{"id":109452,"date":"2014-07-03T15:07:00","date_gmt":"2014-07-03T15:07:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:58","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:58","slug":"dunya-tarim-ekonomisinde-gizli-bir-kahraman-cgiar-109452","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/dunya-tarim-ekonomisinde-gizli-bir-kahraman-cgiar-109452","title":{"rendered":"D\u00fcnya Tar\u0131m Ekonomisinde gizli bir kahraman: CGIAR"},"content":{"rendered":"

Türk ayd\u0131n\u0131 maalesef g\u0131da, tar\u0131m gibi gelece\u011fimizi derinden ilgilendiren baz\u0131 önemli konulara yeterince e\u011filmedi\u011fi gibi, bas\u0131n da gerekli ilgiyi göstermemektedir. 1960’lardan 2010’lara katlanan dünya nüfusunun nas\u0131l doyurabildi\u011fi sorusunu kaç\u0131m\u0131z cevaplayabilir? \u0130kinci “ye\u015fil devrim<\/span><\/strong><\/a>in” ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 günümüzde, daralan tar\u0131msal alanlara, iklim de\u011fi\u015fiminden etkilenen verime ra\u011fmen, gelecekte açl\u0131k ya\u015fanmamas\u0131 için tüm olanaklar\u0131 ile sava\u015fan bir çat\u0131 örgütü<\/span> CGIAR[1]<\/strong><\/span>’\u0131 ne kadar tan\u0131yoruz? Belki Filipin’lerdeki Uluslar Aras\u0131<\/span> <\/span>Çeltik<\/span><\/strong><\/a><\/span> <\/span>Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü IRRI’yi, Meksika’daki Uluslararas\u0131 M\u0131s\u0131r ve Bu\u011fday Geli\u015ftirme Merkezi CIMMYT’i baz\u0131lar\u0131m\u0131z duymu\u015ftur. \u0130\u015fte bu tip 15 konu enstitüsünü ara\u015ft\u0131rma konular\u0131ndan, eleman teminine, finansman\u0131ndan, yerel yönetimine koordineli bir \u015fekilde sürdüren üst birim CGIAR’d\u0131r. Bu örgüt, Nobel kazanan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ile 1960’larda 183 kg\/da olan dünya çeltik verimini 2010’larda 435 kg\/da’a ula\u015ft\u0131ran yeni çe\u015fitler geli\u015ftirmi\u015fler ve bu çe\u015fitlerin azami verimini sa\u011flayan su, gübre ve ilaç gibi agronomik parametreleri belirlemi\u015flerdir. Yani son 50 y\u0131lda dünya çeltik veriminde sa\u011flanan%235 bir art\u0131\u015f\u0131n gizli kahraman\u0131 bu kurulu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Gizli açl\u0131kla sava\u015f çerçevesinde, klasik \u0131slahla bitkilere eksikli\u011fi söz konusu vitamini veya minerali kazand\u0131racak gen transferi fikri ortaya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Birle\u015fmi\u015f Milletlerin Dünya Sa\u011fl\u0131k ve G\u0131da ve Tar\u0131m örgütleri CGIAR’\u0131 devreye sokmu\u015flard\u0131r.Biyolojik olarak zenginle\u015ftirme (BIOFORTIFIDE) ile, gizli açl\u0131\u011f\u0131n<\/span>[2]<\/span> <\/span>ana nedenlerinden demir, manganez, çinko gibi mikro besin elementlerince zenginle\u015ftirilmi\u015f yeni bitki çe\u015fitlerinin geli\u015ftirilmesi amaçlanm\u0131\u015ft\u0131r. CGIAR 2004 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 “HarvestPlus Challenge” program\u0131 ile k\u0131sa zamanda beklenmeyen geli\u015fmeler sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r<\/span>[3]<\/span>. Örne\u011finKongo’da vitamin A’ca zenginle\u015ftirilmi\u015f kasava ve demirce zenginle\u015ftirilmi\u015f bakla çe\u015fitleri, Zambia’da vitamin A’ca zenginle\u015ftirilmi\u015f m\u0131s\u0131r çe\u015fidi, Hindistan’da demirce zenginle\u015ftirilmi\u015f cin dar\u0131 çe\u015fidi, Uganda ve Mozambik tar\u0131m\u0131 için vitamin A’ca zenginle\u015ftirilmi\u015f tatl\u0131 patates çe\u015fidi, Hindistan ve Banglade\u015f için çinkoca zenginle\u015ftirilmi\u015f çeltik çe\u015fidi tescil edilmi\u015ftir.  2014 y\u0131l\u0131 içinde de Hindistan ve Pakistan için yine çinkoca zenginle\u015ftirilmi\u015f bu\u011fday çe\u015fitlerinin tescili beklenmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

CGIAR kendisine ba\u011fl\u0131 enstitülerin di\u011fer birçok kurulu\u015flarla birlikte olu\u015fturdu\u011fu “\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi, Tar\u0131m ve G\u0131da Güvenirli\u011fi” projesi gibi son y\u0131llarda öne ç\u0131kan konular\u0131 kucaklayabilmektedir.<\/span><\/p>\n

Söz konusu 15 enstitünün her biri, belirli bitkilere veya farkl\u0131 tar\u0131msal ekolojik zonlara odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Örne\u011fin Haydarabat’taki  (Hindistan) ICRISAT<\/a>[4]<\/span><\/strong><\/a><\/span> <\/span>salt sorgum gibi ya\u011fmur d\u0131\u015f\u0131 sulanmayan bitkilerin \u0131slah ve yeti\u015ftirme tekni\u011fi konusunda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ibadan’da, (Nijer,Afrika) 1967’den beri faaliyet gösteren IITA<\/a>[5]<\/span><\/strong><\/a><\/span> <\/span>ise tamamen tropik ko\u015fullarda yeti\u015fen kültür bitkilerine yönelik çal\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/span> <\/span>Lima<\/span><\/strong><\/a>, Peru’da faaliyet gösteren CIP(Centro Internacional de la Papa –<\/span> International Potato Center)<\/strong><\/span> de patates a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Güney Amerika ko\u015fullar\u0131na odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Uluslararas\u0131 g\u0131da politikalar\u0131 ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü – IFPRI, CGIAR’\u0131n Washington’da kurulmu\u015f bir birimi olarak tar\u0131m ve g\u0131dan\u0131n ekonomi ve politikalar\u0131 ile ilgilenmektedir.<\/span><\/p>\n

CGIAR’\u0131n ana destekçileri G7 ve G20 olsa da uluslar aras\u0131 birçok vak\u0131f ve<\/span> <\/span>World Foor Programme<\/span> <\/span>gibi sivil toplum örgütlerinden de maddi yard\u0131m almaktad\u0131r. Hatta do\u011frudan hibelere de aç\u0131kt\u0131r. Örgüt, özellikle biyoçe\u015fitlili\u011fi koruma konusunda önde gelen kurulu\u015flardan biridir. Partner enstitüleriyle birlikte sahip oldu\u011fu 11 gen bankas\u0131nda 710.000 örne\u011fe sahiptir.<\/span><\/span><\/p>\n

Kurulu\u015fun Türkiye’yi yak\u0131ndan ilgilendiren bir enstitüsü de ICARDA<\/span><\/a>[6]<\/span><\/strong><\/a>’d\u0131r. 1977 y\u0131l\u0131nda Halep – Suriye’de kurak bölge sorunlar\u0131na yönelik tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rmalar yapmak üzere kurulan ICARDA G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zla s\u0131k\u0131 i\u015fbirli\u011fi içindedir. 2013 y\u0131l\u0131nda imzalanan protokolle var olan projelere ilaveten k\u0131\u015fl\u0131k bu\u011fday \u0131slah\u0131, bitki hastal\u0131kve zararl\u0131lar\u0131yla entegre mücadele ve kurakl\u0131k ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda i\u015fbirli\u011fi konusunda anla\u015fmaya var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat son Suriye krizi nedeniyle merkezini Lübnan’a ta\u015f\u0131yan kurulu\u015fun, özellikle tarla denemelerinde çekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar bas\u0131nda da yer alm\u0131\u015ft\u0131r. “Ürünü direni\u015fçilere b\u0131rakmak ko\u015fulu ile yaln\u0131z verilere raz\u0131 olmak” zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Söz konusu uluslararas\u0131 tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n birço\u011funun ülkemize kayd\u0131r\u0131lmas\u0131 için gerekli deste\u011fin verilmesi yerinde olacakt\u0131r. Unutmamak gerekir ki, mevcut bu\u011fday çe\u015fitlerimizin birço\u011funun ebeveyni CGIAR kurulu\u015fu CIMMYT kökenlidir.     <\/span><\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n

Not: Bu yaz\u0131<\/span> <\/span>https:\/\/nazimiacikgoz.wordpress.com’da<\/span><\/strong><\/a><\/span> <\/span>ayn\u0131 isimle yay\u0131nlanan makaleden özetlenmi\u015ftir. <\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/a>[1]<\/span><\/em><\/strong><\/a>Consultative<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Group<\/span><\/em><\/strong> <\/span>on<\/span><\/em><\/strong> <\/span>International<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Agricultural<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Research, Uluslararas\u0131 Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Dan\u0131\u015fma Gurubu<\/span><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

<\/a>[2]<\/span><\/em><\/strong><\/a>Genelde yeterli ve düzgün beslenememenin sorun oldu\u011fu, görünü\u015fte pek fark edilmeyen fakat yorgunluk ve zaafiyetin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir hastal\u0131k. Mineral ve vitamin eksikli\u011finden kaynaklanan bu hastal\u0131k, dünya nüfusunun 1\/3’ü için geçerli olup, özellikle çocuklarda körlük ve zekâ gerili\u011fi, kad\u0131nlarda do\u011fum esnas\u0131nda ölümlere neden olmaktad\u0131r.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

<\/a>[3]<\/span><\/strong><\/a> <\/span>https:\/\/nazimiacikgoz.wordpress.com\/2013\/08\/06\/ilaclar-artik-tarlalardan\/<\/span><\/p>\n

<\/a>[4]<\/span><\/strong><\/a> <\/span>International Crop Research Institute for the Semi-Arid Tropics<\/span><\/strong><\/a><\/span><\/p>\n

<\/a>[5]<\/span><\/strong><\/a> <\/span>International Institute of Tropical Agriculture<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/a>[6]<\/span><\/strong><\/a> <\/span>International Center for Agricultural Research in the Dry Areas<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Türk ayd\u0131n\u0131 maalesef g\u0131da, tar\u0131m gibi gelece\u011fimizi derinden ilgilendiren baz\u0131 önemli konulara yeterince e\u011filmedi\u011fi gibi, bas\u0131n da gerekli ilgiyi göstermemektedir. 1960’lardan 2010’lara katlanan dünya nüfusunun nas\u0131l doyurabildi\u011fi sorusunu kaç\u0131m\u0131z cevaplayabilir? \u0130kinci “ye\u015fil devrimin” ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 günümüzde, daralan tar\u0131msal alanlara, iklim de\u011fi\u015fiminden etkilenen verime ra\u011fmen, gelecekte açl\u0131k ya\u015fanmamas\u0131 için tüm olanaklar\u0131 ile sava\u015fan bir çat\u0131 örgütü CGIAR[1]’\u0131 ne […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-109452","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109452"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109452\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170437,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109452\/revisions\/170437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109452"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=109452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}