Tweet
Kırmızı köklü tilki kuyruğu, Hardal, Sirken, Semizotu, Turp otu, Kara pazı, Köpek üzümü, Demir dikeni, Püsküllü çayır, Çatal otu, Darıcan, Tavşan bıyığı, Kirpi darıdır vb. yabancı otlarla mücadele...
SEBZELERDE YABANCIOT MÜCADELESİ
Sebze üretiminde hastalık ve zararlı mücadelesi yanında kültür bitkilerinin besinlerine ortak olan yabancıotlara karşı da mücadelenin bilinçli ve zamanında yapılması gerekmektedir.
SEBZE TARLALARINDA YABANCIOT
Sebze yetiştiriciliğinde diğer kültür bitkilerinde olduğu gibi bitki koruma alanında karşılaşılan sorunlar arasında yabancıotlar da yer alınmaktadır. Gelişmelerinin ilk ayında yabancıotların yoğun baskısı altında kalan kültür bitkileri iyi gelişememekte, verim düşmekte ürünün kalite ve standardı etkilenmekte ve hasat güçleşmektedir. Bu nedenle erken devrede yabancıotlarla mücadele yapılmalıdır. Yapılan mücadele ile yaklaşık olarak %10 oranında ürün artışı sağlanmaktadır.
SEBZE TARLALARINDA YAYGIN OLARAK GÖRÜLEN YABANCIOTLAR NELERDİR VE NASIL ZARAR YAPARLAR ?
Sebze tarlalarında çeşitli yabancıot türleri bulunmakla beraber en yaygın olanlar Yabani hardal, Kırmızı köklü tilki kuyruğu, Sirken, Darıcan, Köpek dişi ayrığı, Kanyaş, Semiz otu, Demir dikeni, Köpek üzümü ve Adi tarla sarmaşığıdır. Bunlar su ve besin maddelerine ortak olarak, elle hasadı güçleştirerek ve sebzeleri gölgeleyerek zarar verirler. Ayrıca yabancıotların çim ve kök salgılarının da çeşitli etkileri vardır. Orobanş ise sebzelerin kökleri üzerinde doğrudan beslendiği için çok zararlı olur. Bütün bunlardan başka yabancıotlar hastalık ve zararlılara hayat devrelerini tamamlamada konukçuluk ederler.
HANGİ BÖLGELERİMİZDE YAYGIN
- Orobanş; Orta Anadolu, Ege ve Marmara Bölgesinde,
- Köpek üzümü, Yabani turp ve kanyaş; Ege, Akdeniz, Marmara ve Karadeniz Bölgelerinde,
-Kırmızı köklü tilki kuyruğu, karapazı, sirken, semizotu, yabani hardal, demir dikeni, çatal otu, darıcan, kirpi darı, köpek dişi ayrığı ve adi tarla sarmaşığı bütün bölgelerimizde yer yer yoğunluk göstermektedir.
YABANCI OTLARIN YAŞAMI NASILDIR?
Sebze tarlalarında rastlanan dar veya geniş yapraklı yabancıotlar tek yıllık ve çok yıllık olarak gruplandırılır.
TEK YILLIK YABANCI OTLAR
Tek yıllık yabancıotlar sebze ekimi veya dikimi ile beraber çimlenip gelişir, yazın tohum verir ve aynı yıl kuruyup ölürler.
Tek yıllık geniş yapraklı yabancıotlara örnek olarak, Kırmızı köklü tilki kuyruğu, Hardal, Sirken, Semizotu, Turp otu, Kara pazı, Köpek üzümü ve Demir dikeni verilebilir.
Tek yıllık dar yapraklı yabancıotlar olarak bulunabilecek yabancıotlar ise Püsküllü çayır, Çatal otu, Darıcan, Tavşan bıyığı ve Kirpi darıdır.
ÇOK YILLIK YABANCI OTLAR
Çok yıllık yabancıotlar iki yıldan daha fazla canlı kalırlar ve toprakaltı organları, yumru ve tohumları ile çoğalırlar.
Çok yıllık geniş yapraklı yabancıotlardan ise Adi tarla sarmaşığına, dar yapraklı olarak ise Köpek dişi ayrığı, Topalak ve Kanyaş’a rastlanmaktadır.
TAM PARAZİT YABANCIOT OROBANŞ
Orobanş domates, bezelye, fasulye, bakla gibi sebzelerin köklerinden özsuyunu emerek zararlı olan parazit bir bitkidir. Orobanşın gövdesi morumtrak pembe-sarı renklidir. Gövdesinde yeşil renk olmadığından fotosentez yapamaz, kendisi için besin üretemez. Çiçekleri beyazımsı sarı, donuk mavi renkte olabilir. Tohumları çok ince adeta toz şeklindedir. Domatesteki orobanş bitkisinin tohumları 15-25oC arasında toprakta bitki kökleri çevresinde veya üzerinde, bitki köklerince salgılanan bitki gelişme düzenleyici maddelerce çimlenmeleri teşvik edilir. Tohumların çimlenmesi ile oluşan emeçler köke temas edince tutunur ve bitkinin dokularına girer. İletim demetleri ile temas kurarak beslenmeye başlar. Kökler üzerinde konik çıkıntılar oluşur ve bunlar hızla büyüyüp toprak yüzeyine ulaşırlar. Küçük pul yaprakları arasından çiçekler açar ve tohum kapsülleri oluşur. Bir bitkinin 40.000'in üzerinde tohum verdiği saptanmıştır. Tohumları çok küçüktür. Rüzgar, tarım aletleri ve sulama suyu ile tarlalara yayılır. Tohumları toprakta çok uzun zaman canlı kalabilmekte bu süre 10 yılı aşmaktadır.
KÜLTÜREL ÖNLEM
İyi yanmış çiftlik gübresi kullanılmalı
Sebze yetiştiriciliğinde çiftlik gübresi önemli bir yer tutar. Ancak gübrenin kullanılması, birçok yabancıot tohumlarının tarlaya gelmesine yol açar. Bu nedenle çiftlik gübresinin iyice yandıktan sonra verilmesi gerekir.
Kullanılan alet ve ekipmanın temizliğine dikkat edilmeli
Kullanılan alet ve ekipmanın bulaşık tarladan çıkmadan temizlenmesi gerekir. Sürüm esnasında pulluğa yapışan toprak parçaları temizlenmediği taktirde bunlar temiz tarlaların bulaşmasına yol açar.
Tarla kenarlarının temizliğine özen gösterilmeli
Gerek tarla içinde gerekse tarla kenarlarında bulunan yabancıotlar tohum bağlamadan biçilip yok edilmelidir.
Çapalama
Bazı küçük sahalarda yabancıotlar elle yolunarak veya çapa yapılarak uzaklaştırılabilir. Çapalama, yabancıotlar tohum bağlamadan önce yapılmalıdır. Çapalama sadece yabancıot mücadelesine yönelik olmayıp aynı zamanda suyun toprakta tutulması, toprağın üst katlarının gevşetilmesi için de gerekli bir işlemdir.
Sulama ile gelen tohum bulaşmasına engel olmak
Akarsular geçtikleri yerlerde yetişen bitkilerin tohumlarını da birlikte taşırlar. Özellikle nehirden su alınıp sulama yapılan tarlalarda daha önce o alanda görülmeyen bazı yabancıotların giderek problem oluşturduğu görülmektedir. Böyle durumlarda suyu tarlaya vermeden önce kanal veya boruların ucuna tohumların geçemeyeceği büyüklükte elekler konup yabancıot tohumları yakalanmalıdır.
OROBANŞ MÜCADELESİ ÖNEMLİDİR
Orabanşla mücadele etmek için;
-Temiz tohum kullanmak,
-Orabanşa dayanıklı çeşitleri tercih etmek,
-Konukçusu olan yabancıotlarla savaşmak,
Tohum vermeden önce elle almak,
-Dökülen tohumları imha etmek için artıkları alev makinesi ile yakmak,
-Bol çiftlik gübresi vererek ürün bitkisinin gelişimini teşvik etmek önerilebilir.
Topraktaki orobanş tohumlarını çimlendirdikleri halde kendileri parazitlenmeyen buğday, arpa ve mısır münavebe bitkisi olarak ekilebilirler. Metrekarede bir adet dahi olsa savaşılmalıdır. Sebzede Orobanş mücadelesinde ülkemizde kullanılan ruhsatlı bir ilaç bulunmamaktadır.
İLAÇLI MÜCADELE
Kültürel önlemlere rağmen yabancıotlar sorun olmaya devam ediyorsa o zaman ilaçlı mücadele yapmak gerekir. İlaçlı mücadeleye karar verilirken yabancıotları çok iyi tanımak gerekir. Çünkü her ilaç her kültür bitkisinde kullanılamayacağı gibi her yabancıotu da öldürmez.
Yabancı ot mücadelesinde kullanılan ilaçların uygulama şekli de birbirinden farklıdır.
EKİM - DİKİM ÖNCESİ UYGULAMALAR
Fasulye, havuç, soğan ve domates gibi sebzelerde yabancıot mücadelesinde kullanılan bazı ilaçlar daha kültür bitkisini tarlaya ekmeden evvel doğrudan toprak yüzeyine püskürtülür. Tarla ekime hazır hale getirildikten sonra ilaç, önerilen dozda dekara 30-40 litre su düşecek şekilde karıştırılıp uygulanır. Arkasından toprak 5-7 cm derinlikte tırmıkla karıştırılır. İlaçlama tamamlandıktan sonra en geç 5 gün içerisinde ekim yapılmalıdır. İlaçlamanın etkili olabilmesi için tarlanın keseksiz olması, ilacın istenilen dozda ve homojen bir şekilde uygulanması gerekmektedir.
EKİM - DİKİM SONRASI UYGULAMALAR
Ekimi veya fidelerin şaşırtılmasını takiben uygulama yapılır. Herbisitin homojen dağılması için önceden dekara atılacak su miktarı kalibre edilmelidir. İlaçlamadan sonra herhangi bir toprak işlemesi yapılmamalıdır. Dikim sonrası kullanılan ilaçların domateste boğaz doldurma işleminden sonra uygulanması daha iyi netice vermektedir.
ÇIKIŞ SONRASI UYGULAMALAR
Yabancıotlar ve kültür bitkisi toprak yüzeyine çıktıktan sonra, yabancıotların 4-5 yapraklı olduğu dönemde yapılmalıdır.
İLAÇ NASIL UYGULANIR
Yabancıot mücadelesinde basınçlı sırt pülverizatörleri kullanılabilir. Belli bir alana verilecek ilaç dozunun o alana tam dağılmasına dikkat edilmelidir. Bunun için de kullanılacak aletler önceden bir kalibrasyon yapılmalıdır. Bir depo dolusu su ne kadar alanı ıslatabiliyorsa o alana göre ilaç alınıp suya karıştırılıp pülverize edilmelidir. İlaçlama yeknesak bir biçimde yapılmalı ve ilaçlı alanlardan ikinci kez geçilmemelidir. İlaçlama rüzgarsız. sakin havada yapılmalı, sıcaklık 25oC’nin üstünde olmamalıdır.
PÜLVERİZATÖR İYİCE YIKANMALI
Yabancıot ilaçlamasında kullanılan aletler iyice yıkanmadan diğer kültür bitkilerinde kullanılmamalıdır. İlaçlama sırasında ilacın cilt, göz ve solunum yollarına etkisi önlenmelidir.
SİGARA iÇME
Kesinlikle sigara içilmemelidir. Çalışma anında herhangi bir şey yenmemelidir. Şeker hastaları yabancıot ilaçlamalarında çalıştırılmamalıdır. İlaçlamadan sonra el, yüz sabun ve bol su ile iyice yıkanmalıdır.
İLAÇ ARTI?INA DİKKAT
İlaçların sulardaki canlıları ve özellikle balıkları etkilemesini önlemek için ilaç artıklarının, ambalaj kaplarının ve pülverizatörlerin yıkanmasında kullanılan suların su kaynaklarına ulaşamayacak şekilde yok edilmesi gerekir.
SEBZELERDE YABANCIOT MÜCADELESİ
Sebze üretiminde hastalık ve zararlı mücadelesi yanında kültür bitkilerinin besinlerine ortak olan yabancıotlara karşı da mücadelenin bilinçli ve zamanında yapılması gerekmektedir.
SEBZE TARLALARINDA YABANCIOT
Sebze yetiştiriciliğinde diğer kültür bitkilerinde olduğu gibi bitki koruma alanında karşılaşılan sorunlar arasında yabancıotlar da yer alınmaktadır. Gelişmelerinin ilk ayında yabancıotların yoğun baskısı altında kalan kültür bitkileri iyi gelişememekte, verim düşmekte ürünün kalite ve standardı etkilenmekte ve hasat güçleşmektedir. Bu nedenle erken devrede yabancıotlarla mücadele yapılmalıdır. Yapılan mücadele ile yaklaşık olarak %10 oranında ürün artışı sağlanmaktadır.
SEBZE TARLALARINDA YAYGIN OLARAK GÖRÜLEN YABANCIOTLAR NELERDİR VE NASIL ZARAR YAPARLAR ?
Sebze tarlalarında çeşitli yabancıot türleri bulunmakla beraber en yaygın olanlar Yabani hardal, Kırmızı köklü tilki kuyruğu, Sirken, Darıcan, Köpek dişi ayrığı, Kanyaş, Semiz otu, Demir dikeni, Köpek üzümü ve Adi tarla sarmaşığıdır. Bunlar su ve besin maddelerine ortak olarak, elle hasadı güçleştirerek ve sebzeleri gölgeleyerek zarar verirler. Ayrıca yabancıotların çim ve kök salgılarının da çeşitli etkileri vardır. Orobanş ise sebzelerin kökleri üzerinde doğrudan beslendiği için çok zararlı olur. Bütün bunlardan başka yabancıotlar hastalık ve zararlılara hayat devrelerini tamamlamada konukçuluk ederler.
HANGİ BÖLGELERİMİZDE YAYGIN
- Orobanş; Orta Anadolu, Ege ve Marmara Bölgesinde,
- Köpek üzümü, Yabani turp ve kanyaş; Ege, Akdeniz, Marmara ve Karadeniz Bölgelerinde,
-Kırmızı köklü tilki kuyruğu, karapazı, sirken, semizotu, yabani hardal, demir dikeni, çatal otu, darıcan, kirpi darı, köpek dişi ayrığı ve adi tarla sarmaşığı bütün bölgelerimizde yer yer yoğunluk göstermektedir.
YABANCI OTLARIN YAŞAMI NASILDIR?
Sebze tarlalarında rastlanan dar veya geniş yapraklı yabancıotlar tek yıllık ve çok yıllık olarak gruplandırılır.
TEK YILLIK YABANCI OTLAR
Tek yıllık yabancıotlar sebze ekimi veya dikimi ile beraber çimlenip gelişir, yazın tohum verir ve aynı yıl kuruyup ölürler.
Tek yıllık geniş yapraklı yabancıotlara örnek olarak, Kırmızı köklü tilki kuyruğu, Hardal, Sirken, Semizotu, Turp otu, Kara pazı, Köpek üzümü ve Demir dikeni verilebilir.
Tek yıllık dar yapraklı yabancıotlar olarak bulunabilecek yabancıotlar ise Püsküllü çayır, Çatal otu, Darıcan, Tavşan bıyığı ve Kirpi darıdır.
ÇOK YILLIK YABANCI OTLAR
Çok yıllık yabancıotlar iki yıldan daha fazla canlı kalırlar ve toprakaltı organları, yumru ve tohumları ile çoğalırlar.
Çok yıllık geniş yapraklı yabancıotlardan ise Adi tarla sarmaşığına, dar yapraklı olarak ise Köpek dişi ayrığı, Topalak ve Kanyaş’a rastlanmaktadır.
TAM PARAZİT YABANCIOT OROBANŞ
Orobanş domates, bezelye, fasulye, bakla gibi sebzelerin köklerinden özsuyunu emerek zararlı olan parazit bir bitkidir. Orobanşın gövdesi morumtrak pembe-sarı renklidir. Gövdesinde yeşil renk olmadığından fotosentez yapamaz, kendisi için besin üretemez. Çiçekleri beyazımsı sarı, donuk mavi renkte olabilir. Tohumları çok ince adeta toz şeklindedir. Domatesteki orobanş bitkisinin tohumları 15-25oC arasında toprakta bitki kökleri çevresinde veya üzerinde, bitki köklerince salgılanan bitki gelişme düzenleyici maddelerce çimlenmeleri teşvik edilir. Tohumların çimlenmesi ile oluşan emeçler köke temas edince tutunur ve bitkinin dokularına girer. İletim demetleri ile temas kurarak beslenmeye başlar. Kökler üzerinde konik çıkıntılar oluşur ve bunlar hızla büyüyüp toprak yüzeyine ulaşırlar. Küçük pul yaprakları arasından çiçekler açar ve tohum kapsülleri oluşur. Bir bitkinin 40.000'in üzerinde tohum verdiği saptanmıştır. Tohumları çok küçüktür. Rüzgar, tarım aletleri ve sulama suyu ile tarlalara yayılır. Tohumları toprakta çok uzun zaman canlı kalabilmekte bu süre 10 yılı aşmaktadır.
KÜLTÜREL ÖNLEM
İyi yanmış çiftlik gübresi kullanılmalı
Sebze yetiştiriciliğinde çiftlik gübresi önemli bir yer tutar. Ancak gübrenin kullanılması, birçok yabancıot tohumlarının tarlaya gelmesine yol açar. Bu nedenle çiftlik gübresinin iyice yandıktan sonra verilmesi gerekir.
Kullanılan alet ve ekipmanın temizliğine dikkat edilmeli
Kullanılan alet ve ekipmanın bulaşık tarladan çıkmadan temizlenmesi gerekir. Sürüm esnasında pulluğa yapışan toprak parçaları temizlenmediği taktirde bunlar temiz tarlaların bulaşmasına yol açar.
Tarla kenarlarının temizliğine özen gösterilmeli
Gerek tarla içinde gerekse tarla kenarlarında bulunan yabancıotlar tohum bağlamadan biçilip yok edilmelidir.
Çapalama
Bazı küçük sahalarda yabancıotlar elle yolunarak veya çapa yapılarak uzaklaştırılabilir. Çapalama, yabancıotlar tohum bağlamadan önce yapılmalıdır. Çapalama sadece yabancıot mücadelesine yönelik olmayıp aynı zamanda suyun toprakta tutulması, toprağın üst katlarının gevşetilmesi için de gerekli bir işlemdir.
Sulama ile gelen tohum bulaşmasına engel olmak
Akarsular geçtikleri yerlerde yetişen bitkilerin tohumlarını da birlikte taşırlar. Özellikle nehirden su alınıp sulama yapılan tarlalarda daha önce o alanda görülmeyen bazı yabancıotların giderek problem oluşturduğu görülmektedir. Böyle durumlarda suyu tarlaya vermeden önce kanal veya boruların ucuna tohumların geçemeyeceği büyüklükte elekler konup yabancıot tohumları yakalanmalıdır.
OROBANŞ MÜCADELESİ ÖNEMLİDİR
Orabanşla mücadele etmek için;
-Temiz tohum kullanmak,
-Orabanşa dayanıklı çeşitleri tercih etmek,
-Konukçusu olan yabancıotlarla savaşmak,
Tohum vermeden önce elle almak,
-Dökülen tohumları imha etmek için artıkları alev makinesi ile yakmak,
-Bol çiftlik gübresi vererek ürün bitkisinin gelişimini teşvik etmek önerilebilir.
Topraktaki orobanş tohumlarını çimlendirdikleri halde kendileri parazitlenmeyen buğday, arpa ve mısır münavebe bitkisi olarak ekilebilirler. Metrekarede bir adet dahi olsa savaşılmalıdır. Sebzede Orobanş mücadelesinde ülkemizde kullanılan ruhsatlı bir ilaç bulunmamaktadır.
İLAÇLI MÜCADELE
Kültürel önlemlere rağmen yabancıotlar sorun olmaya devam ediyorsa o zaman ilaçlı mücadele yapmak gerekir. İlaçlı mücadeleye karar verilirken yabancıotları çok iyi tanımak gerekir. Çünkü her ilaç her kültür bitkisinde kullanılamayacağı gibi her yabancıotu da öldürmez.
Yabancı ot mücadelesinde kullanılan ilaçların uygulama şekli de birbirinden farklıdır.
EKİM - DİKİM ÖNCESİ UYGULAMALAR
Fasulye, havuç, soğan ve domates gibi sebzelerde yabancıot mücadelesinde kullanılan bazı ilaçlar daha kültür bitkisini tarlaya ekmeden evvel doğrudan toprak yüzeyine püskürtülür. Tarla ekime hazır hale getirildikten sonra ilaç, önerilen dozda dekara 30-40 litre su düşecek şekilde karıştırılıp uygulanır. Arkasından toprak 5-7 cm derinlikte tırmıkla karıştırılır. İlaçlama tamamlandıktan sonra en geç 5 gün içerisinde ekim yapılmalıdır. İlaçlamanın etkili olabilmesi için tarlanın keseksiz olması, ilacın istenilen dozda ve homojen bir şekilde uygulanması gerekmektedir.
EKİM - DİKİM SONRASI UYGULAMALAR
Ekimi veya fidelerin şaşırtılmasını takiben uygulama yapılır. Herbisitin homojen dağılması için önceden dekara atılacak su miktarı kalibre edilmelidir. İlaçlamadan sonra herhangi bir toprak işlemesi yapılmamalıdır. Dikim sonrası kullanılan ilaçların domateste boğaz doldurma işleminden sonra uygulanması daha iyi netice vermektedir.
ÇIKIŞ SONRASI UYGULAMALAR
Yabancıotlar ve kültür bitkisi toprak yüzeyine çıktıktan sonra, yabancıotların 4-5 yapraklı olduğu dönemde yapılmalıdır.
İLAÇ NASIL UYGULANIR
Yabancıot mücadelesinde basınçlı sırt pülverizatörleri kullanılabilir. Belli bir alana verilecek ilaç dozunun o alana tam dağılmasına dikkat edilmelidir. Bunun için de kullanılacak aletler önceden bir kalibrasyon yapılmalıdır. Bir depo dolusu su ne kadar alanı ıslatabiliyorsa o alana göre ilaç alınıp suya karıştırılıp pülverize edilmelidir. İlaçlama yeknesak bir biçimde yapılmalı ve ilaçlı alanlardan ikinci kez geçilmemelidir. İlaçlama rüzgarsız. sakin havada yapılmalı, sıcaklık 25oC’nin üstünde olmamalıdır.
PÜLVERİZATÖR İYİCE YIKANMALI
Yabancıot ilaçlamasında kullanılan aletler iyice yıkanmadan diğer kültür bitkilerinde kullanılmamalıdır. İlaçlama sırasında ilacın cilt, göz ve solunum yollarına etkisi önlenmelidir.
SİGARA iÇME
Kesinlikle sigara içilmemelidir. Çalışma anında herhangi bir şey yenmemelidir. Şeker hastaları yabancıot ilaçlamalarında çalıştırılmamalıdır. İlaçlamadan sonra el, yüz sabun ve bol su ile iyice yıkanmalıdır.
İLAÇ ARTI?INA DİKKAT
İlaçların sulardaki canlıları ve özellikle balıkları etkilemesini önlemek için ilaç artıklarının, ambalaj kaplarının ve pülverizatörlerin yıkanmasında kullanılan suların su kaynaklarına ulaşamayacak şekilde yok edilmesi gerekir.