mürekkep mantarı oluşumu kötü yapılmış kompostun habercisidir. Nitekim bu tip kompostlar siyah renkli, yağlı yapışkan bir görünümdedir.
Önlenmesi: Öncelikle eskimiş çürümeğe başlamış sap ve saman kullanılmamalıdır. Kompost yapılırken yeteri kadar besin maddesi vermek, fermantasyonun iyi oluşmasını sağlamak ve kompostta amonyak kalmasını önlemek gerekir. Bunun için pastörizasyon sıcaklığını 50-55°C’de bir kaç gün tutulmalıdır. Pastörizasyon odasının egzos deliğinden çıkan havaya turnusol kâğıdı tutarak, kâğıdın renk değiştirmesi kontrol etmelidir. Amonyağın bittiği, turnusol kâğıdının renginin kırmızı kalmasıyla anlaşılır. Eğer koyu mavi renk oluşuyorsa, bunun kompost içinde fazla amonyak olduğunu gösterir. Bu durumda kompostu olgunlaştırmasına devam edilir. Tekrar ölçüm yapıldığında rengin giderek kırmızıya dönüşmesi kompostta amonyağın azaldığını gösterir. Kompost o zaman kullanmak üzere pastörizasyon odasından dışarı alınır.
3-Yeşil Zeytin Küfü (Chaetomium globosum ve Chaetomium olivaceum)
Belirtisi: Pastörizasyon odasından çıkarılmış kompost içinde kolaylıkla fark edilmeyen beyaz, grimsi pamuksu miseller meydana gelir. Bu miseller bir müddet sonra kaybolur. Yerine koyu zeytin yeşili veya siyah renkte spor kümeleri oluşur. Kompostta aşırı bir küf kokusu duyulur. Bu kesimlerde kültür mantarı miselleri az veya hiç gelişmez. Hastalığın ilerlemesiyle, kültür mantarının misellerinin geliştiği kısımlara da sıçrar. Eğer hastalık yoğun değilse ve giderek etkisi kayboluyorsa, kültür mantarı miselleri hastalıklı kısımları sonradan kaplayabilir. Hastalık sadece kompostta görülür. Örtü toprağına sıçrama yapmaz. Yeşil zeytin küfünün gri ve krem rengi çeşitleri de vardır (Şekil 9.13a ve Şekil 9.13b).
Şekil 9.13a. Chaetomium globosum
Nedeni: Kompostun pastörizasyonu sırasında sıcaklığın 62°C’nin üstüne çıkması ve komposta uzun süre taze hava verilmemesi, kompostta amonyak oluşmasına neden olur. Kompostun pH’sı 8’e doğru çıkar. Bu durum yeşil zeytin küfü için ideal bir ortamdır. Ayrıca I. fermantasyon sırasında fazla miktarda azot katkı maddesi olarak verilmiş ve bu azot parçalanmadan kalmışsa amonyak oluşumu devam eder. Amonyağın tamamen yok olması istenir. II. fermantasyon kısa yapılmışsa, kasa sistemi fermantasyonda kasalara fazla kompost doldurulmuş ve kompost sıkışıp içindeki amonyağı dışarı atamamışsa, kompost fermantasyon sırasında fazla ıslak ve iyi havalandırılamıyorsa, yine yeşil zeytin küf hastalığı ortaya çıkar. Hava akımı ile çevreye kolayca yayılır.
Şekil 9.13b.Yeşil Zeytin Küfü
Önlenmesi: Katkı maddeleri yapılan hesaplara göre verilmeli, katkı maddelerini yığın yapma sırasında ve I. aktarmada vermelidir. Son aktarmalarda komposta yeniden katkı maddesi ilave etmekten özenle kaçınılmalıdır. II. fermantasyonda kompost uzun süre havasız ve yüksek sıcaklık derecelerinde tutulmamalıdır. Kompost neminin %70-73 civarında olmasına çalışılmalı, havalandırmaya dikkat edilmelidir. Eğer kompostta, misel ekiminden sonra yeşil küf hastalığının olduğu tespit edilirse ve kompostun pH’sı ölçüldüğünde 8-8.5 ,civarında olduğu görülür. Kompostun pH’sını düşürmek, hastalığın yaşama olanağını kısıtlayacağından, asidik yapıya sahip %2-5’lik süper fosfat çözeltisi kompostta atılmalıdır. Bu uygulama hastalığın ilerlemesini büyük ölçüde durdurur. İlaçlı mücadele olanağı henüz tespit edilmemiştir.
1-Mürekkep Mantarları (Coprinus spp.)
Belirtisi: Birinci fermantasyonun son aktarmaları sırasında yığında, tohumluk misel ekildikten sonra, birinci misel gelişme safhasında kompostta ve bazen örtü toprağı serdikten sonraki günlerde örtü toprağı üzerinde görülen küçük şapkalı bir mantardır. Şapkası ince uzun ve çan şeklindedir (Şekil 9.11). Önce krem renginde, daha sonra mavimsi siyah ve pullu bir görünüm alır. Bazen tek tek, çoğu zaman salkımlar halinde gelişir. Kompostun derinliklerine kadar uzanan dayanıklı sapları vardır. Şapkalar oluştuktan birkaç gün sonra çürür ve siyah renkte yapışkan bir yığın meydana getirir. Bu mantarın bulunduğu kısımlarda ve sporların döküldüğü yerlerde kültür mantarı miselleri gelişemez.
Şekil 9.11. Mürekkep mantarları
Nedeni: Mürekkep mantarları fazla amonyak içeren, başka bir değişle iyi fermantasyon yapılmamış kompostlarda ortaya çıkar. Eski ve çürümeye başlamış sap ve saman, katkı maddesi olarak eski ve çok çürümüş tavuk gübresi kullanıldığında yeterli derecede alçı ve kireç karıştırılmadığı, pH=8,0 ve pH=8,0’dan yüksek olan kompostlarda büyük ihtimalle üretim döneminde mürekkep mantarı oluşabilir. Ayrıca fazla ıslak ve besin maddelerince fakir, düşük derecelerde pastörize edilmiş kompostlarda da mürekkep mantarları gelişebilir. Mürekkep mantarı oluşumu kötü yapılmış kompostun habercisidir. Nitekim bu tip kompostlar siyah renkli, yağlı yapışkan bir görünümdedir.
Önlenmesi: Öncelikle eskimiş çürümeğe başlamış sap ve saman kullanılmamalıdır. Kompost yapılırken yeteri kadar besin maddesi vermek, fermantasyonun iyi oluşmasını sağlamak ve kompostta amonyak kalmasını önlemek gerekir. Bunun için pastörizasyon sıcaklığını 50-55°C’de bir kaç gün tutulmalıdır. Pastörizasyon odasının egzos deliğinden çıkan havaya turnusol kâğıdı tutarak, kâğıdın renk değiştirmesi kontrol etmelidir. Amonyağın bittiği, turnusol kâğıdının renginin kırmızı kalmasıyla anlaşılır. Eğer koyu mavi renk oluşuyorsa, bunun kompost içinde fazla amonyak olduğunu gösterir. Bu durumda kompostu olgunlaştırmasına devam edilir. Tekrar ölçüm yapıldığında rengin giderek kırmızıya dönüşmesi kompostta amonyağın azaldığını gösterir. Kompost o zaman kullanmak üzere pastörizasyon odasından dışarı alınır.
3-Yeşil Zeytin Küfü (Chaetomium globosum ve Chaetomium olivaceum)
Belirtisi: Pastörizasyon odasından çıkarılmış kompost içinde kolaylıkla fark edilmeyen beyaz, grimsi pamuksu miseller meydana gelir. Bu miseller bir müddet sonra kaybolur. Yerine koyu zeytin yeşili veya siyah renkte spor kümeleri oluşur. Kompostta aşırı bir küf kokusu duyulur. Bu kesimlerde kültür mantarı miselleri az veya hiç gelişmez. Hastalığın ilerlemesiyle, kültür mantarının misellerinin geliştiği kısımlara da sıçrar. Eğer hastalık yoğun değilse ve giderek etkisi kayboluyorsa, kültür mantarı miselleri hastalıklı kısımları sonradan kaplayabilir. Hastalık sadece kompostta görülür. Örtü toprağına sıçrama yapmaz. Yeşil zeytin küfünün gri ve krem rengi çeşitleri de vardır (Şekil 9.13a ve Şekil 9.13b).
Şekil 9.13a. Chaetomium globosum
Nedeni: Kompostun pastörizasyonu sırasında sıcaklığın 62°C’nin üstüne çıkması ve komposta uzun süre taze hava verilmemesi, kompostta amonyak oluşmasına neden olur. Kompostun pH’sı 8’e doğru çıkar. Bu durum yeşil zeytin küfü için ideal bir ortamdır. Ayrıca I. fermantasyon sırasında fazla miktarda azot katkı maddesi olarak verilmiş ve bu azot parçalanmadan kalmışsa amonyak oluşumu devam eder. Amonyağın tamamen yok olması istenir. II. fermantasyon kısa yapılmışsa, kasa sistemi fermantasyonda kasalara fazla kompost doldurulmuş ve kompost sıkışıp içindeki amonyağı dışarı atamamışsa, kompost fermantasyon sırasında fazla ıslak ve iyi havalandırılamıyorsa, yine yeşil zeytin küf hastalığı ortaya çıkar. Hava akımı ile çevreye kolayca yayılır.
Şekil 9.13b.Yeşil Zeytin Küfü
Önlenmesi: Katkı maddeleri yapılan hesaplara göre verilmeli, katkı maddelerini yığın yapma sırasında ve I. aktarmada vermelidir. Son aktarmalarda komposta yeniden katkı maddesi ilave etmekten özenle kaçınılmalıdır. II. fermantasyonda kompost uzun süre havasız ve yüksek sıcaklık derecelerinde tutulmamalıdır. Kompost neminin %70-73 civarında olmasına çalışılmalı, havalandırmaya dikkat edilmelidir. Eğer kompostta, misel ekiminden sonra yeşil küf hastalığının olduğu tespit edilirse ve kompostun pH’sı ölçüldüğünde 8-8.5 ,civarında olduğu görülür. Kompostun pH’sını düşürmek, hastalığın yaşama olanağını kısıtlayacağından, asidik yapıya sahip %2-5’lik süper fosfat çözeltisi kompostta atılmalıdır. Bu uygulama hastalığın ilerlemesini büyük ölçüde durdurur. İlaçlı mücadele olanağı henüz tespit edilmemiştir.