Tweet
Kereviz Yetiştirme Teknikleri
Kereviz, kök ve yaprak sapları sebze olarak değerlendirilen, tohum için üretildiğinde iki, tüketim amaçlı sebze olarak üretildiğinde ise, tek yıllık bir sebzedir.
Kereviz, kök ve yaprak sapları sebze olarak değerlendirilen, tohum için üretildiğinde iki, tüketim amaçlı sebze olarak üretildiğinde ise, tek yıllık bir sebzedir. Birinci yıl kök kerevizinin yumru şeklindeki kökü oluşur. Bitkiler, ikinci yılda çiçeklenerek tohuma kalkar. Ancak, bu tür içinde yer alan ikinci grup olan sap ya da yaprak kerevizlerinde kök gelişerek yumru oluşturmaz.
ÖNEMLİ BİR TIBBİ BİTKİDİR
Yüzyıllarca tıbbi bitki olarak yetiştirilen kerevizin, sebze olarak kültüre alınması diğer sebzelerden oldukça sonraya rastlamaktadır. Kereviz A, B, C vitaminleri ve mineral maddeler bakımından zengin bir sebze olması nedeniyle, bugün hem halk arasında hem de modern tıpta; iştah açma, sinirleri yatıştırma, böbrek ve mafsal hastalıklarının iyileştirilmesinde kullanılır.
KENDİNE HAS KOKUSU İLE TANINIR
Kerevizin, bünyesindeki eterik yağlardan dolayı yaprak, kök ve tohumunda kendine has bir koku vardır. Bu koku bazı tüketicilerin beğenisini toplarken, bazıları bu kokuyu beğenmemektedir.
NEMLİ DENİZ KIYILARINI SEVER
Kereviz bitkisi, ılık ve serin iklimleri sever. Nemli deniz kıyılarında ve kuvvetli topraklarda bol ürün verir. Soğuklara karşı oldukça dayanıklı olduğu halde, sıcak ve kurak şartlardan hoşlanmaz. En iyi geliştiği iklim, nispeten serin ve gelişme periyodu içinde yağışın muntazam dağıldığı iklimlerdir. Yetişme döneminde optimum yetişme sıcaklığı 15-200C’dir. Bu nedenle, kurak şartlarda uygun zaman aralıkları ile sulama yapılmalıdır.
TINLI-KUMLU TOPRAK İSTER
Kerevizin tercih ettiği topraklar, derin ve süzek, humus ve besin maddelerince zengin, tınlı-kumlu topraklardır. Bunun yanı sıra, iyi drene edilmiş turbiyer topraklar da kereviz yetiştiriciliği için elverişlidir. Bünyesinde uzun süre su tutan ağır topraklar kısa sürede kök çürüklüklerine neden olmaktadır. Kereviz yetiştirilecek topraklarda pH’nın 5-7 arasında olması istenir. Asitli topraklarda pH’yı ayarlayıcı önlemler mutlaka alınmalıdır.
İYİ BİR TOPRAK HAZIRLIĞI
Kereviz yetiştiriciliğinde, toprak altındaki yumru şeklindeki kökler ile toprak üstü aksamın iyi bir gelişme gösterebilmesi için toprağın çok iyi hazırlanması gerekir. Bu nedenle, toprak oldukça derin işlenmeli; taş, kesek ve diğer yabancı maddeler temizlenerek iyi tesviye edilmelidir.
BİRAZ FAZLA BİTKİ BESİN MADDESİ İSTER
Kereviz, toprakta uzun süre kaldığından ve oldukça fazla besin maddesi kaldırdığından, yetiştirilen yerin, organik madde ve diğer besinlerce zengin olması gerekir. Bu nedenle dekar başına 3-4 ton iyi yanmış ahır gübresini toprağa yaymak gerekir. Buna ek olarak toprak tahlili yaptırılarak, öneriler doğrultusunda gübreleme yapmak gerekir. İyi bir kök gelişimi için azotlu gübre gereğinden fazla verilmemelidir.
FİDE YETİŞTİRMEK ÖZEN İSTER
Kereviz yetiştiriciliği, fide üretimi ile başlar. Bölge iklimine göre, şubat ile nisan arasındaki dönemde hazırlanan soğuk yastıklara m2’ye 1 gram hesabı ile serpme ya da çiziye ekim yapılır. Ekim yüze olup kapak atılmaz, ancak; tırmık ile hafif karıştırmak gerekir. Tahta tokmakla bastırılıp, süzgeçli hortumlar ile sulama yapılır.15-20 günde çimlenen tohumlarda gerekli bakım işleri yapılır. Üretimde hazır fide kullanımı da tercih edilebilir.
Kereviz yetiştiriciliğinde, bir dekar alan için gerekli olan tohum miktarı 10-20 gramdır. Tohumların çimlenebilmesi için optimum hava sıcaklığı 210C’dir. Bitkilerin optimum gelişme sıcaklığı ise, 15-200C’dir.
FİDELER MASURALARA DİKİLİR
Kereviz fideleri bir yandan yastıklarda yetişirken bir yandan da tarla hazırlığı yapılır. Bunun için dikim yapılacak tarla gübrelenip derin olarak işlenir. Kesekler dağıtılır, yabancı maddeler temizlenerek toprak yüzeyi tırmıkla düzeltilir. Çift sıralı yetiştiricilik yapılacak ise; 50-60 cm genişliğinde, tek sıralı yetiştiricilik yapılacak ise; 30 cm genişliğinde masuralar hazırlanır.
FİDELER 4-5 YAPRAKLI OLUNCA DİKİLİR
Masuraların hazırlanmasını takiben, haziran-temmuz aylarında yastıklarda, 4-5 yapraklı olan gelişmiş fideler yerlerinden sökülür. Fidelerin, sökümden zarar görmemesi için, bir gün önce bol su ile sulanması gerekir. Dikimi yapılacak fidelerin kök ve yaprakları makas ya da bıçak ile budanır. Dikimler 30 cm sıra üzeri mesafeler ile yapılır. Dikimden sonra toprak hafif sıkıştırılır ve can suyu verilir.
KARIŞIK SEBZECİLİK ŞEKLİNDE ÜRETİLEBİLİR
Yazlık hıyar, domates, biber ve patlıcan bitkilerinin arasına kereviz fidelerini dikmek mümkündür. Ancak bu yöntem daha çok amatörce üretim yapan üreticilere tavsiye edilebilir. Dikimden 3-4 hafta sonra yabancıotları ayıklamak ve toprağı kabartmak amacı ile çapa yapılır. Çapalama yabancıot yoğunluğuna göre 2-3 kez tekrarlanabilir. Yaz boyunca düzenli sulama yapılmalıdır.
6-7 AY SONRA HASAT
Kök kerevizi yetiştiriciliğinde uygun şartlarda tohum ekiminden itibaren 6-7 ay sonra hasada başlanır. Hasat zamanı, ilk yaprakların sararmaya başlaması ile kendini belli eder. Faydalanılan kısım, yumru şeklindeki kökler olduğundan, bu kökler olgunlaştıktan sonra koflaşmadan hasat edilmelidir. Kökler ne kadar olgunlaşırsa saklama süreleri o kadar uzun olur.
Kerevizlerde hasat, köklerin çapa ile gevşetilip elle çekilmesiyle yapılır. Köklerin boğaz kısımları kesilir, iyice yıkanır, alt ve yan kısımlardaki ince kökler de temizlenir. Pazara sunuş; naylon torba, kasa ya da küçük çuvallar ile yapılır. Dikim sıklığı, çeşit özelliği ve bakım şartlarına bağlı olarak dekardan 2-5 ton kök kerevizi alınabilir.
SAP KEREVİZİ
Ülkemizde yaygın olarak üretimi yapılmayan yaprak kerevizinde üretim şekli, kök kerevizlerinde olduğu gibidir. Bu kerevizler diğerlerinde olduğu gibi kök oluşturmazlar. Yetiştiricilik döneminde sapların beyazlatılması işlemi vardır. Beyazlatma; toprak içine gömme, sık dikim veya bazı materyallerle yaprak saplarının kapatılarak ışık ile olan temaslarının kesilmesi ile yapılır. Bu işlem bitkinin yaprak sapları 25-30 cm boy aldığında, toprak, alüminyum folye, siyah fotoğraf kağıdı ya da bu amaçla kullanılabilecek herhangi bir malzeme ile örtülerek yapılır. Bu şekilde muhafaza edildiklerinde yaprak sapları 45-60 günde beyaz hale gelir. Gelişimini tamamlamış olan yaprak sapları, beyazlatma için sapların üzerine bağlanan materyaller çözülmeden, toprak seviyesinden kesilerek hasat edilir.
HASTALIK VE ZARARLILARA DİKKAT!
Pas hastalığı, mildiyö ve mozaik virüsü önemli kereviz hastalıklarıdır. Kök-ur nematodu, kırmızı örümcek, yaprak bitleri ve toprak pireleri kereviz üretiminde karşılaşılan önemli zararlılardır.
Kereviz, kök ve yaprak sapları sebze olarak değerlendirilen, tohum için üretildiğinde iki, tüketim amaçlı sebze olarak üretildiğinde ise, tek yıllık bir sebzedir.
Kereviz, kök ve yaprak sapları sebze olarak değerlendirilen, tohum için üretildiğinde iki, tüketim amaçlı sebze olarak üretildiğinde ise, tek yıllık bir sebzedir. Birinci yıl kök kerevizinin yumru şeklindeki kökü oluşur. Bitkiler, ikinci yılda çiçeklenerek tohuma kalkar. Ancak, bu tür içinde yer alan ikinci grup olan sap ya da yaprak kerevizlerinde kök gelişerek yumru oluşturmaz.
ÖNEMLİ BİR TIBBİ BİTKİDİR
Yüzyıllarca tıbbi bitki olarak yetiştirilen kerevizin, sebze olarak kültüre alınması diğer sebzelerden oldukça sonraya rastlamaktadır. Kereviz A, B, C vitaminleri ve mineral maddeler bakımından zengin bir sebze olması nedeniyle, bugün hem halk arasında hem de modern tıpta; iştah açma, sinirleri yatıştırma, böbrek ve mafsal hastalıklarının iyileştirilmesinde kullanılır.
KENDİNE HAS KOKUSU İLE TANINIR
Kerevizin, bünyesindeki eterik yağlardan dolayı yaprak, kök ve tohumunda kendine has bir koku vardır. Bu koku bazı tüketicilerin beğenisini toplarken, bazıları bu kokuyu beğenmemektedir.
NEMLİ DENİZ KIYILARINI SEVER
Kereviz bitkisi, ılık ve serin iklimleri sever. Nemli deniz kıyılarında ve kuvvetli topraklarda bol ürün verir. Soğuklara karşı oldukça dayanıklı olduğu halde, sıcak ve kurak şartlardan hoşlanmaz. En iyi geliştiği iklim, nispeten serin ve gelişme periyodu içinde yağışın muntazam dağıldığı iklimlerdir. Yetişme döneminde optimum yetişme sıcaklığı 15-200C’dir. Bu nedenle, kurak şartlarda uygun zaman aralıkları ile sulama yapılmalıdır.
TINLI-KUMLU TOPRAK İSTER
Kerevizin tercih ettiği topraklar, derin ve süzek, humus ve besin maddelerince zengin, tınlı-kumlu topraklardır. Bunun yanı sıra, iyi drene edilmiş turbiyer topraklar da kereviz yetiştiriciliği için elverişlidir. Bünyesinde uzun süre su tutan ağır topraklar kısa sürede kök çürüklüklerine neden olmaktadır. Kereviz yetiştirilecek topraklarda pH’nın 5-7 arasında olması istenir. Asitli topraklarda pH’yı ayarlayıcı önlemler mutlaka alınmalıdır.
İYİ BİR TOPRAK HAZIRLIĞI
Kereviz yetiştiriciliğinde, toprak altındaki yumru şeklindeki kökler ile toprak üstü aksamın iyi bir gelişme gösterebilmesi için toprağın çok iyi hazırlanması gerekir. Bu nedenle, toprak oldukça derin işlenmeli; taş, kesek ve diğer yabancı maddeler temizlenerek iyi tesviye edilmelidir.
BİRAZ FAZLA BİTKİ BESİN MADDESİ İSTER
Kereviz, toprakta uzun süre kaldığından ve oldukça fazla besin maddesi kaldırdığından, yetiştirilen yerin, organik madde ve diğer besinlerce zengin olması gerekir. Bu nedenle dekar başına 3-4 ton iyi yanmış ahır gübresini toprağa yaymak gerekir. Buna ek olarak toprak tahlili yaptırılarak, öneriler doğrultusunda gübreleme yapmak gerekir. İyi bir kök gelişimi için azotlu gübre gereğinden fazla verilmemelidir.
FİDE YETİŞTİRMEK ÖZEN İSTER
Kereviz yetiştiriciliği, fide üretimi ile başlar. Bölge iklimine göre, şubat ile nisan arasındaki dönemde hazırlanan soğuk yastıklara m2’ye 1 gram hesabı ile serpme ya da çiziye ekim yapılır. Ekim yüze olup kapak atılmaz, ancak; tırmık ile hafif karıştırmak gerekir. Tahta tokmakla bastırılıp, süzgeçli hortumlar ile sulama yapılır.15-20 günde çimlenen tohumlarda gerekli bakım işleri yapılır. Üretimde hazır fide kullanımı da tercih edilebilir.
Kereviz yetiştiriciliğinde, bir dekar alan için gerekli olan tohum miktarı 10-20 gramdır. Tohumların çimlenebilmesi için optimum hava sıcaklığı 210C’dir. Bitkilerin optimum gelişme sıcaklığı ise, 15-200C’dir.
FİDELER MASURALARA DİKİLİR
Kereviz fideleri bir yandan yastıklarda yetişirken bir yandan da tarla hazırlığı yapılır. Bunun için dikim yapılacak tarla gübrelenip derin olarak işlenir. Kesekler dağıtılır, yabancı maddeler temizlenerek toprak yüzeyi tırmıkla düzeltilir. Çift sıralı yetiştiricilik yapılacak ise; 50-60 cm genişliğinde, tek sıralı yetiştiricilik yapılacak ise; 30 cm genişliğinde masuralar hazırlanır.
FİDELER 4-5 YAPRAKLI OLUNCA DİKİLİR
Masuraların hazırlanmasını takiben, haziran-temmuz aylarında yastıklarda, 4-5 yapraklı olan gelişmiş fideler yerlerinden sökülür. Fidelerin, sökümden zarar görmemesi için, bir gün önce bol su ile sulanması gerekir. Dikimi yapılacak fidelerin kök ve yaprakları makas ya da bıçak ile budanır. Dikimler 30 cm sıra üzeri mesafeler ile yapılır. Dikimden sonra toprak hafif sıkıştırılır ve can suyu verilir.
KARIŞIK SEBZECİLİK ŞEKLİNDE ÜRETİLEBİLİR
Yazlık hıyar, domates, biber ve patlıcan bitkilerinin arasına kereviz fidelerini dikmek mümkündür. Ancak bu yöntem daha çok amatörce üretim yapan üreticilere tavsiye edilebilir. Dikimden 3-4 hafta sonra yabancıotları ayıklamak ve toprağı kabartmak amacı ile çapa yapılır. Çapalama yabancıot yoğunluğuna göre 2-3 kez tekrarlanabilir. Yaz boyunca düzenli sulama yapılmalıdır.
6-7 AY SONRA HASAT
Kök kerevizi yetiştiriciliğinde uygun şartlarda tohum ekiminden itibaren 6-7 ay sonra hasada başlanır. Hasat zamanı, ilk yaprakların sararmaya başlaması ile kendini belli eder. Faydalanılan kısım, yumru şeklindeki kökler olduğundan, bu kökler olgunlaştıktan sonra koflaşmadan hasat edilmelidir. Kökler ne kadar olgunlaşırsa saklama süreleri o kadar uzun olur.
Kerevizlerde hasat, köklerin çapa ile gevşetilip elle çekilmesiyle yapılır. Köklerin boğaz kısımları kesilir, iyice yıkanır, alt ve yan kısımlardaki ince kökler de temizlenir. Pazara sunuş; naylon torba, kasa ya da küçük çuvallar ile yapılır. Dikim sıklığı, çeşit özelliği ve bakım şartlarına bağlı olarak dekardan 2-5 ton kök kerevizi alınabilir.
SAP KEREVİZİ
Ülkemizde yaygın olarak üretimi yapılmayan yaprak kerevizinde üretim şekli, kök kerevizlerinde olduğu gibidir. Bu kerevizler diğerlerinde olduğu gibi kök oluşturmazlar. Yetiştiricilik döneminde sapların beyazlatılması işlemi vardır. Beyazlatma; toprak içine gömme, sık dikim veya bazı materyallerle yaprak saplarının kapatılarak ışık ile olan temaslarının kesilmesi ile yapılır. Bu işlem bitkinin yaprak sapları 25-30 cm boy aldığında, toprak, alüminyum folye, siyah fotoğraf kağıdı ya da bu amaçla kullanılabilecek herhangi bir malzeme ile örtülerek yapılır. Bu şekilde muhafaza edildiklerinde yaprak sapları 45-60 günde beyaz hale gelir. Gelişimini tamamlamış olan yaprak sapları, beyazlatma için sapların üzerine bağlanan materyaller çözülmeden, toprak seviyesinden kesilerek hasat edilir.
HASTALIK VE ZARARLILARA DİKKAT!
Pas hastalığı, mildiyö ve mozaik virüsü önemli kereviz hastalıklarıdır. Kök-ur nematodu, kırmızı örümcek, yaprak bitleri ve toprak pireleri kereviz üretiminde karşılaşılan önemli zararlılardır.