EYLÜL AYI TARIM TAKVİMİ – 2025 GÜNCELLENMİŞ SÜRÜM

Gardensel Araştırma Enstitüsü Yayını

Eylül, yaz sezonunun kapanıp sonbahar üretim döneminin start aldığı kritik eşik ayıdır. Bitkisel üretimde toprak işlemeden hasada, hayvansal üretimde kışa hazırlığa kadar tüm faaliyetlerde yoğun planlama gerektirir. Aşağıda yer alan takvim, Türkiye iklim kuşağı dikkate alınarak hazırlanmıştır; bölgesel mikro iklim farklılıklarına göre lokal güncellemeler yapılması tavsiye edilir.

TARLA ZİRAATI

• Güzlük ekimler için ana toprak işleme faaliyetleri tamamlanır. İlk sürüm sonrası ikileme ve gerekiyorsa üçleme yapılır. Organik maddeyi artırmak adına yeşil gübreleme seçenekleri değerlendirilmelidir.
• Serin iklim ve yüksek rakımlı bölgelerde, erken hububat ekimleri (arpa, buğday) bu ay içinde başlar.
• Endüstriyel bitkilerde (şeker pancarı, mısır, pamuk, ayçiçeği vb.) sulama, çapalama, entegre bakım operasyonları devam eder.
• Böcek, yabancı ot, fungal ve bakteriyel hastalıklara karşı Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) yaklaşımı uygulanır; kimyasal kullanımı sınırlandırılarak biyoteknik çözümler tercih edilir.
• Hasat faaliyetleri yoğunlaşır. Tütün kırımı, pamuk hasadı, mısır ve diğer endüstri bitkileri ile son yazlık sebze ve bostan ürünlerinin hasadı gerçekleştirilir.
• Toprak analizleri için numuneler alınarak sonbahar gübreleme planı hazırlanır.
• Regeneratif tarım uygulayanlar için nadas yerine örtü bitkisi ekimi önerilir.

MEYVECİLİK

• Sonbahar dikimlerine hazırlık olarak fidan çukurları açılır, çukurların havalanması için bekletilir. Çekirdekli türlerde (erik, kayısı, şeftali) anaç üretimi için tohum ekimleri yapılır.
• Dikim için ideal ay olmamakla birlikte, geç don riski düşük bölgelerde ön hazırlık dikimleri planlanabilir.
• Bahçelerde sulama, çapa, dal budama, yaz sürgünü temizliği yapılır. Uygun bölgelerde durgun göz aşısı devam eder.
• 2026 sezonu için önemli zarar potansiyeli olan zararlılara karşı kışlamadan önce mücadele başlatılır.
• Elma, armut, üzüm ve incir gibi ürünlerde hasat, sınıflandırma, paketleme, depolama ve lojistik işlemleri yürütülür.
• Zeytincilik bölgelerinde yeşil zeytin salamuralık hasadı başlar. Salamura işletmelerinde hijyen protokolleri gözden geçirilir.
• Bahçelerde damla sulama sistemleri gözden geçirilerek kışa hazırlık için bakım yapılır.

SEBZECİLİK

• Kışlık sebze üretiminde (lahana, karnabahar, brokoli, ıspanak, pırasa, marul) ekim ve fide dikimleri sürer.
• Sulama, çapalama, yabancı ot kontrolü ve bitki besleme uygulamaları planlı şekilde yürütülür.
• Gelecek sezon için tohumluk ayrımı yapılır; kaliteli bitkilerden tohum alınır.
• Zararlılara karşı kimyasal yerine biyolojik mücadele ve feromon tuzakları kullanımı önerilir.
• Son turfanda ürünlerde hasat yapılır. Ürünler soğuk zincir kuralına uygun sevk edilir.
• Küçük ölçekli üreticiler için dijital planlama: Sebze takvimleri, hasat tahmin uygulamaları ve iklim uyarı sistemleri kullanılabilir.

BAĞCILIK

• Bağlarda sulama, hereğe bağlama, yaprak seyreltme gibi bakım işlemleri devam eder.
• Mildiyö, külleme ve salkım güvesi gibi hastalık ve zararlılara karşı kalıntı bırakmayacak yöntemler tercih edilir.
• Üzüm hasadı bölgelere göre devam eder. Sofralık, pekmezlik, şaraplık üzümler için ayrı işleme protokolleri uygulanır.
• Reçel, pekmez, sirke, sirkeli içecekler ve kurutmalık ürünler için değerlendirme seçenekleri artırılır.
• Sürdürülebilir bağcılık kapsamında örtü bitkisi ekimi ve organik madde artırımı için hazırlık yapılır.

HAYVANCILIK

• Yüksek rakımlı bölgelerde sürüler yayladan kışlaklara dönüşe başlar.
• Ahırlar için kış hazırlığı, tamirat, dezenfeksiyon, havalandırma kontrolü ve yataklık malzemesi yenilemesi yapılır.
• Yemleme, tımar, temizlik ve sağlık takipleri rutin olarak sürdürülür. Mineral blok ve vitamin takviyesi önemlidir.
• Koç katımı dönemi devam eder; sürü yönetiminde gebelik takvimleri planlanır.
• Meralarda otlatma çoğu bölgede sonlanırken, yem bitkilerinin son biçimleri yapılır.
• Mısır, sorgum, yonca ve diğer yeşil yemlerden silaj yapımı başlatılır.
• Hayvan hastalıkları için aşı programları ve paraziter mücadele aksatılmaz.
• Çiftliklerde dijitalleşme: Kamera, RFID kulak küpesi, sürü takip yazılımları ile veri tabanlı hayvancılık önerilir.

TAVUKÇULUK

• Kümesler kışa hazırlanır; yapısal onarım, badana, temizlik ve dezenfeksiyon yapılır.
• Besleme programları, yumurta ve et tavukçuluğu için mevsimsel ihtiyaçlara göre güncellenir.
• Tavuklar uygun hava koşullarında anız ve yonca alanlarında gezdirilir; doğal yemleme desteklenir.
• Bölgesel risklere uygun koruyucu aşı programları uygulanır; veteriner kontrolü sürdürülür.
• Küçük üreticiler için öneri: Güneş paneli destekli otomatik kapı ve suluk sistemleri kurulabilir.

ARICILIK

• Kovanlarda güçlendirme ve bakım çalışmaları yapılır. Zayıf koloniler birleştirilir.
• Soğuk bölgelerde kovan ağızları daraltılır, rüzgâr kırıcı ve kemirgen önleyici tedbirler alınır.
• Varroa başta olmak üzere arı hastalık ve zararlılarına karşı entegre mücadele uygulanır.
• Bal hasadı tamamlanan bölgelerde kovanların kışlık yem stokları kontrol edilir; eksikse kek veya şurup takviyesi yapılır.
• Polen tuzakları kapatılır, kış nüfusunu yormayacak bakım protokolü uygulanır.

2025 İKLİM & TEKNOLOJİ NOTU (YENİ)

• Eylül ayı, son yıllarda iklim değişikliği nedeniyle sıcak ve kurak geçme eğiliminde. Sulama periyotları bu gerçeğe göre yeniden planlanmalı.
• Küçük ve orta ölçekli üreticiler için uydu tabanlı hava tahmini uygulamaları, sensörlü sulama sistemleri, yağış takip radarları artık erişilebilir maliyette.
• Dijital tarım takibi için üreticilere Gardensel Dijital Takvim formatı kullanılmasını öneriyoruz.