Tweet
ENGİNAR YETİŞTİRCİLİĞİ
Enginarın anavatanı olarak Akdeniz ülkeleri kabul edilmektedir. Kenger otu denilen bitkinin seleksiyonu sonucu elde edilmiştir. İçindeki Cynarin maddesi karaciğer hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Enginar, çeşitli yemeklerin hazırlanışında kullanıldığı gibi, Avrupa’da bebek maması, enginar tozu ve turşu olarak tüketilmektedir. Ayrıca içki sanayiinde de yapraklarından likör elde edilmek üzere yararlanılmaktadır.
Bitkisel Özellikleri
Çiçek ve çiçek tablası yenilen toprak altı kök sistemi çok senelik bir bitkidir. Bakım şartlarına göre 12-15 sene bulunduğu yerde kalarak ürününden yararlanılabilir. Kökleri üzerindeki tomurcuklardan her yıl yeni sürgünler verir. Üretimde kullanılan bu sürgünlere piç denmektedir. Kökleri çeşit karakterlerine bağlı olarak 60-200 cm derine iner. Her bitkide ve yan gövdelerin uçlarında oluşan çiçek başları meydana getirir. İri çiçek başları birçok küçük çiçeğin birleşmesinden oluşur. Enginar tohumları siyah ve sert yapılıdır. Yabanileşme görüldüğünden tohumla üretimi sadece ıslah çalışmalarında yapılmaktadır.
Çeşitleri
Ülkemizde üç yerli ve üç yabancı çeşidin tarımı yapılmaktadır. Bunlardan adaptasyon,konserve ve derin dondurmaya elverişlilikte Violet de provence,Antalya sakız,Blanc hyerois,Bayrampaşa (kurtul) çeşitleri ilk sıraları almıştır.
Bayrampaşa : Marmara bölgesinde yetiştirilir. İribaşlı yenilen tabla kısmı büyük,yemeklik ve konservelik bir çeşittir.
Sakız Enginarı : Özellikle İzmir bölgesinde yetiştirilen, Bayrampaşa’dan daha küçük ve uzunca başlı, fakat daha erkencidir.
Yerli Enginar : Ege bölgesinde sakız enginarı ile birlikte yetiştirilmektedir. Sakız enginarına benzese de,ona nazaran başlar daha kısa ve yuvarlaktır.
İklim
Ilık iklim sebzesidir. (-5)-(-6)0C’ın altındaki sıcaklıklarda toprak üstü kısımları kısmen veya tamamen donar. Sıcak ve kuru havalar ise başların açılması ve yeme kalitesinin düşmesine neden olur. En iyi ürün havaların bulutlu ve serin olduğu devrelerde olmaktadır.
Toprak Hazırlığı ve Gübreleme
Zengin,ağırca nemli ve derin topraklardan hoşlanır. Dikimden önce gübreleme yapılmalıdır. Dekara 4 ton yanmış çiftlik gübresi, ayrıca 40-50 Kg süporfosfat,20 kg potasyumsülfat ve 10-20 Kg amonyumsülfat gübresi verilmelidir. Çiftlik gübresi,fosfor ve potaslı gübrelerin tamamı dikimden önce, azotlu gübreler ise dikimden sonra; ilk başlar görülünce; hasat devresinde olmak üzere üç seferde verilmelidir.
Temel gübrelemeden sonra her yıl sonbaharda ocaklar temizlenmek için açıldığında her ocağa 1 kürek yanmış çiftlik gübresi ile birlikte dekara 20 Kg azotlu,30 Kg fosforlu,20 Kg potaslı gübre verilmeli; azotun yarısı başlar görülünce,diğer yarısı ise hasat devresinde verilmelidir.
Dikim ve Bakım İşleri
Ana kök gövdesi etrafındaki gözlerden süren sürgünler 20-30 cm uzunluğa geldikleri zaman ana kökten köklü şekilde ayrılarak 1x1 m mesafe ile açılan ocaklara, ılık iklimlerde sonbaharda,soğuk iklimlerde ilkbaharda, bir ocağa iki üç adet olmak üzere dikilirler. Dikim sonrası can suyu verilir. Sürgünler tuttuktan sonra biri bırakılarak diğerleri kesilir.
Başların büyümesi ve kalite açısından sulama önemlidir. Özellikle gelişme devresinde yağış yeterli değilse sulanmalıdır. Ayrıca erken hasat için, Temmuz ve Ağustos aylarında uyandırma suyu verilmelidir.
Sonbaharda ana kökten süren 1-2 sürgün bırakılır. Diğerleri kesilir. Çiftlik gübresi verilerek kök boğazı doldurulur. İklime bağlı olarak Ocak,Şubat veya Mart aylarında kök boğazı açılarak sürgünler tekrar temizlenir ve yanmış çiftlik gübresi verilir.
Hasat ve Verim
Batı bölgelerimizde Aralık,Şubat Marmara Bölgesinde ise Mayıs ayında yapılmaktadır. Başlar doğal büyüklüklerine geldiği zaman,başın 10-15 cm altından kesilerek hasat edilir. Enginar ürününün en fazla olduğ u yıllar 3.-4. yıllardır. Bu nedenle 4.-5. yıllarda plantasyonun yenilenmesi önerilmektedir. Bitki başına verim 3-4 meyve arasında değişmektedir
Kaynak:
T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
İzmir İl Müdürlüğü Çiftçi Eğitim ve Yayım Şube Müdürlüğü
Enginarın anavatanı olarak Akdeniz ülkeleri kabul edilmektedir. Kenger otu denilen bitkinin seleksiyonu sonucu elde edilmiştir. İçindeki Cynarin maddesi karaciğer hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Enginar, çeşitli yemeklerin hazırlanışında kullanıldığı gibi, Avrupa’da bebek maması, enginar tozu ve turşu olarak tüketilmektedir. Ayrıca içki sanayiinde de yapraklarından likör elde edilmek üzere yararlanılmaktadır.
Bitkisel Özellikleri
Çiçek ve çiçek tablası yenilen toprak altı kök sistemi çok senelik bir bitkidir. Bakım şartlarına göre 12-15 sene bulunduğu yerde kalarak ürününden yararlanılabilir. Kökleri üzerindeki tomurcuklardan her yıl yeni sürgünler verir. Üretimde kullanılan bu sürgünlere piç denmektedir. Kökleri çeşit karakterlerine bağlı olarak 60-200 cm derine iner. Her bitkide ve yan gövdelerin uçlarında oluşan çiçek başları meydana getirir. İri çiçek başları birçok küçük çiçeğin birleşmesinden oluşur. Enginar tohumları siyah ve sert yapılıdır. Yabanileşme görüldüğünden tohumla üretimi sadece ıslah çalışmalarında yapılmaktadır.
Çeşitleri
Ülkemizde üç yerli ve üç yabancı çeşidin tarımı yapılmaktadır. Bunlardan adaptasyon,konserve ve derin dondurmaya elverişlilikte Violet de provence,Antalya sakız,Blanc hyerois,Bayrampaşa (kurtul) çeşitleri ilk sıraları almıştır.
Bayrampaşa : Marmara bölgesinde yetiştirilir. İribaşlı yenilen tabla kısmı büyük,yemeklik ve konservelik bir çeşittir.
Sakız Enginarı : Özellikle İzmir bölgesinde yetiştirilen, Bayrampaşa’dan daha küçük ve uzunca başlı, fakat daha erkencidir.
Yerli Enginar : Ege bölgesinde sakız enginarı ile birlikte yetiştirilmektedir. Sakız enginarına benzese de,ona nazaran başlar daha kısa ve yuvarlaktır.
İklim
Ilık iklim sebzesidir. (-5)-(-6)0C’ın altındaki sıcaklıklarda toprak üstü kısımları kısmen veya tamamen donar. Sıcak ve kuru havalar ise başların açılması ve yeme kalitesinin düşmesine neden olur. En iyi ürün havaların bulutlu ve serin olduğu devrelerde olmaktadır.
Toprak Hazırlığı ve Gübreleme
Zengin,ağırca nemli ve derin topraklardan hoşlanır. Dikimden önce gübreleme yapılmalıdır. Dekara 4 ton yanmış çiftlik gübresi, ayrıca 40-50 Kg süporfosfat,20 kg potasyumsülfat ve 10-20 Kg amonyumsülfat gübresi verilmelidir. Çiftlik gübresi,fosfor ve potaslı gübrelerin tamamı dikimden önce, azotlu gübreler ise dikimden sonra; ilk başlar görülünce; hasat devresinde olmak üzere üç seferde verilmelidir.
Temel gübrelemeden sonra her yıl sonbaharda ocaklar temizlenmek için açıldığında her ocağa 1 kürek yanmış çiftlik gübresi ile birlikte dekara 20 Kg azotlu,30 Kg fosforlu,20 Kg potaslı gübre verilmeli; azotun yarısı başlar görülünce,diğer yarısı ise hasat devresinde verilmelidir.
Dikim ve Bakım İşleri
Ana kök gövdesi etrafındaki gözlerden süren sürgünler 20-30 cm uzunluğa geldikleri zaman ana kökten köklü şekilde ayrılarak 1x1 m mesafe ile açılan ocaklara, ılık iklimlerde sonbaharda,soğuk iklimlerde ilkbaharda, bir ocağa iki üç adet olmak üzere dikilirler. Dikim sonrası can suyu verilir. Sürgünler tuttuktan sonra biri bırakılarak diğerleri kesilir.
Başların büyümesi ve kalite açısından sulama önemlidir. Özellikle gelişme devresinde yağış yeterli değilse sulanmalıdır. Ayrıca erken hasat için, Temmuz ve Ağustos aylarında uyandırma suyu verilmelidir.
Sonbaharda ana kökten süren 1-2 sürgün bırakılır. Diğerleri kesilir. Çiftlik gübresi verilerek kök boğazı doldurulur. İklime bağlı olarak Ocak,Şubat veya Mart aylarında kök boğazı açılarak sürgünler tekrar temizlenir ve yanmış çiftlik gübresi verilir.
Hasat ve Verim
Batı bölgelerimizde Aralık,Şubat Marmara Bölgesinde ise Mayıs ayında yapılmaktadır. Başlar doğal büyüklüklerine geldiği zaman,başın 10-15 cm altından kesilerek hasat edilir. Enginar ürününün en fazla olduğ u yıllar 3.-4. yıllardır. Bu nedenle 4.-5. yıllarda plantasyonun yenilenmesi önerilmektedir. Bitki başına verim 3-4 meyve arasında değişmektedir
Kaynak:
T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
İzmir İl Müdürlüğü Çiftçi Eğitim ve Yayım Şube Müdürlüğü