Süt haftas\u0131 içerisindeyiz. Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m Örgütü ve Uluslararas\u0131 Sütçülük Federasyonu taraf\u0131ndan 1 Haziran olarak kutlanan “Dünya Süt Günü” ülkemizde her y\u0131l 21 May\u0131s’ta kutlanmaktad\u0131r. Süt hakk\u0131nda toplumu bilinçlendirmek ve süt tüketimini te\u015fvik etmek amac\u0131yla 21-28 May\u0131s tarihlerini kapsayan süt haftas\u0131, ülkemizde de\u011fi\u015fik etkinlikler çerçevesinde gerçekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n
***<\/p>\n
Süt haftas\u0131 nedeni ile görü\u015ftü\u011fümüz Mustafa Kemal Üniversitesi G\u0131da Mühendisli\u011fi Bölüm Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Prof.Dr. Yahya Kemal Av\u015far, sütün birçok sosyal ve ki\u015fisel durumu anlatan bir sözcük olarak (Annemin ak sütü gibi helal vb.) kültürümüzle bütünle\u015fmi\u015f bir g\u0131da oldu\u011funu belirttikten sonra sütün önemi, ülkemizde süt endüstrisinin geli\u015fimi, süt üretimi ve tüketimi, çi\u011f süt ve süt ürünleri ile ilgili a\u015fa\u011f\u0131daki görü\u015flerini, bizlerle payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
“Süt her do\u011fan canl\u0131n\u0131n tüm besin ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde makro ve mikro besin elementlerini içeren biyolojik bir salg\u0131d\u0131r. Bir litre sütün olu\u015fmas\u0131 için memeden yakla\u015f\u0131k 500 litre kan\u0131n sirküle olmas\u0131 gerekti\u011fi, sütün önemini daha iyi ortaya koyuyor. <\/p>\n
Avrupa ve Amerika’da 19. Yüzy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda endüstriyel olarak \u015fi\u015felenmesine da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na ba\u015flanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ülkemizde 20. Yüzy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda süt endüstrisi sanayile\u015fmi\u015ftir. Ülkemizde y\u0131lda 18 milyon ton süt üretilmekte ve tüketilmektedir.<\/p>\n
Süt tüketimi ülkelere göre oldukça de\u011fi\u015fiklik göstermektedir. Çin’de ki\u015fi ba\u015f\u0131 günlük tüketim bir çorba ka\u015f\u0131\u011f\u0131 iken, ülkemizde iki su barda\u011f\u0131, geli\u015fmi\u015f ülkelerde ise 1 litreye kadar ç\u0131kmaktad\u0131r. Ülkemiz ki\u015fi ba\u015f\u0131 içme sütü bak\u0131m\u0131ndan dü\u015fük olsa da, yo\u011furt ve ayran tüketimi bak\u0131m\u0131ndan dünyada ön s\u0131ralarda bulunmaktad\u0131r. Bu kapsamda ülkemizde 2 y\u0131l önce ba\u015flanan okul sütü program\u0131 da süt tüketimini art\u0131rarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 nesiller yeti\u015ftirmeyi amaçlamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ülkemizde son on y\u0131ld\u0131r uygulanan politikalar sonucunda, nüfus art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, süt üretimi ve hayvan ba\u015f\u0131na verim art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve süt endüstrisinin teknolojik geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olunmu\u015ftur. Ülkemizde süt endüstrisindeki en büyük sorun hammaddenin (çi\u011f süt) kalite sorunudur. Süt üretimi yapan küçük aile çiftçilerinin yeterince hijyen ve sanitasyon kurallar\u0131na uymamas\u0131, i\u015fletme ba\u015f\u0131na dü\u015fen hayvan say\u0131s\u0131n\u0131n dü\u015fük olmas\u0131ndan dolay\u0131 teknolojinin kullan\u0131lamamas\u0131, sa\u011f\u0131lan çi\u011f sütün h\u0131zl\u0131 so\u011futulmamas\u0131 nedeni ile çi\u011f sütün kalitesi sa\u011f\u0131mdan itibaren h\u0131zla dü\u015fmektedir. Oysa, salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 anda steril olan çi\u011f süt, meme içindeki, temiz olmayan sa\u011f\u0131c\u0131 elinden ve sa\u011f\u0131m kaplar\u0131nda ba\u015flayan mikrobiyolojik bula\u015fmalar nedeni ile h\u0131zla bozulmaya ba\u015flar. Bu durum, yetersiz so\u011futma veya hiç so\u011futma yap\u0131lmamas\u0131 ile birle\u015fince, çi\u011f sütün ekonomik ve teknolojik kalitesi h\u0131zla de\u011fer kaybetmektedir.<\/p>\n
Ülkemizde, çi\u011f sütün kalitesinin iyile\u015ftirilmesi yönünde üretici birliklerinin kurulmas\u0131, süt sa\u011f\u0131m ve so\u011futma tesislerinin kurulmas\u0131 gibi önlemler al\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131n -hatta ileri teknolojilerin kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n (çipli inekler)- kooperatifle\u015fme gibi örgütlenme kültürünün yerle\u015fik olmamas\u0131 nedeni ile ve\/veya “avans usulü” ile üretilecek sütlerin bir y\u0131l önceden dü\u015fük fiyat ile al\u0131nmas\u0131 nedeni ile süt üreticiler ekonomik olarak kalk\u0131namamaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n, sütçülü\u011fün \u015firketle\u015fmesi sonucunda teknolojinin daha h\u0131zl\u0131 uygulanmas\u0131 ve hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili tedbirlerin h\u0131zla al\u0131nmas\u0131 ile hem çi\u011f sütün kalitesinde iyile\u015fme hem de miktar\u0131ndaki art\u0131\u015f daha kolay sa\u011flanabilmektedir. Ancak, \u015firketle\u015fme, soysal refah\u0131 veya k\u0131rsal kalk\u0131nma yerine karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 esas ald\u0131\u011f\u0131ndan ekonomik refah\u0131n geni\u015f kitlelere ula\u015fas\u0131 mümkün olmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ülkemizde süt sektöründe ya\u015fanan bir di\u011fer sorun ise, yasalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131nda geleneksel süt ürünlerinin (peynir, yo\u011furt, ayran, kefir) ve üreticilerinin göz ard\u0131 edilmesidir. Geleneksel süt ürünleri ile ilgili bir mevzuat olmamas\u0131 veya tebli\u011fleri yap\u0131l\u0131rken küçük üreticilerin görü\u015f ve önerilerinin al\u0131nmamas\u0131 nedeni ile küçük geleneksel süt ürünleri üreticileri ma\u011fduriyet ya\u015famaktad\u0131rlar. Bir an önce geleneksel süt ürünleri ile ilgili olarak yasal mevzuatlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Aksi takdirde, yüksek cezalar ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan geleneksel süt ürünleri üreticilerinin üretimden vazgeçmesi nedeni ile kültürel miras\u0131m\u0131z olan geleneksel süt ürünlerinin giderek kaybolmas\u0131 tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nacakt\u0131r. Bu bak\u0131mdan, geleneksel süt ürünleri üreten küçük üreticilerin örgütlenmesine, e\u011fitilmesine ve teknik destek sa\u011flanmas\u0131na gerek vard\u0131r.”<\/p>\n
***<\/p>\n
Görüldü\u011fü gibi aç\u0131klama üretilen çi\u011f sütün so\u011fuk zincir sürecine dâhil edilememesi, süt üreticilerinin gelirlerinin dü\u015füklü\u011fü ve geleneksel süt ürünlerinin üretiminde mevzuattan kaynaklanan sorunlar üzerine yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. G\u0131da sanayinin önemli bir halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturan süt ve süt ürünleri sektörünün bu sorunlar\u0131 çözülebildi\u011fi ölçüde, ekonomiye sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 katk\u0131 daha da artacakt\u0131r. Bu temenniyle, herkesin süt gününü kutluyorum.<\/p>\n
Prof. Dr. Mehmet MERT<\/strong><\/p>\n \u0130leti\u015fim E-Posta: mmert71@gmail.com<\/span><\/p>\n <\/p>\n