Tweet
Süt ineklerinde bakım ve beslenme
Süt sığırcılığı işletmelerinde süt üretim maliyetinin %70’ini yem giderleri oluşturmaktadır. Bu nedenle, karlı bir süt işletmeciliği için ucuz ve kaliteli yem temini önemlidir. Yetiştiricilerin ineklerin sindirim sistemlerini bilmeleri ve buna göre yemleme yapmaları gereklidir. Laktasyonun değişik devrelerinde, gebelikte ve kuru dönemde hayvanların nasıl beslenmeleri gerektiği, günlük besin madde ihtiyaçları ve rasyonda kullanılacak yem maddeleri de yetiştiriciler tarafından bilinmelidir.
SIĞIRLARDA SİNDİRİM
Sığırlarda sindirim sistemi; yemek borusu, mide, ince barsak ve kalın bağırsaktan oluşur. Sığırların midesi 4 bölmelidir. Midenin ilk 3 bölümü olan işkembe (rumen), börkenek (retikulum) ve kırkbayır (omasum) ön mide olarak adlandırılır, 4. bölme ise şirden (abomasum) dir.
Ön Mide (işkembe, börkenek ve kırkbayır): İşkembe ön mide bölmelerin en büyüğüdür. Ergin bir hayvanda 150-200 litre hacmindedir. İşkembe ve börkenekte milyonlarca mikroorganizma yaşar. Bu mikroorganizmalar salgıladıkları enzimler ile yemleri parçalayıp daha küçük kısımlara ayrıştırdıktan sonra kendi bünyelerine uygun besinlere dönüştürürler.
Mikroorganizmalar uygun şartlarda, 39-40 oC sıcaklık, oksijensiz ortam ve belli asitlik derecesinde çoğalırlar. Bu mikroorganizmaların salgıladıkları enzimler sayesinde sığırlar lifli yemleri değerlendirirler. Mikroorganizmalar salgıladıkları enzimlerle yemlerdeki protein yapısında olmayan azotlu maddeleri (üre, biüre gibi) kullanıp protein yapısına çevirebilirler. Mikroorganizmalar B, C ve K vitaminlerini sentezleyebildikleri için, sığırlar bu vitaminleri dışarıdan almaya gerek duymadan yaşabilirler.
Bu mikroorganizmalar ani rasyon değişikliklerine karşı hassastırlar. Bu nedenle ani rasyon değişikliklerinden kaçınmak gerekir. Zira mikroorganizmalar kaba yem değişikliğine 2 haftada, konsantre yem değişikliğine 4-6 haftada uyum sağlayabilmektedirler.
Şirden: Sindirim enzimleri ve asit salgılayan, tek mideli hayvanların midesinin benzeri olan esas midedir.
Sindirim kanalının fonksiyonu
Geğirme: İşkembede yemler, mikroorganizmalar tarafından parçalanırken karbondioksit ve metan gazları üretilir. Normal olarak bu gazları dışarı atmak için hayvan geğirir. Aksi halde hayvan şişer.
Geviş getirme: Geviş getirme, işkembe ve börkeneğe gönderilmiş yemlerin ağza getirilip tekrar çiğnenmesidir. Dane yemler ve ince öğütülmüş rasyonlar geviş getirme süresini azaltırken kuru otlarla besleme geviş getirme süresini artırır.
İşkembe hareketi: İşkembe devamlı bir şekilde kasılır ve hareket eder. Sağlıklı bir inekte işkembe 1 dakikada 3-5 kez kasılır. Bu kasılmalar, mikroorganizmaların işkembeye gelen yem maddeleri ile karışmasını sağlar. İşkembedeki katı maddelerin sıvı üzerinde yüzmesini önler ve yem materyalinin işkembeden kırkbayır ve şirdene geçişini kolaylaştırır. İşkembe hareketlerinin durması veya yavaşlaması ineğin hasta olduğunun bir işaretidir.
Tükürük üretimi: Tükürük bezleri tarafından her gün 50-80 litre tükürük üretilir ve işkembeye gönderilir. Öğütülmüş yemler daha az tükürük üretilmesine neden olurken, kıyılmamış kuru otlar tükürük salgısını artırırlar.
Kusma: Sığırlar nadiren kusarlar. İçinde alkaloidler bulunan otlar kusmaya neden olabilirler.
SÜT İNEKLERİNİN BESİN MADDE İHTİYAÇLARI
Süt ineklerinin besin madde ihtiyaçları, enerji, protein, lif, mineral ve vitamin olmak üzere 5 grup altında toplanır.
Bir ineğin günlük alması gereken bütün besin maddelerini, hayvanın bir günde tüketebileceği miktarda kuru madde ile sağlayan ve değişik yemlerden oluşan bir günlük istihkakı belirlemeye rasyon hazırlama denir.
Süt ineklerinin günlük tüketebilecekleri kuru madde miktarları canlı ağırlıklarına ve süt verimlerine göre değişir. Bu miktarlar tablo 7.1. de gösterilmiştir. Günlük kuru madde tüketimi, kurudaki inekler için canlı ağırlığının %1.5-2.5’i, düşük ve orta süt verimli inekler için % 2.5-3.0’ü, yüksek süt verimli inekler için % 3.0-4.0’ü alınabilir. İneğin tüketebileceği kuru madde miktarı ineğin kendisinden, çevresinden ve yemin yapısından etkilenir.
Enerji ihtiyacı
Süt ineklerinin enerji ihtiyaçları laktasyonun farklı dönemlerine, süt verimine ve canlı ağırlıklarına göre değişir. Günlük enerji ihtiyacı rasyondaki karbonhidratlar, yağlar ve proteinlerden sağlanır.
Bir süt ineğinin günlük enerji ihtiyacı, yaşama payı ve günlük süt verimi göz önüne alınarak hesaplanan verim payının toplamıdır. İneklerin günlük enerji ihtiyaçları tablo 7.4’de gösterilmiştir. Henüz büyümesini tamamlamamış genç ineklerde, enerji ihtiyacı 1. laktasyonda % 20, 2. laktasyonda % 10 artırılır. Gebe ineklerde gebeliğin 7. ayına kadar yaşama payı enerji ihtiyacı değişmez. Fakat, gebeliğin son iki ayında yavrunun gelişmesi için yaşama payı enerji ihtiyacı % 25-30 artırılır. Verim payı enerji ihtiyacı hesaplanırken sütteki yağ oranı dikkate alınır. Enerji birimi olarak Metabolize olabilir enerji (ME Kcal veya ME Mcal) kullanılır.
Protein ihtiyacı
Süt ineklerinin günlük protein ihtiyaçları Ham Protein (HP) birimi ile ifade edilir ve gram (g) olarak gösterilir. Süt ineklerinin günlük protein ihtiyacı, yaşama payı ve verim payının toplamıdır. Henüz büyümesini tamamlamamış genç ineklerde, protein ihtiyacı 1. laktasyonda % 20, 2. laktasyonda % 10 artırılır. Gebe ineklerin yaşama payı protein ihtiyacı gebeliğin son iki ayında % 90 düzeyinde artar. Verim payı protein ihtiyacı süt verimine ve yağ oranına göre değişir. Süt ineklerinin yaşama ve verim payı protein ihtiyaçları tablo 7.4’de gösterilmiştir.
Lif ihtiyacı
Lif yemin yavaş sindirilen (selüloz, hemiselüloz) ve sindirilemeyen (lignin) kısmıdır. Lif büyük oranda işkembedeki mikroorganizmalar tarafından sindirilir.
Lifli yemler işkembede daha fazla yer işgal ederek dolgunluğunu sağlarlar. Bu dolgunluk hissi yem tüketimini sınırlar. Süt ineklerinin rasyonlarında, yeterli düzeyde lif bulunmak zorundadır. Lifli yemler hayvanın çiğneme işlemini sağlayarak tükürük üretimini artırır ve süt yağının düşmesini önler. Lif oranı belli bir düzeyin üzerine çıktığında, yem tüketimi ve rasyonun sindirilebilirliği düşer. Buda süt verimini düşürür. Rasyonda bulunması gereken Lif miktarı Tablo 7.2’de gösterilmiştir.
Süt ineği rasyonlarındaki lif Ham Lif (HL), Asit Deterjan Lif (ADF) ve Nötr Deterjan Lif (NDF) olarak üç şekilde belirtilebilir. Süt ineği rasyonlarındaki lif; % 17 HL, % 18-19 ADF, % 26-27’ NDF nin altına düşmemelidir.
İneklerin lif ihtiyacı karşılanırken rasyonun lif oranı kadar aynı zamanda lifin partikül büyüklüğü de önemlidir. Bir yemin ham lif oranı ile lif partikül büyüklüğü birlikte o yemin kaba yem değerini verir. Lif oranı yüksek olmasına rağmen partikül büyüklüğü küçük olan yemlerin kaba yem değeri küçüktür.
Mineral ihtiyacı
Mineraller hayvanın sağlığı ve verim için gerekli olan elementlerdir. Süt ineklerinin rasyonlarında bulunması gereken mineraller, kalsiyum (Ca), fosfor (P), mağnezyum (Mg), sodyum (Na), klor (Cl), kükürt (S) ve potasyum (K) dur. Sodyum ve klor rasyonlara tuz olarak katılır.
Süt ineklerinin çok az miktarlarda ihtiyaç duyduğu mineraller ise, demir (Fe), bakır (Cu), mangan (Mn), çinko (Zn), iyot (I), kobalt (Co) ve selenyum (Se) dur. Süt ineklerinin kalsiyum ve fosfor ihtiyaçları Tablo 7.4’de verilmiştir. İşletmede hazırlanan karma yemlere mineral karışımlarını eklemek gereklidir.
Süt ineklerinin rasyonlarında kalsiyum ve fosforun belli bir oranlarda bulunması şarttır. Bu oranın Ca/P; 1/1 ile 2/1 arasında olması gerekir. Gebeliğin son 10 gününde rasyondaki Ca/P oranının 1/1’i geçmeyecek şekilde ayarlanması gerekir. Kalsiyum ve fosfor eksikliğinde veya iki mineral arasındaki dengenin bozulmasıyla, danalarda raşitizm ve büyümede yavaşlama, ineklerde kemiklerin kolay kırılması, süt veriminde düşme ve süt humması görülür. Kanda fosfor düzeyi normalin altına düştüğünde pika denilen odun, toprak, kıl gibi şeyleri yeme durumu ortaya çıkar. Fosfor eksikliğine bağlı olarak inekler kızgınlık göstermeyebilir. Döl tutmamama gibi üreme bozuklukları da görülebilir. Yetiştiricilerin özellikle bu iki mineralin rasyonlarda yeterli ve dengeli bulunup bulunmadığını kontrol etmeleri, ineklerde ortaya çıkabilecek ve büyük ekonomik kayıplara neden olabilecek rahatsızlıkları önlemek için şarttır.
Yonca ve üçgül gibi baklagiller, öğütülmüş kireçtaşı ve dikalsiyum fosfat zengin kalsiyum kaynaklarıdır. Yağlı tohum küspeleri, hububatlar ve kepekleri, monosodyum, monoamonyum ve dikalsiyum fosfatlar da fosfor bakımından zengin kaynaklardır.
Vitamin ihtiyacı Vitaminler, büyüme, sağlık, üreme ve süt verimi için gereklidirler. Daha önceden belirtildiği gibi B, C ve K vitaminleri sığırların ön midesinde sentezlenebilmektedir. Bunun dışındaki A, D ve E vitaminlerinin rasyona katılması gerekmektedir. İşletmede hazırlanan karma yemlere vitamin katılmalıdır.
YEMLER
Kaba yemler
Lif içeriği bakımından zengin olan yemlere “kaba yemler” denir. Kaba yemler rasyonda belli oranda sağlanmadığı takdirde ineklerin işkembesindeki sindirim aksar, süt yağı düşer ve asidosis ortaya çıkar. Kaba yemlerin enerji ve protein oranı artıp sindirebilirliği yükseldikçe kalitesi artar. Süt ineklerinin beslenmesinde kaliteli kaba yemi ucuza temin etmek ve rasyonda kullanımını artırmak esastır. Hiç kesif yem kullanmadan veya sadece eksik olan besinleri karşılamak için çok az kesif yem kullanarak (1 kg kadar) yaşama payının yanında 10-14 kg kadar süt verimini kaba yemlerden karşılamak mümkündür. Ülkemizde, kaliteli kaba yem üretimine yeteri kadar önem verilmediğinden, fazla miktarda kesif yem kullanarak pahalı bir üretim yapmaktadırlar. Hayvanın kaba yem ihtiyacını karşılamak içinse saman kullanımı yaygındır. Saman lifinin büyük bir kısmı hiç sindirilemeyen lignin’den oluşmaktadır. Samanın kullanımı zorunlu ise diğer otlarla birlikte verilmesi sindirime olumlu etki yapar.
Kaba yemin rasyondaki oranı veya günlük kaba yem tüketimi hayvanın verim devresine göre değişmektedir. Laktasyonun başında, süt veriminin yüksek olduğu dönemlerde rasyonda kaba yem/kesif yem oranı 40/60, diğer devrelerde ise 50/50, hatta süt verimi düşük ineklerde bu oran 60/40 olabilir. Kurudaki ineklerde, kısır ineklerde ve düvelerde rasyonun kaba yem oranı % 80-90, hatta kaba yem kaliteli ise % 100’e çıkarılabilir, ancak tuz, mineral ve vitamin ilave edilmelidir. Kuru madde olarak, bir ineğin canlı ağırlığının % 1.5’i kadar kaba yem verilmesi günlük ihtiyacını karşılar. Yeşil yemler, kuru otlar, hasıllar, silajlar, hasat artıkları ve sanayi yan ürünleri süt ineklerine verilen kaba yemlerdir.
Süt sığırcılığı işletmelerinde süt üretim maliyetinin %70’ini yem giderleri oluşturmaktadır. Bu nedenle, karlı bir süt işletmeciliği için ucuz ve kaliteli yem temini önemlidir. Yetiştiricilerin ineklerin sindirim sistemlerini bilmeleri ve buna göre yemleme yapmaları gereklidir. Laktasyonun değişik devrelerinde, gebelikte ve kuru dönemde hayvanların nasıl beslenmeleri gerektiği, günlük besin madde ihtiyaçları ve rasyonda kullanılacak yem maddeleri de yetiştiriciler tarafından bilinmelidir.
SIĞIRLARDA SİNDİRİM
Sığırlarda sindirim sistemi; yemek borusu, mide, ince barsak ve kalın bağırsaktan oluşur. Sığırların midesi 4 bölmelidir. Midenin ilk 3 bölümü olan işkembe (rumen), börkenek (retikulum) ve kırkbayır (omasum) ön mide olarak adlandırılır, 4. bölme ise şirden (abomasum) dir.
Ön Mide (işkembe, börkenek ve kırkbayır): İşkembe ön mide bölmelerin en büyüğüdür. Ergin bir hayvanda 150-200 litre hacmindedir. İşkembe ve börkenekte milyonlarca mikroorganizma yaşar. Bu mikroorganizmalar salgıladıkları enzimler ile yemleri parçalayıp daha küçük kısımlara ayrıştırdıktan sonra kendi bünyelerine uygun besinlere dönüştürürler.
Mikroorganizmalar uygun şartlarda, 39-40 oC sıcaklık, oksijensiz ortam ve belli asitlik derecesinde çoğalırlar. Bu mikroorganizmaların salgıladıkları enzimler sayesinde sığırlar lifli yemleri değerlendirirler. Mikroorganizmalar salgıladıkları enzimlerle yemlerdeki protein yapısında olmayan azotlu maddeleri (üre, biüre gibi) kullanıp protein yapısına çevirebilirler. Mikroorganizmalar B, C ve K vitaminlerini sentezleyebildikleri için, sığırlar bu vitaminleri dışarıdan almaya gerek duymadan yaşabilirler.
Bu mikroorganizmalar ani rasyon değişikliklerine karşı hassastırlar. Bu nedenle ani rasyon değişikliklerinden kaçınmak gerekir. Zira mikroorganizmalar kaba yem değişikliğine 2 haftada, konsantre yem değişikliğine 4-6 haftada uyum sağlayabilmektedirler.
Şirden: Sindirim enzimleri ve asit salgılayan, tek mideli hayvanların midesinin benzeri olan esas midedir.
Sindirim kanalının fonksiyonu
Geğirme: İşkembede yemler, mikroorganizmalar tarafından parçalanırken karbondioksit ve metan gazları üretilir. Normal olarak bu gazları dışarı atmak için hayvan geğirir. Aksi halde hayvan şişer.
Geviş getirme: Geviş getirme, işkembe ve börkeneğe gönderilmiş yemlerin ağza getirilip tekrar çiğnenmesidir. Dane yemler ve ince öğütülmüş rasyonlar geviş getirme süresini azaltırken kuru otlarla besleme geviş getirme süresini artırır.
İşkembe hareketi: İşkembe devamlı bir şekilde kasılır ve hareket eder. Sağlıklı bir inekte işkembe 1 dakikada 3-5 kez kasılır. Bu kasılmalar, mikroorganizmaların işkembeye gelen yem maddeleri ile karışmasını sağlar. İşkembedeki katı maddelerin sıvı üzerinde yüzmesini önler ve yem materyalinin işkembeden kırkbayır ve şirdene geçişini kolaylaştırır. İşkembe hareketlerinin durması veya yavaşlaması ineğin hasta olduğunun bir işaretidir.
Tükürük üretimi: Tükürük bezleri tarafından her gün 50-80 litre tükürük üretilir ve işkembeye gönderilir. Öğütülmüş yemler daha az tükürük üretilmesine neden olurken, kıyılmamış kuru otlar tükürük salgısını artırırlar.
Kusma: Sığırlar nadiren kusarlar. İçinde alkaloidler bulunan otlar kusmaya neden olabilirler.
SÜT İNEKLERİNİN BESİN MADDE İHTİYAÇLARI
Süt ineklerinin besin madde ihtiyaçları, enerji, protein, lif, mineral ve vitamin olmak üzere 5 grup altında toplanır.
Bir ineğin günlük alması gereken bütün besin maddelerini, hayvanın bir günde tüketebileceği miktarda kuru madde ile sağlayan ve değişik yemlerden oluşan bir günlük istihkakı belirlemeye rasyon hazırlama denir.
Süt ineklerinin günlük tüketebilecekleri kuru madde miktarları canlı ağırlıklarına ve süt verimlerine göre değişir. Bu miktarlar tablo 7.1. de gösterilmiştir. Günlük kuru madde tüketimi, kurudaki inekler için canlı ağırlığının %1.5-2.5’i, düşük ve orta süt verimli inekler için % 2.5-3.0’ü, yüksek süt verimli inekler için % 3.0-4.0’ü alınabilir. İneğin tüketebileceği kuru madde miktarı ineğin kendisinden, çevresinden ve yemin yapısından etkilenir.
Enerji ihtiyacı
Süt ineklerinin enerji ihtiyaçları laktasyonun farklı dönemlerine, süt verimine ve canlı ağırlıklarına göre değişir. Günlük enerji ihtiyacı rasyondaki karbonhidratlar, yağlar ve proteinlerden sağlanır.
Bir süt ineğinin günlük enerji ihtiyacı, yaşama payı ve günlük süt verimi göz önüne alınarak hesaplanan verim payının toplamıdır. İneklerin günlük enerji ihtiyaçları tablo 7.4’de gösterilmiştir. Henüz büyümesini tamamlamamış genç ineklerde, enerji ihtiyacı 1. laktasyonda % 20, 2. laktasyonda % 10 artırılır. Gebe ineklerde gebeliğin 7. ayına kadar yaşama payı enerji ihtiyacı değişmez. Fakat, gebeliğin son iki ayında yavrunun gelişmesi için yaşama payı enerji ihtiyacı % 25-30 artırılır. Verim payı enerji ihtiyacı hesaplanırken sütteki yağ oranı dikkate alınır. Enerji birimi olarak Metabolize olabilir enerji (ME Kcal veya ME Mcal) kullanılır.
Protein ihtiyacı
Süt ineklerinin günlük protein ihtiyaçları Ham Protein (HP) birimi ile ifade edilir ve gram (g) olarak gösterilir. Süt ineklerinin günlük protein ihtiyacı, yaşama payı ve verim payının toplamıdır. Henüz büyümesini tamamlamamış genç ineklerde, protein ihtiyacı 1. laktasyonda % 20, 2. laktasyonda % 10 artırılır. Gebe ineklerin yaşama payı protein ihtiyacı gebeliğin son iki ayında % 90 düzeyinde artar. Verim payı protein ihtiyacı süt verimine ve yağ oranına göre değişir. Süt ineklerinin yaşama ve verim payı protein ihtiyaçları tablo 7.4’de gösterilmiştir.
Lif ihtiyacı
Lif yemin yavaş sindirilen (selüloz, hemiselüloz) ve sindirilemeyen (lignin) kısmıdır. Lif büyük oranda işkembedeki mikroorganizmalar tarafından sindirilir.
Lifli yemler işkembede daha fazla yer işgal ederek dolgunluğunu sağlarlar. Bu dolgunluk hissi yem tüketimini sınırlar. Süt ineklerinin rasyonlarında, yeterli düzeyde lif bulunmak zorundadır. Lifli yemler hayvanın çiğneme işlemini sağlayarak tükürük üretimini artırır ve süt yağının düşmesini önler. Lif oranı belli bir düzeyin üzerine çıktığında, yem tüketimi ve rasyonun sindirilebilirliği düşer. Buda süt verimini düşürür. Rasyonda bulunması gereken Lif miktarı Tablo 7.2’de gösterilmiştir.
Süt ineği rasyonlarındaki lif Ham Lif (HL), Asit Deterjan Lif (ADF) ve Nötr Deterjan Lif (NDF) olarak üç şekilde belirtilebilir. Süt ineği rasyonlarındaki lif; % 17 HL, % 18-19 ADF, % 26-27’ NDF nin altına düşmemelidir.
İneklerin lif ihtiyacı karşılanırken rasyonun lif oranı kadar aynı zamanda lifin partikül büyüklüğü de önemlidir. Bir yemin ham lif oranı ile lif partikül büyüklüğü birlikte o yemin kaba yem değerini verir. Lif oranı yüksek olmasına rağmen partikül büyüklüğü küçük olan yemlerin kaba yem değeri küçüktür.
Mineral ihtiyacı
Mineraller hayvanın sağlığı ve verim için gerekli olan elementlerdir. Süt ineklerinin rasyonlarında bulunması gereken mineraller, kalsiyum (Ca), fosfor (P), mağnezyum (Mg), sodyum (Na), klor (Cl), kükürt (S) ve potasyum (K) dur. Sodyum ve klor rasyonlara tuz olarak katılır.
Süt ineklerinin çok az miktarlarda ihtiyaç duyduğu mineraller ise, demir (Fe), bakır (Cu), mangan (Mn), çinko (Zn), iyot (I), kobalt (Co) ve selenyum (Se) dur. Süt ineklerinin kalsiyum ve fosfor ihtiyaçları Tablo 7.4’de verilmiştir. İşletmede hazırlanan karma yemlere mineral karışımlarını eklemek gereklidir.
Süt ineklerinin rasyonlarında kalsiyum ve fosforun belli bir oranlarda bulunması şarttır. Bu oranın Ca/P; 1/1 ile 2/1 arasında olması gerekir. Gebeliğin son 10 gününde rasyondaki Ca/P oranının 1/1’i geçmeyecek şekilde ayarlanması gerekir. Kalsiyum ve fosfor eksikliğinde veya iki mineral arasındaki dengenin bozulmasıyla, danalarda raşitizm ve büyümede yavaşlama, ineklerde kemiklerin kolay kırılması, süt veriminde düşme ve süt humması görülür. Kanda fosfor düzeyi normalin altına düştüğünde pika denilen odun, toprak, kıl gibi şeyleri yeme durumu ortaya çıkar. Fosfor eksikliğine bağlı olarak inekler kızgınlık göstermeyebilir. Döl tutmamama gibi üreme bozuklukları da görülebilir. Yetiştiricilerin özellikle bu iki mineralin rasyonlarda yeterli ve dengeli bulunup bulunmadığını kontrol etmeleri, ineklerde ortaya çıkabilecek ve büyük ekonomik kayıplara neden olabilecek rahatsızlıkları önlemek için şarttır.
Yonca ve üçgül gibi baklagiller, öğütülmüş kireçtaşı ve dikalsiyum fosfat zengin kalsiyum kaynaklarıdır. Yağlı tohum küspeleri, hububatlar ve kepekleri, monosodyum, monoamonyum ve dikalsiyum fosfatlar da fosfor bakımından zengin kaynaklardır.
Vitamin ihtiyacı Vitaminler, büyüme, sağlık, üreme ve süt verimi için gereklidirler. Daha önceden belirtildiği gibi B, C ve K vitaminleri sığırların ön midesinde sentezlenebilmektedir. Bunun dışındaki A, D ve E vitaminlerinin rasyona katılması gerekmektedir. İşletmede hazırlanan karma yemlere vitamin katılmalıdır.
YEMLER
Kaba yemler
Lif içeriği bakımından zengin olan yemlere “kaba yemler” denir. Kaba yemler rasyonda belli oranda sağlanmadığı takdirde ineklerin işkembesindeki sindirim aksar, süt yağı düşer ve asidosis ortaya çıkar. Kaba yemlerin enerji ve protein oranı artıp sindirebilirliği yükseldikçe kalitesi artar. Süt ineklerinin beslenmesinde kaliteli kaba yemi ucuza temin etmek ve rasyonda kullanımını artırmak esastır. Hiç kesif yem kullanmadan veya sadece eksik olan besinleri karşılamak için çok az kesif yem kullanarak (1 kg kadar) yaşama payının yanında 10-14 kg kadar süt verimini kaba yemlerden karşılamak mümkündür. Ülkemizde, kaliteli kaba yem üretimine yeteri kadar önem verilmediğinden, fazla miktarda kesif yem kullanarak pahalı bir üretim yapmaktadırlar. Hayvanın kaba yem ihtiyacını karşılamak içinse saman kullanımı yaygındır. Saman lifinin büyük bir kısmı hiç sindirilemeyen lignin’den oluşmaktadır. Samanın kullanımı zorunlu ise diğer otlarla birlikte verilmesi sindirime olumlu etki yapar.
Kaba yemin rasyondaki oranı veya günlük kaba yem tüketimi hayvanın verim devresine göre değişmektedir. Laktasyonun başında, süt veriminin yüksek olduğu dönemlerde rasyonda kaba yem/kesif yem oranı 40/60, diğer devrelerde ise 50/50, hatta süt verimi düşük ineklerde bu oran 60/40 olabilir. Kurudaki ineklerde, kısır ineklerde ve düvelerde rasyonun kaba yem oranı % 80-90, hatta kaba yem kaliteli ise % 100’e çıkarılabilir, ancak tuz, mineral ve vitamin ilave edilmelidir. Kuru madde olarak, bir ineğin canlı ağırlığının % 1.5’i kadar kaba yem verilmesi günlük ihtiyacını karşılar. Yeşil yemler, kuru otlar, hasıllar, silajlar, hasat artıkları ve sanayi yan ürünleri süt ineklerine verilen kaba yemlerdir.