{"id":10951,"date":"2009-04-30T01:00:00","date_gmt":"2009-04-30T01:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:30","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:30","slug":"hepimiz-bir-seyleri-ozluyoruz-10951","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/hepimiz-bir-seyleri-ozluyoruz-10951","title":{"rendered":"Hepimiz Bir \u015eeyleri \u00d6zl\u00fcyoruz"},"content":{"rendered":"

Günümüzde ,
<\/span>–<\/span>          <\/span><\/span><\/span>Kimimiz çocuklu\u011fumuzdaki çelik çomak oynamay\u0131
–<\/span>          <\/span><\/span><\/span>Kimimiz bez bebe\u011fi ve bezden yap\u0131lan topu
–<\/span>          <\/span><\/span><\/span>Kimimiz eski domateslerin tad\u0131n\u0131, a\u011f\u0131zdaki sulu aromas\u0131n\u0131n ar\u0131yoruz.
 <\/span><\/span>Ama bunlar\u0131 geriye getirilebilir miyiz ?
<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n

Geçenlerde bir televizyon program\u0131n\u0131 izliyordum. Bir say\u0131n Profesör ç\u0131kt\u0131. Halka sesleniyor. Sak\u0131n ha günümüzde yeti\u015ftirilen sert , dayan\u0131kl\u0131, susuz hibrid<\/span>  <\/span><\/span>domates ve benzeri sebzeleri, özellikle serlerde yeti\u015ftirilenleri yemeyin. Dolaplar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131n, domates tohumlar\u0131n\u0131 bulun ve ekin, o sulu, tad\u0131 ho\u015f gelen domatesleri yiyin.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u0130lk bak\u0131\u015fta bu söylenen söz, bize do\u011fru gibi geliyor. Ancakdünün ve bu günün ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 dü\u015fünerek konuyu tart\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, o do\u011frugibi gelen \u015feylere dönü\u015fümün ço\u011fu zaman imkans\u0131z oldu\u011funu görürsünüz.<\/span><\/p>\n

Peki neden ?<\/span><\/p>\n

Benim çocuklu\u011fumda erkek çocuklar\u0131 içine iç lasti\u011fikonup \u015fi\u015firilen, a\u011fz\u0131 iple ba\u011flanan, me\u015finden yap\u0131lm\u0131\u015f futbol topunu dahi ço\u011fukez bulamazken, günümüzün toplar\u0131n\u0131 bulmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131. Hatta o zamanlarpahal\u0131 olan lastik toplar\u0131 bile alamazd\u0131k. Ya ka\u011f\u0131t yada bezleri sararak veiple ba\u011flayarak yap\u0131lan toplarla mahalle aras\u0131nda, yolda futbol oynard\u0131k.Günümüzün oyuncaklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 için, bir konserve kutusunu belli bir uzakl\u0131\u011fa,çizilen bir daire içine koyar, sonra ta\u015fla kuka dedi\u011fimiz o teneke kutuyuvurmaya ve daire içinden ç\u0131karmaya çal\u0131\u015f\u0131rd\u0131k, çelik çomak oynard\u0131k. K\u0131zçocuklar\u0131 ise, bez bebekle evcilik oynard\u0131. Hat\u0131rl\u0131yorum, anne ve babalar\u0131m\u0131z\u0131nbile gece geç vakitlere kadar sokak lambalar\u0131 alt\u0131nda bizimle saklambaç, körebe oynad\u0131klar\u0131n\u0131.<\/span><\/p>\n

\u015eimdi sinema, tiyatro, televizyon, bilgisayar veçe\u015fitli e\u011flence araçlar\u0131n\u0131n, mekanlar\u0131n\u0131n bollu\u011funda ve mahalle aralar\u0131ndakiyollarda yüzlerce vas\u0131ta aras\u0131nda, o eski günlere dönmek ve yollarda top,saklambaç, kör ebe oynamak mümkün mü ?<\/span><\/p>\n

Bizim konumuz sebzeler oldu\u011fu için, bu konuya dönelim.<\/span><\/p>\n

Peki \u015fu anda özledi\u011fimiz o eski meyve ve sebzelere neoldu ? Onlar neden kayboldu ?<\/span>  <\/span><\/span>Onlar\u0131bulsak tekrar yeti\u015ftirmemiz mümkün olur mu ?<\/span><\/p>\n

Eskiden ula\u015f\u0131m olanaklar\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131, yeti\u015ftirilenürünlerin ancak mahalli pazarlarda sat\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yordu. O yörehalk\u0131na yetecek kadar üretiliyor, hasat edilir edilmez en yak\u0131n pazara , manavayollan\u0131yor, hatta bahçesinde direkt sat\u0131l\u0131yordu. Bunlar k\u0131sa sürede pazaraç\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan, tam olgunlu\u011fu alm\u0131\u015f, dal\u0131ndan kopmu\u015f, körpe, taze ve lezizoluyordu. Ama teknoloji geli\u015fti, hava, deniz ve karayolu ula\u015f\u0131m\u0131 neredeyse a\u011f\u015feklini ald\u0131. Çok uzak yerlere bile gitmek mümkün oldu. Eskiden köyden \u015fehrebile e\u015fek, at s\u0131rt\u0131nda veya at arabas\u0131yla bir günde gidip gelinirken, günümüzdeinsanlar di\u011fer illerimize, hatta Türkiye’den Avrupa’ya, yani bir ülkedendi\u011ferine ö\u011flen, ak\u015fam yeme\u011fi için<\/span>  <\/span><\/span>gidipgelir oldular. Böyle bir ya\u015famda üretti\u011fimiz ürünlerde, istesek de istemesek debir farkl\u0131la\u015fman\u0131n meydana gelmesi zorunlu hale geldi. Çünkü, eskidenbünyesinde %80-85 su bulunan o özledi\u011fimiz olgun domatesleri ve di\u011ferleriniyak\u0131n bir yol sonras\u0131 pazarlarda satmak, birkaç gün içinde tüketmek bir sorunyaratm\u0131yordu. Ula\u015f\u0131m kolayla\u015f\u0131nca, üretilen ürün miktar\u0131 ve talep art\u0131nca, fazlaürünün sat\u0131lmas\u0131 için uzak pazarlara yollanmas\u0131 zorunlulu\u011fu ortaya ç\u0131kt\u0131. Ozaman olgun ve sulu bu ürünler, uzun yol s\u0131ras\u0131nda, dayan\u0131ks\u0131z oldu\u011fundanezildi, bozuldu ve sat\u0131\u015f özelli\u011fini kaybetti. Bu durumda yap\u0131lacak \u015fey, uzakpazara sevk edilecek ürünleri, erken, tam olgunla\u015fmadan, hasat edip pazarayollamak ve ayn\u0131 zamanda yola dayan\u0131kl\u0131 ürünleri bulup, bu ürünleri yeti\u015ftirmekmecburiyeti ortaya ç\u0131kt\u0131. Böylece tar\u0131m uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan ürünlerin dayanmagücünü art\u0131rmaya, pazarda sat\u0131lma süresini, raf ömrünü<\/span>  <\/span><\/span>uzatmaya dönük \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 veara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n

Di\u011fer taraftan, dünya nüfusu h\u0131zla art\u0131yordu. Eskidenyeti\u015ftirdi\u011fimiz ürünlerin (köy çe\u015fitlerinin)<\/span> <\/span><\/span>birim alandaki verimleri dü\u015füktü. Örne\u011fin, tarla domateslerinden dönüme1-3 ton aras\u0131nda ürün al\u0131nabiliyordu. Bu yeti\u015ftirilen domatesler mahalliyeti\u015ftiricilerin küçük i\u015fletmelerinde üretilip, yöre pazar\u0131n\u0131n gereksinmesikar\u015f\u0131lan\u0131yordu. Pazar geni\u015fleyip hem yurt içi ve hem de yurt d\u0131\u015f\u0131 pazarlar\u0131aç\u0131l\u0131nca, dönüme 1-3 ton ürün veren çe\u015fitler art\u0131k yeterli olamamaya ba\u015flad\u0131.\u0130\u015fte bu durumda yine bitki \u0131slah\u0131 üzerinde çal\u0131\u015fanlara yeni bir görev dahadü\u015ftü. Birim alandan yüksek ürün veren çe\u015fitleri \u0131slah etmek. Bu \u0131slahçal\u0131\u015fmalar\u0131 ve yeti\u015ftirme tekniklerinin geli\u015ftirilmesiyle, \u015fimdi tarladomateslerinde dönüme verim 10-20 tona, sera çe\u015fitlerinde 30-40 tona kadarç\u0131kt\u0131.<\/span><\/p>\n

Eski domateslerde daha çok, yeni bulunan domatesçe\u015fitlerinde bile türlü hastal\u0131klar ortaya ç\u0131k\u0131yordu. Bu hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 dadayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitlerin bulunmas\u0131na gidildi ve dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler yeti\u015ftirildi.<\/span><\/p>\n

Konuyu domatesi alarak inceledi\u011fimizden,yeti\u015ftirilecek yeni domates çe\u015fitleri günümüz ko\u015fullar\u0131nda yola dayan\u0131kl\u0131, rafömrü uzun, gösteri\u015fli<\/span>  <\/span><\/span>ve birim alandanfazla ürün veren, hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler olmal\u0131yd\u0131. Bu bak\u0131mdan bu günhasret duydu\u011fumuz o eski domates çe\u015fitlerini art\u0131k yeti\u015ftirmemiz olanaks\u0131z veonlar yerlerini ister istemez yukar\u0131da tan\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z domates çe\u015fitlerineb\u0131rakt\u0131.<\/span><\/p>\n

Çe\u015fit \u0131slah\u0131 yan\u0131nda üretim teknikleri de de\u011fi\u015fti.Eskiden küçük i\u015fletmelerde farkl\u0131 çe\u015fitler az az üretilirken, büyüki\u015fletmelerde pazarda devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bir örnekli\u011fi sa\u011flamak üzere tek birçe\u015fidin kütle üretimini yapacak<\/span> <\/span><\/span>sistemler geli\u015ftirildi.<\/span>                      <\/span><\/span><\/p>\n

Eskiden sadece d\u0131\u015far\u0131da tarlada, mevsimin uygun oldu\u011fuzamanlarda yazl\u0131k ve k\u0131\u015fl\u0131k sebzelerin üretimi yap\u0131l\u0131rken, sonradan<\/span>  <\/span><\/span>vaktinden önce ve sonras\u0131nda turfandayeti\u015ftiricilik ba\u015flad\u0131. Bunu, mevsim d\u0131\u015f\u0131 örtü alt\u0131nda serada yeti\u015ftirmesistemleri izledi. Böylece yazl\u0131k ve k\u0131\u015fl\u0131k sebze dü\u015füncesi ortadan kalkt\u0131. Hersebze y\u0131l\u0131n her ay\u0131nda bulunur hale geldi. Mevsim d\u0131\u015f\u0131 üretimde ürün alabilmekiçin, bitki yeti\u015ftirmede baz\u0131 bitki büyümeyi ve meyve vermeyi düzenleyenkimyasal maddelerin kullan\u0131lmas\u0131 zorunlu hale geldi. Çünkü bir domates bitkisis\u0131cak mevsim sebzesidir. Ya\u015fam\u0131 ve meyve vermesi için s\u0131cak ve bol \u0131\u015f\u0131kl\u0131 birortam ister. \u0130yi bir ya\u015fam için s\u0131cakl\u0131k derecesi 4-35 tir. Meyve verimi içinbu 15-25<\/span>o<\/span><\/sup>C aras\u0131ndad\u0131r. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n k\u0131\u015f aylar\u0131nda dü\u015fmesi ve 15<\/span>o<\/span><\/sup>C’ninalt\u0131na inmesi durumunda giderek çiçeklenmesi, çiçek organlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131,döllenmesi s\u0131ras\u0131nda anormallikler medya gelir. Çünkü bu s\u0131cakl\u0131klarda bitkiiçindeki çiçeklenmeyi ve organ olu\u015fumunu ortaya ç\u0131kartacak bitki büyümesinidüzenleyici maddeler (hormonlar) te\u015fekkül etmez, ürün al\u0131namaz. Kapal\u0131ortamlarda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak üzere 20-25<\/span>o<\/span><\/sup>C ye kadar \u0131s\u0131tmak ve \u0131\u015f\u0131kmiktar\u0131n\u0131 7500-10000 lux’e yükseltmek için \u0131\u015f\u0131kland\u0131rma yapmak gerekir. Bunlaryap\u0131l\u0131rsa, yine yaz aylar\u0131nda oldu\u011fu gibi kimyasal uygulama yap\u0131lmadan ürünal\u0131n\u0131r. Ancak bu türlü yeti\u015ftiricilik çok büyük bir maliyet ortaya ç\u0131kart\u0131r vedomatesin fiyat\u0131n\u0131 çok yükseltir. Bu ürünün pazarda al\u0131c\u0131 bulmas\u0131 zorla\u015f\u0131r vesat\u0131\u015f \u015fans\u0131 kaybolur. O zaman serada dü\u015fük s\u0131cakl\u0131kta yeti\u015ftirilecekdomateslerden ürün almak için, dü\u015fük s\u0131cakl\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 domatesçe\u015fitlerinin \u0131slah\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu da belli derecelere kadar mümkünolmu\u015f ve yine sorun çözülememi\u015ftir. \u0130\u015fte bu anda, birçoklar\u0131m\u0131z\u0131n hormon olarakadland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bitki büyümesini düzenleyen kimyasallar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ortayaç\u0131kt\u0131. Esas\u0131nda bu kimyasallar\u0131n bir ço\u011fu uygun ko\u015fullarda bitki bünyesindedo\u011fal olarak meydana gelir, çiçeklenmesini ve meyve vermesini sa\u011flar. Öyleysebiz dü\u015fük s\u0131cakl\u0131klarda bitki bünyesinde olu\u015famayan bu kimyasallar\u0131, onlar\u0131nbünyesinde olu\u015fan do\u011fal miktarlar seviyesinde d\u0131\u015fardan bitkiye uygulayacakolursak, onlar\u0131 yine çiçeklenir ve meyve verir hale getirebiliriz. San\u0131r\u0131m bende dahil hiçbir kimsenin bitkilere bu \u015fekilde hormon uygulamas\u0131na kar\u015f\u0131ç\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. Bu uygulama yap\u0131lm\u0131\u015f bitkilerin tüketilmesinde insansa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da sak\u0131nca yarataca\u011f\u0131na ihtimal vermiyorum.<\/span><\/p>\n

Peki günümüzde neden kimyasal kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131ç\u0131k\u0131l\u0131yor. Esas\u0131nda herkes yedi\u011fi ürünlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131, tüketti\u011fimizzaman sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za zarar vermemesini ister. At\u0131lan kimyasallar bitki üzerindebirikir ve at\u0131k madde olarak kal\u0131rsa, do\u011fal olarak bu bitkiler tüketildi\u011finde,o maddeler bize geçer ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kötü yönde etkiler. Hatta kanserojen etkimeydana getirerek, anormal do\u011fumlara ve ölümlere yol açar. Bitkiler üzerindekimyasallar\u0131n birikmesi de\u011fi\u015fik durumlarda ortaya ç\u0131kar. Genelde bitki üzerineat\u0131lacak kimyasallar\u0131n insana zarar vermeyecek \u015fekilde imal edilmesineçal\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Kimyasallar\u0131n bitki üzerine at\u0131ld\u0131ktan belirli süre sonraparçalanmas\u0131 yok olmas\u0131 istenir. Yeti\u015ftiricinin, bitki üzerine att\u0131\u011f\u0131 kimyasalmadde parçaland\u0131ktan sonra ürününü hasat etmesi gerekir. Ayr\u0131ca kimyasallar\u0131nkullan\u0131m s\u0131ras\u0131nda, bitki bünyesine ihtiyaç olacak dozlar\u0131 atmas\u0131 gerekir, yanidaha fazla ürün alaca\u011f\u0131m diye yüksek dozlar\u0131 kullanmamas\u0131, uzmanlarca önerilendozlar\u0131 kullanmas\u0131 gerekir. Ba\u015fka bir de\u011fi\u015fle kontrollü bir üretim yapmas\u0131gerekir. E\u011fer bu ko\u015fullar yerine getirilirse ki, bir çok ülkedeuygulanmaktad\u0131r, kimyasal uygulama yap\u0131lm\u0131\u015f bitkilerin tüketilmesinde birsak\u0131nca ortaya ç\u0131kmaz. Bir ba\u015fka yaz\u0131mda da belirtmi\u015ftim, çocu\u011fu olmayan anneve babaya (bunlar\u0131 bitki olarak kabul edersek) kimyasallar ilaçlar verilerekyap\u0131lan tüp bebek (bebe\u011fi de domates meyvesi olarak al\u0131rsak) \u015fekli, bitkilereuygulanan kimyasallarla e\u015f de\u011ferlidir. <\/span><\/p>\n

Aradaki fark nedir ?<\/span><\/p>\n

\u0130nsanlarda kimyasal madde uygulamas\u0131 ba\u015ftan sona kadardoktor kontrolünde belirli zamanlarda, sa\u011fl\u0131\u011fa zarar vermeyecek belirlidozlarda yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz gibi, e\u011fer bitkilerde dekullan\u0131lan kimyasallar belirli dozlarda ve belirli zamanlarda kontrollü olarakyap\u0131l\u0131r<\/span>  <\/span><\/span>ve karantina zaman\u0131na uyulursahiçbir sak\u0131nca yaratmaz. Ancak özellikle yurdumuzda yeti\u015ftiricilerin büyük birço\u011funlu\u011funun e\u011fitim düzeyleri yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 için, iyiyi ve kötüyü ay\u0131rtedemediklerinden uygulama yaparken doz miktar\u0131na, zaman\u0131na uymad\u0131klar\u0131, yüksekdozlar kulland\u0131klar\u0131 ve karantina zaman\u0131n\u0131 dikkate almadan hasat yapt\u0131klar\u0131görülmektedir. Bu da, ister istemez üretilen ürünlerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131hale gelmesine sebep olmaktad\u0131r. Yani ülkemizde kontrolsüz bir üretim \u015fekli vard\u0131r.Son y\u0131llarda organik tar\u0131ma ba\u015fland\u0131 ve devlet taraf\u0131ndan her türlü denetimininyap\u0131lmas\u0131na çal\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Bu tar\u0131m \u015feklinde kontrol yap\u0131lmas\u0131 mümkün oluyorsa,klasik tar\u0131mda da kontroller, denetimler yap\u0131labilir, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ürünyeti\u015ftirilebilir. Bu durum Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan, bitki yeti\u015ftiricili\u011findesat\u0131lan kimyasallar\u0131n, ilaçlar\u0131n ve gübrelerin miktarlar\u0131n\u0131n denetime tabitutulmas\u0131, reçeteye ba\u011flanmas\u0131, uygulama yap\u0131l\u0131\u015f \u015feklinin, dozlar\u0131n\u0131n vekarantina zaman\u0131n\u0131 denetlenmesi, hasat edilen ürünlerde at\u0131k madde kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131nolup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi ve kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekir. Usulsüzhareket eden yeti\u015ftiricilere kanuni yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulanmas\u0131 ve hatta üretimizni verilmemesi gerekir.<\/span><\/p>\n

\u0130nsan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, bir ço\u011fumuz fosfor, potasyum, çinko,bak\u0131r, demir, mangan, magnezyum, kalsiyum v.s gibi kimyasal maddeleri doktortavsiyesinde ilaç olarak kullan\u0131yoruz. Ayn\u0131 \u015fekilde bitki yeti\u015ftirirken de bumaddeleri bitkilere gübre olarak veriyoruz. Çünkü bu maddeler gerek insansa\u011fl\u0131\u011f\u0131 gerekse bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131nda ya\u015fam\u0131n vazgeçilmez maddeleridir. Eksikolmalar\u0131 durumunda hem insanlarda hem de bitkilerde çe\u015fitli hastal\u0131klar ortayaç\u0131kar. \u015eimdi birçoklar\u0131, insanlar ve bitkiler için bu maddelerin besin ve gübreolarak verilmesine kar\u015f\u0131 ç\u0131k\u0131yor. Kimyasallar\u0131 besin veya gübre olarakkullanmay\u0131n, bunlar\u0131 organik olanlar\u0131n\u0131 kullan\u0131n diyorlar. Ancak unutmamakgerekir ki ister besin isterse gübre olarak bu maddelerin organik olanlar\u0131n\u0131 dakulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman yine belirli zamanlarda ve dozlarda kullanmam\u0131z gerekiyor.Örne\u011fin, \u015fu anda birçok insan kontrolsüz olarak çe\u015fitli do\u011fa bitkilerinialternatif olarak<\/span>  <\/span><\/span>kullan\u0131yor. Ancak bumaddelerin ne dozda ne zaman al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 iyi kontrol edemiyor. Bir tedaviamac\u0131yla kullan\u0131lan bitki suyu, bu sefer ba\u015fka bir hastal\u0131\u011f\u0131n veya araz\u0131nvücutta ç\u0131kmas\u0131na neden oluyor. Her hangi bir bitkinin suyunu veya ya\u011f\u0131n\u0131kulland\u0131\u011f\u0131nda, rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belki giderebiliyor. Ancak dozunu iyi ayarlamazve uzun bir süre bunu kullan\u0131rsa, bu sefer ba\u015fka bir rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n veyetmezli\u011fin ortaya ç\u0131kmas\u0131na neden oluyor. Ayr\u0131ca çe\u015fitli otlar\u0131 bilinçsiz\u015fekilde kullan\u0131rken alerji ve sebebi belli olmayan a\u011fr\u0131l\u0131 hastal\u0131klara<\/span>  <\/span><\/span>maruz kal\u0131nabiliyor. Doktor tavsiyesinde bir\u0131s\u0131rgan otu, tedavi edici iken, bilinçsiz kullan\u0131mda insan\u0131 zehirleyen birbitki olabiliyor. O zaman ortaya bir gerçek ç\u0131k\u0131yor. \u0130ster kimyasal ve isterseorganik maddelerin kullan\u0131m\u0131nda kontrollü kullanma söz konusu oluyor. \u0130kisindede kontrolsüz kullanma hastal\u0131k ve rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 ortaya ç\u0131kart\u0131yor. Bubak\u0131mdan kimyasallar\u0131n yani gübre ve ilaçlar\u0131n kontrollü kullan\u0131lmas\u0131durumunda, bu kullan\u0131mla yeti\u015ftirile bitkilerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 olmas\u0131da beklenemez. Çünkü bitkilerde gübre, ilaç kullan\u0131m\u0131 1700 lü y\u0131llardan beriyap\u0131lmaktad\u0131r. Peki son y\u0131llarda artan hastal\u0131klar\u0131 sadece klasik tar\u0131m yaparakyeti\u015ftirdi\u011fimiz ve yedi\u011fimiz bitkilere ba\u011flamak do\u011fru olur mu? Hava kirlili\u011fi,hayat \u015fartlar\u0131n\u0131n zorlu\u011fu, stres ve di\u011fer bir çok faktörü neden hiç dü\u015fünmüyorve tepki vermiyoruz?<\/span>                        <\/span><\/span><\/p>\n

Genelde bitkilerin ço\u011falt\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan tohumbir döllenme sonucu ortaya ç\u0131kar. Döllenme (ister kendine isterse yabanc\u0131dölleme olsun) bir noktada bir melezlenme olay\u0131d\u0131r. Basit bir anlat\u0131mla e\u011ferbir melezleme (genelde yabanc\u0131 dölleme ile yani farkl\u0131 karakterdeki bitkileraras\u0131nda) yap\u0131l\u0131r ve bu melezleme s\u0131ras\u0131nda ortaya ç\u0131kan bir çok karakteraras\u0131ndan üstün vas\u0131fl\u0131 döller seçilir ve bunlar üretime al\u0131n\u0131rsa, yap\u0131lan buolaya hibritleme ve elde edilen çe\u015fitlere de hibrid çe\u015fit denir. \u015eimdi baz\u0131ki\u015filerin televizyonlara ç\u0131k\u0131p aman ha hibrid çe\u015fitleri yemeyin, eskiatalar\u0131m\u0131z\u0131n çe\u015fitlerine dönün diyenlere sormak gerekir. Neden ? Do\u011fadamelezlemeler kendili\u011finden meydana gelir ve baz\u0131 bitkilerin nesilleri idame ettirmesiiçin melez olmalar\u0131 ( lahanalar\u0131n yabanc\u0131 döllenmeleri gibi) gerekir. Aksihalde birkaç kez kendine döllenen bu çe\u015fitlerin ileriki nesillerinde bozulma vedejenerasyon meydana gelir. Melezleme ayn\u0131 zamanda de\u011fi\u015fik çe\u015fitlerin ortayaç\u0131kmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Melezlemede farkl\u0131 çe\u015fitlerin ortaya ç\u0131kmas\u0131, onlar\u0131ngenetik yap\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle, yani kromozomlar üzerindeki genlerde DNAde\u011fi\u015fimi ile olur. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bir bitki büyürken hücre bölünmesi s\u0131ras\u0131ndad\u0131\u015fardan bir etki ile (bu tabiatta \u015fim\u015fek çakmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve so\u011fuk veyabir tahrip olay\u0131, insan eliyle x \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na tabi tutulmas\u0131yla) olur. Biz bunamutasyon ad\u0131n\u0131 veriyoruz. Mutasyon, DNA ve dolays\u0131yla kromozom yap\u0131lar\u0131n\u0131nde\u011fi\u015fimiyle meydana gelir. Yani genlerde oynama vard\u0131r. Dünyam\u0131z da bir çokseverek yedi\u011fimiz bitkiler bu yolla ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Günümüzde baz\u0131ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar daha da ileriye giderek, bitkinin genleri üzerinde oynayarak,yeni baz\u0131 karakterlerin ortaya ç\u0131kmas\u0131 üzerinde çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu tipgeneti\u011fiyle oynanm\u0131\u015f bitkiler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ilerde bu bitkilerinkullan\u0131lmas\u0131yla iyi veya kötü ne gibi sonuçlar ortaya ç\u0131kartaca\u011f\u0131 henüz tamkesin bilinmemektedir. Ancak bu çal\u0131\u015fmalar ile hibrid çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir ki, bir çok ki\u015fi \u015fu anda bunu kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 için hibridçe\u015fitlerin yenmemesi gerekti\u011fini ileri sürüyor. Nas\u0131l atomun parçalanmas\u0131sonucu, yap\u0131lan atom bombas\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131 yok eden kötü sonuçlar verdiyse, insansa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer alanlarda kullan\u0131lmas\u0131 da o kadar faydal\u0131 oldu.Genleri ile oynanm\u0131\u015f bitkiler, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na hizmet yönünde devreyesokulursa, belki bir çok faydal\u0131 farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yakalaya biliriz. Bunuba\u015fkalar\u0131na zarar vermek üzere bir nevi silah gibi kullan\u0131ma sokarsak o zamanbu çal\u0131\u015fman\u0131n atom bombas\u0131ndan fark\u0131 kalmaz.<\/span><\/p>\n

\u0130laç kullanmadan bitki yeti\u015ftirmek, ortaya ç\u0131kanhastal\u0131k ve zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 o bitkilere daha fazla dayan\u0131kl\u0131l\u0131kkazand\u0131r\u0131lmas\u0131na ve di\u011fer al\u0131nacak kültür tedbirlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dayan\u0131kl\u0131l\u0131kdaha çok do\u011fada tabii olarak yeti\u015fen bitkilerin genetik yap\u0131lar\u0131 içindebulunur. Ancak bu dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa sahip bitkilerin ço\u011fu kez verim ve kaliteyönleri dü\u015füktür. O zaman güzel kaliteli ürün veren, ancak hastal\u0131k vezararl\u0131lara dayan\u0131ks\u0131z kültür çe\u015fitleri, do\u011fadaki bu hastal\u0131k ve zararl\u0131laradayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitlerle melezlenir ve do\u011fa çe\u015fidinden kültür çe\u015fidine dayan\u0131kl\u0131l\u0131közelli\u011fi aktar\u0131l\u0131r. Yani yine bitkilerin genleriyle oynan\u0131r. Günümüzün hibridçe\u015fitleri bu özellikte olan çe\u015fitlerdir. \u015eimdi bunlar\u0131 kullanmay\u0131n diyebilirmisiniz! Açl\u0131ktan k\u0131vranan binlerce insan\u0131n doyurulmas\u0131 sorun olan dünyam\u0131zdaverimi yüksek, hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 hibrid çe\u015fitleri kullanmay\u0131n demek do\u011fruolur mu? Atalar\u0131m\u0131z\u0131n dü\u015fük verimli, kaliteli çe\u015fitlerini tavsiye etmekmant\u0131kl\u0131 m\u0131? Eski bol su içeren, yola dayan\u0131ks\u0131z domatesleri yeti\u015ftirmek ancakamatör yeti\u015ftiriciler için amaç olabilir. Tar\u0131m\u0131 ticari kazanç olarakkulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, verimi yüksek, yola dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitleri kullanmaya mecburunuz.\u0130\u015fte o eski çe\u015fitlerin yola dayan\u0131mlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak üzere yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarsonucunda su oran\u0131 dü\u015fük, et yap\u0131s\u0131 kaba domatesler ortaya ç\u0131kt\u0131. Eskidenald\u0131\u011f\u0131n\u0131z domatesi bir hafta bile buz dolab\u0131nda saklayamazken, \u015fimdi 10-20 günhem de d\u0131\u015far\u0131da saklaman\u0131z mümkün. \u015eimdi birçok al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l terkedemiyorsak, yola dayan\u0131ks\u0131z eski çe\u015fitlere dönmemiz ticari kazanç bak\u0131m\u0131ndanmümkün olur mu.<\/span><\/p>\n

Yine baz\u0131 ki\u015filer serada üretilen ürünleri yemeyindiyor. Dünyada nüfusun büyük bir bölümü açl\u0131ktan ölürken, senenin her an\u0131n\u0131de\u011ferlendirip ürün miktar\u0131n artt\u0131rmak, mevsimlere ba\u011fl\u0131 kalmadan ürünyeti\u015ftirmek anlam\u0131na gelen bu yeti\u015ftiricilikten elde edilen ürünleri yemeyindemenin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak mümkün de\u011fil. Ayr\u0131ca bu i\u015fi yapan binlerce aileningeçim kayna\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak do\u011fru mu? Söylenen her sözün sonucunu nereyeuzanaca\u011f\u0131na dikkat etmek gerekir. Sadece insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünmek,<\/span>  <\/span><\/span>gübre ve ilaç kullan\u0131larak yap\u0131lan klasiktar\u0131ma ve kapal\u0131 alanlarda<\/span> <\/span><\/span>yeti\u015ftiricili\u011fe kar\u015f\u0131 ç\u0131karak bunlara boykot ça\u011fr\u0131s\u0131 yapmak, binlerceinsan aç iken mant\u0131kl\u0131 m\u0131? Burada organik tar\u0131m konusuna dönersek, hiçbiritiraz yapmadan organik tar\u0131m\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 baz\u0131 \u015feyleri göz ard\u0131 etmeden ençok isteyenlerdenim.<\/span><\/p>\n

Toprak üstünde organik tar\u0131m yap\u0131l\u0131yor. Acaba bu tar\u0131mtam anlam\u0131yla organik tar\u0131m\u0131 içeriyor mu ?. Toprak nedir ? Yüzde 90-95inorganik madde , % 5 organik madde,<\/span> <\/span><\/span>hava ve su kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan ibarettir ve ayr\u0131ca içinde çe\u015fitlibüyüklükte<\/span>  <\/span><\/span>canl\u0131lar bulunur ( dahabilimsel tarif, toprak kitaplar\u0131nda mevcut, burada olay basiteindirgenmi\u015ftir.). \u0130norganik maddelerin büyük bölümü ana kayalar, daha sonraparçalanm\u0131\u015f ta\u015f, çak\u0131l ve molozlar, esas toprak dedi\u011fimiz 2 cm den dahaküçük<\/span>  <\/span><\/span>parçalar olan kum, kil ve koloidalkile kadar uzanan gözle görülmesi zor olan parçac\u0131klard\u0131r. Bu parçalar içindeDemir, bak\u0131r, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, mangan, sodyum, c\u0131va,kobalt, arsenik v.s. gibi çok de\u011fi\u015fik elementler bulunur. Parçalar aras\u0131ndairili ufakl\u0131 bo\u015fluklar bulunur. Bu bo\u015fluklar\u0131 su ve hava doldurmu\u015ftur. Su iyibir eritken oldu\u011fundan, toprak içinde bulunan elementleri (koloidal maddeleri)eritir. Böylece toprak çözeltisi meydana gelir. Toprak çözeltisi çevreko\u015fullar\u0131na ve toprak yap\u0131s\u0131na göre farkl\u0131l\u0131k gösterir ve dura\u011fan bir özelli\u011fiyoktur. Toprak çözeltisiyle topra\u011f\u0131n kat\u0131 faz\u0131 aras\u0131nda devaml\u0131 bir anyon vekatyon al\u0131\u015fveri\u015fi meydana gelir. Kat\u0131 fazdan toprak çözeltisine besin maddeleriolan kimyasal maddeler transfer olur. E\u011fer toprakta bu kimyasal besin maddeleriyeteri miktarda olursa d\u0131\u015fardan hiçbir besin maddesi vermeden bitki yeti\u015ftirmekmümkün olur. Bitki suyla beraber bu maddeleri bünyesine al\u0131r. Bu maddeler bitkiya\u015fam\u0131 için mutlak olan besin maddeleridir. Eksik olmalar\u0131 durumunda bitkilerdeçe\u015fitli hastal\u0131k ve verim dü\u015füklü\u011fü meydana gelir. Ancak ço\u011fu kez sadece toprakçözeltisindeki maddeleri kullanarak bitkileri yeti\u015ftirmek mümkün olmaz. O zamaneksik olan bu kimyasal maddeler topra\u011fa d\u0131\u015fardan gübre olarak verilir. Bumaddeleri, sadece<\/span>  <\/span><\/span>organik gübrelemeyaparak tamamlayamay\u0131z. Çünkü organik gübrelerin içeri\u011finde bu maddeler yeterikadar bulunmaz. Onun için d\u0131\u015fardan kimyasal g&uu<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Günümüzde ,–          Kimimiz çocuklu\u011fumuzdaki çelik çomak oynamay\u0131–          Kimimiz bez bebe\u011fi ve bezden yap\u0131lan topu–          Kimimiz eski domateslerin tad\u0131n\u0131, a\u011f\u0131zdaki sulu aromas\u0131n\u0131n ar\u0131yoruz. Ama bunlar\u0131 geriye getirilebilir miyiz ? Geçenlerde bir televizyon program\u0131n\u0131 izliyordum. Bir say\u0131n Profesör ç\u0131kt\u0131. Halka sesleniyor. Sak\u0131n ha günümüzde yeti\u015ftirilen sert , dayan\u0131kl\u0131, susuz hibrid  domates ve benzeri sebzeleri, özellikle serlerde yeti\u015ftirilenleri yemeyin. Dolaplar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131n, domates tohumlar\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-10951","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10951"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10951\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170771,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10951\/revisions\/170771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10951"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=10951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}