{"id":13377,"date":"2010-01-08T19:34:00","date_gmt":"2010-01-08T19:34:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"ziraat-egitimi-nereye-kosuyor-13377","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/ziraat-egitimi-nereye-kosuyor-13377","title":{"rendered":"Ziraat E\u011fitimi Nereye Ko\u015fuyor?"},"content":{"rendered":"

\"hayvan_bir_cift_okuz.jpg\"<\/i><\/span><\/p>\n

“Ziraat mühendislerine veda mühendisli\u011fi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131n mürekkebi kurumadan, Tar\u0131m E\u011fitiminin ba\u015flamas\u0131n\u0131n 164. y\u0131l dönümü münasebetiyle Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nde yap\u0131lacak kutlamaya davet edilen konu\u015fmac\u0131y\u0131 duyunca, bunu yazmadan olmaz dedim…<\/span><\/p>\n

Önce k\u0131sa bir hat\u0131rlatma:<\/span><\/p>\n

\u0130lk ziraat e\u011fitimi 1846’da\u0130stanbul Ayamama Çiftli\u011fi’nde ba\u015flam\u0131\u015f ve 1891’de Halkal\u0131 Yüksek Ziraat Mektebiyle devam etmi\u015fse de modern anlamda ziraat mühendisli\u011fi e\u011fitimi, 1933’te Dr. Re\u015fit Galip önderli\u011finde yap\u0131lan köklü üniversite reformuna paralel olarak Yüksek Ziraat Enstitüsü’yle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet’in 10. y\u0131l\u0131nda kurulan ve 30 Ekim 1933’te Atatürk taraf\u0131ndan aç\u0131lan Yüksek Ziraat Enstitüsü Türk tar\u0131m\u0131n\u0131 modernle\u015ftirmek (yani karasabandan kurtarmak), tar\u0131m\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 bilimsel aç\u0131dan görmek ve çözüm üretmek, Türk tar\u0131m\u0131na ve çiftçisine hizmet edecek Ziraat Mühendisleri yeti\u015ftirmek ve ara\u015ft\u0131rma yapmak amac\u0131yla kurulmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131ndaki tüm imkâns\u0131zl\u0131klara ra\u011fmen Nazi’lerden kaçan Alman bilim insanlar\u0131 Yüksek Ziraat Enstitüsü’nde istihdam edilmi\u015f, Türkiye’nin çe\u015fitli yerlerinde kurulan Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Enstitülerinde çal\u0131\u015facak ziraatç\u0131lar yeti\u015ftirilmi\u015f, Türk tar\u0131m\u0131n\u0131 ve çiftçisini karasabandan kurtaracak teknikler uygulamaya konulmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Kim ne derse desin, bu giri\u015fim Türkiye’nin kalk\u0131nmas\u0131nda ve köylülükten tamam\u0131yla bile de\u011filse de önemli ölçüde kurtulmas\u0131nda büyük katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. Köy Enstitülerinin uzun ömürlü olamamas\u0131, gerçek anlamda bir Toprak Reformunun hayata geçirilememi\u015f olmas\u0131, k\u0131rsal kesimdeki dönü\u015fümü mutlak surette engellemi\u015ftir. Cumhuriyet tarihimizin bu y\u0131llar\u0131 As\u0131m Karaömerlio\u011flu taraf\u0131ndan “Orada Bir Köy Var Uzakta” isimli çal\u0131\u015fmas\u0131nda enine boyuna tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ancak o günlerdeki köylü ya\u015fam\u0131n\u0131n ne \u015fekilde oldu\u011funu bilmeyenler, “bir çift öküzle çiftçili\u011fin” meziyetlerinden bahsedebiliriler. Okumadan âlim, yazmadan kâtip olmay\u0131 beceren bu ki\u015filerin Mahmut Makal’\u0131n “Bizim Köy” ve Yakup Kadri’nin “Yaban” adl\u0131 eserlerini okumalar\u0131 gerekir.<\/span><\/p>\n

Tekrar konumuza dönecek olursak. Yak\u0131n geçmi\u015fe kadar, en iyi Ziraat Fakültelerimiz aras\u0131nda say\u0131lan Çukurova Ziraat Fakültesi’ndeki 10 Ocak kutlamalar\u0131n\u0131n onur konu\u011funun daha iki ay önce gazetelerde ç\u0131kan mülakat\u0131nda çiftçilik ve beslenme ile ilgili verdi\u011fi iki yan\u0131t\u0131 okuyunuz lütfen:<\/span><\/p>\n

“<\/span>Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 korumak için sizce nas\u0131l birtar\u0131m politikas\u0131 izlemeliyiz?<\/span><\/span><\/em><\/strong> \u0130nsan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan en verimli tar\u0131m küçük çiftçi. Kimyasal madde kullanmayan küçük çiftçi. Yani bir çift öküz ile sürülebilen arazide yap\u0131lan tar\u0131m sa\u011fl\u0131kl\u0131 tar\u0131md\u0131r. Çiftçilik bir çift öküzile yap\u0131lan i\u015fin ad\u0131d\u0131r. Traktörle tar\u0131ma geçince belki Türkiye’de üretilen Ispanak miktar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131k. Ama Ispana\u011f\u0131n vitaminini öldürdük. Yani bizim ihtiyac\u0131m\u0131z olan küçük çiftçiliktir. Endüstriyel tar\u0131m de\u011fildir.<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

 Baz\u0131 hekimler de tereya\u011f\u0131n\u0131n kalp hastas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylüyor. Buna ne diyorsunuz? <\/span><\/span><\/em><\/strong><\/span>\u015eimdi bugünkü üretim modeliyle hayvana suni yem verirseniz, o hayvan\u0131n verdi\u011fi sütten elde edece\u011finiz tereya\u011f\u0131n\u0131n, margarinden fark\u0131 olmaz. Ama sizin dedenizin yedi\u011fi tereya\u011f\u0131 ilaçt\u0131. Merada otlayarak beslenen hayvan\u0131n iç ya\u011f\u0131 da ilaç gibidir. Ama biz hayvan\u0131 ah\u0131raba\u011flar, bize dayat\u0131lan fenni yemler ile beslersek, iç ya\u011f\u0131n\u0131n asit yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fir ve insan\u0131 hasta yapar. \u0130nek bize diyor ki: “Sen beni ah\u0131ra t\u0131karsan ben de senin çan\u0131na ot t\u0131kar\u0131m.” Mesela inekler zehirli ot olan sütlegeni yemezler.”<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Dahas\u0131 var, kerameti kendinden menkul bu uzman \u015fah\u0131s, yukar\u0131daki incilerine ek olarak geçti\u011fimiz yazdan beri ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 televizyon programlar\u0131nda, hibrit tohumlar\u0131n k\u0131s\u0131r oldu\u011funu, topra\u011f\u0131 verimsizle\u015ftirdi\u011fini vs defalarca söylemi\u015f ancak meslekta\u015flar\u0131m\u0131zdan herhangi bir tepki almam\u0131\u015ft\u0131r. Tepki almad\u0131\u011f\u0131 gibi Ziraat Mühendisli\u011fi e\u011fitiminin bu önemli gününde onur konu\u011fu bile oldu.<\/span><\/p>\n

Geçti\u011fimiz Ekim ay\u0131nda Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 Müste\u015far\u0131m\u0131z Türkçe Le Monde Diplomatique’e verdi\u011fi uzun demeçte Ziraat Fakültelerine at\u0131fta bulunarak “<\/span>Bunlar sürekli hoca talebi olu\u015fturuyor. Hocalar da rahat rahat profesör oluyor, doçent oluyor. Ama benim çocu\u011fum, ehil olmayan, oraya hakk\u0131yla gelmeyen, ara\u015ft\u0131rma sonuçlar\u0131 hiç bir \u015fey ifade etmeyen hocalar\u0131n elinde yeti\u015fiyor.<\/span><\/em>” dedi\u011finde, Ziraat Fakültelerini yerin dibine bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda bizim Fakültelerden yine tek bir ses ç\u0131kmad\u0131.<\/span><\/p>\n

Ancak, Say\u0131n Tar\u0131m Bakan\u0131m\u0131z\u0131n önceki y\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 <\/span>“<\/span>Türkiye’de yeterli miktarda tar\u0131mla ilgili bir entellektüel birikim yok. Tar\u0131m ile ilgili konu\u015fan çok ama politika yapan yok. Entelektüel birikim ve derinlikten yoksun bir sektörle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/span><\/em>” saptamas\u0131 kendini ayd\u0131n olarak niteleyen baz\u0131 meslekta\u015flar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan yad\u0131rganm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

Ama bir dü\u015fününüz lütfen; mesle\u011finize hakaret edercesine “bir çift öküzle çiftçilik yapmay\u0131” öneren bir \u015fahs\u0131 onur konu\u011fu etmek midir ayd\u0131n olmak? Yoksa ideolojik saplant\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 ve ki\u015fisel tercih ve hesaplar\u0131n\u0131z\u0131 bir yana b\u0131rakarak mesle\u011finizin daha ileri seviyelere ta\u015f\u0131nmas\u0131 için gereken bilgi ve teknikleri benimsemek mi?<\/span><\/span><\/p>\n

Bu teknoloji kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n söylediklerine her bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda görüyoruz ki: 1) bu arkada\u015flar ya tar\u0131mdan ve çiftçilikten hiç anlam\u0131yorlar, ya da 2) kendi ideolojik görü\u015flerini ve pozisyonlar\u0131n\u0131 korumak için bilinçli olarak tar\u0131m\u0131n bir dizi as\u0131l sorununu görmezden geliyorlar. Sadece Türkiye’de de\u011fil uluslararas\u0131 platformlarda da bu kerameti kendinden menkul uzmanlar, gerçekleri çarp\u0131tmaktan da, dahas\u0131 haklar\u0131n\u0131 savunduklar\u0131n\u0131 iddia ettikleri insanlar\u0131n vahim duruma dü\u015fmelerinden de asla rahats\u0131z olmuyorlar.<\/span><\/p>\n

Küreselle\u015fen dünya düzeninde tar\u0131m\u0131n rekabetçi bir yap\u0131ya kavu\u015fmas\u0131 daha çok ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda memleket gerçeklerini göz önünde bulunduran tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131 da gerektirmektedir. Bunun için de ba\u015fta Ziraat Fakültelerinde görevli ö\u011fretim üyeleri olmak üzere tüm meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n silkinerek kendilerine gelmeleri gerekmektedir. Teknolojiyle bar\u0131\u015f\u0131k olmayan ziraat mühendisleri yeti\u015ftiren bir Fakültenin ne yeni teknoloji geli\u015ftirmesi ne de ülke tar\u0131m\u0131n\u0131n kalk\u0131nmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 beklenemez.<\/span><\/p>\n

Geçen y\u0131l sizlerle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m “<\/span>Mesele o mesele, kendisi eski ama her demtaze mesele: bizde tar\u0131m e\u011fitimi<\/span><\/em>” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131dan da hat\u0131rlayabilece\u011finiz üzere, tar\u0131m e\u011fitiminin sorunlar\u0131 100 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n süredir tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ama \u015fimdiye kadar “<\/span>bir çift öküzle çiftçilik yapmay\u0131” öneren bir \u015fahs\u0131 10 Ocak’ta konu\u015fmaya davet etmek gibi bir aymazl\u0131k da <\/span><\/span>her halde hiç ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/p>\n

Geçen 10 Ocakta yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131y\u0131 “<\/span>Atatürk döneminde,1933 Üniversite reformunun öncülü\u011fünü yapan Dr. Re\u015fit Galip’i ve Prof. Hatipo\u011flu’nu rahmetle ve sayg\u0131yla an\u0131yoruz. Genelde üniversitelerimizin özelde tar\u0131m ö\u011fretiminin içinde bulundu\u011fu bugünkü vahim durumun sorumlular\u0131 \u015fimdiye kadar profesör oldular, bölüm ba\u015fkan\u0131 oldular, dekan oldular, rektör oldular; ancak, yapt\u0131klar\u0131ndan ya da yapmalar\u0131 gerekti\u011fi halde yapmad\u0131klar\u0131ndan hiç ama hiç mahcup olmad\u0131lar. Bundan 70 y\u0131l sonra onlar\u0131 rahmetle anacak birisi ç\u0131karm\u0131 dersiniz?<\/span><\/span><\/em>” <\/span><\/span>diye bitirmi\u015ftim.<\/span><\/span><\/p>\n

Buyaz\u0131y\u0131 ise nas\u0131l bitirece\u011fimi bilemiyorum. Takdir sizlerin…<\/span><\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Selim Çetiner
Sabanc\u0131 Üniversitesi
cetiner@sabanciuniv.edu<\/span><\/span> <\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof. Dr. Selim \u00c7ET\u0130NER<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Ziraat mühendislerine veda mühendisli\u011fi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131n mürekkebi kurumadan, Tar\u0131m E\u011fitiminin ba\u015flamas\u0131n\u0131n 164. y\u0131l dönümü münasebetiyle Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nde yap\u0131lacak kutlamaya davet edilen konu\u015fmac\u0131y\u0131 duyunca, bunu yazmadan olmaz dedim… Önce k\u0131sa bir hat\u0131rlatma: \u0130lk ziraat e\u011fitimi 1846’da\u0130stanbul Ayamama Çiftli\u011fi’nde ba\u015flam\u0131\u015f ve 1891’de Halkal\u0131 Yüksek Ziraat Mektebiyle devam etmi\u015fse de modern anlamda ziraat mühendisli\u011fi e\u011fitimi, 1933’te […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-13377","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170697,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13377\/revisions\/170697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13377"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=13377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}