Tweet
HASAT ZAMANININ ÜRÜNLERE ETKİSİ
Ürünlerin hasadı cins ve türlere, pazar durumuna göre yapılırsa da, yine de zamanın iyi seçilmesi önem taşır. Zamansız ve yanlış yapılan hasadın, yani hasadı geciktirmenin veya erken hasadı daha erkene almanın bazı sakıncaları vardır. Sebzelerin hasat döneminin tayininde bitkinin gelişmesi yanında, fiziksel değişimler esas alınır. Ancak bazı meyveli sebzelerde biyokimyasal değişmeler de söz konusu olabilir. Hasat belli bir süre geciktirilirse yapraklı sebzelerde verim ve kalite arüşı ortaya çıkar. Meyveli sebzelerde kalite yükselmesi meydana gelir. Ancak hasat çok gecikirse kalitede düşme ve hasat sonrası dayanımda azalma meydana gelir. Tam olgun hasat edilen ve pazara sevk edilen ürünlerde pazar uzaklığını dikkate almak mecburiyeti vardır.
Erken hasat
Erken toplanan sebzeler henüz gelişme döneminde olduklarından, meyveleri ve diğer organları yeterli iriliğe gelmemiş, şekli almamış ve ağırlığı bulmamıştır. Bu nedenle organlar ve meyveler küçüktür. Kabukta kütikula ve lentiseller oluşmamış, renk ve şekli meydana çıkmamıştır. Bu yüzden su kayıpları fazla olur ve çabuk buruşurlar. İçerik bakımından karbonhidratlar ve şekerler tam birikmemiş veya depolanmamış, asit ve burukluk maddeleri oluşmamış, aroma ve koku meydana gelmemiştir. Bu bakımdan yeteri düzeyde kalite oluşturma*mıştır. Ayrıca depolandıklarında kabuk yanığı, iç kararması, sıcaklık zararları ortaya çıkar ve patojenlere karşı dirençleri azalır.
Geç hasat
Geç hasat verimin fazlalaştığı, ancak kalitenin giderek kötüleştiği ve özellikle hasat sonrası dayanıklılığın azaldığı bir safhadır. Kavun, karpuz ve domateste görüldüğü gibi meyveli sebzelerde meyve etinde yumuşama, sulanma başlar. Asit kaybı fazlalaştığı için tat bozulur ve acımsı bir tat ortaya çıkar. Kavunlarda görüldüğü gibi iç kararması meydana gelir. Hıyar da çekirdek oluşumu başlar. Fasulye ve baklada tohumlar irileşir, sertleşir ve meyvenin kenarlarında kılçık oluşumu görülür. Kereviz, turp, pancarda koflaşma ve lifleşme ortaya çıkar. Kuşkonmaz gibi sürgünleri yenen sebzelerde sürgün ucu sürmesi, beyaz rengin önce mor ve daha sonra yeşile dönmesi ve lifleşmesi meydana gelir. Marul, kıvırcık, lahana, karnabahar ve brokolide başın açılması, sürme ve çiçeklenme belirtileri görülür.
Kaynak: Sera Ürünlerinin Pazarlanması
Prof.Dr.Atilla GÜNAY - Prof.Dr. Mehmet BÜLBÜL
Ürünlerin hasadı cins ve türlere, pazar durumuna göre yapılırsa da, yine de zamanın iyi seçilmesi önem taşır. Zamansız ve yanlış yapılan hasadın, yani hasadı geciktirmenin veya erken hasadı daha erkene almanın bazı sakıncaları vardır. Sebzelerin hasat döneminin tayininde bitkinin gelişmesi yanında, fiziksel değişimler esas alınır. Ancak bazı meyveli sebzelerde biyokimyasal değişmeler de söz konusu olabilir. Hasat belli bir süre geciktirilirse yapraklı sebzelerde verim ve kalite arüşı ortaya çıkar. Meyveli sebzelerde kalite yükselmesi meydana gelir. Ancak hasat çok gecikirse kalitede düşme ve hasat sonrası dayanımda azalma meydana gelir. Tam olgun hasat edilen ve pazara sevk edilen ürünlerde pazar uzaklığını dikkate almak mecburiyeti vardır.
Erken hasat
Erken toplanan sebzeler henüz gelişme döneminde olduklarından, meyveleri ve diğer organları yeterli iriliğe gelmemiş, şekli almamış ve ağırlığı bulmamıştır. Bu nedenle organlar ve meyveler küçüktür. Kabukta kütikula ve lentiseller oluşmamış, renk ve şekli meydana çıkmamıştır. Bu yüzden su kayıpları fazla olur ve çabuk buruşurlar. İçerik bakımından karbonhidratlar ve şekerler tam birikmemiş veya depolanmamış, asit ve burukluk maddeleri oluşmamış, aroma ve koku meydana gelmemiştir. Bu bakımdan yeteri düzeyde kalite oluşturma*mıştır. Ayrıca depolandıklarında kabuk yanığı, iç kararması, sıcaklık zararları ortaya çıkar ve patojenlere karşı dirençleri azalır.
Geç hasat
Geç hasat verimin fazlalaştığı, ancak kalitenin giderek kötüleştiği ve özellikle hasat sonrası dayanıklılığın azaldığı bir safhadır. Kavun, karpuz ve domateste görüldüğü gibi meyveli sebzelerde meyve etinde yumuşama, sulanma başlar. Asit kaybı fazlalaştığı için tat bozulur ve acımsı bir tat ortaya çıkar. Kavunlarda görüldüğü gibi iç kararması meydana gelir. Hıyar da çekirdek oluşumu başlar. Fasulye ve baklada tohumlar irileşir, sertleşir ve meyvenin kenarlarında kılçık oluşumu görülür. Kereviz, turp, pancarda koflaşma ve lifleşme ortaya çıkar. Kuşkonmaz gibi sürgünleri yenen sebzelerde sürgün ucu sürmesi, beyaz rengin önce mor ve daha sonra yeşile dönmesi ve lifleşmesi meydana gelir. Marul, kıvırcık, lahana, karnabahar ve brokolide başın açılması, sürme ve çiçeklenme belirtileri görülür.
Kaynak: Sera Ürünlerinin Pazarlanması
Prof.Dr.Atilla GÜNAY - Prof.Dr. Mehmet BÜLBÜL