{"id":130036,"date":"2014-12-31T08:48:00","date_gmt":"2014-12-31T08:48:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:57","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:57","slug":"gdo-tartismalari-1-gdolu-bitkilerden-kimler-yararlaniyor-hayallere-dayali-bir-endustri-mi-130036","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/gdo-tartismalari-1-gdolu-bitkilerden-kimler-yararlaniyor-hayallere-dayali-bir-endustri-mi-130036","title":{"rendered":"GDO TARTI\u015eMALARI 1: GDO'lu Bitkilerden Kimler Yararlan\u0131yor! Hayallere Dayal\u0131 Bir End\u00fcstri Mi?"},"content":{"rendered":"

Günümüzde toplumlar, maalesef ço\u011funlukla de\u011fi\u015fik odaklar\u0131n amaç ve ç\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda bilgilendirilmektedirler. Bu a\u015famada, ne yaz\u0131k ki medya da, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kenara itip, sansasyon – rating çerçevesinde kalem oynatmakta veya mikrofon tutmaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu kapsamda, GDO (transgenik, biyotek) gibi ekonomik bir konu, topluma objektif ve bilimsel bir \u015fekilde yans\u0131t\u0131lamam\u0131\u015f ve ba\u015fta AB olmak üzere birçok ülkede, y\u0131llarca süren yasal düzenlemeler tamamlanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, birçok ülke, sosyo-ekonomik sorunlar ya\u015fam\u0131\u015f ve hala ya\u015famaktad\u0131r. Öyle ki AB’de de 2012 y\u0131l\u0131ndaki bir EFSA raporuna göre, 79.000 g\u0131da örne\u011finin %97’sinde rastlanan ilaç kal\u0131nt\u0131s\u0131 öne ç\u0131kart\u0131lmazken, GDO olay\u0131, hala çözümlenmemi\u015f bir dosya olarak ortada durmaktad\u0131r<\/span><\/a>[1]<\/span><\/span><\/span>.  Bunun temelinde, toplumun ve dolay\u0131s\u0131yla yasa koyucular\u0131n\u0131n, de\u011fi\u015fik nedenlerle sa\u011fl\u0131kl\u0131 bilgilenememi\u015f olmalar\u0131 yatmaktad\u0131r. “<\/span>Taraf” ve “kar\u015f\u0131tlar\u0131n” olaylara hep “madalyonun tek taraf\u0131ndan” bakmalar\u0131 nedeniyle, konu sa\u011fl\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. <\/span>Unutmamak gerekir ki temelde do\u011fru olmayan bilgilendirme sonucu olarak, teknolojik yeniliklere kap\u0131lar kapanmakta, ç\u0131kar\u0131lan yasa  ve yönetmelikler ülkenin ekonomik ilerlemesini engelliyebilmektedir <\/span>ve sonuçta baz\u0131 ülkeler ekonomik zararlar ya\u015fayabilmektedir. kurtulamamaktad\u0131r<\/span>.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Avrupa’da da, GDO ile ilgili söz konusu kavram karga\u015fas\u0131na ve belirsizli\u011fe bir yorum getirmek amac\u0131 ile asl\u0131nda GDO kar\u015f\u0131t\u0131 olarak bilinen “Friends of the Earth” bir rapor yay\u0131nlad\u0131<\/a>[2]<\/span><\/span><\/span>: “Who benefits from gm crops? <\/span>An industry built on myths” (<\/span>GDO lu bitkilerden kimler yararlan\u0131yor! Hayallere dayal\u0131 bir endüstri). Söz konusu raporun birinci bölümünde, GDO’lu çe\u015fitlerin ekim alanlar\u0131ndan, hangi ülkelerde, kaç milyon çiftçi taraf\u0131ndan ekildi\u011fi,  hangi avantajlar\u0131 oldu\u011fu gibi durum saptamas\u0131na yer verilmi\u015ftir. \u0130kinci bölümde ise olay\u0131n biyo çe\u015fitlili\u011fe olumsuz etkisi olabilece\u011fi, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkisinin belirsizli\u011fi, çok dar bir alanda, az say\u0131da çiftçi taraf\u0131ndan ekildi\u011fi, g\u0131da güvenirli\u011fine bir katk\u0131s\u0131 olamayaca\u011f\u0131 gibi bir seri GDO kar\u015f\u0131t\u0131 görü\u015fler öne ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne yaz\u0131k ki savlar\u0131n\u0131n alternatiflerine yer verilmemi\u015ftir. Hâlbuki söz konusu kar\u015f\u0131t görü\u015flere, tohumculuk endüstrisinin verilecek yan\u0131tlar\u0131 vard\u0131r. \u0130\u015fte bu yaz\u0131 dizisinde, iki taraf\u0131n üzerinde anla\u015famad\u0131\u011f\u0131 onlarca ba\u015fl\u0131ktan baz\u0131lar\u0131, “kar\u015f\u0131tlar\u0131n” sorular\u0131<\/span> ve ”taraflar\u0131n” görü\u015fleriyle<\/span> irdelenme\u011fe çal\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>GDO’lu ürünler dar bir alanda, çok az bir çiftçi kitlesi taraf\u0131ndan ekilmektedir (Raporun 46. Sayfas\u0131)<\/span><\/strong>:          -Yukar\u0131daki grafikten de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi 1996 y\u0131l\u0131ndan 2013 y\u0131l\u0131na kadar her y\u0131l %10 artarak 175 milyon Hektara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.  Bu alan 1.3 milyar Ha’\u0131n %13’üne kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. Dünya tohumculuk pazar\u0131n\u0131n 1\/3’ü olan 13 milyar US$ transgenik tohuma aittir. 2013 y\u0131l\u0131nda dünyada 18 milyon üretici transgenik tohumu kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>Transgenik ürünlerde verim yükselmemektedir:<\/span><\/strong><\/p>\n

-Gerçekten de ilk bak\u0131\u015fta teorik olarak verim art\u0131\u015f\u0131 olamaz gibi bir alg\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. Örne\u011fin m\u0131s\u0131rda, sap kurdu için ilaçlama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda al\u0131nacak ürün, transgenik tohum kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131 olamaz. Burada ilaç ve ilaç uygulama masraflar\u0131ndan yap\u0131lacak tasarruf, ortalama %30’lar\u0131 bulabilmektedir. Di\u011fer taraftan yabanc\u0131 ot ilac\u0131na dayan\u0131kl\u0131 soya ekimiyle sa\u011flanacak bir haftal\u0131k an\u0131za uygulama \u015fans\u0131, üreticiye bir y\u0131lda iki ürün (bu\u011fday ve soya) alma f\u0131rsat\u0131 vermektedir. Bu nedenle, Arjantin’de milyonlarca hektarl\u0131k soya ekimi yap\u0131l\u0131rken, tohumlu\u011fun %100 GDO’lu olmas\u0131na \u015fa\u015fmamak gerek. Söz konusu durumda, verim art\u0131\u015f\u0131 dile getirilmese de, birim alandan kald\u0131r\u0131lan ürün art\u0131\u015f\u0131 hiç de göz ard\u0131 edilemez. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>Biyotek bitkiler antibiyoti\u011fe dirence neden olabilmektedir:<\/span><\/strong><\/p>\n

– Bir genin gen teknolojisiyle bir ba\u015fka organizmaya aktar\u0131lmas\u0131nda, bakterilerin genomunda bulunan ve GDO geli\u015ftirilme a\u015famas\u0131nda markör olarak kullan\u0131lan, belirli antibiyotiklere dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, gen aktar\u0131m\u0131n\u0131n gerçekle\u015fti\u011fini görmek için kullan\u0131lmakta idi. Bu a\u015famada söz konusu dayan\u0131kl\u0131l\u0131k genini ta\u015f\u0131yan küçük genom parçac\u0131klar\u0131ndan (plazmid) yararlan\u0131lmaktad\u0131r. Antibiyoti\u011fe dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n insana geçme endi\u015fesi ancak plazmitdeki dayan\u0131kl\u0131l\u0131k geninin barsak floras\u0131ndaki Escherichia coli<\/em> bakterisi taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131p genomuna ba\u011flanmas\u0131 ve bu genin proteininin sentezlenmesi durumunda söz konusu olabilir. G\u0131da ile al\u0131nan DNA mide asidi ve enzimlerle yap\u0131 ta\u015flar\u0131na parçalan\u0131r. 300-1500 nukleotidlik bir DNA parças\u0131n\u0131n zarar görmeksizin bu i\u015flemi a\u015fmas\u0131 mümkün de\u011fildir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ba\u011f\u0131rsak floras\u0131ndaki bakterinin de bu parçay\u0131 kendi genomuna ekleyebilmesi için bu DNA parças\u0131na benzer bir sekansa sahip olmas\u0131 gerekir. Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k geninin çal\u0131\u015fabilmesi için de bu geni çal\u0131\u015ft\u0131racak olan promoter sekans\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Görüldü\u011fü gibi bu risk pratik olarak söz konusu olamaz. Asl\u0131nda baz\u0131 firmalar\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi transgenik m\u0131s\u0131r çe\u015fitlerinin geli\u015ftirilmesi a\u015famas\u0131nda markör olarak insanlara da kullan\u0131lan antibiyotikler kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Penisilin grubundan olan bu “ampisilin” sadece prokaryotik (bakteriler) canl\u0131larda aktif olacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle söz konusu antibiyotik ökaryotik (hayvan, bitki, insan gibi) canl\u0131larda kullan\u0131lmamaktad\u0131r. 12 y\u0131ldan beri antibiyotikler yerine ye\u015fil floresans protein ve mannoz gibi maddeleri kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r (<\/span><\/span>daha fazla bilgi<\/span><\/a>!).<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

“Biyotek bitkiler çevreyi olumsuz etkilemektedir!”; “Transgenik ürünler sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131d\u0131r!”; “GDO’nun ilaç kullan\u0131m\u0131nda bir katk\u0131s\u0131 yoktur!” ve benzeri onlarca soru gelecek yay\u0131nlarda ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n

GDO, transgenik bitkiler, biyotek bitkiler, antibiyotik direnç, gdo ve sa\u011fl\u0131k, gdo ve verim<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n


<\/p>\n
<\/p>\n
\n

<\/a>[1]<\/span><\/span><\/span>http:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/press\/news\/141211b.htm?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_content=feature&utm_campaign=20141211<\/span><\/em><\/a><\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span>https:\/\/www.foeeurope.org\/sites\/default\/files\/publications\/foei_who_benefits_from_gm_crops_2014.pdf<\/span><\/em><\/a><\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Günümüzde toplumlar, maalesef ço\u011funlukla de\u011fi\u015fik odaklar\u0131n amaç ve ç\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda bilgilendirilmektedirler. Bu a\u015famada, ne yaz\u0131k ki medya da, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kenara itip, sansasyon – rating çerçevesinde kalem oynatmakta veya mikrofon tutmaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu kapsamda, GDO (transgenik, biyotek) gibi ekonomik bir konu, topluma objektif ve bilimsel bir \u015fekilde yans\u0131t\u0131lamam\u0131\u015f ve ba\u015fta AB olmak üzere birçok ülkede, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-130036","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130036"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170429,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130036\/revisions\/170429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130036"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=130036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}