{"id":10334,"date":"2009-03-03T23:38:00","date_gmt":"2009-03-03T23:38:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:31","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:31","slug":"turkiye-de-atiklardan-enerji-uretimi-ve-biyogaz-10334","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/turkiye-de-atiklardan-enerji-uretimi-ve-biyogaz-10334","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye’ de At\u0131klardan Enerji \u00dcretimi ve Biyogaz"},"content":{"rendered":"

\nGünümüzde enerji, özellikle sürdürülebilir enerji çok önemli.<\/span>\n<\/p>\n

\nBu ba\u011flamda rüzgar enerjisi ve küçük hidroelektrik santraller (HES) konusunda büyük geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor. Güne\u015f enerjisi ile ilgili çal\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131ca daha çal\u0131\u015fma ve fikir geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda olsa da özellikle Karadeniz ve bo\u011fazlarda dalga ve ak\u0131nt\u0131 enerjisi konusunda geli\u015fmeler konusunda umudumuz var [1] [2].<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\nAncak tüm bu enerji kaynaklar\u0131 aç\u0131kças\u0131 tek i\u015flevli. Yani ana i\u015flevleri enerji üretmek. <\/span>\n<\/p>\n

\nOysa biyokütle (özellikle biyogaz) enerjisi dedi\u011fimiz bir enerji kayna\u011f\u0131 daha var ki faydalar\u0131 birden çok:<\/span>\n<\/p>\n

\nBiyokütle Enerjisi (özellikle biyogaz) Üretim Sürecinin Faydalar\u0131<\/span><\/b><\/u>\n<\/p>\n

    \n
  1. \n

    \n\tSürdürülebilir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/span>\n\t<\/p>\n<\/li>\n

  2. \n

    \n\tAt\u0131k bertaraf\u0131 sa\u011flar.<\/span>\n\t<\/p>\n<\/li>\n

  3. \n

    \n\tÇevre kirlili\u011fini önler.<\/span>\n\t<\/p>\n<\/li>\n

  4. \n

    \n\tTar\u0131msal verimi artt\u0131r\u0131r. (At\u0131klar\u0131n i\u015flenerek topra\u011fa geri döndürülmesi ile)<\/span>\n\t<\/p>\n<\/li>\n

  5. \n

    \n\tEkonomiyi destekler. (At\u0131k toplama-at\u0131k i\u015fleme-gübre da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 zincirinin kurulmas\u0131 ile istihdam ve çoklu ekonomik de\u011fer yarat\u0131r)<\/span>\n\t<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n

    \nBiyogaz organik at\u0131klar\u0131n, metan bakterilerinin oksijensiz ortamda çürütülmesi sonucu ortaya ç\u0131kan %60-80 metan içerikli yan\u0131c\u0131 bir gazd\u0131r. Çevreye olumsuz etkileri olan karbon dioksit, azot dioksit, asit ya\u011fmurlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan sülfür dioksit, karbon monoksit ve benzeri insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 gazlar ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda çok iyi bir yenilenebilir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca biyogaz kullan\u0131l\u0131rken atmosfere b\u0131rak\u0131lan karbon dioksit, bitkiler taraf\u0131ndan fotosentez yolu ile geri al\u0131n\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

    \nAncak bu kaynak Türkiye’ de yeterince iyi de\u011ferlendirilememektedir. Bilgilerimize göre 2009 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile sadece baz\u0131 belediyeler çöp alanlar\u0131ndan metan gaz\u0131 üretimi yapmakta, baz\u0131 sanayi tesisleri ve s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da tar\u0131m\/hayvanc\u0131l\u0131k i\u015fletmesi biyogaz tesisleri kurarak bu enerjiden faydalanmaktad\u0131r. Tahminen \u015fu an potansiyelin % 1′ i bile kullan\u0131lamamaktad\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

    \nGelgelelim ne mutlu ki bu alanda büyük bir ad\u0131m at\u0131l\u0131yor. Kocaeli Büyük\u015fehir Belediyesi, TÜB\u0130TAK-MAM, Kocaeli Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Süleyman Demirel Üniversitesi´nin ortak çal\u0131\u015fmas\u0131 ile hayata geçirilecek olan bir biyogaz projesinde, kümes hayvanlar\u0131 ile küçük ve büyük ba\u015f hayvanlar\u0131n d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131ndan ve bitkisel at\u0131klardan enerji üretimi sa\u011flanacakm\u0131\u015f [3].<\/span>\n<\/p>\n

    \nBu ba\u011flamda projenin 1. dönem faaliyet raporundan ö\u011frendi\u011fimize göre potansiyel ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bir pilot tesis kurulmu\u015f [4]. Umal\u0131m ki bu çal\u0131\u015fma ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde sonuçlan\u0131r ve ülke çap\u0131nda organik at\u0131klar de\u011ferlendirilebilir.<\/span>\n<\/p>\n

    \nKocaeli Biyogaz Tesisi<\/span><\/b><\/u>\n<\/p>\n

    \n
    \n <\/span>\n<\/p>\n

    \n\u015eekil 1-<\/b> Kocaeli Pilot ölçekli biyogaz tesisinin yerle\u015fim \u015femas\u0131 [4]<\/span><\/span>\n<\/p>\n

    \nBuna göre pilot tesisin kurulaca\u011f\u0131 Kocaeli \u0130linin bitkisel ve hayvansal at\u0131k kapasitesi 231.779 ton olarak belirlenmi\u015f. Bu tesisin y\u0131lda 2.267.000 kWh\/y\u0131l elektrik üretece\u011fi hesaplanm\u0131\u015f. [4]<\/span>\n<\/p>\n

    \nElbette tar\u0131msal at\u0131klar\u0131n bu \u015fekilde i\u015flenmesinden bir sonraki ad\u0131m \u015fehir ve sonras\u0131nda köy kanalizasyon at\u0131klar\u0131n\u0131n da bu tip tesislerde i\u015flenmesi ile hem soruna topluca bir çözüm bulmak, hem de bir ekonomik sinerji alan\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek gerekecektir.<\/span>\n<\/p>\n

    \nAç\u0131kças\u0131 ülkemizde organik at\u0131k miktar\u0131 tam olarak tespit edilebilmi\u015f de\u011fildir. Özellikle mutfak at\u0131klar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 önemlidir.<\/span>\n<\/p>\n

    \nBaz\u0131 belediyelerde sevindirici ba\u015flang\u0131çlar görsek de ülkemizde organik mutfak at\u0131klar\u0131 toplanamamaktad\u0131r. (Staj\u0131m için Almanya’ da bulundu\u011fum 2000 y\u0131l\u0131nda, kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ö\u011frenci yurdunda tüm çöplerimizi ka\u011f\u0131t, plastik, organik, cam ve di\u011fer olarak ayr\u0131\u015ft\u0131rarak 5 ayr\u0131 yere at\u0131yorduk. Organik at\u0131klar\u0131n ne oldu\u011funu sordu\u011fumda bir Alman arkada\u015f\u0131m \u015föyle demi\u015fti: "Bir tesiste i\u015fleniyor. Sonra onlara verdi\u011fin kadar çöpü i\u015flenmi\u015f gübre halinde bahçene atman için geri getiriyorlar" Bu uygulama çok ho\u015fuma gitmi\u015fti. Ülkemizde kurulacak biyogaz tesislerinde belediyeler benzer bir uygulamay\u0131 neden gerçekle\u015ftiremesin?)<\/span>\n<\/p>\n

    \nTürkiye’ nin Gerçek Mutfak At\u0131\u011f\u0131 Potansiyeli Nedir?<\/span><\/b><\/u>\n<\/p>\n

    \nBunun için baz\u0131 bilgilere bir göz atal\u0131m:<\/span>\n<\/p>\n

    \n<\/p>\n

    \n\n<\/div>\n

    <\/span>\n<\/p>\n

    \nTablo 1-<\/b> Türkiye’ de ki\u015fi ba\u015f\u0131na at\u0131k olu\u015fumu [5]<\/span><\/span>\n<\/p>\n

    \n* At\u0131klar belediye taraf\u0131ndan toplanmadan önce, kald\u0131r\u0131ma b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131nda baz\u0131 ki\u015filerce ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle Büyük\u015fehirlerde yakla\u015f\u0131k %10 , di\u011fer illerde %5 oran\u0131nda kay\u0131p oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir.<\/span>\n<\/p>\n

    \nBu at\u0131klar\u0131n yüzde da\u011f\u0131l\u0131ma bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda:<\/span>\n<\/p>\n

    \n<\/p>\n

    \n\n<\/div>\n

    <\/span>\n<\/p>\n

    \n\u015eekil 2-<\/b> Kat\u0131 At\u0131k Ana Plan\u0131 Projesi kapsam\u0131nda yap\u0131lan kat\u0131 at\u0131k kompozisyon belirleme çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonucu [5]<\/span><\/span>\n<\/p>\n

    \nYine ayn\u0131 kaynaktan 2007 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile 67.500.000 ki\u015fiye hizmet verildi\u011fi, bu verileri bu kadar ki\u015fi için geçerli oldu\u011funu dü\u015fünebiliriz.<\/span>\n<\/p>\n

    \n67.500.000 ki\u015fi, ki\u015fi ba\u015f\u0131 günlük 1 kg at\u0131k ve bunun % 34′ ünün mutfak at\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu bildi\u011fimize göre:<\/span>\n<\/p>\n

    \n67.500.000 x 1 x 0,34 = 22.950.000 kg <\/span>\n<\/p>\n

    \nY\u0131ll\u0131k:<\/span>\n<\/p>\n

    \n22.950.000 x 365 = 8.376.750 ton mutfak at\u0131\u011f\u0131 \u015fu an heba olmaktad\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

    \nAyr\u0131ca belirtmek gerekir ki mutfak at\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bu ki\u015fi ba\u015f\u0131 at\u0131k miktar\u0131 içerisinde büyük oranda ka\u011f\u0131t-karton gibi geri dönü\u015febilir materyal harici biyobozunur madde de vard\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

    \nYine ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki, deneyimlerim ve gözlemlerime göre mant\u0131kl\u0131 ve etkin bir organik at\u0131k toplama sistemi kurulur ve bu sistem tüm tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131 kapsayabilir ise, yukar\u0131daki hiç bir istatisti\u011fe girmemi\u015f olan budama at\u0131klar\u0131, orman at\u0131klar\u0131, tar\u0131msal üretim at\u0131klar\u0131 da en az yukar\u0131da hesaplananlar kadar bir miktar at\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Aç\u0131kças\u0131 ben Türkiye’ den y\u0131lda 50.000.000 – 100.000.000 ton biyogaz tesisinde i\u015flenebilir at\u0131k toplanabilece\u011fini dü\u015fünüyorum. Bir hesap yapabilmek için 75.000.000 ton at\u0131k topland\u0131\u011f\u0131, 1 ton at\u0131ktan 30 m3<\/sup> biyogaz üretildi\u011fi ve m3<\/sup> ba\u015f\u0131na üst s\u0131n\u0131r 6.800 Kcal enerji üretildi\u011fi (do\u011falgaz\u0131n da üst s\u0131n\u0131r\u0131 al\u0131naca\u011f\u0131 için) dü\u015fünülürse [6]:<\/span>\n<\/p>\n

    \n75.000.000 x 30 x 6.800 = 11.250.000.000.000 Kcal<\/span>\n<\/p>\n

    \nDo\u011falgaz üst \u0131s\u0131l de\u011feri 9.155 kcal\/m3 (ISO 6976) al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda:<\/span>\n<\/p>\n

    \n11.250.000.000.000 \/ 9.155 = 1.671.217.914 m3<\/span>\n<\/p>\n

    \nBuna göre at\u0131klardan üretilen biyogazdan y\u0131ll\u0131k 1 ila 2 milyar m3<\/sup> do\u011falgaz e\u015fde\u011feri gaz üretmek (ve biyogaz\u0131 do\u011falgaza dönü\u015ftürmek) mümkündür.<\/span>\n<\/p>\n

    \nTürkiye’ nin y\u0131ll\u0131k do\u011falgaz tüketimi 35 milyar m3<\/sup> oldu\u011funa göre, at\u0131klardan biyogaz üretimi ile Türkiye do\u011falgaz ihtiyac\u0131n\u0131n % 3 ila % 6′ s\u0131 kadar miktar biyogazdan kar\u015f\u0131lanabilir. Hatta Almanya örne\u011finde önümüze daha büyük bir tablo ç\u0131kmaktad\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

    \n<\/span>\n<\/p>\n

    \nTablo 2-<\/b> Alman biyogaz sektörünün bugünkü durumu ve gelecek öngörüsü [7]<\/span><\/span>\n<\/p>\n

    \nAlmanya biyogazda önemli yol alm\u0131\u015ft\u0131r. Almanya’da yap\u0131lan son bir ara\u015ft\u0131rmaya göre, 11 milyon hektar olan ekim alanlar\u0131n\u0131n yüzde 30’luk k\u0131sm\u0131 biyogaz hammaddesi için kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 400 TWh (Terrawatt) gücünde enerji elde edildi\u011fi belirlenmi\u015ftir. Bu rakam Rusya’dan yap\u0131lan do\u011falgaz ithalat\u0131n\u0131 2020’ye kadar yüzde 100 üstlenebilmektedir [7].<\/span>\n<\/p>\n

    \nUmar\u0131m bu kadar çok fayday\u0131 bir arada sa\u011flayan bu teknolojiyi ülkemizde verimli \u015fekilde kullanmaya ba\u015flayabiliriz.<\/span>\n<\/p>\n

    \nSonuç ve Öneriler<\/span><\/b><\/u>\n<\/p>\n

    \n

    \n\t1- <\/b>H\u0131zl\u0131 yol almak için biyogaz tesislerinin özel sektör taraf\u0131ndan kurulmas\u0131 te\u015fvik edilmeli, küçük HES’ ler için yap\u0131lan benzeri bir uygulama bu alanda da yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span>\n\t<\/p>\n

    \n\t2- <\/b>Bir biyogaz tesisi Kyoto protokolü gere\u011fi olu\u015fturulmu\u015f karbon (emisyon takas) borsas\u0131nda emisyon sat\u0131\u015f\u0131 için çok önemlidir. Bu ba\u011flamda TC vatanda\u015flar\u0131n\u0131n karbon borsas\u0131na i\u015ftirakinin mümkün olaca\u011f\u0131 ortam olu\u015fturulmal\u0131 ve tesis kurmak isteyen giri\u015fimcilere karbon boras\u0131 konusunda bilgilendirme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Biyogaz\u0131n karbon borsas\u0131nda büyük önemi var. Çünkü bir ton metan gaz\u0131n\u0131n de\u011feri 1 ton karbonun 10-20 kat\u0131 civar\u0131ndad\u0131r. 2006 sonunda karbondioksitin tonu 4 USD’ ye i\u015flem görürken ayn\u0131 miktar metan 70 USD civar\u0131nda i\u015flem görmektedir [8].)<\/span><\/span>\n\t<\/p>\n

    \n\t3- <\/b>Biyogaz tesislerinden ç\u0131kacak gübrenin standard\u0131 olu\u015fturulmal\u0131, acil olarak tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma enstitülerinde bu gübrenin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131larak sonuçlar\u0131 üreticilerin ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bilgisine sunulmal\u0131 ve tesislerden ç\u0131kan gübrenin etkin \u015fekilde tar\u0131m arazilerinde kullan\u0131m\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span>\n\t<\/p>\n<\/blockquote>\n

    \nAsl\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gerekeni de\u011ferli \u015fair Necip Faz\u0131l K\u0131sakürek güzel özetlemi\u015f: <\/span>\n<\/p>\n

    \n"Devler gibi eserler b\u0131rakmak için, kar\u0131ncalar gibi çal\u0131\u015fmak laz\u0131m.<\/i>"<\/span>\n<\/p>\n

    \nSayg\u0131lar\u0131mla,<\/span>\n<\/p>\n

    \nHakan Ozan Erzincanl\u0131
    \nZiraat Yüksek Mühendisi
    \n<\/span>www.tarimsal.com<\/span><\/a> <\/span><\/span>\n<\/p>\n

    \nKaynaklar:<\/b>
    \n[1] http:\/\/www.radikal.com.tr\/haber.php?haberno=90916 [Eri\u015fim: 03.03.2009]
    \n[2] http:\/\/www.dalgaenerjisi.com\/tr\/?Sayfa=Basindan&AltSayfa=3 [Eri\u015fim: 03.03.2009]
    \n[3] http:\/\/www.biyogaz.org.tr\/indextr.html [Eri\u015fim: 03.03.2009]
    \n[4] http:\/\/www.biyogaz.org.tr\/dosya\/I.%20Donem_faaliyet_ozeti.pdf [Eri\u015fim: 03.03.2009]
    \n[5] T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLI\u011eI, At\u0131k Yönetimi Eylem Plan\u0131 (2008-2012) http:\/\/www.atikyonetimi.cevreorman.gov.tr\/belge\/atikeylemplani.pdf [Eri\u015fim: 03.03.2009]
    \n[6] http:\/\/www.tarimsal.com\/biyogaz\/biyogazsorucevap\/biyogaz.htm [Eri\u015fim: 03.03.2009]
    \n[7] http:\/\/www.schmack-biogas.com\/wDeutsch\/download\/pdf\/S_Karakuz_Subat_BYD.pdf [Eri\u015fim: 03.03.2009]
    \n[8] http:\/\/www.brownfieldnetwork.com\/gestalt\/go.cfm?objectid=587B8204-024E-B604-0439A56B668945FD [Eri\u015fim: 03.03.2009]<\/span><\/span> {nomultithumb}\n<\/p>\n

    <\/p>\n

    Bu yaz\u0131 Z\u0131rat Y. M\u00fchendisi Hakan Ozan Erzincanl\u0131<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Günümüzde enerji, özellikle sürdürülebilir enerji çok önemli. Bu ba\u011flamda rüzgar enerjisi ve küçük hidroelektrik santraller (HES) konusunda büyük geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor. Güne\u015f enerjisi ile ilgili çal\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131ca daha çal\u0131\u015fma ve fikir geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda olsa da özellikle Karadeniz ve bo\u011fazlarda dalga ve ak\u0131nt\u0131 enerjisi konusunda geli\u015fmeler konusunda umudumuz var [1] [2]. Ancak tüm bu enerji kaynaklar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-10334","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10334"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10334\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170793,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10334\/revisions\/170793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10334"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=10334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}