{"id":13573,"date":"2010-02-01T21:32:00","date_gmt":"2010-02-01T21:32:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"meyve-bahcelerinde-budama-13573","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/meyve-bahcelerinde-budama-13573","title":{"rendered":"Meyve Bah\u00e7elerinde Budama"},"content":{"rendered":"<p>Modern anlamda meyve ve ba\u011f yeti\u015ftiricili\u011finin yani kaliteli ve y&uuml;ksek verimin gereklerinden birisi de kurallara uygun budamad\u0131r. Budama, canl\u0131 toprak &uuml;st&uuml; organlar\u0131na uygulanan kesme, b&uuml;kme,tomurcuk, s&uuml;rg&uuml;n ve yaprak alma gibi i\u015flemlerdir. B&uuml;t&uuml;n bu i\u015flemler bitkilerde verim ve geli\u015fme aras\u0131nda fizyolojik bir denge kurulmas\u0131 ve bunun m&uuml;mk&uuml;n oldu\u011fu kadar uzun s&uuml;re korunmas\u0131na y&ouml;nelikdir. Budaman\u0131n ama&ccedil;lar\u0131 de\u011fi\u015fik ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan farkl\u0131 yorumlanmakta ise de bunlar\u0131 \u015fu \u015fekilde &ouml;zetlemek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r:<br \/>\n a) Bitkileri en k\u0131sa zamanda &uuml;r&uuml;ne yat\u0131rmak ve onlar\u0131 uzun s&uuml;re<br \/>\n&uuml;r&uuml;n &ccedil;a\u011f\u0131nda tutmak;<\/p>\n<p>b) Bitkilerin toprak alt\u0131 ve toprak &uuml;st&uuml; organlar\u0131 aras\u0131nda geli\u015fme<br \/>\ny&ouml;n&uuml;nden sa\u011flam bir denge kurmak;<\/p>\n<p>c) Toprak i\u015fleme, budama, &uuml;r&uuml;nlerin derimi, hastal\u0131k ve<br \/>\nzararl\u0131larla m&uuml;cadele i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131rmak;<\/p>\n<p>d) Bitkilerde karbon asimilasyonunu art\u0131rmak amac\u0131yla gere\u011fince<br \/>\n\u0131\u015f\u0131klanmay\u0131 sa\u011flamak ve yaprak alan\u0131n\u0131 dengeli bir \u015fekilde art\u0131rmak;<\/p>\n<p>e) Baz\u0131 bitklerde g&ouml;r&uuml;len periyodisiteyi &ouml;nlemek veya azaltmak;<\/p>\n<p>f) &Uuml;r&uuml;n verim ve kalitesini d&uuml;zenlemek.<\/p>\n<p>G&ouml;r&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml; gibi ba\u015far\u0131l\u0131 bir budama yapabilmek, ancak iyi bir fizyoloji bilgisine sahip olmak, bitkiyi tan\u0131mak ve ekolojik fakt&ouml;rleri tam olarak de\u011ferlendirmekle m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131 ve asmalar\u0131n fizyolojik &ouml;zellikleri ve anatomik yap\u0131lar\u0131 birbirinden olduk&ccedil;a farkl\u0131 oldu\u011fundan bunlara uygulanacak budama da gerek \u015fekil ve gerekse y&ouml;ntem y&ouml;n&uuml;nden birbirinden olduk&ccedil;a farkl\u0131d\u0131r. Ancak meyvelerde ve ba\u011flarda uygulanan budamay\u0131 ama&ccedil;lar\u0131na g&ouml;re genel olarak &uuml;&ccedil;e ay\u0131rmak m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.<\/p>\n<p>a) \u015eekil budamas\u0131,<\/p>\n<p>b) &Uuml;r&uuml;n budamas\u0131,<\/p>\n<p>c) Gen&ccedil;le\u015ftirme budamas\u0131.<\/p>\n<p>8.1.2.1. Meyvecilikte budama 8.1.2.1.1. \u015eekil budamas\u0131<\/p>\n<p>Meyve bah&ccedil;elerini kurmak i&ccedil;in kullan\u0131lacak fidanlara genellikle bah&ccedil;ede esas yerlerine dikildikten sonra \u015fekil verilir. Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131n\u0131n toprak &uuml;st&uuml; organ\u0131 olan taca verilecek \u015fekil ekolojik<\/p>\n<p>\u015fartlara ve a\u011fac\u0131n morfolojik yap\u0131s\u0131na g&ouml;re de\u011fi\u015fir. Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131na verilen \u015fekiller &ccedil;ok &ccedil;e\u015fitlidir. A\u011fa&ccedil;lara hangi \u015fekil verilirse verilsin \u015fekil budamas\u0131n\u0131n ana uygulama ilkeleri de\u011fi\u015fmez. A\u011fa&ccedil;lara verilecek \u015fekil i&ccedil;in yap\u0131lacak budamalarda &ouml;zellikle \u015fu noktalara dikkat edilir:<\/p>\n<p>1) Fazla budanan fidanlar ge&ccedil; meyveye yatar. Bu nedenle,<br \/>\nbudamalar amaca en uygun \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>2) Yan dallar olu\u015fturulurken bunlar\u0131n g&ouml;vde ile yapacaklar\u0131 a&ccedil;\u0131n\u0131n<br \/>\ngerekli geni\u015flikte olmas\u0131na &ouml;zen g&ouml;sterilir. Dar a&ccedil;\u0131l\u0131 yan dallar ileride<br \/>\nmeyve y&uuml;k&uuml;ne dayanamayarak kolayl\u0131kla k\u0131r\u0131l\u0131r. Bundan ba\u015fka dar<br \/>\na&ccedil;\u0131l\u0131 yan dallar\u0131n verimlili\u011fi &ccedil;ok azd\u0131r. Bu nedenlerle dar a&ccedil;\u0131l\u0131 yan<br \/>\ndallar\u0131n g&ouml;vde ile iyi bir a&ccedil;\u0131 olu\u015fturulabilmeleri i&ccedil;in budama ile<br \/>\nbirlikte &ccedil;atallar veya teller kullan\u0131larak a&ccedil;\u0131lar geni\u015fletilmelidir.<\/p>\n<p>3) Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131na verilecek \u015fekiller ekolojik b&ouml;lgelere g&ouml;re<br \/>\nde\u011fi\u015fmektedir. Bu nedenle ekolojik \u015fartlara g&ouml;re \u015fekil se&ccedil;imi yapmak<br \/>\ngerekir.<\/p>\n<p>Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131na &ccedil;ok de\u011fi\u015fik \u015fekiller verilmektedir. Uygulamada en &ccedil;ok g&ouml;r&uuml;len \u015fekilleri \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n<p>a) Goble<\/p>\n<p>b) Doruk dall\u0131<\/p>\n<p>c) Piramit &bull;&raquo;<\/p>\n<p>d) Palmet<\/p>\n<p>Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131na genel olarak &ccedil;ok ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ekolojilerde &quot;goble&quot; ve &quot;palmet&quot;, az ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ve kurak ekolojilerde ise &quot;doruk dall\u0131&quot; ve &quot;piramit&quot; \u015fekilleri verilmektedir.<\/p>\n<p>a) Goble \u015eekli<\/p>\n<p>Genellikle nemli b&ouml;lgelerde uygulanan bu \u015fekil uzun y\u0131llard\u0131r &uuml;lkemizde ve d&uuml;nyada kullan\u0131lmaktad\u0131r. &Uuml;&ccedil; ana daldan olu\u015fan bu \u015fekil hemen hemen t&uuml;m meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131 i&ccedil;in uygundur.<\/p>\n<p>Fidan dikildikten hemen sonra topraktan 40-60 cm y&uuml;kseklikten kesilir (\u015eekil 8.1). Bu arada fidanlar\u0131n g&uuml;breleme, sulama ve zararl\u0131larla m&uuml;cadele gibi bak\u0131m i\u015flerine ayr\u0131 bir &ouml;zen g&ouml;sterilir. \u0130lkbahar periyodu i&ccedil;erisinde geli\u015fmesini s&uuml;rd&uuml;ren fidanlara Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131nda ilk \u015fekil verilir. Fidan &uuml;zerinde aralar\u0131nda 5-10 cm mesafe bulunan g&ouml;vde ile 45&deg;-60&deg;&#8217;lik a&ccedil;\u0131 yapan ve geli\u015fme kuvvetleri hemen hemen ayn\u0131 olan &uuml;&ccedil; anadal se&ccedil;ilir. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki dallar varsa e\u011filir, b&uuml;k&uuml;l&uuml;r. B&ouml;ylece birinci y\u0131lda yap\u0131lan i\u015fler sona erer.<br \/>\n<a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image159.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image159_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"443\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image159.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_4\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"color: #00060a\">\u0130kinci y\u0131lda bir k\u0131\u015f periyodu ge&ccedil;iren fidanlarda her t&uuml;rl&uuml; bak\u0131m &ouml;zenle uygulan\u0131r. Bu \u015fartlarda fidan &uuml;zerindeki s&uuml;rg&uuml;nlerde kuvvetli bir vegetatif geli\u015fme sa\u011flan\u0131r. Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131nda her anadal &uuml;zerinde biri yard\u0131mc\u0131 dal, di\u011feri anadalm devam\u0131 olmak &uuml;zere iki dal se&ccedil;ilir (\u015eekil 8.2). Yard\u0131mc\u0131 dal ana dalla rekabet etmeyecek kuvvette<\/p>\n<p>ve 10-20 cm uzakl\u0131kta olmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 y\u0131l i&ccedil;erisinde se&ccedil;ilen yard\u0131mc\u0131 dallar belli bir uzunluk &uuml;zerinden kesilir. Yaln\u0131z 40-60 cm&#8217;nin alt\u0131nda geli\u015fme g&ouml;steren dallara dokunulmaz<br \/>\n<\/span><a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image161.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image161_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"327\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image161.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_7\" \/><\/span><\/a><br \/>\n<span style=\"color: #00060a\">Ayn\u0131 i\u015flemler &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; y\u0131lda devam ettirilir. Yaln\u0131z &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; y\u0131lda yard\u0131mc\u0131 dallar bir &ouml;nceki y\u0131l\u0131n aksi istikametinde se&ccedil;ilir. Daha &ouml;nceki y\u0131llarda e\u011filmi\u015f ve b&uuml;k&uuml;lm&uuml;\u015f dallar ise kesilir.<\/p>\n<p>b) Doruk Dall\u0131 \u015eekil<\/p>\n<p>Bu \u015fekil ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 az, hava nisbi nemi d&uuml;\u015f&uuml;k ve \u0131\u015f\u0131klanma \u015fiddetinin y&uuml;ksek oldu\u011fu b&ouml;lgelerde t&uuml;m meyve t&uuml;r ve &ccedil;e\u015fitleri i&ccedil;in uygulanmaktad\u0131r. Bu \u015feklin gobleden tek fark\u0131 &uuml;&ccedil; ana daim ortas\u0131nda bir doruk dal\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Fidan dikildikten hemen sonra topraktan 40-60 cm y&uuml;kseklikten 4-5 cm uzunlu\u011funda bir t\u0131rnak b\u0131rak\u0131larak kesilir. Fidanlar geli\u015fmeye b\u0131rak\u0131larak bu arada her t&uuml;rl&uuml; k&uuml;lt&uuml;rel i\u015flemler &ouml;zenle uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Yaz geli\u015fme periyodu i&ccedil;erisinde Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131nda fidana ilk \u015fekil verilir. Fidan\u0131n g&ouml;vdesi &uuml;zerinde e\u015fit kuvvette geli\u015fmi\u015f, g&ouml;vde &uuml;zerinde d&uuml;zg&uuml;n da\u011f\u0131lm\u0131\u015f 3 ana dal ile bunlar\u0131n ortas\u0131nda geli\u015fen ve g&ouml;vdenin devam\u0131n\u0131 olu\u015fturan bir doruk dal\u0131 se&ccedil;ilir (\u015eekil 8.3). Se&ccedil;ilen<\/span><\/p>\n<p><a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image163.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image163_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"293\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image163.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_1\" \/>\n<\/p>\n<p><\/a><\/p>\n<p>\ndallar\u0131n g&ouml;vde ile yapt\u0131klar\u0131 a&ccedil;\u0131lar\u0131n 45-60 derece olmas\u0131na dikkat edilir. Bu se&ccedil;imden sonra fidan &uuml;zerindeki di\u011fer dalc\u0131klar kesilmez, e\u011filip b&uuml;k&uuml;lerek geli\u015fmeleri &ouml;nlenir. Doruk dal\u0131 olarak se&ccedil;ilen dalc\u0131\u011f\u0131n dik b&uuml;y&uuml;mesini sa\u011flamak amac\u0131yla bu dal daha &ouml;nce b\u0131rak\u0131lan t\u0131rna\u011fa ba\u011flan\u0131r. Yaz periyodunu takibeden k\u0131\u015f dinlenme periyodunda, e\u011fer fidanlara ilk \u015fekil verilmemi\u015fse &ouml;ncelikle \u015fekil verme i\u015flemi uygulan\u0131r. Daha sonra ana dal olarak se&ccedil;ilen dallar 40-60 cm&#8217;nin &uuml;zerinde bir geli\u015fme g&ouml;stermi\u015flerse bu uzunlukta kesilir, aksi takdirde dallara dokunulmaz. Doruk dal\u0131 &uuml;zerinde olu\u015fan dalc\u0131klara dokunulmaz; bunlardan ba\u011f olarak yararlan\u0131l\u0131r. Dallar aras\u0131nda geli\u015fme y&ouml;n&uuml;nden bir denge bulunmuyorsa, zay\u0131f geli\u015fen daim uzunlu\u011fu dikkate al\u0131narak di\u011ferleri kesilir, kuvvetli geli\u015fen dal\u0131n aras\u0131 geni\u015fletilir, zay\u0131f geli\u015fenin ise aras\u0131 daralt\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u0130kinci y\u0131lda ilkbahar geli\u015fme periyodunun ba\u015flamas\u0131 ile yeni dallar olu\u015fmaya ba\u015flar ve daha &ouml;nce se&ccedil;ilen dallar geli\u015fmelerim devam ettirir. Yaz geli\u015fme periyodunun ortas\u0131nda Temmuz-A\u011fustos ay\u0131 i&ccedil;erisinde her anadal &uuml;zerinde iki, doruk dal\u0131nda bir dalc\u0131k se&ccedil;ilir (\u015eekil 8.4). Geri kalan dallar e\u011filir b&uuml;k&uuml;l&uuml;r. Ana dallar &uuml;zerinde<\/p>\n<p>\u015eekil 8.4. \u0130kinci y\u0131lda fidana doruk dal\u0131 \u015feklin uygulanmas\u0131<\/p>\n<p>se&ccedil;ilen yard\u0131mc\u0131 dallar\u0131n ayn\u0131 y&ouml;nde, doruk dal\u0131 &uuml;zerinde se&ccedil;ilecek dalc\u0131\u011f\u0131n ise doruk dal\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 olu\u015fturacak y&ouml;nde olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Doruk dal ile ana dallar &uuml;zerindeki di\u011fer dalc\u0131klar\u0131n kesilmeyerek kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ba\u011flanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Bu \u015fekilde k\u0131\u015f dinlenme periyoduna giren fidanlar bu d&ouml;nem i&ccedil;erisinde g&ouml;zden ge&ccedil;irilerek eksiklikler varsa hatalar giderilir. Daha sonra doruk ve ana dallar belirli bir uzunluktan kesilir. Dallar 40-60 cm &uuml;zerinde bir geli\u015fme g&ouml;stermi\u015flerse k\u0131salt\u0131l\u0131r, aksi halde dokunulmaz. Buna paralel olarak yard\u0131mc\u0131 dallar &uuml;zerinde de genel prensiplere uygun bir k\u0131saltmaya gidilir.&Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; y\u0131lda da bir &ouml;nceki y\u0131lda yap\u0131lan uygulamalar aynen tekrar edilir. Yaln\u0131z yard\u0131mc\u0131 dal se&ccedil;iminde, se&ccedil;ilen yard\u0131mc\u0131 daim bir &ouml;nceki y\u0131l\u0131n aksi y&ouml;n&uuml;nde olmas\u0131na dikkat edilmelidir. B&ouml;ylece a\u011fac\u0131n tac\u0131nda simetri ve denge sa\u011flanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p><b>c) Piramit \u015eekli<\/b><\/p>\n<p>Dallar\u0131n g&ouml;vde &uuml;zerinde da\u011f\u0131l\u0131\u015flar\u0131na g&ouml;re spiral ve katl\u0131 olmak &uuml;zere iki \u015fekli vard\u0131r. Daha dikine b&uuml;y&uuml;me &ouml;zelli\u011fine sahip olan armut gibi meyvelere uygulan\u0131r. Spiral piramitte dallar g&ouml;vde &uuml;zerinde muntazam olarak da\u011f\u0131lmaktad\u0131r. Katl\u0131 piramitte ise &uuml;&ccedil; dal bir araya gelerek grupla\u015fmakta ve kat olu\u015fturmaktad\u0131r. Birinci kat ile ikinci kat aras\u0131ndaki mesafenin 110 cm, ikinci ile &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; kat aras\u0131ndaki mesafenin 100 cm, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; ile d&ouml;rd&uuml;nc&uuml; kat aras\u0131ndaki mesafenin 90 cm olmas\u0131na dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu \u015fekilde katlar, aralar\u0131ndaki mesafe 10&#8217;ar cm azalt\u0131larak olu\u015fturulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Piramit \u015feklinde fidanlar 60-80 cm y&uuml;kseklikten, 3-4 cm&#8217;lik bir t\u0131rnak b\u0131rak\u0131larak kesilir (\u015eekil 8.5). \u0130lkbahar geli\u015fme periyodu ile birlikte fidandaki g&ouml;zler s&uuml;rmeye ba\u015flar. Yaz geli\u015fme periyodunda Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131 i&ccedil;erisinde g&ouml;vde &uuml;zerinde d&uuml;zg&uuml;n olarak da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, geli\u015fme kuvvetleri e\u015fit olan &uuml;&ccedil; anadal ile g&ouml;vdenin devam\u0131m sa\u011flayacak olan doruk dal\u0131 se&ccedil;ilir. Di\u011fer dallar ise kesilmeyip e\u011filip b&uuml;k&uuml;lerek geli\u015fmesi engellenir (\u015eekil 8.5). K\u0131\u015f geli\u015fme periyodu i&ccedil;erisinde yaz\u0131n yap\u0131lan i\u015fler g&ouml;zden ge&ccedil;irilir. E\u011fer ana dallar ve doruk dal aras\u0131nda geli\u015fme y&ouml;n&uuml;nden bir denge mevcut ise dallar 60-80 cm &uuml;zerinden kesilir. E\u011fer ana dallar aras\u0131nda geli\u015fme y&ouml;n&uuml;nden bir dengesizlik mevcut ise daha &ouml;nce belirtilen &ouml;nlemlerle bu dengesizli\u011fin giderilmesine &ccedil;al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci y\u0131l yaz geli\u015fme periyodu i&ccedil;erisinde her anadal &uuml;zerinde bir tanesi ana daim devam\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, di\u011feri ise yard\u0131mc\u0131 olmak &uuml;zere iki dalc\u0131k se&ccedil;ilir. Her ana daim &uuml;zerindeki yard\u0131mc\u0131 dallar\u0131n ayn\u0131 y&ouml;nde olmas\u0131na dikkat edilir. Ana ve doruk dal\u0131 &uuml;zerindeki di\u011fer dalc\u0131klar ise kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 &ccedil;ekilerek ba\u011flan\u0131r. Takip eden k\u0131\u015f periyodu i&ccedil;erisinde herhangi bir m&uuml;dahele yap\u0131lmaz. Sadece yaz\u0131n yap\u0131lan i\u015fler kontrol edilir, varsa eksiklikler giderilir ve gerekli k\u0131saltmalar yap\u0131l\u0131r (\u015eekil 8.6).<\/p>\n<p>&Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; y\u0131l i&ccedil;inde a\u011fac\u0131n geli\u015fmesi toplu olarak incelenir. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011flanm\u0131\u015f dallar &ccedil;&ouml;z&uuml;lm&uuml;\u015fse tekrar ba\u011flan\u0131r. Anadallar 50-60 cm&#8217;den fazla geli\u015fme g&ouml;stermi\u015flerse bu dallar 50-60 cm uzunluktan kesilir. Ayr\u0131ca ana dallar ile yard\u0131mc\u0131 dallar aras\u0131nda denge sa\u011flanmas\u0131na &ccedil;al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Doruk dal\u0131 ise 110-120 cm y&uuml;kseklikten 3-4 cm t\u0131rnak b\u0131rak\u0131larak kesilir. Bundan sonra ikinci kat olu\u015fturulmas\u0131na ba\u015flan\u0131r (\u015eekil 8.7).<br \/>\n<a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image167.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image167_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #00060a\"><b>d) Palmet \u015eekli<\/b><\/p>\n<p>Bu \u015fekilde, dallar bir d&uuml;zlem &uuml;zerinde yay\u0131l\u0131r. D&uuml;nyada de\u011fi\u015fik etkiler alt\u0131nda birbirinden farkl\u0131 palmet sekileri geli\u015ftirilmi\u015ftir (\u015eekil 8..<\/p>\n<p>Yumu\u015fak ve sert &ccedil;ekirdekli meyvelerin &ccedil;o\u011funda uygulanabilen palmet \u015fekillerinden &uuml;lkemizde en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan; yatay veya meyilli palmettir. \u0130kisi aras\u0131ndaki fark ana dallar\u0131n g&ouml;vde ile yapt\u0131klar\u0131 a&ccedil;\u0131d\u0131r. Meyilli palmette bu a&ccedil;\u0131 45&deg;-60&deg; iken, yatay palmette 90&deg;&#8217;dir.<br \/>\n<\/span><a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image169.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image169_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/a><br \/>\n<a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image171.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image171_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/a><\/p>\n<p>\n<span style=\"color: #00060a\">Fidanlar dikildikten sonra 40-60 cm y&uuml;kseklikten 3-5 cm t\u0131rnak b\u0131rak\u0131larak kesilir. \u0130lkbahar geli\u015fme periyodundan itibaren &ouml;zenle gerekli bak\u0131m yap\u0131lan fidanlar geli\u015fmeye ba\u015flar. Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131nda fidanlara \u015fekil verilmeye ba\u015flan\u0131r. Bu ama&ccedil;la her fidanda iki anadal ile bir de doruk dal\u0131 se&ccedil;ilir. Di\u011fer dallar\u0131n geli\u015fmesi engellenir. \u0130ki ana daim g&ouml;vdenin her iki yan\u0131nda, g&ouml;vde ile 45&deg;-60&deg; a&ccedil;\u0131 yapmas\u0131 istenir. Bunu sa\u011flamak i&ccedil;in bah&ccedil;ede ya sabit telli sistem bulunur veya a\u011fac\u0131n dallar\u0131 daha &ouml;nceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f s&ouml;\u011f&uuml;t veya kavaktan yap\u0131lm\u0131\u015f herekler ile ba\u011flan\u0131r. K\u0131\u015f dinlenme periyodu i&ccedil;erisinde yaz\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f olan i\u015fler g&ouml;zden ge&ccedil;irilir. Se&ccedil;ilen dallar 60-80 cm uzunlukta kesilir.<\/p>\n<p>\u0130kinci y\u0131l fidanlar\u0131n bak\u0131mlar\u0131 eksiksiz yerine getirilirken Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131nda ikinci kat olu\u015fturmak &uuml;zere yine fidan\u0131n &uuml;zerinde ilk y\u0131lda oldu\u011fu gibi iki ana dal ve doruk dal\u0131n\u0131n devam\u0131 se&ccedil;ilir. Bu \u015fekilde palmet sisteminde her y\u0131l veya iki y\u0131lda bir, bir kat olu\u015fturulur. Ancak be\u015f kattan daha fazlas\u0131na m&uuml;saade edilmemelidir. Katlar aras\u0131ndaki uzakl\u0131k, toprak ve ekolojik \u015fartlara g&ouml;re de\u011fi\u015fmektedir. Ancak her kat bir &ouml;nceki kattan en az\u0131ndan 10-20 cm daha y&uuml;ksekte olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r (\u015eekil 8.9 ve 8.10).<\/p>\n<p><b>Verim budamas\u0131<\/b><br \/>\n<\/span><a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image173.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image173_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/a><br \/>\n<span style=\"color: #00060a\">\u015eekil verme i\u015flemi tamamlanan a\u011fa&ccedil;lar gerekli sulama ve g&uuml;breleme ile vegetatif ve generatif faaliyete ge&ccedil;erler. Bu \u015fekilde a\u011fa&ccedil;larda fizyolojik bir denge kurulmu\u015f olur. Kurulan bu dengenin uzun s&uuml;re muhafaza edilmesi gerekir. Bu amaca ancak gere\u011fi gibi yap\u0131lan bir verim budamas\u0131 ile ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131 ekolojik \u015fartlar, bak\u0131m ve &uuml;zerine a\u015f\u0131l\u0131 bulundu\u011fu anac\u0131n etkisinde geli\u015fir ve meyve verir. Bu nedenle bah&ccedil;ede uygulanan bak\u0131m i\u015flerinin meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131n\u0131n isteklerine g&ouml;re yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Bunlardan &ouml;zellikle \u015fekil ve verim budamas\u0131 &ouml;zenle uygulanmal\u0131d\u0131r<br \/>\n<\/span><a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image175.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image175_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/a><\/p>\n<p>\n<span style=\"color: #00060a\">\u015eekil budamas\u0131nda oldu\u011fu gibi verim budamas\u0131 belirli prensiplere g&ouml;re yap\u0131l\u0131r. Bunlar\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n<p>1) Meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131 ya\u015fland\u0131k&ccedil;a veya s&uuml;rg&uuml;n geli\u015fmeleri yetersiz<br \/>\nolmaya ba\u015flay\u0131nca daha \u015fiddetli budanmalar\u0131 gerekir. Yani kesmeler<br \/>\ndaha k\u0131sa olmal\u0131, b&uuml;k&uuml;lm&uuml;\u015f ve e\u011filmi\u015f dallar\u0131n b&uuml;y&uuml;k bir k\u0131sm\u0131<br \/>\n&ccedil;\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>2) Ana dallar tek tek ele al\u0131nmal\u0131, bunlar &uuml;zerinde dikine b&uuml;y&uuml;yen<br \/>\nbirbiri &uuml;zerine gelen dallar var ise &ccedil;\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca yard\u0131mc\u0131<br \/>\ndallar aras\u0131nda fazla uzayanlar bulunuyorsa bunlar k\u0131salt\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>3) Ana veya yard\u0131mc\u0131 dallardan &ccedil;\u0131plakla\u015fmaya y&ouml;nelenler k\u0131sa<br \/>\nkesilerek bo\u015f yerlerde yeni dallar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na &ccedil;al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>4) Meyve dallar\u0131ndan bir k\u0131s\u0131m &ouml;zellikle ya\u015fl\u0131 olanlar\u0131 kesilerek<br \/>\nat\u0131l\u0131r. Bu \u015fekilde, b&ouml;yle dallar\u0131n yemlenmesine &ccedil;al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>5) Kuru, hastal\u0131kl\u0131 veya zay\u0131flam\u0131\u015f dallar diplerinden kesilerek<br \/>\n&ccedil;\u0131kar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><\/span><a getParams=\"null\" rel=\"nofollow noopener\" href=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image177.jpg\" onclick=\"pageTracker._trackPageview (&#039;\/outgoing\/http_mert_bahcesel_com_mwet_7_dosyalar_image177_jpg&#039;);return hs.expand(this)\" class=\"highslide\" target=\"_blank\"><\/a><br \/>\n<span style=\"color: #00060a\">) Bir ana veya yard\u0131mc\u0131 dal &uuml;zerinde fazla miktarda meyve dal\u0131<br \/>\nolu\u015fmu\u015f ise bunlar aras\u0131nda seyreltme yap\u0131l\u0131r. Yani iyi geli\u015fmi\u015f ve iyi<br \/>\ng&uuml;ne\u015f alanlar b\u0131rak\u0131l\u0131r, di\u011ferleri &ccedil;\u0131kart\u0131l\u0131r. Ancak bu i\u015flem<br \/>\nuygulan\u0131rken dallar\u0131n &ccedil;\u0131plakla\u015fmamalarma &ouml;zellikle dikkat edilir.<\/p>\n<p>7) Verim budamas\u0131nda dal b&uuml;kme ve e\u011fmelerine yer verilmemeli<br \/>\ndallar ancak ba\u011f olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;Meyve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 nedeni ile e\u011filerek a&ccedil;\u0131lar\u0131 geni\u015flemi\u015f dallar di\u011fer<br \/>\ndallara ba\u011flanarak eski hallerine getirilir <br \/>\nKAYNAK: Genel Bah&ccedil;e Bitkileri <br \/>\nProf.Dr.Atila G&Uuml;NAY<!-- google_ad_section_end --> <\/span><!-- \/ message -->\n<\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"16\" width=\"350\" src=\"http:\/\/null\/highslide\/graphics\/warning.gif\" border=\"0\" \/><\/span><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n<span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"566\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image173.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_6\" \/><\/span>\n<\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n<span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"403\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image177.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_5\" \/><\/span>\n<\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n<span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"376\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image169.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_9\" \/><\/span>\n<\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"16\" width=\"350\" src=\"http:\/\/null\/highslide\/graphics\/warning.gif\" border=\"0\" \/><\/span><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n<span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"311\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image175.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_3\" \/><\/span>\n<\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><span style=\"color: #00060a\"><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n<span style=\"color: #00060a\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"750\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image171.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_8\" \/><\/span>\n<\/p>\n<table width=\"450\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"20\" class=\"td1\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"16\" width=\"350\" src=\"http:\/\/null\/highslide\/graphics\/warning.gif\" border=\"0\" \/><\/td>\n<td unselectable=\"on\" class=\"td2\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"462\" onload=\"HSImageResizer.createOn(this);\" width=\"450\" src=\"http:\/\/mert.bahcesel.com\/mwet-7_dosyalar\/image167.jpg\" border=\"0\" id=\"hs_imageresizer_container_2\" \/>\n<\/p>\n<p><!--GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n<p class=\"gs-author-note\">Bu yaz\u0131 <strong>Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><!--\/GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Modern anlamda meyve ve ba\u011f yeti\u015ftiricili\u011finin yani kaliteli ve y&uuml;ksek verimin gereklerinden birisi de kurallara uygun budamad\u0131r. Budama, canl\u0131 toprak &uuml;st&uuml; organlar\u0131na uygulanan kesme, b&uuml;kme,tomurcuk, s&uuml;rg&uuml;n ve yaprak alma gibi i\u015flemlerdir. B&uuml;t&uuml;n bu i\u015flemler bitkilerde verim ve geli\u015fme aras\u0131nda fizyolojik bir denge kurulmas\u0131 ve bunun m&uuml;mk&uuml;n oldu\u011fu kadar uzun s&uuml;re korunmas\u0131na y&ouml;nelikdir. Budaman\u0131n ama&ccedil;lar\u0131 de\u011fi\u015fik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-13573","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13573"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170692,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13573\/revisions\/170692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13573"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=13573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}