Tohumculuk Üzerine: Bilgisizlikle Beslenen Ekranlar
Geçtiğimiz günlerde ulusal bir televizyon kanalında “Tohumculuk” başlığı altında bir açık oturum yayınlandı. Konu ülke tarımı açısından son derece önemliydi, fakat içeriği boş, bilgi yönünden zayıf bir gösteriye dönüştü. Ne yazık ki, halkın ilgisini çektiği sanılarak bu program bir de tekrar yayınlandı. Görünen o ki televizyon kanallarının sayısı arttıkça, yayın kalitesi ters orantılı biçimde düşüyor.
Programı Ayşe Özgün sunuyordu. Konuklar; Türkiye Tohumculuk Endüstrisi Derneği Başkanı Dr. Mete Kömeağaç ve “şifalı bitkiler” konusundaki popüler söylemleriyle tanınan Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu idi. Başlık cezbediciydi; hibrit ve genetiği değiştirilmiş (GDO’lu) tohumlar. Ben de bir saatimi ayırıp izledim. Ancak izledikçe şu soruyu kendime sordum: Bu ülkede neden insanlar, uzmanı olmadıkları konularda fikir beyan etmeyi bu kadar kolay buluyor?
Sunucu Ayşe Özgün, konudan bütünüyle bihaberdi. Ekimle dikimin, tohumla fidenin farkını bilmeden “bilgiliymiş” gibi bir özgüvenle konuştu. Sorduğu sorunun yanıtını dinlemeden diğerine atladı, konuklarını susturdu, mesajları okuyup yeni bir tartışma başlattı. Ciddiyet beklediğimiz bir oturum, ses yükseltmeler ve yarım cümlelerle bir tartışma pazarına döndü. Bir sunucu, hazırlık yapmadan, yalnızca reyting uğruna böylesine önemli bir konuda program yapar mı? Bu durum sadece izleyiciye değil, tarım sektörünün geleceğine de saygısızlık.
Dernek başkanı Dr. Mete Kömeağaç ise şaşkın ve edilgendi. Türkiye’nin tohumculuk sektörünü temsil eden bir ismin, bu kadar savunmasız bir görüntü vermesi üzücüydü. Sunucu üstüne bastırdıkça geri çekildi, açıklamaları yarım kaldı. Hibrit tohumun ne olduğunu, GDO’dan farkını bir saat boyunca net biçimde anlatamadı. Oysa hibrit tohumun yüz yılı aşan geçmişi vardır; tarımsal üretimde bilinen bir yöntemdir. GDO ise 1990’ların ortasında geliştirilen bambaşka bir teknolojidir. Bu farkı açıklayamadığınızda, kitlelerin zihni bulanır ve meydan, tarım bilgisinden uzak “televizyon yorumcularına” kalır.
Gelelim Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu’na. “Bitkilerin şifalı gücü” üzerine uzun yıllardır konuşan hocamız, bu programda da aynı söylemini sürdürdü. Ancak “ebter tohum” söylemini tekrar edip durmak, bilimsel açıklamadan uzak bir slogana dönüştü. Halk, ilim adamlarından somut veriler, bilimsel gerekçeler bekler. Bu tür programlarda popüler söylemlerle değil, bilimsel referanslarla konuşmak gerekir. Akademik unvan, kişiye popülerlik değil, sorumluluk yükler.
Sonuçta; hazırlıksız sunucu, edilgen temsilci ve konuyu saptıran popüler bilimci arasında geçen bu oturum, bilgi üretmek yerine kafa karıştırdı. Tohumculuk sektörü, ülke tarımının belkemiğidir; bilgisizlikle değil, bilimsellikle tartışılmalıdır.
Bu tür programları hazırlayan yapımcıları, yöneticileri ve konuşmacıları; halkın aklıyla değil, bilgisiyle buluşmaya davet ediyorum.
Kamuoyunu bilgilendirme sorumluluğunu taşıyan herkesin, önce konusuna hâkim olması gerekir.
Korkmaz MERT
Ziraat Mühendisi
Bir yanıt yazın