Doğaya Müslüman’ca bakış

İslam ve Ekoloji: Bahşedilmiş Bir Emanet (Foltz–Denny–Baharuddin, derleme) tek bir yazarın “tez kitabı” değil; farklı ülkelerden akademisyenlerin makalelerinden oluşan çok yazarlı bir derleme. Özgün baskıda kitap 5 ana bölüm etrafında kuruluyor ve sonunda Arapça terimler sözlüğü + kapsamlı bibliyografya + yazar notları + indeks var. Flu.cas+2Barnes & Noble+2

1) “Tanrı–İnsan–Doğa” ekseni: İslam’ın kozmoloji ve ahlak dili

İlk bölümün derdi şu: Doğa, İslam düşüncesinde “kullan-at kaynak” değil; canlı düzen, ölçü (mîzan) ve sorumluluk çerçevesinde okunuyor mu?
Bu kısımda:

• Kur’an perspektifinden çevre etiği (İbrahim Özdemir) Flu.cas
• Mevlânâ’nın Mesnevî’sinde “canlı evren” ve tabiat (L. Clarke) Flu.cas
• “Fıtrat” kavramının insan–çevre modeli olarak okunması (Saadia Chishti) Flu.cas

2) “Yeniden yorumlama” ve modern kriz: Teori-pratik çatışması

İkinci bölüm, klasik kavramların modern çevre krizine nasıl konuşabileceğini tartışıyor:

• Seyyed Hossein Nasr: çağdaş İslam dünyası ve çevre krizi Flu.cas
• Mawil Izzi Dien: “İslam ve çevre: teori ve pratik” (tam da senin metninde geçen başlık) Flu.cas
• S. Nomanul Haq: “İslam ve ekoloji: geri çağırma ve yeniden kurma” Flu.cas
• “Barış” kavramını bir “maneviyat ekolojisi” gibi ele alan makale (Said & Funk) Flu.cas
• Çevre hukukuna temel arayan çalışma: “İslami çevre hukuku disiplini” (Othman Abd-ar-Rahman Llewellyn) Flu.cas

Bu bölümün ortak damarı: “metin var ama uygulama niye zayıf?” sorusu.

3) Çevre ve sosyal adalet: modernliğin kök eleştirisi

Üçüncü bölüm, çevre meselesini adalet, kalkınma, toplumsal düzen tartışmasına bağlıyor:

• Modern çevresel tahribatın kök nedenlerine İslami eleştiri (Fazlun M. Khalid) Flu.cas+1
• “Çağımızın çevre krizi: Müslüman bir cevap” (Yasin Dutton) Flu.cas+1
• “Müslüman toplum ve çevre”yi kalkınma modeli gibi okuyan metin (Dockrat) Flu.cas+1
• Kadın hakları–ekolojik adalet ilişkisi (Nawal Ammar) Flu.cas+1

4) Sürdürülebilir toplum: kurum, politika, nüfus, planlama

Dördüncü bölüm “etik”ten çıkıp kurum tasarımı ve politika tarafına gidiyor:

• Bilimsel yenilik ve “mîzan” (denge) fikri (Parvaiz) Flu.cas
• Çevre kurumlarını “İslamileştirme” ikilemi: kapasite geliştirme (Hamed) Flu.cas
• Çevre–aile planlaması tartışması (Mısır ve İran örnekleri) Flu.cas
• Bengal’de ekolojik yolculuk (Siddiq) Flu.cas
• Malezya’nın planlama/kalkınma doktrininde İslam (Abu Bakar Abdul Majeed) Flu.cas
• Aga Khan Development Network ve sürdürülebilirlik etiği (Kassam) Flu.cas

5) “Cennet bahçesi” metaforu: şehircilik ve peyzaj

Beşinci bölüm, senin metindeki “İslam şehirciliğinde doğa” çizgisinin kaynağı:

• İslam şehircilik geleneğinde bahçe: pratik + metafor (Petruccioli) Flu.cas+1
• Kur’an’daki bahçe tasvirlerinden Lahor bahçelerine uzanan tarihsel okuma (Wescoat) Flu.cas+1
• Şiir ve ekoloji: Forugh Farrokhzad üzerinden ecofeminizm (Milani) Flu.cas+1

Ekler: kitabın “araç kutusu” tarafı

Bu tür derlemelerin en işe yarar kısmı genelde sondadır:

• Arapça terimler sözlüğü
• İslam ve ekoloji bibliyografyası (Foltz)
• Yazarlar ve indeks Flu.cas+1

Türkçe baskı notu

Türkiye’deki baskı künyesi 455 sayfa olarak geçiyor (çeviri: Nurettin Elhüseyni; Oğlak). Kitapyurdu+2pandora.com.tr+2
Özgün baskının sayfa sayısı farklı kaynaklarda daha yüksek görünüyor; yani TR baskı ile orijinal arasında içerik/ekler düzeyinde fark olabilir (künyeden “kesin” hüküm verilmez). IFEES+1

Özetle: Kitap, “İslam doğayı sever” gibi romantik bir hat yerine; etik–hukuk–adalet–kurum–şehircilik çizgisinde, İslamî kavramların çevre krizine nasıl çevrilebileceğini tartışan bir makaleler paketi. Bu yüzden “başvuru kitabı” diye anılması boş değil; içinde hem teori var hem de politik/pratik tartışma omurgası var. IFEES+1