{"id":134,"date":"2007-01-19T00:00:00","date_gmt":"2007-01-19T00:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:03:06","modified_gmt":"2025-10-23T10:03:06","slug":"kyoto-protokolu-nedir-134","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kyoto-protokolu-nedir-134","title":{"rendered":"Kyoto Protokol\u00fc nedir?"},"content":{"rendered":"

178 ülkenin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kyoto Protokolü, 16 \u015eubat 2005'te uluslararas\u0131 hukuk aç\u0131s\u0131ndan ba\u011flay\u0131c\u0131 hale gelmi\u015ftir. \u0130\u015fte Rusya'n\u0131n son anda destek verdi\u011fi, ABD'nin hâlâ imzalamaktan kaç\u0131nd\u0131\u011f\u0131 protokolle ilgili en temel bilgiler…<\/span> <\/p>\n

\nKyoto Protokolü, sera etkisi yaratan gazlar\u0131n sal\u0131mlar\u0131n\u0131 (emisyon) k\u0131smak üzere sanayile\u015fmi\u015f ülkelere çe\u015fitli hedefler belirleyen uluslararas\u0131 bir anla\u015fma.<\/p>\n

Sera etkisi yaratan gazlar, k\u0131smi de olsa, küresel \u0131s\u0131nman\u0131n, yani küresel \u0131s\u0131n\u0131n yeryüzündeki hayat\u0131 tehdit edecek derecede artmas\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda gösteriliyor. <\/p>\n

1997 y\u0131l\u0131nda olu\u015fturulan protokol, 1992'de imzalanan bir çerçeve anla\u015fmada belirlenen ilkelere dayan\u0131yor.<\/span>\n<\/p>\n

\nProtokoldeki hedefler ne? <\/p>\n

<\/span><\/strong>Sanayile\u015fmi\u015f ülkeler, 1990'daki sal\u0131m oranlar\u0131n\u0131 2008-2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yüzde 5 oran\u0131nda azaltmay\u0131 <\/strong><\/span>taahhüt etmi\u015f durumdalar.<\/p>\n

Protokole imza atan her ülke, kendi özgün hedefini tutturmaya söz veriyor. Avrupa Birli\u011fi (AB) ülkelerinden mevcut sal\u0131m oranlar\u0131n\u0131 yüzde 8, Japonya'dan da yüzde 5 oran\u0131nda azaltmas\u0131 bekleniyor.<\/strong><\/span> <\/p>\n

Dü\u015fük sal\u0131m oran\u0131na sahip baz\u0131 ülkelerinse, bu oranlar\u0131 yükseltmesine izin verilmi\u015f durumda.<\/p>\n

Rusya'n\u0131n ba\u015flang\u0131çta protokolü imzalamaktaki karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ülkenin kendi lehine hükümler için ayak oyunlar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 yönünde spekülasyonlara neden olmu\u015ftu. Fakat Rusya hükümeti, Eylül 2004'te <\/strong><\/span>protokolü destekleme karar\u0131 ald\u0131. <\/p>\n

<\/span>Kyoto Protokolü'nün yürürlük kazanmas\u0131 ne anlama geliyor? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>Protokol, 16 \u015eubat 2005 tarihinden itibaren yasal olarak ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelik kazanacak. Ancak, yürürlük kazanmas\u0131, \u015fu iki ko\u015fulun tamamen sa\u011flanmas\u0131yla mümkün olabildi:<\/p>\n

* En az 55 ülke <\/strong><\/span>taraf\u0131ndan imzaland\u0131.<\/p>\n

* Anla\u015fman\u0131n "Annex 1" ülkeleri olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131,<\/strong><\/span> sal\u0131m oranlar\u0131n\u0131 dü\u015fürmek üzere belirli hedefler verilen ülkelerin, yani dünya çap\u0131ndaki sal\u0131mlar\u0131n en az yüzde 55'inden sorumlu olan ülkeler taraf\u0131ndan imzaland\u0131. <\/p>\n

Bunlar, OECD üyelerinden ve Sovyetler Birli\u011fi içinde yer alan ülkelerin olu\u015fturdu\u011fu, dünyan\u0131n zengin ülkeleri.<\/p>\n

\u0130lk hedefe, 2002 y\u0131l\u0131nda ula\u015f\u0131ld\u0131. Fakat ABD'nin ve Avustralya'n\u0131n protokole kat\u0131lmama karar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, ikinci ko\u015fulun sa\u011flanmas\u0131, Rusya'n\u0131n tutumuna ba\u011fl\u0131 oldu. <\/p>\n

Rusya 18 Kas\u0131m 2004'te nihayet protokolü imzalad\u0131; böylece, Kyoto Protokolü, bundan 90 gün sonra, 16 \u015eubat 2005'te yürürlük kazanm\u0131\u015f olacak.<\/strong><\/span> <\/p>\n

Protokolün sal\u0131m oranlar\u0131n\u0131 dü\u015fürme hedefleri, imza atan Annex 1 ülkeleri için ba\u011flay\u0131c\u0131 hale gelecek. 38 Annex 1 ülkesinden dördü, protokole imza atmam\u0131\u015f <\/strong><\/span>durumda: ABD, Avustralya, H\u0131rvatistan ve Monako.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Rusya neden protokolü desteklemeye karar verdi? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>Rusya'n\u0131n karar\u0131n\u0131 belirleyen etken, görünü\u015fe göre, ekonomik maliyetten çok politik fayda <\/strong><\/span>gibi. Protokole imza att\u0131\u011f\u0131nda, Dünya Ticaret Örgütü'ne kat\u0131lmas\u0131 için Rusya'n\u0131n arkas\u0131ndaki AB deste\u011finin artaca\u011f\u0131 söyleniyor. <\/p>\n

Öte yandan, Kyoto'nun Rusya'n\u0131n ekonomik büyümesini kötü etkileyece\u011fi yönünde kayg\u0131lar da mevcut.<\/p>\n

Sanayile\u015fmi\u015f ülkeler, 1990'dan 2000'e kadar, toplam sal\u0131mlar\u0131n\u0131 yüzde 3 oran\u0131nda azaltm\u0131\u015f durumdalar. Fakat bu dü\u015fü\u015f, aslen eski Sovyet ülkelerinin ekonomilerindeki çökü\u015ften kaynaklan\u0131yor; dahas\u0131, bu dü\u015fü\u015f zengin ülkelerdeki yüzde 8'lik art\u0131\u015f\u0131 da maskeliyor. <\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM), sanayile\u015fmi\u015f ülkelerin 2010 y\u0131l\u0131 için belirlenen hedeften fazlas\u0131yla sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylerken, 2010'daki sal\u0131m oran\u0131n\u0131n, 1990'dakinin yüzde 10 üzerinde olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyor.<\/strong><\/span> Kendi hedeflerini tutturmaya yak\u0131n olan, yaln\u0131zca AB üyesi dört ülke.<\/p>\n

<\/span>Kyoto iyi durumda m\u0131? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>Rusya'n\u0131n deste\u011finden önce, Kyoto'nun zar zor ayakta durdu\u011fu dü\u015fünülüyordu. Fakat Moskova'n\u0131n deste\u011fi, protokole yeni bir nefes ald\u0131rm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Anla\u015fma, uluslararas\u0131 hukuk içinde ba\u011flay\u0131c\u0131 olabilmek için,<\/strong><\/span> 1990'da sera etkisi yaratan gaz sal\u0131mlar\u0131n\u0131n en az yüzde 55'inden sorumlu olan ülkelerin imza atm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 <\/strong><\/span>\u015fart ko\u015fuyor.<\/p>\n

Anla\u015fma, dünyadaki bütün sal\u0131m\u0131n yakla\u015f\u0131k dörtte birinden tek ba\u015f\u0131na sorumlu olan ABD'nin 2001'de çekilmesiyle ciddi \u015fekilde sars\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Buna Rusya'n\u0131n belirsiz tutumu da eklenince, birçok ki\u015fi umutsuzlu\u011fa dü\u015fmü\u015ftü. Ancak Rusya'n\u0131 son karar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, yüzde 55 e\u015fi\u011finin a\u015f\u0131lmas\u0131 mümkün görünüyor.<\/p>\n

<\/span>ABD neden çekildi? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>ABD Ba\u015fkan\u0131 George W. Bush, protokolü uygulamaya kalkman\u0131n ABD ekonomisine a\u011f\u0131r hasar verece\u011fini söyleyerek, 2001 y\u0131l\u0131nda anla\u015fmadan çekilmi\u015fti.<\/strong><\/span> <\/p>\n

Bush yönetimi, sal\u0131m oranlar\u0131n\u0131n dü\u015fürülmesinde geli\u015fmekte olan ülkeleri herhangi bir taahhüde zorlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri sürerek, Kyoto'yu "vahim gedikleri olan"<\/strong><\/span> bir anla\u015fma olarak niteliyordu. <\/p>\n

Bush, sal\u0131m oranlar\u0131n\u0131n gönüllü eylemler ve yeni enerji teknolojileri kullan\u0131larak azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 <\/strong><\/span>destekledi\u011fini söylüyor.<\/p>\n

<\/span>Kyoto neyi de\u011fi\u015ftirebilir? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>\u0130klimle u\u011fra\u015fan birçok bilim adam\u0131, Kyoto Protokolü'nde belirlenen hedeflerin, sorunun yaln\u0131zca yüzeyine temas edebildi\u011fini <\/strong><\/span>söylüyor.<\/p>\n

Anla\u015fma sanayile\u015fmi\u015f ülkelerin sal\u0131mlar\u0131n\u0131 yüzde 5 oran\u0131nda dü\u015fürmeyi hedeflerken, iklimle u\u011fra\u015fan birçok bilim adam\u0131, küresel \u0131s\u0131nman\u0131n deh\u015fetli sonuçlar\u0131n\u0131n önünü alabilmek için, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n sal\u0131mlar\u0131n\u0131 yüzde 60 oran\u0131nda azaltmas\u0131 gerekti\u011finde hemfikir.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

<\/span>Bu durum, anla\u015fman\u0131n bir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 ve ABD'nin deste\u011finden yoksun kald\u0131\u011f\u0131nda, geri kalm\u0131\u015f bir anla\u015fma olaca\u011f\u0131 yönünde ele\u015ftirilere neden olmu\u015ftu.<\/p>\n

Ancak, gedikleri olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Kyoto'nun yoklu\u011funun bir felaket olaca\u011f\u0131n\u0131, zira Kyoto'nun ilerideki görü\u015fmeler için bir çerçeve olu\u015fturdu\u011funu söyleyenler de var. Bu tür bir çerçevenin yeni ba\u015ftan olu\u015fturulmas\u0131, bir on y\u0131l daha alabilir.<\/p>\n

Kyoto'da kabul edilen yükümlülükler, kimi ülkelerde, baz\u0131 ABD eyaletleri ve AB'de yasa niteli\u011finde kabul edilmi\u015f durumda;<\/strong><\/span> bu statü, protokolün ak\u0131beti ne olursa olsun, yürürlükte olacak.<\/p>\n

Kyoto olmaks\u0131z\u0131n, iklim dostu bir ekonomi olu\u015fturmak üzere çal\u0131\u015fan politikac\u0131lar ve \u015firketler de, çok daha büyük güçlüklerle kar\u015f\u0131la\u015fabilir.<\/p>\n

<\/span>Peki ya yoksul ülkeler? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>Anla\u015fma, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde en az paya sahip olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, sonuçlar\u0131ndan en çok etkileneceklerin geli\u015fmekte olan ülkeler <\/strong><\/span>oldu\u011funu belirtiyor. <\/p>\n

Üstelik bu ülkelerin ço\u011fu anla\u015fmaya imza atm\u0131\u015f durumda. Geli\u015fmekte olan ülkelerin özel hedefleri tutturma yükümlülü\u011fü yok, ancak sal\u0131m düzeylerini bildirmek ve ulusal çapta iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini hafifletme programlar\u0131 geli\u015ftirmek zorundalar.<\/p>\n

Devasa nüfuslar\u0131 ve büyüyen ekonomileriyle gelece\u011fin büyük çevre kirleticilerinden olmaya aday Çin ve Hindistan'sa, protokole imza atm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n

<\/span>Sal\u0131m de\u011fi\u015f toku\u015fu nedir? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>Sal\u0131m de\u011fi\u015f toku\u015fu, ülkelerin üzerinde karara var\u0131lm\u0131\u015f sera gaz\u0131 sal\u0131m düzeylerinin al\u0131m sat\u0131m\u0131na izin verilmesi demek.<\/p>\n

Çevreyi yüksek düzeyde kirleten ülkeler, gerçekle\u015fenden daha fazla sal\u0131m düzeyi hakk\u0131 olan ülkelerden kullan\u0131lmam\u0131\u015f "kredileri"<\/strong><\/span> alabiliyorlar.<\/p>\n

Pek çok zorlu görü\u015fmenin ard\u0131ndan var\u0131lan bir kararla, ülkeler art\u0131k çevrenin karbon emme özelli\u011fini art\u0131ran etkinlikleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da kredi kazanabiliyorlar.<\/strong><\/span> A\u011faç dikme ve topra\u011f\u0131n korunmas\u0131 gibi bu etkinlikler, ülkenin kendi topraklar\u0131nda ya da ayn\u0131 ülke taraf\u0131ndan bir geli\u015fmekte olan ülkenin topraklar\u0131 üzerinde uygulanabiliyor.<\/p>\n

<\/span>Ba\u015fka alternatif var m\u0131? <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>Giderek daha fazla desek bulan bir ba\u015fka yakla\u015f\u0131m, dünyadaki her bireye e\u015fit miktarda bir gaz sal\u0131m kotas\u0131 <\/strong><\/span>verilmesi ilkesine dayan\u0131yor.<\/p>\n

"K\u0131sma ve Birle\u015ftirme"<\/strong><\/span> ad\u0131yla an\u0131lan bir ba\u015fka teklifse, zengin ülkelerin sal\u0131mlar\u0131n\u0131 "k\u0131sma" oranlar\u0131n\u0131n, toplamda, bilim adamlar\u0131n\u0131n gezegenimizin kald\u0131rabilece\u011fini dü\u015fündü\u011fü kirlenme miktar\u0131na denk düzeyde "birle\u015fmesi" amac\u0131na göre ayarlanmas\u0131n\u0131 öneriyor. <\/p>\n

Birçok ki\u015fi gerçekçi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünse de, bu öneri BM Çevre Program\u0131 <\/strong><\/span>ve Avrupa Parlamentosu (AP) <\/strong><\/span>taraf\u0131ndan destekleniyor.(TK\/EÜ)<\/span>\n<\/p>\n

\nKaynak: <\/span>www.bianet.org<\/span><\/a><\/span>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

178 ülkenin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kyoto Protokolü, 16 \u015eubat 2005'te uluslararas\u0131 hukuk aç\u0131s\u0131ndan ba\u011flay\u0131c\u0131 hale gelmi\u015ftir. \u0130\u015fte Rusya'n\u0131n son anda destek verdi\u011fi, ABD'nin hâlâ imzalamaktan kaç\u0131nd\u0131\u011f\u0131 protokolle ilgili en temel bilgiler… Kyoto Protokolü, sera etkisi yaratan gazlar\u0131n sal\u0131mlar\u0131n\u0131 (emisyon) k\u0131smak üzere sanayile\u015fmi\u015f ülkelere çe\u015fitli hedefler belirleyen uluslararas\u0131 bir anla\u015fma. Sera etkisi yaratan gazlar, k\u0131smi de olsa, küresel […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[419],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-134","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":173184,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions\/173184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}