{"id":104462,"date":"2014-05-30T09:52:00","date_gmt":"2014-05-30T09:52:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:58","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:58","slug":"tarim-iklim-degisikliginde-ne-kadar-masum-104462","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/tarim-iklim-degisikliginde-ne-kadar-masum-104462","title":{"rendered":"Tar\u0131m, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde ne kadar masum?"},"content":{"rendered":"

Toplumun büyük bir kesimi, küresel \u0131s\u0131nma<\/span><\/strong><\/a>n\u0131n olumsuz etkilerini çoktan gözlemlemi\u015f ve olay\u0131n \u015fakaya gelir yan\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na inanm\u0131\u015f görünüyor. Buna kar\u015f\u0131n, baz\u0131 ülkelerdeki kömür lobileri küresel \u0131s\u0131nman\u0131n gerçek d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu \u015feklindeki kar\u015f\u0131 görü\u015fleri ileri sürmektedirler (kaynak<\/a>[1]<\/span><\/strong><\/a>).<\/span><\/p>\n

Küresel \u0131s\u0131nman\u0131n temel nedeni, atmosferdeki do\u011fal gaz (su buhar\u0131, karbon dioksit (CO2<\/sub>), metan<\/span><\/strong><\/a>(CH4<\/sub>), azot oksidül (nitroz oksit) (N2<\/sub>O) ve ozon<\/span><\/strong><\/a>(O3<\/sub>)) miktarlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerdir. Yüz milyonlarca y\u0131ldan beri süre gelen do\u011fal sistemin bozulmas\u0131 maalesef insan kaynakl\u0131d\u0131r ve endüstrile\u015fme sonucu ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 1958 y\u0131l\u0131nda 315 ppm (milyon hacimde bir molekül) olan atmosferdeki y\u0131ll\u0131k ortalama karbondioksit<\/span><\/strong><\/a>in, 2012 y\u0131l\u0131nda 394 ppm’e ula\u015fmas\u0131ndaki istatistiki önemli do\u011frusal korelasyon (y\u0131llarla) olay\u0131n ciddiyetini yeterince sergilemektedir. Atmosferik sera gazlar\u0131<\/span><\/strong><\/a>n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 yaln\u0131z s\u0131cakl\u0131\u011fa de\u011fil hava bas\u0131nc\u0131, rüzgâr, f\u0131rt\u0131na, tayfun, ya\u011f\u0131\u015f ve atmosferik di\u011fer de\u011fi\u015fikliklere yol açmaktad\u0131r. Geli\u015fmi\u015f iklim modellerinden iyimser ve kötümser tahminlere yöre, 2100’lerde, küresel ortalama yüzey s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n 1 – 4 C° artmas\u0131 beklenmektedir. Ne var ki, söz konusu iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/span><\/strong><\/a>nin tar\u0131mdaki olumsuz etkisi \u015fimdiden ya\u015fanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Sera gaz\u0131 ba\u015fta olmak üzere, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini tetikleyen kaynaklar\u0131n etkilerini en aza indirgemek üzere, birçok ülke çoktan baz\u0131 antla\u015fmalara imza atm\u0131\u015f ve “\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ulusal Eylem Planlar\u0131n\u0131” uygulamaya koymu\u015ftur. Örne\u011fin Avrupa Birli\u011fi %20 – %30, Avustralya %15 – %25, ABD %17, Türkiye %11’lik sal\u0131m azaltmay\u0131 taahhüt etmi\u015ftir. Fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya çekmek üzere devreye sokulan biyoyak\u0131tlar, dünya g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131 yükseltti\u011fi gerekçesi ile AB’nde biyoyak\u0131t kullan\u0131m\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilmi\u015ftir. Küresel \u0131s\u0131nman\u0131n neden olaca\u011f\u0131 kurakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131, baz\u0131 ülkelerin tar\u0131mlar\u0131nda yeni kararlar almak zorundad\u0131r (Aç\u0131kgöz 2013: <\/span>Küresel \u0131s\u0131nman\u0131n tar\u0131mda ilk Çan sesi: S. Arabistan’da Bu\u011fday tar\u0131m\u0131na son[2]<\/span><\/p>\n

Bitkisel üretim karbondioksiti oksijene dönü\u015ftürerek, küresel \u0131s\u0131nma kaynaklar\u0131n\u0131n etkisini a\u015fa\u011f\u0131ya çekse de di\u011fer sera gazlar\u0131 ile \u0131s\u0131nmay\u0131 tetiklemesi nedeniyle TARIM, iklim de\u011fi\u015fiminin ana sektörlerinden biridir. \u015eekil’den de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi fosil yak\u0131tlardan sonra % 14 payla tar\u0131m sera gaz\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131nda ikinci sektör olarak kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131kmaktad\u0131r (Literatür). Ne var ki % 6 paya sahip orman açmalar\u0131 ve toprak i\u015flemeleri de tar\u0131m sektöründen ayr\u0131lamaz. Di\u011fer taraftan fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda da tar\u0131m\u0131 yok sayamay\u0131z. Bu durumda, tar\u0131m sektörünün iklim de\u011fi\u015fimindeki olumsuz katk\u0131s\u0131 %20’lerin alt\u0131nda olamaz.<\/span><\/p>\n

Söz konusu oran\u0131n yar\u0131s\u0131 metandan kaynaklanmaktad\u0131r. Metan gaz\u0131, özellikle hayvanlar\u0131n gevi\u015f getirmeleri, hayvansal gübrelerin toplanmas\u0131, ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 esnas\u0131nda ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Yine su içinde yeti\u015fti\u011fi için, çeltik tavalar\u0131ndaki fermantasyon da metan gaz\u0131n\u0131n üretilmesine neden olur. Nitroz oksit, toprak i\u015fleme esnas\u0131nda ve dikkatsiz suni gübre uygulamalar\u0131nda aç\u0131\u011fa ç\u0131kan gazd\u0131r. Karbondioksit her ne kadar fosil yak\u0131tlardan kaynaklan\u0131yorsa da, yeni tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n aç\u0131lmas\u0131 a\u015famas\u0131nda da olu\u015fmaktad\u0131r. Bu gazlar\u0131n küresel \u0131s\u0131nma nedeniyle gelecekte etkileri daha da art\u0131racakt\u0131r. Örne\u011fin, yar\u0131n\u0131n katlanacak g\u0131da gereksinimini kar\u015f\u0131layacak bitkisel üretimde kullan\u0131lacak gübre miktar\u0131 iki-üç kat artacakt\u0131r. O nedenle gübre kullan\u0131m tekni\u011finde yeni uygulamalara gereksinim olacakt\u0131r. Yine gelecekte nüfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n gereksinimini kar\u015f\u0131layacak pirinç üretimi de, daha geni\u015f alanlarla olas\u0131. O nedenle çeltik tar\u0131m\u0131nda “gölleme”  yöntemleri yerine “k\u0131r çelti\u011fi”, yani ya\u011fmurlama sistemleri aray\u0131\u015flar\u0131 yerinde olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Küresel \u0131s\u0131nman\u0131n g\u0131da güvenirlili\u011fini tehdit etti\u011fi yads\u0131namaz. O nedenledir ki dünyada “bu konuya öncelik verilmelidir” ça\u011fr\u0131lar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Özellikle atmosferdeki karbondioksit oran\u0131n\u0131n artmas\u0131 ile g\u0131da maddelerinde ya\u015fanacak kalite dü\u015füklü\u011fü ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 daha da zorlayacakt\u0131r. Ne var ki daha \u015fimdiden sera gazlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmalar\u0131na yönelik bir seri geli\u015fme uygulamaya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Örne\u011fin,  N<\/span>2<\/span><\/sub>O sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131nda minimum toprak i\u015fleme tekni\u011fi olan “an\u0131za ekim”le daha az toprak i\u015fleme ve dolay\u0131s\u0131yla daha az yak\u0131t tüketilecektir. Nitekim yabanc\u0131 ot ilac\u0131na dayan\u0131kl\u0131 soyan\u0131n an\u0131za ekimi ile dünyada 1996-2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda sa\u011flanan yak\u0131t tasarrufu yan\u0131nda, 203 milyon tonluk CO<\/span>2 <\/span><\/sub>‘in atmosfere kar\u0131\u015fmas\u0131 önlenmi\u015ftir<\/a>[3]<\/span><\/strong><\/a>. Yine, biyotek çe\u015fitlerin ekimi ile daha az insektisitin kullan\u0131m\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla fosil yak\u0131t tasarrufu yan\u0131nda çevre kirlenmesinin de önüne geçilmi\u015ftir. Buradan insano\u011flunun küresel \u0131s\u0131nmaya esir dü\u015fmeyece\u011fi sonucu da ç\u0131kar\u0131labilir!<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/a>[1]<\/span><\/strong><\/a> KÜRESEL ISINMA YEN\u0130 ÇE\u015e\u0130TLER, ONLAR DA YEN\u0130 STRATEJ\u0130LER\u0130 GEREKT\u0130R\u0130YOR (kaynak<\/span><\/strong><\/a>)<\/span><\/p>\n

<\/a>[2]<\/span><\/strong><\/a> http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/kuresel-isinmanin-tarimda-ilk-can-sesi–s-arabistan-da-bugday-tarimina-son–\/Blog\/?BlogNo=415629<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/a>[3]<\/span><\/strong><\/a> http:\/\/www.indiaenvironmentportal.org.in\/files\/file\/2014globalimpactstudyfinalreport.pdf<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Toplumun büyük bir kesimi, küresel \u0131s\u0131nman\u0131n olumsuz etkilerini çoktan gözlemlemi\u015f ve olay\u0131n \u015fakaya gelir yan\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na inanm\u0131\u015f görünüyor. Buna kar\u015f\u0131n, baz\u0131 ülkelerdeki kömür lobileri küresel \u0131s\u0131nman\u0131n gerçek d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu \u015feklindeki kar\u015f\u0131 görü\u015fleri ileri sürmektedirler (kaynak[1]). Küresel \u0131s\u0131nman\u0131n temel nedeni, atmosferdeki do\u011fal gaz (su buhar\u0131, karbon dioksit (CO2), metan(CH4), azot oksidül (nitroz oksit) (N2O) ve ozon(O3)) miktarlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerdir. Yüz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-104462","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104462","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104462"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170441,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104462\/revisions\/170441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104462"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=104462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}