Tweet
Seralarda Bitki Tahlili 
Toprak ve Yaprak örneklerinin alınması, Toprak tahlilinin önemi, Bazı sebzelerde yaprak örneği alma zamanı ve şekli, Gübre miktarının belirlenmesi TOPRAK VE YAPRAK ÖRNEKLERİNİN ALINMASI
Tarımsal üretimde verim ve kaliteyi arttıran en önemli kültürel tedbirlerin başında gübreleme gelmektedir. Gübreleme ile yetiştirilecek bitkinin ihtiyaç duyduğu besin maddeleri toprağa verilmektedir. Ancak bitki çeşidine göre uygulanması gerekli gübrelerin cinsi, miktarı, verilme şekli ve zamanının tesbit edilmesi için en önemli yöntem toprak ve bitki tahlillerinin yapılmasıdır.
TOPRAK ÖRNEĞİNİN ALINMASI ÖZEN İSTER
Toprak tahlilleri yapılarak, toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri ile içerdiği bitki besin maddesi miktarları saptanır. Genel olarak ; topraklarda; pH, kireç, organik madde, bünye, tuzluluk, P, K, Ca ve Mg tahlilleri yapılır. Tahlil sonuçlarının değerlendirilmesiyle eksik bitki besin maddeleri tamamlanır ve uygun olmayan fiziksel ve kimyasal özellikler düzeltilmeye çalışılır. Ancak tahlil sonuçlarından doğru değerler elde edebilmek için örneklerin usulüne uygun şekilde alınması gereklidir. Çünkü, uygulamada örnek alınması sırasında yapılan hatalar tahlil sırasında yapılana göre çok daha fazladır.
Toprak örnekleri dikimden en az bir ay önce alınmalıdır. Örnek almak için örtüaltı alanında M ya da N harfi şekillerinde dolaşarak 8-10 nokta işaretlenir. Buralarda 20-30 cm derinliğinde V şeklinde çukur açılır. Bu çukurun bir kenarından 5 cm kalınlığında toprak dilimi alınıp, bir kovaya boşaltılır. 8-10 noktadan alınan topraklar karıştırılır, taş ve bitki artıkları ayıklanır ve 1 kg kadarı tahlillerin yapılacağı laboratuvara ulaştırılır. Dikimden sonra da örnekler aynı şekilde alınır. Ancak, toprak örnekleri kök bölgesinden alınmasına dikkat edilmelidir. Damla sulama sistemi olan seralarda ise; topraklar damlatıcıların altından ve iki damlatıcı arasından eşit sayıda olmak üzere 8-10 yerden alınır ve karıştırılır. Her örnek için bilgi formu doldurulmalıdır.
Toprak tahlili yapılmadan gübre kullanılacak olursa şu yanlışlıklar yapılabilir:
-Gereğinden fazla gübre kullanılabilir.
-Bitkinin isteğinden daha az gübre kullanılabilir.
-Yanlış cins gübre kullanılabilir.
-Yanlış şekilde ve zamanda gübre uygulanabilir.
BİTKİ TAHLİLİ DE ÖNEMLİDİR
Bitki Tahlilleri ile bitkilerin mineral madde içerikleri belirlenerek beslenme durumu hakkında bilgi edinilir. Ayrıca bitkilerin yetiştirildiği toprağın verimlilik durumu ile uyguladığımız gübre programının uygun olup olmadığı da saptanır. Bitki tahlilleri yaprak, sap, gövde, dal, sürgün gibi bitkinin değişik aksamlarında yapılabildiği gibi en uygun olanı yaprak tahlilleridir. Çünkü, yapraklar besin maddesi fazlalık ve noksanlığını en iyi yansıtan organlardır. Yapraklarda yaygın olarak yapılan tahliller; N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn ve B dur. Saptanan tahlil sonuçları ile bitkide bulunması gerekli besin maddesi miktarlarını gösteren standart değerler karşılaştırılıp, Noksan, Yeterli, Yüksek şeklinde değerlendirilir.
Bitki Tahlillerinin yararları şu şekilde özetlenebilir:
- Gözle görülen arazların teşhisi
- Saklı arazların ortaya çıkarılması
- Besin maddesi noksanlıkları bulunan sahaların tesbit edilmesi
- Toprağa verilen besin maddelerinin bitki tarafından alınıp alınmadığının saptanması
- Bitki besin maddeleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesidir.
Yaprak örneklerinin alınması her bitki çeşidi için farklıdır. Her seradan veya tarladan ayrı örnek alınmalı ve örnekler temsil edici özellikte olmalıdır. Sera girişinden, cam kenarlarından ve ısıtıcıların yakınlarından örnek alınmamalıdır. Örtüaltı veya tarlada N veya M harfi şekli çizerek dolaşıp örnek alınmalıdır. Örtüaltı için her örnek en fazla 2 da'ı temsil etmelidir. Alınan örnekler delikli naylon torbalara konulmalı bilgi formları doldurup en geç 4 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Bu olanak yoksa buz kutularında ya da buzdolaplarının sebzeliğinde saklanmalıdır.
Bazı sebzelerde yaprak örneği alma zamanı ve şekli :
Domates:
Yaprak örneği alınması, birinci çiçek salkımındaki meyveler ceviz iriliğine geldiği zaman başlar ve gelişme periyodunun ortalarına kadar devam eder (3-6.çiçek salkımları arası). Bitkinin büyüme tepesine en yakın, gelişmesini tamamlamış genç dalın orta kısmındaki yapraklar örnek almaya uygundur. Yaprak tahlili için, her örnekleme alanından, tekniğine uygun olarak alınmış 50 yaprak yeterlidir.
Biber ve Patlıcan:
Birinci döldeki meyveler kendini gösterdiği zaman yaprak örneği alınabilir. Örnek alma vejetasyon süresinin ortalarına kadar devam edebilir. Dal tepesine en yakın normal iriliğini almış en genç olgun yaprak örnek almaya uygundur. Her örnekleme alanından, tahlil için 50-100 yaprak yeterlidir.
Hıyar:
Birinci döldeki meyvelerin görünmeye başlaması ile vejetasyon periyodunun ortalarına kadar geçen süre örnek almak için uygundur. Büyüme tepesine en yakın normal iriliğini almış en genç olgun yaprak örnek olarak alınır. Her örnekleme alanından, tahlil için, 50 yaprak yeterlidir.
GÜBRELER VE GÜBRELEME
Gübreler Ve Özellikleri
Sulama suyu ile gübrelemeye uygun gübreler şu özellikleri içermelidir:
- Suda erime oranları yüksek olmalıdır.
- Kalıntı ve tortu bırakmadan suda çözünmeli ve sistemde tıkanmaya sebep olmamalıdırlar.
- Yüksek oranda besin maddesi içermeli ve tuz oranı düşük olmalıdır.
- Besin maddelerinin bitki tarafından kolay alınmasını sağlamak için hafif asit karakterli olması uygundur.
Bu özellikler dikkate alındığında:
Örtüaltı yetiştiriciliğinde ağırlıklı olarak azot, fosfor ve potasyumla gübreleme yapılır. En ekonomik ve etkili şekilde gübreleme yapabilmek için yukarıdaki özelliklere sahip olan Amonyum Nitrat (% 33 N), Mono Amonyum Fosfat (MAP; %12 N - % 61 P2O5), Mono Potasyum Fosfat (MKP; %52 P2O5 - %34 K2O) ve Potasyum Nitrat (%13 N - %46 K2O) kullanılabilir. Besin çözeltisi hazırlarken gübrelerin birbiri ile karışabilirlik durumu da önemlidir. Kalsiyumlu gübrelerle fosforlu ve sülfatlı gübreler karıştırılmazlar. Karıştırıldığı takdirde suda erimez halde çökelti meydana gelir. Sulama sisteminde tıkanıklık oluşur. Sertliği yüksek sularda tıkanıklıkları açmak ya da pH’yı düşürmek için fosforik asit kullanılırsa yine çökelti oluşur. Böyle durumlarda nitrik asit kullanılmalıdır.
Gübrelerin sulama suyu ile veriliş şekli de önemlidir. Her sulamada mutlaka gübre verilmelidir. Damla sulama sistemi ile gübre uygulamasının amacı olan kök bölgesinde yeterli miktarda su ve bitki besin maddesinin sürekli ve yeterli miktarda bulunması ilkesi ancak bu şekilde sağlanabilir. Aksi takdirde sulama suyu ile gübre verildiği zaman tuzluluk artar, gübre verilmediği zaman ise azalır ve kök bölgesindeki tuz miktarında dalgalanma olur. Bu bitki için stres kaynağıdır ve verim miktarını olumsuz etkiler. Her sulama suyunun, gübre uygulaması sonucu tuz miktarında değişme yaşanmaz.
UYGULANACAK GÜBRE MİKTARI SAPTANMALIDIR
Örtüaltı sebze yetiştiriciliğinde bitkiye verilecek gübrenin miktarı, çeşidi ve oranı; bitki çeşidi ve gelişme dönemi, toprak ve iklim koşulları ile yetiştirme dönemi ve sera koşullarına göre saptanmalıdır.
Gübre miktarının belirlenmesi üç şekilde yapılabilir:
1. Toprakta Bulunan Besin Maddesi Miktarının Belirlenmesi:
Bu yöntemle; toprak, yaprak ve su tahlilleri yapılarak elde edilen sonuçların değerlendirilmesi ile bitkilere verilecek gübre miktarı belirlenir. Bu tahliller: Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı Yaprak ve Toprak Tahlil Laboratuvarları'nda yaptırılarak uygulamada kullanılacak öneriler alınabilir.
2. Bitkinin Ürünle Topraktan Kaldırdığı Besin Maddesi Miktarının Belirlenmesi:
Bitkinin ürünle topraktan kaldırdığı besin maddesi miktarı gözönüne alınarak gübre miktarı saptanabilir. Bitkiye verilecek gübre miktarı; beklenen ürün kaç ton ise 1 ton ürünle kaldırılan besin maddesi miktarı ile çarpılarak bulunabilir.
3. Damla sulama ile gübre uygulaması yapılacak ise sulama suyunda bulunması gerekli besin maddesi miktarları dikkate alınarak gübre miktarı saptanabilir:
Gübre miktarının saptanmasında kullanılan üçüncü yöntem ise sulama suyunda bulunması gerekli besin maddesi miktarlarının dikkate alınmasıdır. Damla sulama sistemi ile gübrelemede bitki besin maddeleri sulama suyu miktarına orantılı olarak uygulanır.
SONUÇ:
Örtüaltı sebze yetiştiriciliğinde, gübrelemeye yönelik her koşulda geçerli olacak bir reçete vermek olanaksızdır. Gübreleme programları; bitki çeşidi ve gelişme dönemi, toprak ve iklim koşulları ile yetiştirme dönemi ve örtüaltı koşullarına göre hazırlanmalıdır.
Toprak ve Yaprak örneklerinin alınması, Toprak tahlilinin önemi, Bazı sebzelerde yaprak örneği alma zamanı ve şekli, Gübre miktarının belirlenmesi TOPRAK VE YAPRAK ÖRNEKLERİNİN ALINMASITarımsal üretimde verim ve kaliteyi arttıran en önemli kültürel tedbirlerin başında gübreleme gelmektedir. Gübreleme ile yetiştirilecek bitkinin ihtiyaç duyduğu besin maddeleri toprağa verilmektedir. Ancak bitki çeşidine göre uygulanması gerekli gübrelerin cinsi, miktarı, verilme şekli ve zamanının tesbit edilmesi için en önemli yöntem toprak ve bitki tahlillerinin yapılmasıdır.
TOPRAK ÖRNEĞİNİN ALINMASI ÖZEN İSTER
Toprak tahlilleri yapılarak, toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri ile içerdiği bitki besin maddesi miktarları saptanır. Genel olarak ; topraklarda; pH, kireç, organik madde, bünye, tuzluluk, P, K, Ca ve Mg tahlilleri yapılır. Tahlil sonuçlarının değerlendirilmesiyle eksik bitki besin maddeleri tamamlanır ve uygun olmayan fiziksel ve kimyasal özellikler düzeltilmeye çalışılır. Ancak tahlil sonuçlarından doğru değerler elde edebilmek için örneklerin usulüne uygun şekilde alınması gereklidir. Çünkü, uygulamada örnek alınması sırasında yapılan hatalar tahlil sırasında yapılana göre çok daha fazladır.
Toprak örnekleri dikimden en az bir ay önce alınmalıdır. Örnek almak için örtüaltı alanında M ya da N harfi şekillerinde dolaşarak 8-10 nokta işaretlenir. Buralarda 20-30 cm derinliğinde V şeklinde çukur açılır. Bu çukurun bir kenarından 5 cm kalınlığında toprak dilimi alınıp, bir kovaya boşaltılır. 8-10 noktadan alınan topraklar karıştırılır, taş ve bitki artıkları ayıklanır ve 1 kg kadarı tahlillerin yapılacağı laboratuvara ulaştırılır. Dikimden sonra da örnekler aynı şekilde alınır. Ancak, toprak örnekleri kök bölgesinden alınmasına dikkat edilmelidir. Damla sulama sistemi olan seralarda ise; topraklar damlatıcıların altından ve iki damlatıcı arasından eşit sayıda olmak üzere 8-10 yerden alınır ve karıştırılır. Her örnek için bilgi formu doldurulmalıdır.
Toprak tahlili yapılmadan gübre kullanılacak olursa şu yanlışlıklar yapılabilir:
-Gereğinden fazla gübre kullanılabilir.
-Bitkinin isteğinden daha az gübre kullanılabilir.
-Yanlış cins gübre kullanılabilir.
-Yanlış şekilde ve zamanda gübre uygulanabilir.
BİTKİ TAHLİLİ DE ÖNEMLİDİR
Bitki Tahlilleri ile bitkilerin mineral madde içerikleri belirlenerek beslenme durumu hakkında bilgi edinilir. Ayrıca bitkilerin yetiştirildiği toprağın verimlilik durumu ile uyguladığımız gübre programının uygun olup olmadığı da saptanır. Bitki tahlilleri yaprak, sap, gövde, dal, sürgün gibi bitkinin değişik aksamlarında yapılabildiği gibi en uygun olanı yaprak tahlilleridir. Çünkü, yapraklar besin maddesi fazlalık ve noksanlığını en iyi yansıtan organlardır. Yapraklarda yaygın olarak yapılan tahliller; N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn ve B dur. Saptanan tahlil sonuçları ile bitkide bulunması gerekli besin maddesi miktarlarını gösteren standart değerler karşılaştırılıp, Noksan, Yeterli, Yüksek şeklinde değerlendirilir.
Bitki Tahlillerinin yararları şu şekilde özetlenebilir:
- Gözle görülen arazların teşhisi
- Saklı arazların ortaya çıkarılması
- Besin maddesi noksanlıkları bulunan sahaların tesbit edilmesi
- Toprağa verilen besin maddelerinin bitki tarafından alınıp alınmadığının saptanması
- Bitki besin maddeleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesidir.
Yaprak örneklerinin alınması her bitki çeşidi için farklıdır. Her seradan veya tarladan ayrı örnek alınmalı ve örnekler temsil edici özellikte olmalıdır. Sera girişinden, cam kenarlarından ve ısıtıcıların yakınlarından örnek alınmamalıdır. Örtüaltı veya tarlada N veya M harfi şekli çizerek dolaşıp örnek alınmalıdır. Örtüaltı için her örnek en fazla 2 da'ı temsil etmelidir. Alınan örnekler delikli naylon torbalara konulmalı bilgi formları doldurup en geç 4 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Bu olanak yoksa buz kutularında ya da buzdolaplarının sebzeliğinde saklanmalıdır.
Bazı sebzelerde yaprak örneği alma zamanı ve şekli :
Domates:
Yaprak örneği alınması, birinci çiçek salkımındaki meyveler ceviz iriliğine geldiği zaman başlar ve gelişme periyodunun ortalarına kadar devam eder (3-6.çiçek salkımları arası). Bitkinin büyüme tepesine en yakın, gelişmesini tamamlamış genç dalın orta kısmındaki yapraklar örnek almaya uygundur. Yaprak tahlili için, her örnekleme alanından, tekniğine uygun olarak alınmış 50 yaprak yeterlidir.
Biber ve Patlıcan:
Birinci döldeki meyveler kendini gösterdiği zaman yaprak örneği alınabilir. Örnek alma vejetasyon süresinin ortalarına kadar devam edebilir. Dal tepesine en yakın normal iriliğini almış en genç olgun yaprak örnek almaya uygundur. Her örnekleme alanından, tahlil için 50-100 yaprak yeterlidir.
Hıyar:
Birinci döldeki meyvelerin görünmeye başlaması ile vejetasyon periyodunun ortalarına kadar geçen süre örnek almak için uygundur. Büyüme tepesine en yakın normal iriliğini almış en genç olgun yaprak örnek olarak alınır. Her örnekleme alanından, tahlil için, 50 yaprak yeterlidir.
GÜBRELER VE GÜBRELEME
Gübreler Ve Özellikleri
Sulama suyu ile gübrelemeye uygun gübreler şu özellikleri içermelidir:
- Suda erime oranları yüksek olmalıdır.
- Kalıntı ve tortu bırakmadan suda çözünmeli ve sistemde tıkanmaya sebep olmamalıdırlar.
- Yüksek oranda besin maddesi içermeli ve tuz oranı düşük olmalıdır.
- Besin maddelerinin bitki tarafından kolay alınmasını sağlamak için hafif asit karakterli olması uygundur.
Bu özellikler dikkate alındığında:
Örtüaltı yetiştiriciliğinde ağırlıklı olarak azot, fosfor ve potasyumla gübreleme yapılır. En ekonomik ve etkili şekilde gübreleme yapabilmek için yukarıdaki özelliklere sahip olan Amonyum Nitrat (% 33 N), Mono Amonyum Fosfat (MAP; %12 N - % 61 P2O5), Mono Potasyum Fosfat (MKP; %52 P2O5 - %34 K2O) ve Potasyum Nitrat (%13 N - %46 K2O) kullanılabilir. Besin çözeltisi hazırlarken gübrelerin birbiri ile karışabilirlik durumu da önemlidir. Kalsiyumlu gübrelerle fosforlu ve sülfatlı gübreler karıştırılmazlar. Karıştırıldığı takdirde suda erimez halde çökelti meydana gelir. Sulama sisteminde tıkanıklık oluşur. Sertliği yüksek sularda tıkanıklıkları açmak ya da pH’yı düşürmek için fosforik asit kullanılırsa yine çökelti oluşur. Böyle durumlarda nitrik asit kullanılmalıdır.
Gübrelerin sulama suyu ile veriliş şekli de önemlidir. Her sulamada mutlaka gübre verilmelidir. Damla sulama sistemi ile gübre uygulamasının amacı olan kök bölgesinde yeterli miktarda su ve bitki besin maddesinin sürekli ve yeterli miktarda bulunması ilkesi ancak bu şekilde sağlanabilir. Aksi takdirde sulama suyu ile gübre verildiği zaman tuzluluk artar, gübre verilmediği zaman ise azalır ve kök bölgesindeki tuz miktarında dalgalanma olur. Bu bitki için stres kaynağıdır ve verim miktarını olumsuz etkiler. Her sulama suyunun, gübre uygulaması sonucu tuz miktarında değişme yaşanmaz.
UYGULANACAK GÜBRE MİKTARI SAPTANMALIDIR
Örtüaltı sebze yetiştiriciliğinde bitkiye verilecek gübrenin miktarı, çeşidi ve oranı; bitki çeşidi ve gelişme dönemi, toprak ve iklim koşulları ile yetiştirme dönemi ve sera koşullarına göre saptanmalıdır.
Gübre miktarının belirlenmesi üç şekilde yapılabilir:
1. Toprakta Bulunan Besin Maddesi Miktarının Belirlenmesi:
Bu yöntemle; toprak, yaprak ve su tahlilleri yapılarak elde edilen sonuçların değerlendirilmesi ile bitkilere verilecek gübre miktarı belirlenir. Bu tahliller: Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı Yaprak ve Toprak Tahlil Laboratuvarları'nda yaptırılarak uygulamada kullanılacak öneriler alınabilir.
2. Bitkinin Ürünle Topraktan Kaldırdığı Besin Maddesi Miktarının Belirlenmesi:
Bitkinin ürünle topraktan kaldırdığı besin maddesi miktarı gözönüne alınarak gübre miktarı saptanabilir. Bitkiye verilecek gübre miktarı; beklenen ürün kaç ton ise 1 ton ürünle kaldırılan besin maddesi miktarı ile çarpılarak bulunabilir.
3. Damla sulama ile gübre uygulaması yapılacak ise sulama suyunda bulunması gerekli besin maddesi miktarları dikkate alınarak gübre miktarı saptanabilir:
Gübre miktarının saptanmasında kullanılan üçüncü yöntem ise sulama suyunda bulunması gerekli besin maddesi miktarlarının dikkate alınmasıdır. Damla sulama sistemi ile gübrelemede bitki besin maddeleri sulama suyu miktarına orantılı olarak uygulanır.
SONUÇ:
Örtüaltı sebze yetiştiriciliğinde, gübrelemeye yönelik her koşulda geçerli olacak bir reçete vermek olanaksızdır. Gübreleme programları; bitki çeşidi ve gelişme dönemi, toprak ve iklim koşulları ile yetiştirme dönemi ve örtüaltı koşullarına göre hazırlanmalıdır.