{"id":13378,"date":"2010-01-08T20:50:00","date_gmt":"2010-01-08T20:50:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"mukemmel-gidaya-ulasmak-mumkun-mu-13378","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/mukemmel-gidaya-ulasmak-mumkun-mu-13378","title":{"rendered":"M\u00fckemmel G\u0131daya Ula\u015fmak M\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: medium; line-height: normal; font-family: 'Times New Roman'; color: #000000\" class=\"Apple-style-span\"><\/p>\n<p style=\"text-align: left; margin-top: 5px; margin-right: 0px; margin-bottom: 15px; margin-left: 0px; padding: 0px\" align=\"center\"><span style=\"font-size: small; font-family: Tahoma, Arial, Geneva, sans-serif; color: #545c66\" class=\"Apple-style-span\">M&uuml;kemmel g\u0131da&#8230;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 10pt; font-family: Tahoma, Arial, Geneva, sans-serif; color: #545c66\"><\/p>\n<div>\n<div style=\"text-align: left\"><span style=\"font-size: small\" class=\"Apple-style-span\">Nas\u0131l olur m&uuml;kemmel g\u0131da?<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: left\">&nbsp;<\/div>\n<div style=\"text-align: left\"><span style=\"font-size: small\" class=\"Apple-style-span\">Bir kere t&uuml;ketenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar vermez, aksine iyile\u015ftirici &ouml;zellikleri vard\u0131r. &Ccedil;ok lezzetlidir. Kilo ald\u0131rmaz ancak besleyicidir. Ucuzdur, kolayca ula\u015f\u0131l\u0131r ve t&uuml;ketilir&#8230;<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: left\"><span style=\"font-size: small\" class=\"Apple-style-span\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: left\"><span style=\"font-size: small\" class=\"Apple-style-span\">Ayr\u0131ca onu &uuml;reten de bu i\u015fi yapmaktan dolay\u0131 &ccedil;ok mutludur. B&ouml;yle bir g\u0131dan\u0131n &uuml;retim s&uuml;recinde olmaktan k\u0131van&ccedil; duyar&#8230;<\/span><\/div>\n<\/div>\n<p><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><\/span> <span style=\"font-size: medium; line-height: normal; font-family: 'Times New Roman'; color: #000000\" class=\"Apple-style-span\"><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-family: Arial; color: #ff0000\" class=\"Apple-style-span\"><span style=\"text-decoration: underline\" class=\"Apple-style-span\"><b><br \/><\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">B&ouml;yle bir g\u0131dan\u0131n yeti\u015fti\u011fi alandaki di\u011fer canl\u0131lar da (b&ouml;ceklerden, aslanlara hatta fillere kadar) bu g\u0131da &uuml;retim i\u015finden memnundurlar. Hem kendilerinin ihtiyac\u0131 olan besinleri al\u0131rlar, hem bu alan onlar i&ccedil;in bar\u0131nak ve mutlu bir ya\u015fam alan\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\"><b>B&ouml;yle bir g\u0131da m&uuml;mk&uuml;n m&uuml;?<\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ben &ccedil;ocuklu\u011fumdan beri bunu merak ettim, bununla ilgili &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131m ve sonunda zor da olsa m&uuml;mk&uuml;n olabilece\u011fini g&ouml;rd&uuml;m. Gelin size ba\u015f\u0131ndan itibaren bu konuda e\u011fitimim ve mesleki deneyimim ile evrilen d&uuml;\u015f&uuml;nsel geli\u015fimimi anlatay\u0131m:<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ben k&uuml;&ccedil;&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml;mden beri do\u011faya a\u015f\u0131\u011f\u0131md\u0131r. Bir ku\u015fun nas\u0131l beslendi\u011fini, neden yavrusunu beslemek istedi\u011fini, kuzular\u0131n neden oyun oynad\u0131klar\u0131n\u0131, bu\u011fday\u0131n nas\u0131l meydana geldi\u011fini, &ccedil;i&ccedil;eklerin neden g&uuml;zel olup g&uuml;zel koktuklar\u0131n\u0131, ar\u0131lar\u0131n neden s&uuml;rekli &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 merak eder ve bunlar\u0131 hayranl\u0131kla seyrederdim.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">Meslek Se&ccedil;imim ve Okul Y\u0131llar\u0131<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">5 ya\u015f\u0131nda iken annemin bir arkada\u015f\u0131ndan &quot;botanik&ccedil;ilik&quot; denen bir meslek oldu\u011funu, bu meslek mensuplar\u0131n\u0131n bitki uzman\u0131 oldu\u011funu &ouml;\u011frendim ve botanik&ccedil;i olmak istedim. Bana o y\u0131llarda &quot;b&uuml;y&uuml;y&uuml;nce ne olacaks\u0131n?&quot; diye soranlara &quot;botanik&ccedil;i&quot; demeye ba\u015flad\u0131m.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ancak zamanla hayvanlar\u0131n da &ccedil;ok hayret uyand\u0131r\u0131c\u0131, &ccedil;ok merak edilesi varl\u0131klar oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;ncesi ald\u0131 beni. Bir s&uuml;re &quot;yoksa zoolog mu olsam?&quot; sorusunu akl\u0131mda tartmaya ba\u015flad\u0131m.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Lise &ccedil;a\u011f\u0131na geldi\u011fimde zorla, ama&ccedil;s\u0131z ve hayattan uzak \u015fekilde, anlatanlar\u0131n denemeden sadece &ouml;\u011frendiklerini aktard\u0131\u011f\u0131, t&uuml;m &ouml;\u011frencilerin sadece s\u0131nav ba\u015far\u0131s\u0131 i&ccedil;in &ccedil;i\u011fnemeden yutarak &ouml;\u011frenmeye koyuldu\u011fu fen derslerinde olduk&ccedil;a ba\u015far\u0131s\u0131z oldum. &Ouml;yle ki fizik, kimya, matematik ve hatta biyoloji derslerinden nefret ettim. En &ccedil;ok bu sebeple lise y\u0131llar\u0131mda &ccedil;ok tembel bir &ouml;\u011frenci oldum. Bu derslerde ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fum i&ccedil;in de botanik&ccedil;i, zoolog gibi mesleklerin benim i&ccedil;in hayal oldu\u011funu; sosyal bilimlerle ilgili mesleklere y&ouml;nelmem gerekti\u011fini d&uuml;\u015f&uuml;nedurdum.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ama ve lakin s\u0131nav d&ouml;nemi gelip &ccedil;att\u0131\u011f\u0131nda meslekler rehberini inceledim aylarca . T&uuml;m mesleklerin ne anlama geldi\u011fini detayl\u0131 okudum. G&ouml;rd&uuml;m ki benim i&ccedil;in botanik&ccedil;i ve zoologdan da cazip, hayat\u0131n i&ccedil;inde do\u011fa ile ya\u015fayarak &ccedil;al\u0131\u015faca\u011f\u0131m &quot;ziraat m&uuml;hendisli\u011fi&quot; denen olduk&ccedil;a prestijli ve kadim bir meslek vard\u0131. Ziraat M&uuml;hendisli\u011fi alt\u0131nda 15&#8242; e yak\u0131n b&ouml;l&uuml;m oldu\u011funu g&ouml;r&uuml;nce de, ilk y\u0131llar bitki de dahil genelde hayvansal &uuml;retimle ilgili uzman olabilece\u011fim zootekni b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n bana &ccedil;ok uygun oldu\u011funa karar verdim. Yapt\u0131\u011f\u0131m deneme s\u0131navlar\u0131nda sosyal &ouml;\u011frencisi olmama ve fen b&ouml;l&uuml;m&uuml; yazd\u0131\u011f\u0131m zaman puan\u0131m &ccedil;ok d&uuml;\u015fmesine ra\u011fmen zootekni b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; kazanabildi\u011fimi g&ouml;rd&uuml;m ve buray\u0131 yazd\u0131m.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ve kazand\u0131m. &Ccedil;ok b&uuml;y&uuml;k mutlulukla ve &ccedil;ok severek bu b&ouml;l&uuml;m&uuml; okudum. O sevmeyip anlamad\u0131\u011f\u0131m fen derslerini burada deneyimleyerek ya\u015fam\u0131\u015f, s&uuml;zerek hazmetmi\u015f uzmanlar\u0131ndan, bilim insanlar\u0131ndan &ouml;\u011frendim ve &ccedil;ok iyi anlad\u0131m, dahas\u0131 &ccedil;ok sevdim. Kimya, hele ondan az daha sonra tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ve &ccedil;ok zor bir ders olan hayvan besleme biyokimyas\u0131 neredeyse favori dersim, hatta bo\u015f zamanlar\u0131nda kendi &uuml;zerimde denemeler yapt\u0131\u011f\u0131m bir hobiye d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;!<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Sonu&ccedil;ta &ccedil;ok sevdi\u011fim b&ouml;l&uuml;m&uuml;m&uuml; birincilikle bitirerek mezun oldum.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">\u0130lk Meslek Deneyimleri<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">&Ccedil;al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. &Ccedil;e\u015fitli &uuml;retimler, yem fabrikalar\u0131, laboratuarlar, k&ouml;yler, &ccedil;iftlikler g&ouml;rd&uuml;m.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Tar\u0131m, d&uuml;nyan\u0131n en b&uuml;y&uuml;k sekt&ouml;r&uuml; ve ziraat m&uuml;hendisli\u011fi bence olabilecek en iyi meslekti. Ba\u015fka b&ouml;l&uuml;mlerde okumu\u015f neredeyse t&uuml;m arkada\u015flar\u0131m &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u015fleri g&ouml;r&uuml;p duyduk&ccedil;a &quot;ke\u015fke ben de ziraat okusayd\u0131m&quot; diyordu. Hayvanlar ve bitkilerle; tarlalarda, k&ouml;ylerde keyifle &ccedil;al\u0131\u015f\u0131yordum.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ancak gel zaman git zaman baz\u0131 \u015feylerin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu hafif hafif d&uuml;\u015f&uuml;nmeye ba\u015flad\u0131m. &Ouml;rne\u011fin bir domates &uuml;reticisi, domateslerine ya bilin&ccedil;sizlikten, ya para h\u0131rs\u0131yla a\u015f\u0131r\u0131 derecede ila&ccedil; atabiliyor; bunun sonucunda civardaki t&uuml;m canl\u0131lar bu tar\u0131m ilac\u0131ndan &ccedil;ok zarar g&ouml;r&uuml;yor; do\u011fa kirleniyor ve domatesi t&uuml;keten insanlar az ya da &ccedil;ok bu g\u0131dadan zehirleniyor ancak bu uygunsuz durumu kimse engelleyemiyor ve bu &ccedil;ark b&ouml;yle s&uuml;r&uuml;p gidiyordu. Tam bu d&ouml;nemde &quot;iyi tar\u0131m uygulamalar\u0131&quot; ile tan\u0131\u015ft\u0131m.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">\u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131 ile Tan\u0131\u015fma ve Denet&ccedil;ilik<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Efendim me\u011fer 1995 y\u0131l\u0131 dolaylar\u0131nda Avrupa&#8217; da baz\u0131 sivil toplum &ouml;rg&uuml;tleri market raflar\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 meyve sebzeleri gizlice analiz ettirmi\u015fler ve sonucunda bu &uuml;r&uuml;nlerde bol miktarda tar\u0131m ilac\u0131 kal\u0131nt\u0131s\u0131 oldu\u011funu ispatlay\u0131p bunu gazetelerde boy boy man\u015fet yapm\u0131\u015flar. Avrupa &ccedil;alkalanmaya, bizde bir ay kadar &ouml;nce GDO korkusuyla insanlar\u0131n meyve sebzeden kesilmesine benzer bir bunal\u0131m olmu\u015f.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Bunun &uuml;zerine Avrupa&#8217; l\u0131 b&uuml;y&uuml;k perakendeci s&uuml;per marketler &ccedil;ok zor durumlara d&uuml;\u015fm&uuml;\u015f tabi. Avrupa perakendeciler birli\u011fi ad\u0131 alt\u0131ndaki 15 kadar perakendeci s&uuml;per market &quot;Biz m&uuml;\u015fterilerimizin t&uuml;ketmek istedi\u011fi g\u0131daya uygun, yani insana, &ccedil;evreye sayg\u0131l\u0131 bir standart olu\u015ftural\u0131m. &Uuml;reticilerin bu standarda uygun &uuml;r&uuml;n &uuml;retmesini sa\u011flayal\u0131m ve ancak bu \u015fekilde &uuml;retilmi\u015f &uuml;r&uuml;nleri alal\u0131m. B&ouml;ylece bu sorunlardan kurtulal\u0131m&quot; demi\u015fler ve b&ouml;ylece Eurepgap (Avrupa Perakendeciler Birli\u011fi \u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131 Standard\u0131) olu\u015fmu\u015f.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Tam tar\u0131m ila&ccedil;lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131, g&uuml;brelerin bilin&ccedil;sizce &ccedil;evreyi kirletmesi, tavuklar\u0131n i\u015fkenceler i&ccedil;erisinde ya\u015fat\u0131l\u0131p katledilmesi ile ilgili ciddi tepkisel olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m zamanda, 2004 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda bu standart ile tan\u0131\u015ft\u0131m. Ve b&uuml;y&uuml;k bir \u015fevk ile Eurepgap denet&ccedil;isi oldum. \u0130\u015fte o g&uuml;nden&nbsp; bu g&uuml;ne denetimler yap\u0131yorum. (Daha sonra standard\u0131n ad\u0131, t&uuml;m d&uuml;nyay\u0131 kapsamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i&ccedil;in Globalgap&#8217; e d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;r&uuml;ld&uuml;.)<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">\u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131 Yeterli mi?<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Evet bu standart bir &ccedil;ok sorunu &ouml;nl&uuml;yor, &uuml;retici ve t&uuml;keticiye &ccedil;ok yard\u0131mc\u0131 ve destek oluyordu. Ancak yine de b&ouml;cek de olsa baz\u0131 canl\u0131lar &ouml;ld&uuml;r&uuml;l&uuml;yor; ister istemez do\u011fal bir mucize olan topra\u011fa bitki beslemek ama&ccedil;l\u0131 yapay g&uuml;breler veriliyor ve asl\u0131nda do\u011fa, insan taraf\u0131ndan hoyrat&ccedil;a s&ouml;m&uuml;r&uuml;l&uuml;yordu.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">&Ouml;rne\u011fin k\u0131\u015f\u0131n nadastaki bir tarlaya dadanan tarla farelerine kar\u015f\u0131 &uuml;retici zehirli yemler veriyor; belki binlerce fare &ouml;l&uuml;yor, &ouml;len fareleri yiyen tilkiler ve y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar &ouml;l&uuml;yor; do\u011fa neredeyse katlediliyordu. Ancak bizler baharda denetime geldi\u011fimizde bunlar\u0131n hi&ccedil;birini g&ouml;rm&uuml;yor, haberdar olmuyor ve &uuml;reticimizin sadece Avrupa&#8217; l\u0131lar\u0131n t&uuml;ketimi i&ccedil;in ihra&ccedil; edece\u011fi tar\u0131m &uuml;r&uuml;nlerine odaklanm\u0131\u015f sorular soruyor ve bir anormallik olmad\u0131\u011f\u0131nda belge almas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yorduk.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Gelin g&ouml;r&uuml;n ki ortada belki bir do\u011fa katliam\u0131, insanl\u0131k ay\u0131b\u0131 vard\u0131 ve biz uyuyorduk. Benim hayal etti\u011fim tar\u0131m, hayal etti\u011fim d&uuml;nya bu de\u011fildi.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">M&uuml;cadelem ve Ekolojik (Organik) Tar\u0131m<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Bu noktada, 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015fubat ay\u0131ndan itibaren d&uuml;zenli makale yazmaya ba\u015flad\u0131m. Hem d&uuml;\u015f&uuml;ncelerimi belirtiyor &ccedil;&ouml;z&uuml;m &ouml;nerileri sunuyor; hem de bu arada yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015flerde hatal\u0131 g&ouml;rd&uuml;\u011f&uuml;m uygulamalar\u0131 d&uuml;zeltmeye u\u011fra\u015f\u0131yordum. Diyeceksiniz ki &quot;madem tar\u0131m ilac\u0131, g&uuml;bre gibi uygulamalar\u0131n uygunsuz oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;yordun; neden yo\u011funlukla ekolojik (organik) tar\u0131ma y&ouml;nelmedin?&quot; Bunun cevab\u0131 benim a&ccedil;\u0131mdan basit. Bence ekolojik tar\u0131m asla bu bahsettiklerimin tam &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml; olamaz. &Ccedil;&uuml;nk&uuml;:<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">1- Ekolojik tar\u0131m standart(lar)\u0131 t&uuml;m di\u011fer standartlar gibi yerel toplumun konu ile ilgili t&uuml;m kesimlerinin temsilcilerinden olu\u015fan kurullar taraf\u0131ndan olu\u015fturulmal\u0131; yay\u0131nlanmadan &ouml;nce &uuml;zerinde uzun uzun tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131 ve yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 zaman herkes taraf\u0131ndan kabul g&ouml;rmelidir.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Maalesef d&uuml;nyada bile b&ouml;yle bir ekolojik tar\u0131m standard\u0131 ya da y&ouml;netmeli\u011fi bildi\u011fim kadar\u0131 ile yok.&nbsp; (Zaten olsa idi Globalgap gibi geni\u015f &ccedil;evrelerce kabul g&ouml;r&uuml;p uygulan\u0131rd\u0131.) &Uuml;lkemizde ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m b&ouml;lgede hi&ccedil; yok, hatta mevcut zihniyetle bir g&uuml;n olabilece\u011finin maalesef umudu bile yok.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">2- &Uuml;lkemizdeki ekolojik (organik) tar\u0131m faaliyetleri bir y&ouml;netmelik ile belirlenmi\u015f. Bana kal\u0131rsa bu sistem ba\u011flay\u0131c\u0131 ve s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131, geli\u015fmeye ve &ccedil;ok seslili\u011fe kapal\u0131. Bu bir standart olmal\u0131, standart dili ile yaz\u0131lmal\u0131. Belki her b&ouml;lge, yerel bir sivil toplum &ouml;rg&uuml;t&uuml; veya belediye ile kendi ekolojik tar\u0131m standard\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve ihtiya&ccedil; g&ouml;r&uuml;rse bunu d&uuml;nya &ccedil;ap\u0131nda benchmark yapmal\u0131 (yani d&uuml;nyadaki di\u011fer ekolojik tar\u0131m standartlar\u0131 ile e\u015fde\u011fer hale getirmeli. B&ouml;ylece bir &uuml;retici tek bir belge ile d&uuml;nya &ccedil;ap\u0131nda tan\u0131nan bir ekolojik tar\u0131m belgesine de sahip olabilir.) ve standard\u0131n\u0131 akredite etmeli. Yoksa bir komite, kafas\u0131na g&ouml;re uygun oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;\u011f&uuml; maddeler ile bir y&ouml;netmelik &ccedil;\u0131kar\u0131r ve t&uuml;m &uuml;lkeyi bunu uygulamaya zorlar. Ve siz bu i\u015flemin bir payda\u015f\u0131 olarak ekolojik tar\u0131m s&uuml;recinin b&ouml;lgenize, cebinize ve durumunuza uygun \u015fekilde geli\u015fmesini sa\u011flayamazs\u0131n\u0131z. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; burada gereken bir terzi gibi ihtiyaca uygun ve her ele\u015ftiriyi kald\u0131rabilecek, gerekti\u011finde yenilenip geli\u015ftirilecek mant\u0131kl\u0131 bir kurallar zinciri ile bir sistem oturtmakt\u0131r. Oysa b&uuml;rokrasinin a\u011f\u0131r &ccedil;arklar\u0131 aras\u0131ndan &ccedil;\u0131kan ulusal bir y&ouml;netmelik ile bunu ba\u015farmak imkans\u0131zd\u0131r. Sonucunda ortaya, bug&uuml;n &uuml;lkemizde oldu\u011fu gibi hasta bir ekolojik tar\u0131m sistemi &ccedil;\u0131kar.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">Tar\u0131mda &Ccedil;&ouml;z&uuml;lemeyen Temel Sorun<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Her \u015feyin &ouml;tesinde temel bir sorun vard\u0131. Tar\u0131m en s\u0131k\u0131 \u015fekilde &quot;ekolojik&quot; olarak yap\u0131lsa bile biz insanl\u0131k olarak belli bir alan\u0131 zapt ediyor; oray\u0131 orada do\u011fmu\u015f bir ay\u0131, bir tilki, bir bal\u0131k, bir ku\u015ftan hatta insanlardan zorla al\u0131yor ve onlara &quot;tarlama dokunma yoksa cezaland\u0131r\u0131l\u0131rs\u0131n&quot; diyorduk. Bu durum benim hayallerime, do\u011fa ile bar\u0131\u015f\u0131k mutlu d&uuml;nyama hi&ccedil; uymuyordu.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ayr\u0131ca o kadar bilimsel &ccedil;al\u0131\u015fma yap\u0131yor, o kadar yeni geli\u015fmeyi g&uuml;ya tar\u0131ma aktar\u0131yorduk ancak gelin g&ouml;r&uuml;n ki bizim bu b&uuml;y&uuml;k bilimimizle &uuml;retti\u011fimiz g\u0131dalar sa\u011fl\u0131ks\u0131z oluyordu!<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Evet, sizlere her t&uuml;rl&uuml; garantiyi verebilirim ki en b&uuml;y&uuml;k \u015fehrimizin en l&uuml;ks semtinde oturup g\u0131daya servetler harcayan biri (t&uuml;m&uuml;n&uuml; ekolojik &ccedil;iftliklerden alsa bile); benim Ege&#8217; nin da\u011f k&ouml;ylerinde kendi g\u0131das\u0131n\u0131 kendi &uuml;retip t&uuml;keten bir ninem kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenemez! \u0130nan\u0131lmaz de\u011fil mi? Ancak bu bir ger&ccedil;ek. Bizlerin b&uuml;y&uuml;k bilimi, kelli felli tar\u0131m ve g\u0131da uzmanlar\u0131n\u0131n cafcafl\u0131 &uuml;r&uuml;nleri; nedense Hat&ccedil;e ninemin 10.000 y\u0131ll\u0131k k&uuml;lt&uuml;r&uuml;n&uuml;n bilgeli\u011fi ile boy &ouml;l&ccedil;&uuml;\u015femiyor&#8230;<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">Umutsuzluk ve &Ccedil;&ouml;z&uuml;m<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Olduk&ccedil;a umutsuzla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. \u0130nsanl\u0131k olarak tar\u0131mdan tamamen vazge&ccedil;ilmesinin iyi oldu\u011funu, tar\u0131m yapman\u0131n ve desteklemenin bile k&ouml;t&uuml; oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bu \u015fekilde g\u0131da &uuml;retmek kendimize, &ccedil;evremize, d&uuml;nyaya s&uuml;rekli zarar veriyor; bindi\u011fimiz dal\u0131 kesmemize neden oluyordu.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ancak umudum azalsa da ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m t&uuml;kenmedi. Ve bir g&uuml;n uzaktan uza\u011fa duyup durdu\u011fum yeni bir tar\u0131m tekni\u011fi, asl\u0131nda tam da tar\u0131m olmayan bir g\u0131da &uuml;retim modeli ile tan\u0131\u015ft\u0131m. Permak&uuml;lt&uuml;r, yani T&uuml;rk&ccedil;e&#8217; si &quot;kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r&quot; !!<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">Kal\u0131c\u0131 K&uuml;lt&uuml;r nedir? Kim, nerede, ne zaman, nas\u0131l, neden bulmu\u015ftur?<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r basit anlam\u0131 ile bitki, hayvan ve insanlar\u0131 &uuml;retim ama&ccedil;l\u0131 bir araya getirerek; bak\u0131m\u0131 kolay, istikrarl\u0131, kendi kendine yeten bir d&uuml;zeni &ldquo;m&uuml;mk&uuml;n olan en k&uuml;&ccedil;&uuml;k alanda&rdquo; olu\u015fturmakt\u0131r. &Uuml;niversite hocas\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Bill Morrison ve &ouml;\u011frencisi David Holmgren taraf\u0131ndan Avustralya, Tazmanya&#8217; da bulunmu\u015f, teori ve uygulamalar geli\u015ftirilmi\u015f; 1972&rsquo; de bir rehber yay\u0131nlamalar\u0131 ile bilgisi d&uuml;nyaya yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Bu iki ara\u015ft\u0131rmac\u0131, yo\u011fun olarak tek tip &uuml;r&uuml;n &uuml;retilen tar\u0131m\u0131n, &ccedil;evresindeki bitey ve direyi (bitki ve hayvan ya\u015fam\u0131n\u0131) nas\u0131l \u015fiddetli \u015fekilde azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131; hayvansal &uuml;retimin nas\u0131l fabrika haline gelmi\u015f &ccedil;iftliklerde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nas\u0131l t&uuml;rlerin yerel &ccedil;e\u015fitlerinin yok oldu\u011funu g&ouml;zlemlemi\u015fler. Topra\u011f\u0131n veya do\u011fan\u0131n &uuml;retkenli\u011fini azaltmadan ayn\u0131 arazide kal\u0131c\u0131 olarak i\u015fleyecek, ger&ccedil;ek anlamda s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lebilir uygulamalara ula\u015fmak amac\u0131yla bir &ccedil;ok bilgi dal\u0131n\u0131 birle\u015ftirerek, tar\u0131msal uygulamalarda bir de\u011fi\u015fimin ger&ccedil;ekle\u015fmesine destek olmak istemi\u015fler.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Zamanla ikisi de kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r&uuml; kendilerine g&ouml;re farkl\u0131 farkl\u0131 tarif etmi\u015f. &Ouml;rne\u011fin Mollison, 1988 y\u0131l\u0131nda \u015f&ouml;yle bir tan\u0131m yapm\u0131\u015f: Kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r, do\u011fal ekosistemlerin &ccedil;e\u015fitlilik, denge ve esnekli\u011fine sahip tar\u0131msal olarak &uuml;retken ekosistemlerin bilin&ccedil;li bir tasar\u0131m\u0131 ve bak\u0131m\u0131d\u0131r. (Mollison, 1988)<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">&Ouml;\u011frencisi Holmgren ise 2002 y\u0131l\u0131nda \u015fu tan\u0131mda karar k\u0131lm\u0131\u015f: Yerel ihtiya&ccedil;lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i&ccedil;in do\u011fadaki modelleri ve ba\u011flant\u0131lar\u0131 taklit ederek g\u0131da, lif ve enerji bollu\u011fu d&ouml;nemlerinde verimli olan, bilin&ccedil;li \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f peyzajlard\u0131r. (Holmgren, 2002)<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Bana g&ouml;re ise kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r: Bilin&ccedil;li varl\u0131klar\u0131n, beslemesi gerekti\u011fini d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;\u011f&uuml; canl\u0131lar\u0131n ihtiya&ccedil; duydu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;\u011f&uuml; g\u0131dalar\u0131 &uuml;retmek amac\u0131yla do\u011fal sistemleri, yerel k&uuml;lt&uuml;re uygun \u015fekilde yorumlay\u0131p; bu bilgileri belirli bir alan &uuml;zerinde uygulamaya ge&ccedil;irmesi ile mevcut do\u011fal d&ouml;ng&uuml;lerin art\u0131 de\u011fer verdi\u011fi zamanlarda bu de\u011ferden faydalanarak &ccedil;evredeki direy ve biteyin ya\u015fam\u0131na olumsuz etki etmeden simbiyoz \u015fekilde y&ouml;netmesidir. (Erzincanl\u0131, 2010)<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Bu tan\u0131m kar\u0131\u015f\u0131k geldi ise daha basit olarak kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r&uuml; a\u015fa\u011f\u0131daki resim ile &ouml;zetleyebilirim.<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.tarimsal.com\/makaleler\/kalici_kultur.jpg\" height=\"399\" width=\"531\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Resim 1: Kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r&uuml;n \u015fekilsel tarifi (Hakan Ozan Erzincanl\u0131, 2010)<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ayr\u0131ca bana g&ouml;re kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r sadece insan taraf\u0131ndan uygulanmaz. Kar\u0131ncalar\u0131n yaprak bitleri veya termitler ile olan besin ili\u015fkisi ve buna benzer do\u011fadaki bir &ccedil;ok simbiyotik d&ouml;ng&uuml; de kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;rd&uuml;r. Kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r do\u011fada zaten var olan bir sistemdir ve tar\u0131m gibi (maalesef) hatal\u0131 ve bencil bir insan bulu\u015fu de\u011fildir.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial\">M&uuml;kemmel G\u0131daya Ula\u015f\u0131m Teorisi<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Art\u0131k rahatlam\u0131\u015f ve umudumu geri kazanm\u0131\u015ft\u0131m. T&uuml;m d&uuml;nyada tar\u0131m, kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r y&ouml;ntemleri ile yap\u0131labilir. Ve bence bu \u015fekilde a&ccedil;l\u0131k, n&uuml;fus plans\u0131zl\u0131\u011f\u0131, kalitesiz ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z g\u0131da, tar\u0131m kaynakl\u0131 &ccedil;evre kirlili\u011fi ve do\u011fa s&ouml;m&uuml;r&uuml;s&uuml; de &ouml;nlenir.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Bu konunun &uuml;zerine derinlemesine e\u011filindi\u011finde g&ouml;r&uuml;lecektir ki kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r ile insanl\u0131\u011fa ve do\u011faya toplam fayda, tek tip &uuml;r&uuml;n &uuml;retilen tar\u0131mdan &ccedil;ok ama &ccedil;ok daha fazlad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Bug&uuml;n geldi\u011fim noktada \u015f&ouml;yle d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;yorum: Bence d&uuml;nyada m&uuml;mk&uuml;n olan t&uuml;m \u015fehirler &quot;yava\u015f \u015fehir&quot; olmal\u0131 ve mevcut tar\u0131m alanlar\u0131 tamamen kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r uygulamalar\u0131na y&ouml;nelmelidir.&nbsp;<i>(Yava\u015f \u015eehir bildirisi, g&uuml;r&uuml;lt&uuml; kirlili\u011fini ve trafi\u011fi kesmek, ye\u015fil alanlar\u0131 ve yaya b&ouml;lgelerini art\u0131rmak, yerel &uuml;retim yapan &ccedil;ift&ccedil;ilerle bu &uuml;r&uuml;nleri satan d&uuml;kkan ve lokantalar\u0131 desteklemek ve yerel estetik &ouml;\u011feleri korumak gibi, 50&rsquo;den fazla taahh&uuml;t i&ccedil;eriyor. Yava\u015f \u015eehir olarak adland\u0131r\u0131lmak ve salyangoz logosunu kullanabilmek i&ccedil;in de, \u015fehrin &ouml;nce kontrol edilmesi, daha sonra da denet&ccedil;iler taraf\u0131ndan d&uuml;zenli olarak denetlenmesi gerekiyor.)<\/i>&nbsp;&Ouml;rne\u011fin &uuml;lkemizde ilk olarak Seferihisar \u0130l&ccedil;esi &quot;yava\u015f \u015fehir&quot; ba\u015fvurusunda bulundu ve san\u0131r\u0131m kabul edildi. Hay\u0131rl\u0131 olsun.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">B&uuml;y&uuml;k \u015fehirlerde ise kent bah&ccedil;eleri kurularak her ev i&ccedil;in g\u0131da &uuml;retim alanlar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131 ve bu alanlar kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r ilkelerine uygun d&uuml;zenlenmelidir.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial\">Ben bu kadar g&uuml;zelliklere gebe ve iyi niyetli bir amac\u0131n asla hayal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;yorum. Anthony Robbins&#8217; in &quot;Ki\u015filer tembel de\u011fildir, sadece kendilerine esin kayna\u011f\u0131 olu\u015fturacak kadar g&uuml;&ccedil;l&uuml; ama&ccedil;lar\u0131 yoktur.&quot; demesi gibi&nbsp;<b>&quot;\u0130nsanl\u0131k duyars\u0131z de\u011fildir, sadece kendilerine esin kayna\u011f\u0131 olu\u015fturacak kadar g&uuml;&ccedil;l&uuml; ama&ccedil;lar\u0131 yoktur.&quot;<\/b>&nbsp;diyor; bu amac\u0131n t&uuml;m d&uuml;nyada kal\u0131c\u0131 k&uuml;lt&uuml;r sistemlerini uygulamak oldu\u011funa kesin olarak inan\u0131yorum.<\/p>\n<p>Sevgi ve sayg\u0131lar\u0131mla,<br \/>H. Ozan Erzincanl\u0131<\/span><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><!--GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n<p class=\"gs-author-note\">Bu yaz\u0131 <strong>Z\u0131rat Y. M\u00fchendisi Hakan Ozan Erzincanl\u0131<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><!--\/GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M&uuml;kemmel g\u0131da&#8230; Nas\u0131l olur m&uuml;kemmel g\u0131da? &nbsp; Bir kere t&uuml;ketenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar vermez, aksine iyile\u015ftirici &ouml;zellikleri vard\u0131r. &Ccedil;ok lezzetlidir. Kilo ald\u0131rmaz ancak besleyicidir. Ucuzdur, kolayca ula\u015f\u0131l\u0131r ve t&uuml;ketilir&#8230; Ayr\u0131ca onu &uuml;reten de bu i\u015fi yapmaktan dolay\u0131 &ccedil;ok mutludur. B&ouml;yle bir g\u0131dan\u0131n &uuml;retim s&uuml;recinde olmaktan k\u0131van&ccedil; duyar&#8230; &nbsp; B&ouml;yle bir g\u0131dan\u0131n yeti\u015fti\u011fi alandaki di\u011fer canl\u0131lar da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-13378","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170696,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13378\/revisions\/170696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13378"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=13378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}