Tweet
AYÇİÇEK TARIMININ ÖNEMİ: Ayçiçeği; yüksek oranda (%45 kadar) yağ içermesi nedeniyle, hem beslenme değeri hem de yağ üretimi bakımından önemli bir bitkidir. Ayçiçeği yağı sıvı olarak yemeklerde ve kızartmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Son 5 yıllık verilerin ortalamasına göre dünya ayçiçeği ekim alanı 20 milyon hektar, üretim 24,2 milyon ton’dur. Ülkemizde ise ekim alanı 480 bin hektar, üretim 638 bin ton’dur. Dünya bitkisel ham yağ üretimi 96 milyon ton olup, palm ve soyadan sonra en fazla yağ üretimi ayçiçeğinden (%8,4) karşılanmaktadır. Ülkemizde toplam 900 bin ton’luk bitkisel yağ üretiminin yaklaşık %40’ı ayçiçeğinden karşılanmaktadır. Ayçiçeği bir çapa bitkisidir. Kendisinden sonra ekilen bitkilere temiz ve havalanmış bir toprak bırakır bu nedenle iyi bir ekim nöbeti sağlar.
TOPRAK İSTEĞİ VE HAZIRLIĞI: Ayçiçeği bitkisi toprak isteği bakımından fazla seçici değildir. Kumlu, killi, derin ve organik maddece zengin alüvyal topraklar, ayçiçeği tarımı için çok uygundur. Toprak PH=6.0-7.2 arasında olması istenir. Ayçiçeği tarımı yapılan toprağın taban suyu yüksek olmamalı ve drenaj sorunu bulunmamalıdır. Ayçiçeği tarımında tohum yatağı hazırlığı, toprak şartları, ekim tarihi ve bitki sıklığı bölgenin şartlarına göre değişmektedir. Şubat ayı başında toprak kültüvatör ile karıştırılmalıdır. Ekim zamanı geldiğinde gübre ve herbisit uygulamasından sonra toprak tekrar goble-disk ile sürülmelidir. Ayçiçeğinde İyi bir tohum yatağı hazırlığı üniform ve hızlı bir çıkış için önemlidir. Toprakta en az 5 cm derinlikte yeterli nem bulunmalıdır.
TOHUMLUK SEÇİMİ: Çiftçiler kendi hasat ettikleri üründen kesinlikle tohumluk ayırmamalıdır. Ayçiçeği tarımında seçilecek çeşit ne olursa olsun kullanılacak tohum kaliteli(sertifikalı) olmalıdır. Ekimi yapılacak tohumlarda şu özellikler olmalıdır; Çimlenme oranı ve sürme gücü yüksek, tohumlar ilaçlanmış, hastalıklarla bulaşık olmamalı, hastalıklara dayanıklı olmalı, çeşit karışığı olmamalıdır. Orabanş(verem otu) görülen tarlalarda, dayanıklı tohum tercih edilmelidir. Her yıl ayçiçek üreticileri mutlaka sertifikalı yeni tohumluk ekmelidirler.
EKİM ZAMANI VE ŞEKLİ: Ekim zamanı toprak ısısı ile yakından ilgidir. Çimlenmenin iyi olabilmesi için toprak ısısının en az 8-10˚C olması gerekmektedir. Bundan daha yüksek sıcaklıklarda tohumların çimlenme ve çıkışı daha hızlı olur. Çukurova’da en uygun ekim zamanı Şubat’ın II. yarısı ile Mart ayının ilk yarısı arasındaki dönemdir. Bu dönemde tavlı toprağa tohum iriliğine bağlı olarak, pnömatik mibzerle 400-500 gr/da 4-6 cm derinlikte ekilir. Ayçiçeği ekiminde sıra arası mesafe 65-70 cm ve sıra üzerindeki mesafe ise 30-35 cm arasındadır. Aşırı sık ve derin ekimden kaçınılmalıdır.
BAKIM: Bitki boyu 30-50 cm olunca sıra araları kazayağı veya çapa makinesi ile işlenerek, toprak kabartılıp su kaybı azaltılır. Yabancı otlar yok edilir.
GÜBRELEME: Ayçiçeği tarımında toprak analizi sonuçlarına göre hazırlanacak uygun bir gübreleme programının önemi büyüktür. Sulu koşullarda Azotlu gübrelerin yarısı ekimden önce veya ekimle birlikte, diğer yarısı ise bitkiler 20-25 cm boylandığında(ikinci çapa ile birlikte) verilmelidir. Ayçiçeğinin saf azot ihtiyacı dekara 10 Kg’dır. Kuru koşullarda saf azot ihtiyacı ise dekara 8 Kg olup, tamamının ekimle birlikte verilmelidir. Fosforlu gübrelerin tamamı ekimden önce toprağa verilmesi, bitkiler tarafından ileri ki gelişme dönemlerinde kolay ve yeterli alınmasını sağlar. Dekara 7-8 Kg saf fosfor verilmelidir. Toprak analizleri sonucu tavsiye edilmedikçe potasyumlu gübrelemeye gerek yoktur. Ancak bu durum toprak analizleri ile de belirlenerek teyit ettirilmelidir.
EKİM NÖBETİ: Tarım yapılan alanlarda aynı bitkinin aynı tarlaya üst üste ekilmesi toprağın fakirleşmesine ve o bitkinin hastalıklarının artmasına neden olmaktadır. Bu nedenle ayçiçeği tarımından yüksek verim alabilmek için ekim nöbeti (münavebe) yapılması zorunludur.
YABANCI OT MÜCADELESİ: Yabancı ot mücadelesi ayçiçeği yetişme devresinin ilk ayında çok önem taşımakla birlikte yapılması halinde, %20-30 oranında daha fazla verim alınmasını sağlar. Ayçiçek bitkisi 30-40 cm boylandığında gölge yaparak diğer yabancı otların gelişmesini büyük ölçüde engellemektedir. Ayçiçeği tarımında ekim öncesi trifluralin etkili maddeli yabancı ot ilaçları 150-200 cc/da ölçüsünde pülverizatör ile toprağa uygulanıp goble disk veya diskaro ile 5-7 cm derinliğe iyice karıştırılırsa etkili bir yabancı ot kontrolü sağlamaktadır. Ekim sonrası çıkış öncesi kullanılan yabancı ot ilaçları tarla yüzeyine atılır ve toprağa karıştırılmaz. Çıkış sonrası kullanılan ilaçların, yabancı otların 2-4 yaprak olduğu küçük dönemde kullanılması çok etkili olmaktadır. Uygulamada geç kalınırsa ayçiçeği bitkilerine zarar verebileceği gibi yabancı otlarda iyi kontrol edilemez.
HASAT: Ayçiçeği; çeşit özelliğine bağlı olarak, ekimden yaklaşık 120 gün sonra hasat olgunluğuna ulaşmaktadır. Bu da ülkemizde Temmuz-Ağustos aylarına denk düşmektedir. Ayçiçeğinde hasat zamanı geldiğinde; bitkinin sap, yaprak ve tablaları sararmakta, tablanın kenarında bulunan koruyucu yapraklar kahverengi renk almakta ve tohumdaki rutubet oranı %25’in altına düşmektedir. Ayçiçeğinde hasat biçerdöver ile yapılır. Hasat kayıplarını önlemek için Biçerdöverin Silindir hızı(250-350 devir/Dak), batör-kontrobatör açıklığı, vantilatör, elek ayarları iyi yapılmalıdır.
kaynak:çukobirlik
TOPRAK İSTEĞİ VE HAZIRLIĞI: Ayçiçeği bitkisi toprak isteği bakımından fazla seçici değildir. Kumlu, killi, derin ve organik maddece zengin alüvyal topraklar, ayçiçeği tarımı için çok uygundur. Toprak PH=6.0-7.2 arasında olması istenir. Ayçiçeği tarımı yapılan toprağın taban suyu yüksek olmamalı ve drenaj sorunu bulunmamalıdır. Ayçiçeği tarımında tohum yatağı hazırlığı, toprak şartları, ekim tarihi ve bitki sıklığı bölgenin şartlarına göre değişmektedir. Şubat ayı başında toprak kültüvatör ile karıştırılmalıdır. Ekim zamanı geldiğinde gübre ve herbisit uygulamasından sonra toprak tekrar goble-disk ile sürülmelidir. Ayçiçeğinde İyi bir tohum yatağı hazırlığı üniform ve hızlı bir çıkış için önemlidir. Toprakta en az 5 cm derinlikte yeterli nem bulunmalıdır.
TOHUMLUK SEÇİMİ: Çiftçiler kendi hasat ettikleri üründen kesinlikle tohumluk ayırmamalıdır. Ayçiçeği tarımında seçilecek çeşit ne olursa olsun kullanılacak tohum kaliteli(sertifikalı) olmalıdır. Ekimi yapılacak tohumlarda şu özellikler olmalıdır; Çimlenme oranı ve sürme gücü yüksek, tohumlar ilaçlanmış, hastalıklarla bulaşık olmamalı, hastalıklara dayanıklı olmalı, çeşit karışığı olmamalıdır. Orabanş(verem otu) görülen tarlalarda, dayanıklı tohum tercih edilmelidir. Her yıl ayçiçek üreticileri mutlaka sertifikalı yeni tohumluk ekmelidirler.
EKİM ZAMANI VE ŞEKLİ: Ekim zamanı toprak ısısı ile yakından ilgidir. Çimlenmenin iyi olabilmesi için toprak ısısının en az 8-10˚C olması gerekmektedir. Bundan daha yüksek sıcaklıklarda tohumların çimlenme ve çıkışı daha hızlı olur. Çukurova’da en uygun ekim zamanı Şubat’ın II. yarısı ile Mart ayının ilk yarısı arasındaki dönemdir. Bu dönemde tavlı toprağa tohum iriliğine bağlı olarak, pnömatik mibzerle 400-500 gr/da 4-6 cm derinlikte ekilir. Ayçiçeği ekiminde sıra arası mesafe 65-70 cm ve sıra üzerindeki mesafe ise 30-35 cm arasındadır. Aşırı sık ve derin ekimden kaçınılmalıdır.
BAKIM: Bitki boyu 30-50 cm olunca sıra araları kazayağı veya çapa makinesi ile işlenerek, toprak kabartılıp su kaybı azaltılır. Yabancı otlar yok edilir.
GÜBRELEME: Ayçiçeği tarımında toprak analizi sonuçlarına göre hazırlanacak uygun bir gübreleme programının önemi büyüktür. Sulu koşullarda Azotlu gübrelerin yarısı ekimden önce veya ekimle birlikte, diğer yarısı ise bitkiler 20-25 cm boylandığında(ikinci çapa ile birlikte) verilmelidir. Ayçiçeğinin saf azot ihtiyacı dekara 10 Kg’dır. Kuru koşullarda saf azot ihtiyacı ise dekara 8 Kg olup, tamamının ekimle birlikte verilmelidir. Fosforlu gübrelerin tamamı ekimden önce toprağa verilmesi, bitkiler tarafından ileri ki gelişme dönemlerinde kolay ve yeterli alınmasını sağlar. Dekara 7-8 Kg saf fosfor verilmelidir. Toprak analizleri sonucu tavsiye edilmedikçe potasyumlu gübrelemeye gerek yoktur. Ancak bu durum toprak analizleri ile de belirlenerek teyit ettirilmelidir.
EKİM NÖBETİ: Tarım yapılan alanlarda aynı bitkinin aynı tarlaya üst üste ekilmesi toprağın fakirleşmesine ve o bitkinin hastalıklarının artmasına neden olmaktadır. Bu nedenle ayçiçeği tarımından yüksek verim alabilmek için ekim nöbeti (münavebe) yapılması zorunludur.
YABANCI OT MÜCADELESİ: Yabancı ot mücadelesi ayçiçeği yetişme devresinin ilk ayında çok önem taşımakla birlikte yapılması halinde, %20-30 oranında daha fazla verim alınmasını sağlar. Ayçiçek bitkisi 30-40 cm boylandığında gölge yaparak diğer yabancı otların gelişmesini büyük ölçüde engellemektedir. Ayçiçeği tarımında ekim öncesi trifluralin etkili maddeli yabancı ot ilaçları 150-200 cc/da ölçüsünde pülverizatör ile toprağa uygulanıp goble disk veya diskaro ile 5-7 cm derinliğe iyice karıştırılırsa etkili bir yabancı ot kontrolü sağlamaktadır. Ekim sonrası çıkış öncesi kullanılan yabancı ot ilaçları tarla yüzeyine atılır ve toprağa karıştırılmaz. Çıkış sonrası kullanılan ilaçların, yabancı otların 2-4 yaprak olduğu küçük dönemde kullanılması çok etkili olmaktadır. Uygulamada geç kalınırsa ayçiçeği bitkilerine zarar verebileceği gibi yabancı otlarda iyi kontrol edilemez.
HASAT: Ayçiçeği; çeşit özelliğine bağlı olarak, ekimden yaklaşık 120 gün sonra hasat olgunluğuna ulaşmaktadır. Bu da ülkemizde Temmuz-Ağustos aylarına denk düşmektedir. Ayçiçeğinde hasat zamanı geldiğinde; bitkinin sap, yaprak ve tablaları sararmakta, tablanın kenarında bulunan koruyucu yapraklar kahverengi renk almakta ve tohumdaki rutubet oranı %25’in altına düşmektedir. Ayçiçeğinde hasat biçerdöver ile yapılır. Hasat kayıplarını önlemek için Biçerdöverin Silindir hızı(250-350 devir/Dak), batör-kontrobatör açıklığı, vantilatör, elek ayarları iyi yapılmalıdır.
kaynak:çukobirlik