{"id":13622,"date":"2010-02-09T21:53:00","date_gmt":"2010-02-09T21:53:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"her-ise-dini-karistirmasak-iyi-olacak-13622","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/her-ise-dini-karistirmasak-iyi-olacak-13622","title":{"rendered":"Her i\u015fe dini kar\u0131\u015ft\u0131rmasak iyi olacak"},"content":{"rendered":"
Say\u0131n Güngör Uras’\u0131n, 5 \u015eubat 2010 tarihli kö\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 “Her i\u015fe dini kar\u0131\u015ft\u0131rmasak iyi olacak”.<\/em><\/span><\/div>\n
Akl\u0131 selim ile dü\u015fünen herkes gibi benim de buna gönülden kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmek isterim.<\/span><\/div>\n
Ancak, kö\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 okuyunca “Güngör Hoca, GDO’yu duyunca yine bodoslama dalm\u0131\u015f konuya”<\/em> dememek elde de\u011fil.<\/span><\/div>\n
Öncelikle, bu yaz\u0131ya konu olan toplant\u0131dan bahsedelim.<\/span><\/div>\n
\u0130stanbul Ticaret Odas\u0131 taraf\u0131ndan düzenlenen “Genetik Yap\u0131s\u0131 De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar Semineri”ne Avrupa G\u0131da Güvenli\u011fi Otoritesi (EFSA) nin GDO Paneli Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Dr. Sirpa Karenlampi ve Almanya’dan Biyogüvenlik Enstitüsü Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Jocheim Schiemann’\u0131n yan\u0131nda Türkiye’den de konu uzman\u0131 bilim insanlar\u0131 kat\u0131ld\u0131.<\/span><\/div>\n
Özetle, \u0130stanbul Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Dilek Boyac\u0131o\u011flu Hocam\u0131z\u0131n yönetti\u011fi toplant\u0131da, yabanc\u0131 uzmanlar AB ülkelerinde GDO’lar\u0131 düzenleyen mevzuattan, EFSA’n\u0131n yap\u0131s\u0131 ve GDO’lar\u0131n nas\u0131l onay sürecinden geçip nas\u0131l etiketlendi\u011finden, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lardan bahsettiler.<\/span><\/div>\n
Ankara Ziraat Fakültesi’nden Prof. Dr. Necmettin Ceylan hayvan beslenmesinde kullan\u0131lan GD yemlerin klasik yemlerden fark\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n et, süt ve yumurtaya geçmedi\u011fini bilimsel yay\u0131nlara (107 adet) dayanarak anlatt\u0131. Gazi Üniversite’sinden Prof. Dr. Ali Esat Karakaya, uzman toksikolog gözüyle ve bilimsel makaleler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda GD ürünlerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmesini yaparak, Dünya’n\u0131n önde gelen bilim akademileri ile uluslararas\u0131 meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n GDO konusuna yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 özetledi. Ben de halen TBMM’de görü\u015fülmekte olan Ulusal Biyogüvenlik Tasla\u011f\u0131’n\u0131n iddialar\u0131n aksine AB mevzuat\u0131yla uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu \u015fekilde yasala\u015ft\u0131\u011f\u0131 takdirde Türkiye’de biyoteknolojiyle ilgili her türlü Ar-Ge çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n engellenece\u011fini, ve Türkiye’nin geri kalaca\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131m.<\/span><\/div>\n
Birinci oturumun ba\u015f\u0131nda konu\u015fan Ba\u015fbakanl\u0131k Ba\u015fmü\u015faviri Say\u0131n Dr. Ramazano\u011flu ise hekim olmas\u0131 münasebetiyle a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak modern biyoteknolojik yöntemlerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 alan\u0131ndaki uygulamalar\u0131ndan bahisle, insan büyüme hormonu ve insülinin art\u0131k geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalardan üretildi\u011fini anlatt\u0131. Genetik tedavilerin insanl\u0131k aç\u0131s\u0131ndan öneminden, baz\u0131 genetik müdehalelerin do\u011furaca\u011f\u0131 etik sorunlardan bahsetti.<\/span><\/div>\n
Hatta sunum slaytlar\u0131n\u0131 yabanc\u0131 misafirlere jest olarak \u0130ngilizce haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti\u011fi konu\u015fmas\u0131nda, Say\u0131n Güngör Uras’\u0131n bahsetti\u011fi sure ve ayetlerden hiç bahsetmedi.<\/span><\/div>\n
O zaman, Güngör Uras’\u0131n yaz\u0131s\u0131na konu olan sure ve ayetler nereden ç\u0131kt\u0131?<\/span><\/div>\n
Önce, dini GDO’lara kar\u0131\u015ft\u0131ran kim ya da kimler? Ona bakal\u0131m…<\/span><\/div>\n
Haziran ay\u0131nda geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar\u0131 düzenlemeye yönelik Ulusal Biyogüvenlik Kanunu tasar\u0131s\u0131 Bakanlar Kurulu’nun gündeme geldi\u011fi günlerde, GDO’ya Hay\u0131r Platformu sözcülerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n GDO’lar\u0131n dinen sak\u0131ncal\u0131 oldu\u011fu yönünde görü\u015f beyan ettiklerini hat\u0131rlatmak isterim. Örne\u011fin, geçti\u011fimiz Haziran’da Okan Bayülgen’in Sade Vatanda\u015f program\u0131na kat\u0131lan Abdullah Aysu iddialar\u0131yla, Bayülgen’i o kadar etkiledi ki Bayülgen de “hemen Diyanet’i göreve ça\u011f\u0131ral\u0131m”<\/em> demi\u015fti.<\/span><\/div>\n
Bundan ba\u015fka, “GDO kar\u015f\u0131t\u0131 fanatikler GDO’lar\u0131n yasaklanmas\u0131 gereken birer ucube oldu\u011fu inançlar\u0131n\u0131 topluma empoze etme çabalar\u0131n\u0131 öyle bir boyuta getirdiler ki, GDO’lar\u0131 yasaklatmak için ulemadan fetva bile dilenmekte sak\u0131nca görmediler. Kendilerine ‘Fikir Sahibi Damaklar’ ad\u0131n\u0131 takan bir grup var. Yabanc\u0131 Slowfood hareketinin Türkiye’deki bir uzant\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan kurulan grubun üyelerinin büyük bir k\u0131sm\u0131 GDO konusunda tak\u0131nt\u0131l\u0131. GDO’yu toptan yasaklatmak için ba\u015fvurmad\u0131k yöntem b\u0131rakmayan bu grup geçenlerde Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’ndan GDO’lar\u0131n haram oldu\u011funa dair fetva almak istemi\u015f, ancak ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131. Bunun üzerine ulemaya ba\u015fvurdular ve çalmad\u0131k kap\u0131 b\u0131rakmad\u0131lar ama istedikleri fetvay\u0131 yine kopartamad\u0131lar. Sorun da zaten burada: \u0130nanca fikir maskesi tak\u0131lmas\u0131nda, bilim yerine fanatizmden medet umulmas\u0131nda.”<\/em> diye yazd\u0131 Yurtsan Atakan Ak\u015fam’daki kö\u015fesinde (10 Kas\u0131m 2009).<\/span><\/div>\n
Ayr\u0131ca, TBMM’deki 2010 y\u0131l\u0131 bütçe görü\u015fmelerinde, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bütçesi görü\u015fülürken, CHP Mu\u011fla Milletvekili Gürol Ergin’in söz alarak “Türban konusunda AH\u0130M’ye gidildi\u011finde ve dava kaybedildi\u011finde sizin arkada\u015flar\u0131n\u0131z ç\u0131k\u0131p, ‘hakimin de\u011fil, uleman\u0131n görü\u015fü önemli’ dedi. Birçok ülke din aç\u0131s\u0131ndan buna (GDO’lu ürüne) kar\u015f\u0131 ç\u0131k\u0131yor. Siz alelacele GDO’lu ürünlerle ilgili yönetmelik ç\u0131kar\u0131rken, Diyanet’ten veya sizin tabirinizle ulemadan fetva ald\u0131n\u0131z m\u0131?”<\/em> diye sordu\u011fu bas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131 (5 Kas\u0131m 2009).<\/span><\/div>\n
Bu talepler do\u011frultusunda Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n konuyu ele almas\u0131, dini aç\u0131dan sorgulamas\u0131 çok mu yanl\u0131\u015f sizce?<\/span><\/div>\n
Bildi\u011fim kadar\u0131yla, \u0130TO’daki toplant\u0131 s\u0131ras\u0131nda dinleyicilerden arzu edenlere da\u011f\u0131t\u0131lan yaz\u0131 da Din \u0130\u015fleri Yüksek Kurulu’nun GDO’lar konusunda bilim insanlar\u0131ndan görü\u015f almak amac\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da verilen bilgi notlar\u0131ndan birisi. Di\u011feri de tek tanr\u0131l\u0131 3 dine mensup bilim insan\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f ve BMC International Health and Human Rights dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015f “The three main monotheistic religions and gm food technology: an overview of perspectives”<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalenin fotokopisi.<\/span><\/div>\n
Bu makale okundu\u011funda da kolayca anla\u015f\u0131labilece\u011fi üzere, “üç din aras\u0131nda büyük bir konsensus bulunmamakla beraber, her üç dine hakim teolojik görü\u015fün GD teknolojisine, GD organizmalar konusunda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131na ve GD g\u0131dalar\u0131n tüketimine meyilli oldu\u011fu”<\/em> ifade edilmektedir. Ayn\u0131 makale “ bu liberal yakla\u015f\u0131mla beraber, GD ürünlerin ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131nda bilimsel, etik ve idari kurallar\u0131n s\u0131k\u0131 biçimde uygulanmas\u0131 ve bu ürünlerin kural\u0131na uygun etiketlenmesi de önko\u015ful olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r”<\/em> diye uyar\u0131s\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r.<\/span><\/div>\n
Burada bir hat\u0131rlatma daha yapal\u0131m, Papal\u0131k Bilimler Akademisi (Pontifical Academy of Sciences) geçen y\u0131l 15-19 May\u0131s 2009 tarihleri aras\u0131nda Vatikan’da GDO konusunda uzman bilim insanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla bir toplant\u0131 düzenleyerek Katolik kilisesinin konuya bilimsel veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yakla\u015fmas\u0131na yönelik bir ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/div>\n
Say\u0131n Güngör Uras yaz\u0131s\u0131n\u0131 “\u0130nsanl\u0131\u011fa hizmet amac\u0131yla yap\u0131lan gen de\u011fi\u015fimlerini ele\u015ftiren yok. Tart\u0131\u015fmalar üretim art\u0131\u015f\u0131 yoluyla kâr\u0131 yükseltmeye dönük gen de\u011fi\u015fimi giri\u015fimlerinin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na yarar yerine, zarar getirip getirmeyece\u011fi konusunda dü\u011fümleniyor.<\/em><\/span><\/div>\n
Bu konudaki gerçekleri de sureleri okuyarak olarak de\u011fil, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonuçlar\u0131na bakarak ö\u011frenme \u015fans\u0131na sahibiz.”<\/em> diye bitiriyor.<\/span><\/div>\n
Say\u0131n Uras’\u0131n bu saptamas\u0131na da kat\u0131lmamak elde de\u011fil.<\/span><\/div>\n
Ancak, diyorum ki ke\u015fke Say\u0131n Uras biraz vakit ay\u0131rabilip de \u0130TO’daki seminere kat\u0131lsayd\u0131. Ve akl\u0131na tak\u0131lan sorular\u0131, endi\u015feleri Avrupa’dan Ankara’dan kalk\u0131p gelen konu uzman\u0131 bilim insanlar\u0131na bizzat sorup anlamaya çal\u0131\u015fsayd\u0131. Böylelikle, GDO’lar konusunda zaman zaman kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131n ne kadar duygusal ve bilimsel dayanaktan uzak oldu\u011funu görürdü.<\/span><\/div>\n
Bu karma\u015f\u0131k konuda iyi niyetli kayg\u0131lar bulunmas\u0131 do\u011fald\u0131r. Ancak, konu ile ilgili uluslar aras\u0131 alanda kabul edilmi\u015f bilimsel bulgular\u0131n özellikle Say\u0131n Uras gibi dikkatli yazarlar taraf\u0131ndan daha yak\u0131n izlenmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r. Tabii ki GDO’lar\u0131n risk olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 bilimsel yöntemlerle izlenmelidir ve izlenmektedir, ama riskin kabul edilebilir s\u0131n\u0131rlar dahilinde oldu\u011funun bilimsel olarak saptand\u0131\u011f\u0131 durumlarda aksini iddia etmek Türkiye ve Dünya için önemli bir potansiyeli k\u0131s\u0131tlamaya yönelmek anlam\u0131na gelmektedir.<\/span><\/div>\n
Sonuç olarak, Türkiye Bilimler Akademisi ile TÜB\u0130TAK’\u0131n da, Dünya’daki tüm bilim akademileri gibi genelde modern biyoteknoloji özelde de Geneti\u011fi De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar konusunda bilimsel görü\u015flerini olu\u015fturmalar\u0131 ve bunu kamuoyu ile payla\u015fmalar\u0131 büyük önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Böylece, bu önemli alandaki bilgi eksikli\u011fi ve yo\u011fun bilgi kirlili\u011fi k\u0131smen de olsa hafifleyecektir.<\/span><\/div>\n
\n
Prof. Dr. Selim Çetiner<\/strong><\/span><\/div>\n
cetiner@sabanciuniv.edu<\/strong><\/span><\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof. Dr. Selim \u00c7ET\u0130NER<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Say\u0131n Güngör Uras’\u0131n, 5 \u015eubat 2010 tarihli kö\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 “Her i\u015fe dini kar\u0131\u015ft\u0131rmasak iyi olacak”. Akl\u0131 selim ile dü\u015fünen herkes gibi benim de buna gönülden kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmek isterim. Ancak, kö\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 okuyunca “Güngör Hoca, GDO’yu duyunca yine bodoslama dalm\u0131\u015f konuya” dememek elde de\u011fil. Öncelikle, bu yaz\u0131ya konu olan toplant\u0131dan bahsedelim. \u0130stanbul Ticaret Odas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-13622","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13622"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170686,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13622\/revisions\/170686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13622"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=13622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}