{"id":110271,"date":"2014-07-09T09:52:00","date_gmt":"2014-07-09T09:52:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:58","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:58","slug":"sevgili-mantar-ureticileri-110271","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/sevgili-mantar-ureticileri-110271","title":{"rendered":"Sevgili Mantar \u00dcreticileri"},"content":{"rendered":"

Sevgili Mantar Üreticileri,<\/span>
Mantar yeti\u015ftiricili\u011fi konusunda uzun süre suskun kald\u0131m. Çünkü ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m \u015feyin benden sonra nas\u0131l devam edece\u011fini görmek istedim. \u015eunu söyleyebilirim ki art\u0131k hiç kimse mantar üretimini sekteye u\u011fratamaz. Büyük bir sanayi kolu olarak gerek üretimde gerekse üretime destek veren sanayide çok güzel geli\u015fmeler var. Y\u0131l 1985 te kendi i\u015fletmemi kurmak istedi\u011fimde so\u011futma için \u0130zmir’de ve \u0130stanbul’da çalmad\u0131\u011f\u0131m kap\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131 ve istedi\u011fim \u015feyleri de yapt\u0131rmam mümkün olmam\u0131\u015ft\u0131. Bu gün internete girdi\u011finiz de ne ararsan\u0131z bulman\u0131z mümkün. K\u0131sacas\u0131 art\u0131k mantar tesisini kurmak i\u015ften bile de\u011fil. Bunun çok güzel örneklerini her tarafta görmek mümkün. Kompost yap\u0131lmas\u0131, örtü topra\u011f\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, hastal\u0131k ve zararl\u0131lardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 en iyi \u015fekillerde yap\u0131labilmektedir. Tohumluk bulmakta sorun hemen hemen kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Hem d\u0131\u015f firmalar ve hem yerli firmalar bu problemi de büyük ölçüde çözmü\u015f durumda. Ama buna ra\u011fmen birçok modern kurulmu\u015f i\u015fletmede üretime sorunlar henüz çözülmü\u015f de\u011fil. Bunun bir kaç kan\u0131t\u0131n\u0131 sizinle payla\u015fmak istiyorum.<\/span>
Bir i\u015fletme bana dan\u0131\u015fmanl\u0131k teklif etti. Bende kabul edip i\u015fletmeye gittim. Oldukça modern kurulmu\u015f bir i\u015fletme idi. Üretim odalar\u0131na gitmek üzere koridorun kap\u0131s\u0131n\u0131 açt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ilk \u015feyler yüzlerce sine\u011fin yüzümüze çarpmas\u0131 oldu. Daha sonra yerlerde çe\u015fitli kal\u0131nt\u0131lar vard\u0131. K\u0131sacas\u0131 i\u015fletme pisti. Odalara girdi\u011fimizde sinekle beraber k\u0131rm\u0131z\u0131 örümce\u011fin ka\u015f\u0131nt\u0131s\u0131 ba\u015flad\u0131. Ranzalarda yer yer çe\u015fitli hastal\u0131klar göze çarp\u0131yordu. Sonunda büroya geldi\u011fimizde i\u015fletme sorumlusuna önce sinekleri sordum. Hocam ilaçlama yap\u0131yoruz. Ama sonuç alam\u0131yoruz. Nas\u0131l yapt\u0131klar\u0131n\u0131 sordum. Üretim odalar\u0131n\u0131n havas\u0131na, duvarlara ve yere ilaç s\u0131k\u0131yoruz. Belli bir süre bekletip havaland\u0131rma yap\u0131yoruz. Ba\u015fka bir \u015fey sormad\u0131m. Çünkü i\u015fletme sahibi dahil hiç kimse hijyen konusunda bir \u015fey bilmiyordu. Sonunda ak\u015fam saatlerinde haftada iki gün 2 saat herkese mantar dersi vermem karala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Kabaca temizlik hakk\u0131nda bilgiler verdim. Haftaya geldi\u011fimde in\u015fallah bunlar\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f görürüm dedim.  Sonra a\u015fa\u011f\u0131ya tekrar indim. \u0130lk i\u015f haz\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131n sinek öldürücüyü hava giri\u015f kanal\u0131na 5-10 dakika s\u0131kt\u0131rmak oldu. Sonra havaland\u0131rmay\u0131 kapatt\u0131rd\u0131m. Bir saat sonra sinek yo\u011funlu\u011fu neredeyse kalmam\u0131\u015ft\u0131. Çünkü onlar ilaçlama yapt\u0131klar\u0131nda sinekler havaland\u0131rma kanal\u0131na kaç\u0131yordu ve ölmekten kurtuluyordu. \u0130laç etkisini kaybedince tekrar içeriye dönüyorlard\u0131. Ak\u015fam ilk ders mantar i\u015fletmesinde hijyen oldu. \u0130\u015fletmeden ayr\u0131l\u0131rken yap\u0131lacak i\u015fleri liste halinde kendilerine verdim. Bir hafta sonra i\u015fletmeye geldi\u011fimde ayaklar\u0131m\u0131 ilaçl\u0131 paspasa silerek i\u015fletmeye girdim. Her taraf tertemizdi. Çal\u0131\u015fanlar, bir örnek gömlekli, ba\u015flar\u0131 örtülü, ellerinde duruma göre eldivenler vard\u0131. Art\u0131k göze kaçan sinek yoktu. K\u0131rm\u0131z\u0131 örümcek sorun olmaktan ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk müjde, bu temizlikten sonra verimdeki %5-10 art\u0131\u015f haberiydi. Dersler ilerledikçe her konuda bir iyile\u015fme ba\u015f gösterdi. Üç ay sonra derslerde bitmi\u015fti. Ben son dersimi verdim ve dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131m art\u0131k bitti\u011fini kendilerine söyledim. Israrlar\u0131na ra\u011fmen veda edip ayr\u0131ld\u0131m.<\/span>
Korkutelinde kompost yapan firmalar\u0131 dola\u015ft\u0131\u011f\u0131mda gördü\u011füm \u015fey korkunçtu. Bir i\u015fletme çok güzel pastörize odalar\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131 ve gördü\u011füm kadar\u0131yla kompostu güzeldi ve oldukça iyi pastörize etmi\u015fti. Gel gelelim yanl\u0131\u015f dolumda ba\u015fl\u0131yordu. Pastörize odalar\u0131n\u0131n önünde oldukça büyük bo\u015f kullan\u0131lmayan bir kapal\u0131 alan vard\u0131. Pastörize odas\u0131ndan aletler yard\u0131m\u0131yla al\u0131nan kompost bantlarla sevk ediliyor, a\u015f\u0131lan\u0131yor ve bu kapal\u0131 alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, d\u0131\u015far\u0131daki dolum tesislerine gönderiliyordu. Dolan torbalar kamyonlara 7-8 kat istif ediliyordu. \u0130stif s\u0131ras\u0131nda i\u015fçiler torbalar\u0131n üzerlerine bas\u0131yor adeta onlar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131p, pressliyordu. Yorulunca gidip biraz dilenip yine ayn\u0131 ayakkab\u0131larla istife devam ediyorlard\u0131. Dolan kamyon, üstü aç\u0131k vaziyette herhalde kompostun inece\u011fi i\u015fletmeye kadar gidiyordu. Yani hijyenden yoksundu. Vay o kompostu alan i\u015fletme sahibine. Ba\u015f\u0131na neler gelece\u011fini söylemeye gerek yok.<\/span>
Bir ba\u015fkas\u0131nda ise, dolum o kapal\u0131 alanda yap\u0131l\u0131yordu. Kamyon içerdeydi. \u0130\u015fçiler kamyonda torbalar\u0131 3-4 kat yapt\u0131ktan sonra ki bu istifte torbalar üzerine bas\u0131lm\u0131yordu. S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131yordu. Sonra araya bir tahta hat\u0131l dö\u015füyor sonra tekrar 3-4 kat daha torba istifleniyordu. Buraya kadar her \u015fey güzele yak\u0131nd\u0131. Ancak pastörize odalar\u0131n\u0131n bir kap\u0131s\u0131 kompost yap\u0131m yerine bak\u0131yor, di\u011fer kap\u0131s\u0131 a\u015f\u0131laman\u0131n ve dolumun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kapal\u0131 alana aç\u0131l\u0131yordu. Bu durum normal idi. Do\u011fal olmayan bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f bir odan\u0131n iki kap\u0131s\u0131nda aç\u0131k olmas\u0131 ve kompost yap\u0131m yerinden dolum yerine pis, zararl\u0131lar\u0131 ve mikroplar\u0131 ta\u015f\u0131yan havan\u0131n akmas\u0131yd\u0131. Hijyen halkas\u0131n\u0131n böylece kopmu\u015f olmas\u0131yd\u0131. Yap\u0131lan onca güzel \u015fey dikkatsizlik yüzünden bir anda yok olup gitmesiydi.<\/span>
     Bunlar 5-10 sene önce gördü\u011füm \u015feylerdi. Peki \u015fimdi. K\u0131smen bunlarda da mutlaka büyük düzelme var. Ama ancak %30-40 çözüm bulmu\u015f durumda. Maalesef hijyen konusu ülkemizde halen en önemli bir faktör olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor. Günümüzde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yönünden mantarlar üzerinde en ufak bir ilaç kal\u0131nt\u0131s\u0131 olmamal\u0131d\u0131r. Hele ihraç edilen ürünlerde, aksi halde ürünün geri dönme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 büyüktür. Günümüzde organik tar\u0131m moda oldu. Esas\u0131nda organik tar\u0131m\u0131n en güzel uygulamas\u0131 mantar yeti\u015ftiricili\u011finde yap\u0131labilir. Yeter ki mantar üreten ki\u015filer çal\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 konularda okusunlar, bilgi ve görgülerini artt\u0131rs\u0131nlar.<\/span>
Bir ö\u011fretim üyesi olarak birçok kere çe\u015fitli ki\u015filerden sorunlar\u0131na çözüm için telefon al\u0131yorum. Ancak bu ki\u015filerin soru sorduklar\u0131 konular\u0131, okumad\u0131klar\u0131 için çözemediklerini görüyorum. Çünkü ülkemizde yaz\u0131lm\u0131\u015f kitaplarda bu bilgileri bulunmaktad\u0131r. Ben bu güne kadar yazd\u0131\u011f\u0131m bütün kitaplar\u0131m\u0131 Bahcesel.com sitesine ücretsiz halk\u0131m\u0131z ve ö\u011frenciler yararlans\u0131n diye verdim. O siteye girdiklerinde ücretsiz olarak bu kitaplar\u0131mdan ve di\u011fer kitaplardan yararlanabilirler. Ayr\u0131ca bu siteye girerek sorunlar\u0131n\u0131n yan\u0131tlanmas\u0131n\u0131 isteyebilirler. Maalesef mantarc\u0131l\u0131k yapmak isteyenler hiç okumadan ve bilgi düzeyi nerdeyse s\u0131f\u0131r olarak bu i\u015fi yapmaya çal\u0131\u015f\u0131yorlar. Geçende bir mantarc\u0131 arkada\u015f\u0131m facebookta bu i\u015fi bilmeyenler, okumayanlar yapmas\u0131n diyordu. Galiba hakl\u0131. Onca para harc\u0131yorsan gerekeni yapacaks\u0131n. Mutlaka sorun oldu\u011funda bir dan\u0131\u015fmanla i\u015fbirli\u011fini dahi kuracaks\u0131n.<\/span>
Her Mantar Kongresinde baz\u0131 konular\u0131 sizlere sunmaya çal\u0131\u015f\u0131yordum. Mantar hasad\u0131nda 4-6 hasattan, 3-4 hasada inmeyi, daha sonra iki hasad\u0131n daha iyi oldu\u011funu, su kültüründe mantar yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131labilece\u011fini ve bu konu çal\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini anlat\u0131yordum. O zamanlar birçok ki\u015fi bunlara dudak büküyor, yüzüme olmasa bile daha sonra hoca gene bo\u015f konu\u015fuyor diyorlard\u0131. Ama dönüp dola\u015f\u0131p aradan y\u0131llar geçtikten sonra söylediklerime uyuyorlard\u0131. Bunda 4-5 y\u0131l önce art\u0131k mantar hasad\u0131n\u0131 bir sefere indirin dedi\u011fimde de yine gülmü\u015flerdi. Olur mu? öyle \u015fey hocam diyorlard\u0131.<\/span>
Maden organik tar\u0131m, maden ilaç kullanmadan mantar yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lacak en iyi çözüm burada yat\u0131yor.<\/span>
\u015eimdi olay\u0131 çözüme kavu\u015fturmak için baz\u0131 konular\u0131 aç\u0131klayal\u0131m. Bir mantarhanede, bir odan\u0131n ya\u015f\u0131 ilerledikçe hastal\u0131k miktar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131k herkes bilir. E\u011fer bir kompost iyi haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve hastal\u0131k ve zararl\u0131lardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fsa ve de örtü topra\u011f\u0131 yine iyi temizlenmi\u015f ve istenen kar\u0131\u015f\u0131mda yap\u0131lm\u0131\u015fsa, a\u015f\u0131lama ve misel geli\u015fmesinde sorun yoksa ilk hasat sonuna kadar hiçbir sorun kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131kmaz. E\u011fer ç\u0131k\u0131yorsa yukar\u0131daki olaylardan birinde ve bir kaç\u0131nda problem var demektir.<\/span>
\u0130lk ve ikinci fla\u015fta ürünü %30-60 \u015f\u0131 al\u0131nmaktad\u0131r. Genelde birinci fla\u015fta %25-35 hatta %40-50 ve ikinci fla\u015fta %20-30 hatta %40 ürün al\u0131n\u0131r. Bazen bunun terside olabilir. Ancak yüzde oran\u0131 dü\u015füktür. Bu yüzden günümüzde iki fla\u015f al\u0131nd\u0131ktan sonra oda bo\u015falt\u0131l\u0131r.<\/span>
Ba\u015ftan tekrar hasat sürelerine bir daha göz atarsak, mantar üretiminin ilk ba\u015flang\u0131ç y\u0131llar\u0131nda, bir oda da, bir dönemde yeti\u015ftirilen mantarlar\u0131n hasad\u0131 6-7 kez yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bunun için bir odan\u0131n kullan\u0131m süresi 60-80 gün ve odan\u0131n y\u0131ll\u0131k kullan\u0131m say\u0131s\u0131 4-6 aras\u0131ndayd\u0131. Esas\u0131nda o zamanlarda bir odadan ne kadar ürün al\u0131n\u0131rsa daha iyi olaca\u011f\u0131 dü\u015fünülürdü. Sonra ekonomik prensipler devreye girmeye ba\u015flay\u0131nca, görüldü ki 3.-4. hasattan sonra mantar verimi iyice azalmaktad\u0131r. Bu yüzden az bir ürün için oday\u0131 5.-7. hasada kadar tutmak i\u015fletme için karl\u0131 olmamaktad\u0131r. Bu husus göz önüne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, önce hasat say\u0131s\u0131 3-4 keze indirildi ve oda kullan\u0131m süresi 60-70 güne dü\u015fürüldü. Böylece bir odan\u0131n kullan\u0131m say\u0131s\u0131 y\u0131lda 5-6 ya yükseldi. Son y\u0131larda ise birçok i\u015fletmede hasat say\u0131s\u0131 2 kese indirildi ve yukar\u0131da söyledi\u011fimiz gibi, ürünün %30-60 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131narak, oda kullan\u0131m süresi 40-50 güne dü\u015fürüldü ve bir odan\u0131n kullan\u0131m say\u0131s\u0131 y\u0131lda 7-9 ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f oldu. Böylece di\u011fer \u015fekillere göre daha karl\u0131 bir durumun ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 tespit edildi.<\/span>
\u015eimdi biz diyoruz ki, e\u011fer hasat say\u0131s\u0131 1 kez yap\u0131l\u0131rsa<\/span>
1.      Tek hasatla ürünün % 30-40 si al\u0131n\u0131r<\/span>
2.      Odan\u0131n kullan\u0131m süresi 25-30 güne kadar dü\u015fürülür.<\/span>
3.       Odan\u0131n y\u0131ll\u0131k kullan\u0131m say\u0131s\u0131 12-14 keze ç\u0131kart\u0131l\u0131r.<\/span>
4.       2 kez fla\u015fta metre kareye 10-15 kg kompost kullan\u0131l\u0131r. bu miktar (10×7=70 – 15×7= 105 kg) d\u0131r. Tek fla\u015fta metre kareye 5-7 kg kompost kullan\u0131l\u0131r ve bunun miktar\u0131 (5×12=60 – 7×12=84 kg)d\u0131r. Ttek odada metre kareye kullan\u0131lan kompost miktar\u0131nda k\u0131smen bir dü\u015fü\u015f vard\u0131r. Ama bu durum bütün i\u015fletme için dü\u015fünecek olursak küçümsenmeyecek bir kompost tasarrufu demektir. Yani maliyet dü\u015fürücüdür.<\/span>
5.      Ürün miktar\u0131nda 2 fla\u015fta ortama % 40 oldu\u011funu kabul edersek, yine oda en az 7 sefer kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ürün miktar\u0131 7 x %40 (kaba hesapla 7×40=280) olur. Bir fla\u015fta ürün miktar\u0131 en az %30 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ve oda kullan\u0131m say\u0131s\u0131 13 de ç\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ürün miktar\u0131 13 x %30 (13×30= 390) olur. Nerdeyse yar\u0131 yar\u0131ya bir art\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/span>
6.      Günümüzde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan ilaç kullan\u0131lmadan üretim yapmak ön planda gelmektedir. Mantar yeti\u015ftirenler bilirler ki 1.hasat sonras\u0131na kadar hastal\u0131k ve zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 fazla hiç ilaçlama yap\u0131lmaz ve hatta yok denecek kadar az yap\u0131l\u0131r. Böylece insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan en uygun üretim tarz\u0131 gerçekle\u015ftirir. Ayr\u0131ca ilaç ve ilaçlamadaki i\u015fçilik masraflar\u0131 sona erdirilir.<\/span>
7.      \u0130lk hasattaki ürünlerin büyük ço\u011funlu\u011fu 1. S\u0131n\u0131f mantar de\u011ferindedir. Daha yüksek fiyatla sat\u0131l\u0131r.<\/span>
8.      Organik tar\u0131m istenen \u015fekilde gerçekle\u015ftirilir.<\/span>
9.       \u015eimdi isteyen i\u015fletmeler kendi i\u015fletmeleri için daha ileri hesaplamalar\u0131 yaparak sözlerimizin do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyabilirler. En az\u0131ndan bir oda da uygulama yaparak deneyebilirler.<\/span>
Hocadan sizlere son bir tavsiye daha, isterseniz art\u0131k hoca ya\u015fland\u0131 diyebilirsiniz.  <\/span><\/p>\n

Selam ve sevgiler<\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Atila GÜNAY<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sevgili Mantar Üreticileri,Mantar yeti\u015ftiricili\u011fi konusunda uzun süre suskun kald\u0131m. Çünkü ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m \u015feyin benden sonra nas\u0131l devam edece\u011fini görmek istedim. \u015eunu söyleyebilirim ki art\u0131k hiç kimse mantar üretimini sekteye u\u011fratamaz. Büyük bir sanayi kolu olarak gerek üretimde gerekse üretime destek veren sanayide çok güzel geli\u015fmeler var. Y\u0131l 1985 te kendi i\u015fletmemi kurmak istedi\u011fimde so\u011futma için \u0130zmir’de […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-110271","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110271"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170436,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110271\/revisions\/170436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110271"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=110271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}