Avrupa Birli\u011fi ve ABD’nin yapt\u0131r\u0131m uygulamas\u0131n\u0131 Rusya kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z b\u0131rakmad\u0131. Rusya AB ve ABD’nin k\u0131rm\u0131z\u0131 et, tavuk eti, süt ve süt ürünleri ithalat\u0131na yasak getirdi. AB çiftçi örgütleri ve ambalajl\u0131 süt ve süt ürünleri firmalar\u0131 endi\u015fe içindeler.!<\/p>\n
Bu yasa\u011f\u0131n ard\u0131ndan Rus yetkililerin Türkiye’deki G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131, et ve süt ile ilgili sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ile görü\u015ftükleri haberlerini ajanslar haber olarak geçti. Bu görü\u015fmelerde tavuk eti, süt ve süt ürünleri fiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 öncelikle ö\u011frendikleri muhakkak. Türkiye elbette ki Rusya’ya k\u0131rm\u0131z\u0131 et satamaz. Fiyatlar\u0131m\u0131z çok yüksek.<\/p>\n
Gelelim di\u011fer mallar\u0131m\u0131za. Tavuk (Piliç) eti, bal\u0131k, süt ve süt ürünlerine<\/strong><\/p>\n Piliç etinde kar\u015f\u0131m\u0131zda Brezilya olacak. Pilicin hammaddesi m\u0131s\u0131r ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak soyad\u0131r. Mazot pahal\u0131 oldu\u011fu için Türkiye m\u0131s\u0131r\u0131 ve soyay\u0131 Brezilya’dan pahal\u0131 üretiyor. Üstelik Türkiye büyük bir soya üretim aç\u0131\u011f\u0131na sahip olup y\u0131ll\u0131k 200-250 bin ton soya üretirken 1 milyon tona yak\u0131n soya ithal ediyor. Brezilya’n\u0131n Rusya’ya uzak, Türkiye’nin yak\u0131n olmas\u0131 nakliye maliyetleri aç\u0131s\u0131ndan Türkiye için f\u0131rsat olarak görülebilinse de Rusya’n\u0131n büyük ithalat hacmi Brezilya’n\u0131n mesafedeki dezavantaj\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131c\u0131 bir fiyat sunu\u015funa tan\u0131k olunacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile Türkiye’nin Rusya’n\u0131n piliç pazar\u0131ndan büyük pay kapmas\u0131 söz konusu olamaz. Bu yüzden k\u0131smi bir ihracat art\u0131\u015f\u0131 olabilecektir. Kültür bal\u0131\u011f\u0131nda ise ciddi bir ihracat art\u0131\u015f\u0131 söz konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n Peki Ya Süt ve Süt Ürünleri?<\/strong><\/p>\n Dünya’da süt ve süt ürünleri ticaretinin % 90’ \u0131 süt tozu sat\u0131\u015f\u0131 \u015feklinde gerçekle\u015fmektedir. Bir bak\u0131ma süt ve süt ürünlerindeki rekabet süt tozu üzerinden yap\u0131lmaktad\u0131r. Avrupa Birli\u011fi ve ABD, Yeni Zelanda ile rekabeti ancak süt tozu üretimine yüksek te\u015fvikler ile sürdürebilmektedir.<\/p>\n Yeni Zelanda <\/span>ekonomisi büyük ölçüde süt ve süt ürünleri ihracat\u0131na dayal\u0131 Ülkenin toplam ihracat\u0131n\u0131n neredeyse 1\/3’ünü olu\u015fturan süt ve süt ürünleri sektörü, GSYH’n\u0131n da yakla\u015f\u0131k %30’unu olu\u015fturuyor. En son aç\u0131klanan verilere göre süt ve süt ürünleri fiyatlar\u0131 ülkede sert dü\u015fü\u015f göstermeye devam ediyor. Örne\u011fin, ülkedeki süt tozu fiyatlar\u0131 son 2 y\u0131l\u0131n en dü\u015fük seviyesine gerileyerek %11,5’lik bir dü\u015fü\u015f göstedi. Geçti\u011fimiz \u015eubat ay\u0131nda ise fiyatlarda %46’l\u0131k bir dü\u015fü\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Rusya Pazar\u0131nda AB ve ABD’nin yerini Türkiye’nin süt ve süt ürünlerinde alabilmesi ham hayaldir. Ülkemizde endüstriyel süt sektörü iç piyasada % 80’lerde kazanç sa\u011flamaya al\u0131\u015fk\u0131nd\u0131r. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da terk etmezler. Yak\u0131n gelecekte Rusya’ya niçin mal satam\u0131yorsunuz denildi\u011finde de ‘’devlet parasal te\u015fvik vermedi’’ \u015feklinde cevaplar\u0131 da haz\u0131r olacakt\u0131r.<\/p>\n Velev ki yanl\u0131\u015fl\u0131kla Rusya’ya y\u0131ll\u0131k 200-300 milyonluk süt ve süt ürünleri satacak olsak Türkiye’deki olmayan iç piyasa düzeni bozulur. Et ve süt Kurumu’nu sütte piyasa düzeni kurmak için kuranlar\u0131n ve o piyasaya nas\u0131l müdahale edilece\u011fini bilmeyen siyaset ve kamu bürokrasisinin Rusya Pazar\u0131n\u0131n bir kurtlar sofras\u0131 oldu\u011funa ak\u0131l-s\u0131r erdirmesi mümkün de\u011fildir.<\/p>\n Türkiye’deki süt tozu fabrikalar\u0131 y\u0131ll\u0131k 60 bin ton üretti\u011fi süt tozunu tar\u0131m desteklerinden parasal destek alarak ihraç edebiliyor. Süt ve süt ürünlerinde 2012 y\u0131l\u0131ndaki ihracat\u0131n hemen hemen tamam\u0131 süt tozu parasal destekleri ile yap\u0131labilmi\u015ftir. Devletin yakla\u015f\u0131k 60 milyon TL’ yard\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak yakla\u015f\u0131k 224 milyonluk ihracat yap\u0131labilmi\u015ftir. Yani bir bak\u0131ma %25 devlet deste\u011fi gerçekle\u015fmi\u015ftir. Bu konularda çok yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z için i\u015fin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 tekrarlamak istemiyorum.<\/p>\n Sözün k\u0131sas\u0131 piliçte Brezilya, süt ürünlerinde Yeni Zelanda’n\u0131n eli armut toplam\u0131yor.!<\/p>\n Kald\u0131 ki Rusya’n\u0131n AB ve ABD’nin süt ve süt ürünlerine yasak freni Dünya’da arz sorununu da olu\u015fturabilir. 2008 y\u0131l\u0131nda süt tozundaki melaminden bebek ölümleri meydana gelince Çin’in üç-be\u015f ayl\u0131\u011f\u0131na süt tozu ithalat\u0131na ithal frenini üç-be\u015f ay sürdürünce Dünya’da arz, ihracat fazlas\u0131 geldi\u011fi ve o arz fazlas\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131 nas\u0131l dü\u015fürerek ülkemiz piyasas\u0131n\u0131 da derinden etkiledi\u011fi hat\u0131rlardad\u0131r. Dimyata Pirince giderken evdeki bulgurdan olmayal\u0131m. K\u0131saca hat\u0131rlatmak gerekirse Çin, 2008 y\u0131l\u0131nda süt tozuna ithal yasa\u011f\u0131 getirince süt tozu fiyatlar\u0131 dü\u015ftü. Türkiye de 2008 y\u0131l\u0131nda (halen de) süt tozu ithalat\u0131nda % 140 gümrük vergisi olmas\u0131na ra\u011fmen AB’nin dampingli süt tozlar\u0131 Türkiye’ye girerek çi\u011f süt sektörünü vurmu\u015ftu. 2008 haziran ay\u0131nda 55-60 kuru\u015f olan çi\u011f süt fiyatlar\u0131 temmuz ay\u0131nda 39 kuru\u015fa inmesi ile 1 milyon süt ine\u011fi kasaba gitti. Ayr\u0131ca bir konuda da çi\u011f süt üretim sektöründeki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n dikkatini çekmek istiyorum: Ekonomi Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n Rusya’ya ve di\u011fer ülkelere süt ve süt ürünleri ihracat\u0131na verece\u011fi Dahilde \u0130\u015fleme Rejimi Çerçevesindeki (D\u0130R) belgesine mahsuben ilgili firmalar\u0131n yapacaklar\u0131 süt tozu, süt konsantresi ithalatlar\u0131n\u0131n iç piyasadan çi\u011f süt sat\u0131n al\u0131mlar\u0131n\u0131 durdurmalar\u0131na f\u0131rsat verilmemelidir.<\/p>\n Yukar\u0131da Brezilya, Yeni Zelanda’n\u0131n eli armut toplam\u0131yor demi\u015ftik. Ayn\u0131 durum AB ve ABD için de söz konusudur.<\/p>\n ABD ve AB için g\u0131da, bilhassa et, süt ve süt ürünleri stratejik bir üründür. Türkiye’deki g\u0131da, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k bürokrasisi için ise ancak laf olarak ifade edilen üründür.<\/p>\n