{"id":10319,"date":"2009-03-02T22:08:00","date_gmt":"2009-03-02T22:08:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:31","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:31","slug":"kiviactinidia-chinensis-10319","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kiviactinidia-chinensis-10319","title":{"rendered":"Kivi(Actinidia chinensis)"},"content":{"rendered":"

\"kiwi-fruit-actinidia-chinensis-.jpg\"<\/i><\/span>Actinidiaceae ailesine mensub olan <\/span>Actinidia chinensis<\/span><\/em>(Kivi)in ana vatan\u0131 Do\u011fu Asya olup, yetmi\u015fli y\u0131llardan itibaren ülkemizde de yayg\u0131n olarak ticareti yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Çift çenekli ve çok y\u0131ll\u0131k bir türdür. C vitamini bak\u0131m\u0131ndan zengindir. Öyle ki; limon(<\/span>Citrus limon<\/span><\/em>) meyvesinin bir kilogram\u0131nda bulunan askorbik asit miktar\u0131 azami 5566 miligram iken, bu miktar kivi meyvesinde biraz daha fazlad\u0131r. Fakat kararl\u0131l\u0131k bak\u0131m\u0131ndan bak\u0131l\u0131rsa limon meyvesi tercih edilir. <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Çünkü elde edilen de\u011ferlere göre limon meyvesindeki askorbik asit miktar\u0131 (C vitamini); kilogramda 5208-5566 miligram gibi yak\u0131n aral\u0131klarda iken; kivi meyvesinde bu miktar; <\/span>750-6370<\/span><\/strong> miligram gibi uçucu bir fark gösterir. Ek olarak belirtmek isterim ki; k\u0131rm\u0131z\u0131biberde(<\/span>Capsicum annuum<\/span><\/em>) bu oran çok daha fazlad\u0131r. (Kilogramda 230 miligram-20gram) Halk aras\u0131nda kartopu veya gilâboru olarak tan\u0131nan türün (<\/span>Viburnum opulus subsp. var. opulus<\/span><\/em>) meyvelerinde ise bu oran; kilogramda <\/span>126 gram<\/span>(126100 ppm) olarak ölçülmü\u015ftür.<\/span> <\/p>\n

A vitamininin öncüsü olan <\/span>beta caroten<\/span><\/strong> miktar\u0131 da; kivi meyvesinde0,4-6 ppm aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. (Bir kilogram kivide azami 6 miligram.) Enfazla beta caroten ihtiva eden tür ise; <\/span><\/a><\/span> <\/span><\/span><\/span>gene <\/span>Viburnum opulus subsp. var. opulus<\/span><\/em> olup, meyvesindeki beta karotenoran\u0131 6400 ppm de\u011feriyle sabittir.<\/span><\/p>\n

Meyvelerinde ölçülen Niacin(B3) miktar\u01315-30 ppm aras\u0131nda de\u011fi\u015fkenlik göstermekte olup; günde 2 kere 50’\u015fer miligram niacinal\u0131n\u0131rsa bu vitaminin antialerjik özelli\u011finden faydalan\u0131lm\u0131\u015f olur. Niacininantialerjik özelli\u011finden yüksek seviyede faydalanabilmek için bünyesinde buvitaminden daha yüksek miktarlarda bulunduran bitki türlerini kullanmak dahaak\u0131lc\u0131 olacakt\u0131r. <\/span>Raphanus sativus<\/span><\/em>(turp) yapraklar\u0131nda bu oran 40-348 ppm aras\u0131nda de\u011fi\u015fir.<\/span><\/p>\n

Gene meyvelerinde ölçülenRiboflavin(B2) miktar\u0131 0,5-3 ppm aras\u0131ndad\u0131r. En fazla B2 vitamini ihtiva edentür; <\/span>Justicia pectoralis<\/span><\/em>’tir. Butürün yapraklar\u0131ndaki riboflavin miktar\u0131 2013 ppm ile sabittir. D\u0131\u015f ülkelerdebu türe halk aras\u0131nda ölüm mele\u011fi (angel of death) ismi verilmektedir. Bu türüniçeri\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ölümcül ya da zehirleyici bir maddeyle dekar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmamaktad\u0131r. Günlük olarak al\u0131nacak olan 15 mg Riboflavin bizikatarakttan koruyacak ya da yeni olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f katarakttan kurtulmam\u0131z\u0131sa\u011flayacakt\u0131r<\/span>.<\/span><\/a><\/p>\n

Tiyamin(B1) miktar\u0131 ise; 0,2-1ppm’dir. <\/span>Antialkolik<\/span><\/strong>, antialzeym\u0131r(günde100-3000 mg tiyamin) özellik de gösteren B1 vitaminine en fazla, fasülyeninyeni filizlenen sürgünlerinde(sprout seedling) rastlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kay\u0131tlardageçmektedir(3740 ppm). B1 vitaminin antialkolik özelli\u011finden faydalanabilmek içingünlük 50-100 mg al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi kay\u0131tlarda geçer. Günlük 1-4 gr tiyaminal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ise; <\/span>s\u0131rt ve bel a\u011fr\u0131lar\u0131<\/span><\/strong>nafaydal\u0131 oldu\u011fu ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Meyve bünyesinde; gene B grubuvitaminlerden olan folik asitin (B9, folasin) varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilmektedir.<\/span><\/p>\n

Kivi meyvesinde; çok dü\u015fükmiktarlarda E vitaminine de rastlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E vitami; vazodilatör (damargeni\u015fletici), kolesterol seviyesini azalt\u0131c\u0131 -dolay\u0131s\u0131yla tansiyon dü\u015fürücü,karaci\u011feri koruyucu, ta\u015f dü\u015fürücü etkiler göstermektedir. En fazla tokoferolsemiz otu(<\/span>Portulaca oleracea<\/span><\/em>)ndabulunur(82-2309 ppm).<\/span><\/p>\n

\u015eeker hastalar\u0131n\u0131n rahatl\u0131klatüketebilece\u011fini dü\u015fündü\u011füm kivi meyvesindeki glukoz miktar\u0131 ölçülemeyecekmiktarlardad\u0131r. Bir ba\u015fka karbohidrat olan levuloz da ayn\u0131 \u015fekilde çok az miktardabulunmaktad\u0131r. Yeri gelmi\u015fken hemen belirtmek isterim. Levuloz; sükrozdan 1,73kat daha fazla tatl\u0131d\u0131r. Kivide sükroza rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. En fazla levulozihtiva eden tür <\/span>Rubus idaeus<\/span><\/em> (ahududu)olup, meyvelerindeki bu oran 3500 ppm ile sabittir. Gene ahududundaki glukoz vesükroz miktarlar\u0131 ölçülemeyecek kadar azd\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Kivi meyvesinde bulunan mineraller;<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Potasyum (3320-19600 ppm);Vazodilatördür, dolay\u0131s\u0131yla tansiyon dü\u015fürücü etkisi vard\u0131r. Sürmenaja kar\u015f\u0131kullan\u0131labildi\u011fi kaynaklarda geçmektedir. Diüretik özellik gösterir.<\/span><\/p>\n

Fosfor (300-3060 ppm); kalsiyumgibi iskelet sisteminin vazgeçilmezi olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, enerji üretimi içinde gereklidir.<\/span>  <\/span><\/span>DNA’n\u0131n yap\u0131s\u0131na girer.Osteojenik(kemik olu\u015fturucu) özelli\u011finin yan\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini uyar\u0131c\u0131özellik de göstermektedir. Pancar(<\/span>Betavulgaris subsp. vulgaris<\/span><\/em> ) de bol miktarda bulunur. 1 kilo pancardakifosfor oran\u0131 260mg -45 gr aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir.<\/span><\/p>\n

Kalsiyum (160-1910 ppm); e\u011ferkalsiyum ihtiyac\u0131n\u0131z varsa ve bu ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 bitkilerden almak istiyorsan\u0131zsize -Akdeniz Bölgesi’nde yeti\u015fmi\u015f olan- \u0131s\u0131rgan otunu(<\/span>Urtica dioica<\/span><\/em>) ve domatesi (<\/span>Lycopersiconesculentum<\/span><\/em>) tavsiye ederim. Is\u0131rgan otunun yapraklar\u0131nda ölçülen kalsiyumoran\u0131; 5940- 41900 ppm aras\u0131nda de\u011fi\u015fmekte iken, domates yapraklar\u0131nda bu oran60800 ppm ile sabittir.<\/span><\/p>\n

Ma\u011fnezyum (300-1770 ppm); o kadarçok faydas\u0131 var ki; saymakla zor biter. Pek bilinmeyen bir özelli\u011fi ise; günde400 mg kalsiyum al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda <\/span>antiepileptik<\/span><\/strong>özellik göstermesidir. Kolesterolü ve tansiyonu dü\u015fürür, ta\u015f parçalay\u0131c\u0131 etkisivard\u0131r. Günde 500 mg al\u0131n\u0131rsa müshil etkisi yapar. Menopoz döneminin daha geçortaya ç\u0131kmas\u0131na katk\u0131da bulunur. Gene bunun için günde 500 mg kalsiyumal\u0131nmal\u0131d\u0131r. Erkekler için migren tedavisinde kullanmak istiyorsan\u0131z günlük 200mg kalsiyum tüketmeniz yeterlidir.<\/span><\/p>\n

Demir (3-30 ppm); Kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131nbirden fazla çe\u015fidi vard\u0131r. Bunlardan bir tanesi de demir eksikli\u011fine ba\u011fl\u0131 anemidir.E\u011fer kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n sebebi alyuvarlar\u0131n\u0131zda bulunan demir azl\u0131\u011f\u0131ndankaynaklan\u0131yorsa demir elementi bak\u0131m\u0131ndan zengin bitkilerle besleniniz.Ekinezyan\u0131n kökleri oldukça yüksek oranda demir ihtiva etmektedir. Bu oran700-4800 ppm aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Bayanlar\u0131n adet dönemlerinde kaybettikleri kanmiktarlar\u0131n\u0131n kabul edilir seviyelere ula\u015fmas\u0131 için gene Ekinezya köklerikullan\u0131labilir. Bayanlar günde 100 mg demir ald\u0131klar\u0131nda demirin buantimenorajik özelli\u011finden faydalanabilirler.<\/span><\/p>\n

Sodyum(50-295 ppm); tansiyonyükseltici etkisi vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Meyvelerinde ayr\u0131ca kromarastlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Meyve k\u0131sm\u0131nda bulunan sekonder metabolitler;<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Monoterpen alkaloidlerden <\/span>Aktinidin<\/span><\/strong> fungisit özelliktedir.<\/span>  <\/span><\/span>Dolay\u0131s\u0131yla; dermatolojik olarak mantars\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 çeken hastalara haricen uygulat\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

Karotenoidler s\u0131n\u0131f\u0131na dahiledilen <\/span>Kriptoksantin<\/span><\/strong>in miktar\u01310,037-0,185 ppm aras\u0131nda de\u011fi\u015fim gösterir. A vitaminine çevrilen bu metabolitayn\u0131 zamanda mutajen unsurlara kar\u015f\u0131 da kullan\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/span>Meyvelerinde <\/span>Zeaksantin<\/span><\/strong> adl\u0131 karotenoide de rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Zeaksantin; karaci\u011ferkoruyucu özelli\u011finin yan\u0131s\u0131ra meme kanseri ve meme tümörüne kar\u015f\u0131 da olumluetki gösterir. Zeaksantin karotenoidine ayr\u0131ca <\/span>Citrus sinensis<\/span><\/em>(portakal) ve <\/span>Capsicumannuum<\/span><\/em>(k\u0131rm\u0131z\u0131biber) meyvesi ile <\/span>Zea mays<\/span><\/em><\/strong>(m\u0131s\u0131r) çekirde\u011finde derastlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/span>Gene karotenoidlerden olan <\/span>lutein<\/span><\/strong> metabolitinin miktar\u0131 1,8-9 ppmaras\u0131nda ölçülmü\u015ftür. Antikanser(meme) ve antitümör(meme ve kolon) etkisivard\u0131r. <\/span><\/p>\n

Bir adet fenol halkas\u0131na sahipolan <\/span>quinic asit<\/span><\/strong> ise; koleretik(karaci\u011ferdensafra salg\u0131lanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131) özellik gösterir.<\/span><\/p>\n

Tannin<\/span><\/strong> miktar\u0131 9500 ppm olup, antiviral, antiHIV, antibakteriyel,antihelmintik antikanser, organizmay\u0131 kanserden ve karaci\u011feri toksik etkilerdenkoruyucu özellikler gösterir. Antiülser ve yüksek tansiyona kar\u015f\u0131 dakullan\u0131labilen tannin metabolitinin akme\u015fe(<\/span>Quercusalba<\/span><\/em>) deki miktar\u0131 kividekinden kat kat fazla olup bu türün kabuklar\u0131ndaki taninmiktar\u0131 78500-200000 ppm aras\u0131nda de\u011fi\u015fir.<\/span><\/p>\n

Kivinin di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131nda rastlan\u0131lan sekonder metabolitler;<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Beta sitosterol<\/span><\/strong> i\u015ftahs\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kullan\u0131labildi\u011fi gibi, antikanser,antibakteriyel, antiviral, antipiretik(ate\u015f dü\u015fürücü), antiinflamatuar(yang\u0131önleyici) özellikler de gösterir. Östrojeniktir ve fazla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda spermöldürücü özellik gösterir. Çörek otu(<\/span>Nigellasativa<\/span><\/em>) tohumlar\u0131ndaki miktar\u0131 3218 ppm olarak ölçülmü\u015ftür ve sabittir.Soya fasülyesinde(<\/span>Glycine max<\/span><\/em>) ise buoran 900 ppm de\u011feri ile sabittir.<\/span><\/p>\n

Siyanidin<\/span><\/strong> metabolitinin E vitamininden 4,4 kat daha fazla antioksidanözellik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kay\u0131tlarda geçmektedir.<\/span><\/p>\n

Delfinidin<\/span><\/strong> allerjeniktir, <\/span>P-kumarikasit<\/span><\/strong> antiseptik ve antibakteriyel özellik gösterir. Tek fenol halkas\u0131nasahiptir. <\/span>Quercetin<\/span><\/strong>e bir öncekiyaz\u0131m\u0131zda de\u011finmi\u015ftik. <\/span>Süksinik asit<\/span><\/strong>saç boyas\u0131 yap\u0131m\u0131nda ve parfumeri sanayinde yer bulur.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Tüm bu özelliklerini sayd\u0131ktansonra kivinin öne ç\u0131kan birkaç faydas\u0131n\u0131 özetleyecek olursak;<\/span><\/p>\n

Kiviyi \u015feker hastalar\u0131 vehipertansiyonu olanlar rahatl\u0131kla tüketebilirler.<\/span><\/p>\n

Karaci\u011fer sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 için yan birfayda sa\u011flar.<\/span><\/p>\n

Vücut ate\u015fini dü\u015fürmede ek olarakkullan\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

Ço\u011fu bitki türünde oldu\u011fu gibikansere(bilhassa meme kanserine) kar\u015f\u0131 koruyucu olarak kullan\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

…<\/span><\/p>\n

Ke\u015fifler devam etmekte…<\/span><\/p>\n

Bilim ve dua ile kal\u0131n…<\/span><\/p>\n

Haz\u0131rlayan:<\/span><\/span><\/span>Biyolog Mustafa ERSÖZ<\/span><\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

NOT:Bu yaz\u0131<\/span><\/span> <\/span>JamesDuke<\/span><\/span>’<\/span>nin online veritaban\u0131 referansal\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r<\/span><\/span>.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Biyolog Mustafa ERS\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Actinidiaceae ailesine mensub olan Actinidia chinensis(Kivi)in ana vatan\u0131 Do\u011fu Asya olup, yetmi\u015fli y\u0131llardan itibaren ülkemizde de yayg\u0131n olarak ticareti yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Çift çenekli ve çok y\u0131ll\u0131k bir türdür. C vitamini bak\u0131m\u0131ndan zengindir. Öyle ki; limon(Citrus limon) meyvesinin bir kilogram\u0131nda bulunan askorbik asit miktar\u0131 azami 5566 miligram iken, bu miktar kivi meyvesinde biraz daha fazlad\u0131r. Fakat kararl\u0131l\u0131k […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-10319","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10319"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10319\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170795,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10319\/revisions\/170795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10319"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=10319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}