{"id":11524,"date":"2009-06-17T00:29:00","date_gmt":"2009-06-17T00:29:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:30","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:30","slug":"neden-ogretemiyoruz-11524","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/neden-ogretemiyoruz-11524","title":{"rendered":"Neden \u00f6\u011fretemiyoruz?"},"content":{"rendered":"
Prof. Dr. Osman Çakmak \/ B\u0130R E\u011e\u0130T\u0130MC\u0130 OLARAK, gençlere, bilgi ve tecrübelerimizi aktarabilmemiz için belli kurumlar\u0131n var olmas\u0131 gerekti\u011finden \u015füphe etmiyorum. Bu kurumlar\u0131n bir y\u0131\u011f\u0131n kural ve kanun do\u011frultusunda idare edilmesi gerekti\u011fine de söyleyecek sözüm yok. Ancak bir insan\u0131n ömrünün en de\u011ferli y\u0131llar\u0131n\u0131 geçirdi\u011fi ‘e\u011fitim yuvalar\u0131’ndaki ö\u011frenme süreci konusunda, bütün o kurallar ve kanunlar manzumelerini ortaya koyup üzerlerinde derin derin dü\u015fünmemiz gerekti\u011fine inan\u0131yorum. <\/span><\/span><\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Yarat\u0131c\u0131’n\u0131n biz insano\u011fluna bah\u015fetti\u011fi en de\u011ferli hediye olan ö\u011frenme mekanizmas\u0131 ilgi ve merak duygusu e\u011fitim yuvalar\u0131m\u0131zdan neredeyse kap\u0131 d\u0131\u015far\u0131 edilmi\u015f durumdad\u0131r. E\u011fitim ve ö\u011fretim ad\u0131na milyonlarca çocuk ve gencin dü\u015fünme güçleri ve üretkenlikleri yok olmaktad\u0131r. Çünkü e\u011fitim sistemimizin—felsefî temellerindeki çarp\u0131kl\u0131klar bir yana—bilimsel metodlar\u0131, insan beyninin ö\u011frenme gerçekleriyle taban tabana bir ters duru\u015f sergilemektedir. Beyin ve ö\u011frenme gerçeklerine ters bir \u015fekilde sürdürülen e\u011fitim de, e\u011fitmemektedir.<\/span><\/div>\n
BEY\u0130N NASIL Ö\u011eREN\u0130R?<\/strong><\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beynin nas\u0131l ö\u011frendi\u011fi konusunda son yirmi y\u0131l içinde ilginç geli\u015fmeler oldu. Beyninin her iki lobundan biri al\u0131nan hastalar üzerinde gerçekle\u015ftirilen çal\u0131\u015fmalar h\u0131zl\u0131 ö\u011frenme ve haf\u0131za e\u011fitimi metodlar\u0131nda ç\u0131\u011f\u0131r açt\u0131.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Bunca geli\u015fmelere ra\u011fmen beyin, hâlâ insan vücudunun çal\u0131\u015fmas\u0131 hakk\u0131nda en az \u015fey bilinen organ\u0131 olma özelli\u011fini koruyor. Konunun uzmanlar\u0131na göre bir çok ki\u015fi beyin potansiyelinin ancak % 4-8 aras\u0131ndaki bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. Beyin gerçekleri, ba\u015far\u0131l\u0131 bir e\u011fitimin insan\u0131n öncelikle kendini tan\u0131mas\u0131 ve ke\u015ffetmesine; nas\u0131l ö\u011frendi\u011fini ö\u011frenmesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu gösteriyor. \u0130nsan beyni yarat\u0131l\u0131\u015f itibariyle bir ö\u011frenme program\u0131yla yüklü olarak gelmektedir. Ancak bu program\u0131n yan\u0131nda ‘kullan\u0131c\u0131 el kitab\u0131’ mevcut de\u011fildir. Zaman geçtikçe ö\u011frenilen bilgi ve becerilerin modas\u0131 geçmekte ve kullan\u0131lmaz hâle gelmektedir. Modas\u0131 geçmeyen ve hayat boyunca ihtiyaç duydu\u011fumuz ise ‘ö\u011frenmenin ö\u011fretilmesidir.’<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Bu geli\u015fmeler ‘ba\u015far\u0131l\u0131 insan’ kavram\u0131nda da de\u011fi\u015fikli\u011fe yol açt\u0131. Günümüzün ba\u015far\u0131l\u0131 insan\u0131 beyninin her iki yar\u0131s\u0131n\u0131 da etkili ve dengeli bir \u015fekilde kullanabilen ve gerekti\u011finde birinden di\u011ferine kolayl\u0131kla geçebilen insan olarak de\u011ferlendiriliyor.. Beyin hücreleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 geli\u015fmemi\u015f insanlar, beyinlerine ne kadar bilgi y\u0131\u011fm\u0131\u015f olurlarsa olsunlar dü\u015fünce, muhakeme, ak\u0131l yürütme becerileri geli\u015fmemekte, bu yüzden de e\u011fitilmi\u015f say\u0131lmamaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beyin nas\u0131l ö\u011freniyor? Beynin ö\u011frenme ile ili\u015fkisi nedir? \u015eimdi bunlar\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
H\u0130POKAMP VE ETK\u0130L\u0130 Ö\u011eRENME<\/strong><\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
\u0130ç içe üç bölüm hâlinde bulunan beynimizin orta beyin bölümünde yer alan ‘hipokamp’ (hippocampus) ‘haf\u0131zan\u0131n merkezi’ durumundad\u0131r. Bu merkez ‘beynin yaz\u0131c\u0131s\u0131’ gibi faaliyet gösterir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beynin yaz\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 kendi iste\u011fimizle çal\u0131\u015ft\u0131r\u0131p, istedi\u011fimiz bilgileri kaydedebilir miyiz?<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Hipokamp bölgesi bilgilerin kal\u0131c\u0131 haf\u0131zaya geçip, geçmeyece\u011fine karar veren merkezdir. Çe\u015fitli \u015fekillerle bize ula\u015fan bilgiler, verdi\u011fimiz önem derecesine göre kaydolmaktad\u0131r beyne. Merak ve ilgi duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, önemsemedi\u011fimiz; k\u0131sacas\u0131 duygular\u0131n hareketlenmedi\u011fi olaylarda gelen bilgiler dü\u015fük frekansl\u0131 elektrik sinyalleri \u015feklindedir. Sonuçta zay\u0131f sinaptik ba\u011flar olu\u015fur ve beyin ‘hardiskine’ (korteks) kay\u0131t i\u015flemi gerçekle\u015fmez. Çünkü böyle durumlarda ‘al\u0131c\u0131lar’ (duygular) harekete geçmemektedir. Duygular\u0131n uyand\u0131\u011f\u0131 olaylarda ise hipokamp hareketlenmekte ve ‘korteks’e kay\u0131t i\u015flemi tamamlanmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
D\u0131\u015f beyin k\u0131sm\u0131n\u0131 te\u015fkil eden korteks, beynin dü\u015fünen, konu\u015fan, yazan, yeni bulu\u015flar yapan, merak eden, plân yapan, ö\u011frenmenin, zekan\u0131n ve haf\u0131zan\u0131n olu\u015ftu\u011fu bölüm olup, s\u0131n\u0131rs\u0131z bir kapasiteye sahip görünmektedir. Üzerindeki görme, duyma ve di\u011fer alg\u0131lama merkezleriyle ve d\u0131\u015f dünyayla sürekli ileti\u015fim halinde bulunur. Bu kapasiteyi nöronlar aras\u0131nda kurulan ili\u015fkiler sa\u011flamaktad\u0131r. Merak ve ilgi eksenli bilgiler, duygular\u0131 uyand\u0131ran olaylar oldu\u011fundan orta beyindeki hipokamp, giri\u015f vizesi vermekte, bilgiler beyin korteksi üzerine kaydedilmektedir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
\u0130statistikler, bir toplumda ancak %7-10’luk ö\u011frenci kesiminin her \u015feye kar\u015f\u0131 merakl\u0131 oldu\u011funu gösteriyor. Bunlar ek bir motivasyona ihtiyaç duymadan ilgi ve meraklar\u0131n\u0131n yüksekli\u011fi sebebiyle ö\u011frenmeyi her ortamda ba\u015far\u0131rlar. Bu durumda e\u011fitimde temel kayg\u0131 ve hedef % 90’l\u0131k büyük ço\u011funlu\u011fun nas\u0131l motive edilece\u011fi üzerinde dü\u011fümlenmektedir. Bu yüzden aktif ve do\u011fru e\u011fitim modelleri, ö\u011fretmenin ‘iyi ders verme’ ve ‘iyi ders anlatmas\u0131ndan’ farkl\u0131 bir durum ortaya koymakta; ‘iyi motive etme ve merak ve ilgi uyand\u0131rmay\u0131’ öne ç\u0131karmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Ö\u011frencinin konuya ilgisinin çekilmedi\u011fi, merak\u0131n uyand\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve konunun zevkli ve e\u011flenceli hâle getirilmedi\u011fi ö\u011fretme süreçlerinin, ba\u015far\u0131s\u0131z kalmas\u0131 hipokamp denilen beyin bölgesinin uyar\u0131lmamas\u0131yla ilgilidir. Üzerinde merak ve ilgi etiketi ta\u015f\u0131mayan bilginin beyne girmek için gerekli vizeyi almas\u0131 mümkün de\u011fildir. Bu yüzden de “merak ilmin hocas\u0131d\u0131r” denilmi\u015ftir. \u0130nsanlar, yaln\u0131zca ö\u011frenmeyi isterlerse ö\u011frenirler. Kendilerini, merak ve ilgilerini beslerlerse geli\u015ftirebilirler. Enerji ve güçlerinin kayna\u011f\u0131 kendileridir. Bir bilgiyi \u015fuurlu olarak istemeyen ve buldu\u011funu da \u015fuurlu olarak özümsemeyen ve kullanmayan ki\u015fi asl\u0131nda ö\u011frenmeyi ba\u015faramam\u0131\u015f demektir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
BEY\u0130N LOBLARININ Ö\u011eRENMEDEK\u0130 YER\u0130<\/strong><\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Birçok test sonucunda, beynin sol lobunun, konu\u015fma, matematiksel i\u015flemler, diziler, say\u0131lar ve analiz gibi konularda çok üstün oldu\u011fu, mant\u0131kl\u0131 ve do\u011frusal çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tespit edildi.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Ara\u015ft\u0131rma sonuçlar\u0131 beynin sa\u011f lobunda da, ritm, hayal kurma, renkler, boyut, hacim, müzik gibi fonksiyonlar\u0131n icra edildi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Beynin sol taraf\u0131 bilgiyi mant\u0131kl\u0131 ve do\u011frusal olarak i\u015flemekte, sa\u011f lop ise artistik taraf\u0131 olu\u015fturmakta, detaydan çok resmin bütünüyle ilgilenmekte ve bilgiyi \u015fekil ve hayal gücüyle i\u015flemektedir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Sa\u011f lobun duygular, inanma ve hayallerin etkisinde oldu\u011fu ve foto\u011frafik, yani bütünsel ö\u011frendi\u011fi ortaya ç\u0131kt\u0131. Bu yüzden bilgiyi s\u0131ra ile i\u015fleyen sol lobun aksine sa\u011f lobun ö\u011frenmede çok daha h\u0131zl\u0131 ve etkili oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca, insan\u0131n mucitlik ve üretkenlik k\u0131sm\u0131 sa\u011f lob fonksiyonlar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Sadece sol lobu geli\u015fmi\u015f olan ve bu lobu iyi kullanan insanlar\u0131n üretken dü\u015fünebilmesi sa\u011f loplar\u0131n\u0131 da geli\u015ftirmelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r (gerekir). Ö\u011frendikleri konular\u0131 ve formüllerden yeni \u015feyler üretebilmeleri ancak beynin sa\u011f lobunu i\u015fin içine katmalar\u0131 ile mümkündür.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beynin her iki lobu birbirini tamamlayan fonksiyonlara sahiptir. Her iki lob aras\u0131nda yo\u011fun sinir lifinden olu\u015fan ‘korpus kallosum’ a\u011f demeti bulunur. Bu a\u011f, beynin sa\u011f ve sol lobu aras\u0131nda sürekli bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir köprüdür.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Sa\u011f beyin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, duygusall\u0131\u011f\u0131, seslere ve renklere, hayal gücüne, sezgilere ve soyut alg\u0131lamalara daha yatk\u0131n çal\u0131\u015f\u0131rken; sol beyin mant\u0131kl\u0131, sistematik ve analitik dü\u015fünmeye, yaz\u0131 ve say\u0131lara, ölçme, de\u011ferlendirme ve ele\u015ftirmeye daha yatk\u0131n olarak çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. Beyinlerinin bir yar\u0131s\u0131n\u0131 di\u011ferine göre daha iyi kullanan ki\u015filer, di\u011fer boyutta çal\u0131\u015fan yar\u0131küre’nin yeteneklerine ihtiyaç duyduklar\u0131nda zorlan\u0131rlar ve ba\u015far\u0131s\u0131z olurlar.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
H\u0131zl\u0131 ve etkili ö\u011frenmenin yolu beynin her iki lobunu birlikte ve dengeli kullanmaktan geçiyor. Bir ku\u015fun uçabilmesinin iki kanatla mümkün olmas\u0131 gibi etkili ö\u011frenme için beyin loblar\u0131n\u0131n her ikisinin dengeli geli\u015fimine ihtiyaç vard\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
\u0130ki lobun birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, birbirleriyle uyumun sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve i\u015fbirli\u011fi içinde çal\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda ki\u015fisel yetenek ve etkinlikte ola\u011fanüstü art\u0131\u015f gözlenmektedir. E\u011fitimde beynin iki lobunun kullan\u0131m\u0131, beyin kapasitesinin iki kat de\u011fil, kat kat artt\u0131rmas\u0131na yol açmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Kitap okurken genelde her iki lob birlikte koordineli bir \u015fekilde çal\u0131\u015fmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131ndan kitap okumak beyin loblar\u0131n\u0131n dengeli geli\u015fiminde en faydal\u0131 faaliyetlerdendir. Sol lobca takip edilen ve kavranan sözel kavramlar, sa\u011f lobla tasvir edilir, \u015fekil, imge ve yeni dü\u015füncelere dönü\u015ftürülür, canland\u0131r\u0131l\u0131r. Halbuki, televizyon izleme sa\u011f lobu genelde pasif durumda b\u0131rakmaktad\u0131r. Bu yüzden de beyin geli\u015fimine pozitif bir katk\u0131 sa\u011flamamaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
\u0130nsanlar\u0131n yüzünü kolayca hat\u0131rlarken, ismini hat\u0131rlamada zorlan\u0131\u015f\u0131m\u0131z sa\u011f lobun ö\u011frenmede sol lobdan ne derece etkin oldu\u011funu gösterir. “Bin defa duymaktansa bir defa görmek ye\u011fdir” Çin atasözü de bu gerçe\u011fe parmak basmaktad\u0131r. “Haf\u0131za \u015fekillerle, temsillerle çal\u0131\u015f\u0131r ve bilgiyi resimlerle i\u015fler” \u015feklinde ifade edilen haf\u0131za gerçe\u011fi asl\u0131nda sa\u011f lobun \u015fekil, resim, hareket ve boyuta duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131; hayallerin ve üretici dü\u015füncenin merkezi olmas\u0131 vesilesiyle ö\u011frenmede ola\u011fanüstü etki ve fonksiyonuna i\u015faret etmektedir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Baz\u0131 insanlar okudu\u011fu, gördü\u011fü ve duydu\u011fu bilgileri kolayca ve hemen hat\u0131rl\u0131yorlar. Bunlar ‘foto\u011frafik haf\u0131zaya’ sahip insanlard\u0131r. Foto\u011frafik haf\u0131zaya sahip insanlar üzerinde y\u0131llar süren bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n en önemli özellikleri beynin her iki lob fonksiyonlar\u0131n\u0131 birlikte ve dengeli olarak kullanmalar\u0131d\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Ülkemizde bilgiyi aktarmaya dayanan ‘söyleme-anlatma,’ ‘ö\u011fretme’ metodundan ibaret kalan e\u011fitim \u015fekli beynin sol lobunun, di\u011fer bir deyi\u015fle beynin yar\u0131s\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim tarz\u0131d\u0131r. Hayal gücü, renk, \u015fekil, boyut, bütünsel kavray\u0131\u015f, hayal, duygular, ele\u015ftirel ve yarat\u0131c\u0131 dü\u015fünme gibi özelliklerine sahip sa\u011f lob fonksiyonlar\u0131 yerine getirilememektedir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Bo\u015f bir kutu içine bir \u015feyler dolduruyor mu\u015fcas\u0131na süre giden sadece sol loba hitap eden ezberci e\u011fitimin, ne derece verimsiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hep birlikte görüyoruz.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
E\u011fitimle ilgili toplumda yayg\u0131nla\u015fan çarp\u0131c\u0131 ifadeler de asl\u0131nda özellikleri yeni anla\u015f\u0131lan beyin gerçeklerinin somutla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ifadeleri olmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Anadolu Liseleri S\u0131navlar\u0131na veya üniversiteye haz\u0131rlayaca\u011f\u0131z diye e\u011fitim, tamamen ezberci ve tekrara dayanan sol beyin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir ö\u011frenim yöntemine dönü\u015ftürülmü\u015ftür. Bu durum bir ö\u011frenim ya da ö\u011frenme de\u011fil sadece ki\u015filere verilen bilgilerin belle\u011fe kay\u0131t edilmesidir. Bu kay\u0131tlar ise inan\u0131lmaz bir h\u0131zla bellekten silinmektedir (ya da ö\u011frenciler bu kay\u0131tlara ula\u015famamaktad\u0131r).<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
BEY\u0130N HÜCRELER\u0130 ARASINDA KURULAN BA\u011eLANTILAR<\/strong><\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Gerçek ö\u011frenme bir bak\u0131ma olu\u015fan bilgi tabanlar\u0131n\u0131n üzerine alttakilerle ba\u011flant\u0131l\u0131 yeni bilgiler in\u015fa etmek demektir. Bu da ancak beyin sinirlerinin a\u011f olu\u015fturmas\u0131 ile sa\u011flanmaktad\u0131r. Beyinde 10 milyar\u0131n üzerinde beyin hücresi vard\u0131r. Kurulan haf\u0131za ili\u015fkileri ve zihinsel faaliyetlerin her biri bu hücreler aras\u0131nda yeni ba\u011flar kurarak bir a\u011f tabakas\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Kurulan ba\u011flar\u0131n say\u0131s\u0131 ne kadar fazla ise zihinsel potansiyelin gücü de o derece yüksektir. Hücreler aras\u0131 a\u011f tabakas\u0131ndaki her ilave ba\u011f, haf\u0131za-muhakeme-anlama-fikir yürütme gücünü kat kat art\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Bunun nas\u0131l oldu\u011funu k\u0131saca anlatal\u0131m. Beyin hücresi \u015fekil olarak ahtapota benzer.. Ortada bulunan hücreden etrafa do\u011fru küçük ipliksi uzant\u0131lar yay\u0131l\u0131r. Dokunma, duyma ve görme gibi duyu organlar\u0131 yard\u0131m\u0131yla beyine gelen mesajlar veya hayal gücüyle beynin kendisinin üretti\u011fi dü\u015fünceler beyin hücreleri üzerindeki bu ipliksi kanallar yard\u0131m\u0131yla beynin içinde ileti\u015fim sa\u011flarlar. Bu ileti\u015fim, bir bak\u0131ma milyonlarca zincirleme kimyasal reaksiyonlard\u0131r ve beyin hücreleri aras\u0131nda yeni ba\u011flar kurulmas\u0131 olay\u0131d\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Bu tip ba\u011flanmay\u0131 sa\u011flayan dü\u015fünceler yeni bilgiyle daha önceden bilinen bilgiler aras\u0131nda \u015fuurlu veya \u015fuursuz olarak ili\u015fki kuran zihinsel faaliyetlerdir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Orta beyindeki hipokamp, özellikle duygusal boyutlu; bizi ciddi etkileyen olaylarda beyin hücreleri aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 ve sa\u011flam ba\u011flar kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Gelen bilgiler, \u015fayet hipokamp\u0131 uyaracak nitelikte ise, di\u011fer bir deyi\u015fle duygu eksenli ve merak odakl\u0131 ise; beyin kap\u0131s\u0131ndan içeri girmeye “izin” verilir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Eskiden insanlar \u015fimdiki gibi, telefon ba\u011flant\u0131lar\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131ndan haberle\u015fme zay\u0131ft\u0131. Birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z durumdayd\u0131lar. \u015eimdi ise ileti\u015fim araçlar\u0131 sayesinde tüm dünya adeta bir köy hâline gelmi\u015f bulunuyor. Beyin hücrelerinin ba\u015flang\u0131ç hâlini, birbiri ile ileti\u015fimi kopuk eski ça\u011flardaki insanlar\u0131n\u0131n vaziyetine benzetebiliriz. Ba\u015flang\u0131çta beyindeki nöronlar aras\u0131nda da çok fazla ba\u011flant\u0131 yoktur.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beyin yeni ö\u011frendi\u011fimiz bir bilgiyi yeni sinirsel ba\u011flant\u0131lar olu\u015fturarak “kullan\u0131\u015fl\u0131 ve bilimsel dü\u015fünce” hâline getirir. Yani daha önce ö\u011frenilen bilgilerle ili\u015fkilendirir. Kurulan haf\u0131za ili\u015fkileri ve zihinsel faaliyetlerin her biri bu hücreler aras\u0131nda yeni ba\u011flar kurarak bir a\u011f tabakas\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Kurulan ba\u011flar\u0131n say\u0131s\u0131 ne kadar fazla ise zihinsel potansiyelin gücü de o derece yüksektir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beyin, korteksi dü\u015fünen ve dü\u015fündükçe de sinirsel a\u011flar olu\u015fturan bir yap\u0131ya sahiptir. Bu da, insan biyobilgisayar\u0131n\u0131n di\u011fer bilgisayarlardan ay\u0131ran bir temel özelli\u011fini te\u015fkil eder.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beyinde 12 adet beyin hücresinin birbiriyle ba\u011flanma alternatiflerinin say\u0131s\u0131 bir permütasyon hesab\u0131d\u0131r. Bu hesab\u0131n sonucunda ola\u011fanüstü büyük bir rakamla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz: 479,001,600. Beyin hücresi say\u0131s\u0131n\u0131 sadece bir art\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yani 13 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dü\u015fünelim. Ortaya ç\u0131kan say\u0131 \u015fimdi çok daha büyük: 6,227,020,800.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Milyarlarca beyin hücresi oldu\u011funa göre sonucun büyüklü\u011fünün rakamlarla ifadesi mümkün de\u011fil. Hücreler aras\u0131 a\u011f tabakas\u0131ndaki her ilave ba\u011f, haf\u0131za-muhakeme-anlama-fikir yürütme gücünü kat kat art\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Bir bilgisayar al\u0131p, ona baz\u0131 programlar yükleyerek kullanabilirsiniz. Ancak bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n donan\u0131m\u0131n\u0131, kapasitesini ve elektronik devrelerini programlar yard\u0131m\u0131yla de\u011fi\u015ftiremezsiniz. Halbuki sahip oldu\u011fumuz biyobilgisayar yarad\u0131l\u0131\u015f itibariyle öyle programlanm\u0131\u015ft\u0131r ki, program\u0131 iyi kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z sürece yeni devreler olu\u015fmakta ve kendi kendini geli\u015ftirmektedir. Kendinizi yormadan kolayca hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgiler hücreler aras\u0131 sa\u011flam ve kal\u0131c\u0131 ba\u011flar sonucu ortaya ç\u0131kar. \u015eu halde h\u0131zl\u0131 ö\u011frenme ve kal\u0131c\u0131 bir haf\u0131za gücüne sahip olman\u0131n üçüncü önemli ad\u0131m\u0131, dü\u015fünme tarz\u0131n\u0131n, beyin hücreleri aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131n artmas\u0131 ve güçlendirilmesi ile ilgili olmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
E\u011e\u0130T\u0130M NEDEN E\u011e\u0130TM\u0130YOR?<\/strong><\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Mevcut e\u011fitim, nedenini sorgulamadan söyleme-konu\u015fma yoluyla “do\u011frular\u0131 aktarma” temeline dayanmaktad\u0131r. Bu e\u011fitim sürecinde ö\u011frenci yüklenilen bilgileri daha önceki bilgilerle ili\u015fkilendirilmemekte “muhakeme-ak\u0131l yürütme-yorumlama vb.. zihnî boyuttan uzak bir \u015fekilde sadece haf\u0131zaya y\u0131\u011fmaktad\u0131r. Bu yüzden bu süreçte beynin “sa\u011f lobu” ö\u011frenmeye dahil olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, yeni “sinir ba\u011f\u0131” olu\u015fumu da söz konusu olmamaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
\u0130\u015fte bu yüzden her türlü “tekrar” ve “bilgiyi aktarma” i\u015flemleri ve de ö\u011fretme çabalar\u0131n\u0131n beynin dü\u015fünce yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fumuna (a\u011f tabakalar\u0131n\u0131n geli\u015fimine) katk\u0131s\u0131 olmamaktad\u0131r. Bu gerçek \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ülkemizde uygulanan ezberci e\u011fitim sisteminin “e\u011fitsel hedeflerine” neden ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, insanlar\u0131n neden dü\u015fünmeyi ö\u011frenemedi\u011fi ve yetkililerin ve topyekûn insan\u0131m\u0131z\u0131n, problemler kar\u015f\u0131s\u0131nda neden aciz kald\u0131\u011f\u0131 daha iyi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Kur’an’da “faydas\u0131 olmayan bilginin pe\u015fine dü\u015fme” (\u0130sra, 36) ayeti prati\u011fe dönü\u015fmeyen “kuru bilgiye” kar\u015f\u0131 insan\u0131 dikkatli olmaya ça\u011f\u0131r\u0131r. Hz. Peygamberin “faydas\u0131 olmayan ilimden Allah\u0131m sana s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131m” duas\u0131 da konumuz aç\u0131s\u0131ndan ilgi çekicidir. Kur’an-\u0131 Kerim’de yer alan “kitap yüklü merkep” ibaresi habire bilgi yüklemeye çal\u0131\u015fan ve ö\u011frencileri bilgi hamal\u0131 olmaktan öte bir meziyet kazand\u0131ramayan e\u011fitim yap\u0131m\u0131zla uyu\u015fmas\u0131 ilginçtir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Beynin ö\u011frenme mekanizmas\u0131n\u0131 ve gücünü harekete geçiren aktif e\u011fitim modellerinden birisi “senaryo temelli-proje destekli” e\u011fitimdir. Dersler “temsiller” hâlinde sunulunca, yani anlaml\u0131 senaryolarla birle\u015ftirildi\u011finde dersler, s\u0131n\u0131flar\u0131n “sun’i duvarlar\u0131” aras\u0131na “hapsolmaktan” kurtularak “gerçek hayatla” birle\u015fmekte, yaparak ve ya\u015fayarak “gerçek ö\u011frenme” ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Haf\u0131za merkezi hipokamp gibi beyin sa\u011f lobu da ö\u011frenme faaliyetine dahil oldu\u011fundan verim ola\u011fanüstü yükselmektedir.<\/span><\/div>\n

<\/span><\/div>\n
Dile\u011fimiz, yarat\u0131l\u0131\u015fa ve e\u011fitim gerçeklerine ters bir \u015fekilde sürdürülen e\u011fitimin sorgulanarak bir an evvel beyin gerçeklerine riayet eden aktif e\u011fitim modellerinin hayata geçirilmesidir.<\/span><\/div>\n
 <\/div>\n
Prof. Dr. Osman Çakmak  <\/span><\/div>\n
Zafer Dergisi<\/span><\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 AYIN KONU\u011eU<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Dr. Osman Çakmak \/ B\u0130R E\u011e\u0130T\u0130MC\u0130 OLARAK, gençlere, bilgi ve tecrübelerimizi aktarabilmemiz için belli kurumlar\u0131n var olmas\u0131 gerekti\u011finden \u015füphe etmiyorum. Bu kurumlar\u0131n bir y\u0131\u011f\u0131n kural ve kanun do\u011frultusunda idare edilmesi gerekti\u011fine de söyleyecek sözüm yok. Ancak bir insan\u0131n ömrünün en de\u011ferli y\u0131llar\u0131n\u0131 geçirdi\u011fi ‘e\u011fitim yuvalar\u0131’ndaki ö\u011frenme süreci konusunda, bütün o kurallar ve kanunlar manzumelerini ortaya […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-11524","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11524"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170754,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11524\/revisions\/170754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11524"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=11524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}