{"id":14085,"date":"2010-04-02T20:20:00","date_gmt":"2010-04-02T20:20:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"bahce-bitkilerinde-toprak-14085","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/bahce-bitkilerinde-toprak-14085","title":{"rendered":"Bah\u00e7e Bitkilerinde Toprak"},"content":{"rendered":"

Toprak, bahçe bitkileri yeti\u015ftiricili\u011fim s\u0131n\u0131rlayan bir ekolojik etmendir. Yer seçiminde incelenmesi gerekli bir di\u011fer faktör toprakt\u0131r. Toprak, bitkiye mekanik olarak destek olman\u0131n yan\u0131nda, ona su ve besin maddeleri de sa\u011flamaktad\u0131r. Bitki ve toprak aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki vard\u0131r. Toprak, mineraller, organik madde ve canl\u0131 organizmalar\u0131n kompleks bir biyofiziksel kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olup, içinde de\u011fi\u015fen oranlarda su ve hava bulundurmaktad\u0131r. \u0130yi bir toprak yap\u0131\u015f\u0131m olu\u015fturan ana faktörler uygun bir havalanma ve su tutma kapasitesidir. Topra\u011f\u0131n toplam hacminin yakla\u015f\u0131k %50’sini olu\u015fturan gözenekler de\u011fi\u015fen oranda su ve hava ile doludur<\/p>\n

\nVerimli bir toprak gerçekten canl\u0131d\u0131r. Her ne kadar böcek ve
\nsolucanlar toprak içindeki canl\u0131 varl\u0131klar\u0131n gözle görülenleri ise de,
\ntoprak organizmalar\u0131n\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131m bakteriler, mantarlar ve
\ndi\u011fer mikroorganizmalar olu\u015fturmaktad\u0131r. Topra\u011f\u0131n organik maddesi,
\nyalmz parçalanm\u0131\u015f bitki ve hayvan dokular\u0131ndan de\u011fil,
\nmikroorganizmalar\u0131n bizzat kendilerinden de meydana gelmektedir.
\nHayvan ve bitki art\u0131klar\u0131 topraktaki bu mikroorganizmalar taraf\u0131ndan
\nparçalanmaktad\u0131r. <\/p>\n

Toprak tipleri<\/b><\/p>\n

Topraklar, parçac\u0131klar\u0131n\u0131n iriliklerine, farkl\u0131 irilikteki parçac\u0131klar\u0131n oramna, organik veya inorganik madde miktarlar\u0131na göre s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Mineral ve organik olmak üzere iki temel toprak tipi vard\u0131r.<\/p>\n

Mineral topraklar: Mineral maddelerden meydana gelen ve bünyesinde %10’dan daha az oranda organik madde bulunduran topraklard\u0131r. Mineral topraklar, bünyelerinde bulundurduklar\u0131 ta\u015f, çak\u0131l, kum, mil ve kil gibi farkl\u0131 büyüklükteki parçac\u0131klar\u0131n oranlar\u0131na göre s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131rlar. Buna göre mineral topraklar 4 grupta toplan\u0131r.<\/p>\n

Ta\u015fl\u0131 ve çak\u0131ll\u0131 topraklar: \u0130çlerinde %80 oran\u0131nda ta\u015f ve çak\u0131l, %20 oran\u0131nda ince toprak bulundururlar. Bu topraklar\u0131n su tutma kapasiteleri dü\u015füktür. Bitkiye destek olur ve drenaj\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131rlar. Besin maddelerince de fakir olan bu topraklarda eksikliklerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ko\u015fulu ile kay\u0131s\u0131, armut, asma ve kiraz gibi meyve türleri yeti\u015ftirilebilir.<\/p>\n

Kayal\u0131klar da ço\u011fu zaman bu topraklar aras\u0131nda say\u0131l\u0131r. Kayal\u0131klar aras\u0131ndaki bo\u015fluklarda çürüntü veya toprak bulunuyorsa, bu tip yerlerde Antep f\u0131st\u0131\u011f\u0131, badem, zerdali, al\u0131ç, armut, incir ve dut yeti\u015ftirüebilmektedir.<\/p>\n

Ta\u015fl\u0131 ve çak\u0131ll\u0131 topraklarda %50’ye yak\u0131n toprak bulunuyorsa, bu topraklar çabuk \u0131s\u0131nmalar\u0131 ve iyi havalanmalar\u0131 nedeniyle erkenci domates, kabak, h\u0131yar, biber ve patl\u0131can yeti\u015ftiricili\u011finde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu amaçla kullan\u0131lan ta\u015fl\u0131 topraklara Akdeniz Bölgesinde Antalya taraflar\u0131nda rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kumlu topraklar: Kaba yap\u0131l\u0131, su tutma kapasitesi dü\u015fük, nisbeten verimsiz ve çok asit topraklard\u0131r. Bu topraklar % 80-95 oran\u0131nda kum, %5-20 mil ve kil ve %0.1-1.0 organik madde içerirler. Yüksek oranlardaki kum; h\u0131zl\u0131 drenaj, havalanma ve organik maddenin çabuk parçalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Kumlu topraklar çabuk \u0131s\u0131n\u0131r ve kururlar. Bunlar iyi havalanmalar\u0131 nedeniyle s\u0131cak topraklard\u0131r ve erkenciiik aç\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilebilir. Ancak, birçok kumlu toprakta bâz\u0131 bitki besin maddeleri özellikle Ca, Mg noksanl\u0131klar\u0131 görülmektedir. Kumlu topraklar\u0131n verim kapasiteleri, asitli\u011fin azalt\u0131lmas\u0131, noksan bitki besin maddelerinin sa\u011flanmas\u0131 ve organik madde kapsam\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ile yükseltilebilir. Bu tip topraklarda genellikle s\u0131k sulama zorunludur. Kumlu topraklar iyi bir düzenleme ile (sulama + organik ve inorganik gübreleme) fidanc\u0131l\u0131k, erkenci sebze yeti\u015ftiricili\u011fi ve zor köklenen türlerin çeliklerinin köklendirilmesinde genellikle kullan\u0131lan ortamd\u0131r. Meyve türlerinden \u015feftali, üzümsü meyvelerden ahududu, sebzelerden ku\u015fkonmaz, h\u0131yar, karpuz ile kökleri yenen sebzelerden tatl\u0131 patates, havuç, turp, kereviz ve pancar bu tür topraklarda iyi ürün verirler. Kumlu topraklarda (%60 kum bulunan) filoksera böce\u011fi ya\u015famad\u0131\u011f\u0131ndan, Amerikan asma anac\u0131 kullan\u0131lmadan yerli ba\u011fc\u0131l\u0131k yap\u0131labilmektedir.
\nTmh Topraklar: Tar\u0131mda kullan\u0131lan en geni\u015f toprak grubunu olu\u015fturmaktad\u0131rlar. Tml\u0131 topraklar bünyelerinde bulunan, kum, mil, kil ve organik madde miktar\u0131na göre adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Örne\u011fin kumlu-t\u0131nl\u0131 topraklar fazla miktarda kum (%50-80), dü\u015fük oranda mil, kil (%20-50) ve %0.1-4.0 organik madde ihtiva ederler. Buna kar\u015f\u0131n killi-t\u0131nl\u0131 topraklar yüksek oranda kil (%20-30) ve mil (%20-60) ile %l-8 organik madde, buna kar\u015f\u0131n dü\u015fük oranda kum (%20-50) ihtiva etmektedirler. Fazla miktardaki mil ve kil drenaj ve havalanmay\u0131 azaltmakta, buna kar\u015f\u0131n su tutma kapasitesini art\u0131rmaktad\u0131r. Tml\u0131 topraklar\u0131n özellikleri, yap\u0131lar\u0131nda bulunan maddelerin oranlar\u0131na göre de\u011fi\u015fiklik göstermektedir. Kumlu-tml\u0131 topraklar, killi-tml\u0131 topraklardan daha iyi drene olurlar. Havalanmalar\u0131 daha iyidir. Tml\u0131 topraklar su ve besin madde tutma kapasiteleri kumlu topraklardan daha fazlad\u0131r. Tml\u0131 topraklar\u0131n bahçe bitkileri yeti\u015ftiricili\u011fi aç\u0131s\u0131ndan en uygun olan topraklard\u0131r. Üzümsü meyveler, \u015feftali, erik, sert kabuklu meyveler, bütün sebzeler ve özellikle \u0131spanak, h\u0131yar, ku\u015fkonmaz ve bezelye bu topraklarda iyi yeti\u015firler. Ancak mil ve kil oram yüksek olan t\u0131nl\u0131 topraklarda, yüksek verim için drenaj ve havalanma önemlidir. Örne\u011fin konservelik domates ve tatl\u0131 m\u0131s\u0131r daha çok bu tip topraklarda yeti\u015ftirilmektedir. Aym \u015fekilde mil ve kil oram yüksek olan t\u0131nl\u0131 topraklar, taze kökleri için yeti\u015ftirilen sebzeler ve meyve a\u011façlar\u0131 için toprakalt\u0131 iyi drene edilip, köklerin geli\u015fmesine izin verilmedikçe pek uygun de\u011fildirler.<\/p>\n

Killi topraklar: %50’den fazla kil içeren topraklard\u0131r. Çok küçük parçac\u0131klardan olu\u015furlar ve yüzey toplamlar\u0131 fazlad\u0131r. Çok küçük gözeneklere sahiptirler. Bünyelerindeki kum oran\u0131 dü\u015füktür. Bu tür topraklar fazla miktarda organik madde ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131kça, birçok bahçe bitkisi için uygun de\u011fildir. \u0130lkbaharda zay\u0131f havalanma ve yüksek \u0131s\u0131 tutma özelli\u011fi nedeniyle so\u011fuk, yava\u015f kuruyan ve geç tava gelen topraklard\u0131r. Bu tür topraklarda ya\u011fmur veya sulama sonras\u0131 kaymak tabakas\u0131 olu\u015fur. Islak olarak i\u015flendi\u011finde tabanda i\u015flenmeyen s\u0131k\u0131 bir yap\u0131 olu\u015ftururlar. Killi topraklar\u0131n söylenilen bütün bu
\nolumsuz özelliklerine ra\u011fmen, kollodial bir materyal olarak bitki geli\u015fimi için gerekli besin maddelerini tutmalar\u0131, serbest b\u0131rakmalar\u0131 ve iyi bir toprak yap\u0131s\u0131 sa\u011flamalar\u0131 nedeniyle birçok toprak tipinde kil kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 arzu edilir.<\/p>\n

Islah edilmi\u015f killi topraklarda lahana, p\u0131rasa, domates ve enginar gibi çok su ve azot isteyen sebzeler yeti\u015ftirilebilir. S\u0131cak yerlerde alt tabakas\u0131 su geçirir olmak \u015fart\u0131 ile killi topraklar iyi ba\u011f topra\u011f\u0131d\u0131r. Yine killi topraklarda yüzlek köklü meyve a\u011façlar\u0131 (elma, ayva, erik gibi) daha iyi yeti\u015fir. Derin köklü a\u011façlar bu tür topraklardan ho\u015flanmazlar; ayr\u0131ca fazla nemli olursa sert çekirdekli meyve türlerinde zamk hastal\u0131\u011f\u0131 görülür.<\/p>\n

Organik topraklar: Bu topraklarda mineral topraklar\u0131n aksine %20-80 oran\u0131nda organik madde bulunur. Organik topraklar k\u0131smen veya tamamen parçalanm\u0131\u015f bitki art\u0131klar\u0131ndan meydana gelirler. Bu nedenle daha çok batakl\u0131klarda, s\u0131\u011f su birikintilerinde ve nehir yataklar\u0131nda rastlan\u0131r. Organik topraklar\u0131n olgunla\u015fmalar\u0131 zaman içinde devam eder. Bu topraklar\u0131n rengi, k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 kahverengi ile siyah aras\u0131ndad\u0131r. Olgunla\u015fman\u0131n art\u0131\u015f\u0131yla renk de siyaha dönü\u015für. Bitkilerin yeti\u015ftiricili\u011finde olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f topraklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 tercih edilir.<\/p>\n

Organik topraklar\u0131n su tutma kapasiteleri yüksek, havalanmalar\u0131 iyi, azot yönünden zengindirler. Bu tip topraklar do\u011frudan kullan\u0131lma yerine, di\u011fer topraklar\u0131n yap\u0131lar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131rlar. Bununla birlikte fide harçlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, örtüalt\u0131 tar\u0131m\u0131nda topraks\u0131z yeti\u015ftiricilikte do\u011frudan kullan\u0131labilmektedirler. Organik maddece zengin topraklar, so\u011fan, patates, havuç, kabak ve marul gibi sebzelerle üzümsü meyvelerden yaban mersini gibi türlerin yeti\u015ftiricili\u011finde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Turba (Peat): Organik madde kapsam\u0131 %50 ‘nin üzerinde, hatta bazen %95’e kadar yükselir. Bu tür topraklar k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 kahverengi ve ham topraklard\u0131r. Renk kahve-siyah ise parçalanman\u0131n daha ileri a\u015famada oldu\u011funu gösterir. Yüksek oranda organik madde nedeniyle oldukça fazla su tutma kapasitesine sahiptirler. Turba ayn\u0131 zamanda iyi havalanan ve azot yönüyle zengin topraklard\u0131r. Bu nedenle özellikle sebze yeti\u015ftiricili\u011fi için uygundur. Çünkü fazla miktardaki azot etkili bir \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. So\u011fan, patates, havuç, kabak ve marul bu tür topraklarda çok iyi yeti\u015fir. Turba yine seralarda tohumlar\u0131n çimlendirilmesi, çeliklerin köklendirilmesi ve kapl\u0131 fidan üretiminde saf veya kar\u0131\u015f\u0131m halinde yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Tam parçalanm\u0131\u015f organik topraklar (muck): %20-50 oran\u0131nda organik madde ihtiva eden bu topraklar\u0131n içinde turbaya göre daha fazla mineral toprak bulunur. Özellikleri bak\u0131m\u0131ndan turbaya benzer, fakat verimlili\u011fi daha dü\u015füktür. Su tutma kapasitesi daha az ve havalanmas\u0131 daha s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu topraklar organik ve inorganik topraklar\u0131n avantajlar\u0131n\u0131 kombine etmi\u015flerdir.<\/p>\n

. Toprak derinli\u011fi<\/b><\/p>\n

Bahçe bitkilerinin özellikle çok y\u0131ll\u0131k olanlar\u0131n\u0131n kökleri; türe, iklim ve toprak yap\u0131s\u0131na göre 1-5 m derinlikteki toprak tabakas\u0131 içinde geli\u015ftiklerinden toprak derinli\u011fi de önemli bir faktördür. Bu nedenle, topra\u011f\u0131n geçirimsiz tabakalar\u0131n\u0131n veya taban suyu düzeyinin kök bölgesinden a\u015fa\u011f\u0131da olmas\u0131 istenir. Sebzelerde ise kök derinli\u011fi daha yüzlek oldu\u011fundan (45-120 cm) daha az derinlikteki topraklar tercih edilebilir.<\/p>\n

Ancak nemli ve serin bölgelerde a\u011façlar ve asmalar daha az derinlikteki topraklarda yeti\u015ftirilebilmektedir. Bununla birlikte kuvvetli kök sistemine sahip a\u011façlar uygun olmayan ko\u015fullara daha iyi dayanma yetene\u011findedirler. Di\u011fer yandan, kendi kökleri üzerinde yeti\u015ftirilen Vinifera çe\u015fitleri ile kura\u011fa dayan\u0131kl\u0131 asma anaçlar\u0131 (99R, HOR, 140Ru, 1103P gibi) olumsuz toprak ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha iyi de\u011ferlendirirler.<\/p>\n

Topra\u011f\u0131n geçirimsiz tabakaya kadar olan k\u0131sm\u0131 taban topra\u011f\u0131olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu tabakan\u0131n yap\u0131s\u0131, su tutma kapasitesi ve reaksiyonu (pH) bitkinin geli\u015fmesi ile kura\u011fa dayan\u0131m\u0131 üzerinde etkilidir. Pullukla sürekli ayn\u0131 derinlikte toprak i\u015fleme sonucunda olu\u015fan ve "pulluk taban\u0131" olarak adland\u0131r\u0131lan bu sert tabakan\u0131n 3-4 y\u0131lda bir "dipkazan" tipi aletlerle k\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Böyle bir tabaka olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, alt toprak daha verimli, bol su bulunan ve daha iyi havalanan, toprak organizmalar\u0131n\u0131n bol oldu\u011fu bir yap\u0131 gösterir.
\n
\nToprak taban suyu<\/b><\/p>\n

Bitki köklerinin geli\u015fiminde genetik yap\u0131n\u0131n yan\u0131nda topra\u011f\u0131n havalanma düzeyi ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 da etkilidir. Köklerin normal fonksiyonu için su kadar O2’in sa\u011flanmas\u0131 da gereklidir. \u0130yi havalanan bir toprakta, gözenek hacminin yakla\u015f\u0131k %50’si hava ile doludur. Hava bo\u015fluklar\u0131nda bulunan O2, su ve besin maddelerinin kökler taraf\u0131ndan daha kolay al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu bo\u015fluklar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 su ile dolmas\u0131 durumunda, bo\u015fluklardaki O2’in azal\u0131p CO2 oran\u0131n\u0131n artmas\u0131, kök geli\u015fmesini ve bitki geli\u015fmesini azalt\u0131r. Bu nedenle su basm\u0131\u015f topraklarda ya da a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015f alan ve sulanan topraklarda köklerin, buna ba\u011fl\u0131 olarak da bitkinin geli\u015febilmesi, oksijensizli\u011fe dayan\u0131m düzeyine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Örne\u011fin erik, \u015feftali ve kay\u0131s\u0131ya göre daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. Çünkü bu tür topraklarda \u015feftali ve kay\u0131s\u0131 köklerinde oksijenin azalmas\u0131 ile hidrojen siyanid (HCN) olu\u015fmakta, bu da köklerin zararlanmasma neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Toprak tipleri içinde, en iyi havalanabilenleri çak\u0131ll\u0131, kumlu, en kötü havalananlar\u0131 ise killi ve balç\u0131kl\u0131 topraklard\u0131r. Bahçe bitkileri iyi havalanan topraklarda daha iyi geli\u015fme gösterirler. Ancak baz\u0131 türler (armut ve elma) di\u011fer türlerden daha iyi geli\u015fme gösterebilir. Asma kökleri uzun süre su içinde kalamazlar. Bunun yan\u0131nda meyve a\u011façlar\u0131 yapraklar\u0131n\u0131 döktükten sonra dinlenme dönemine girdikleri için, topraktaki fazla sudan zarar görmezler. Büyüme mevsiminde ise suyun yüzeye 1 m’den daha yak\u0131n olmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Topra\u011f\u0131n iyi havalanmas\u0131 baz\u0131 önlemler al\u0131narak sa\u011flanabilir. Bu
\namaçla topra\u011f\u0131n çok y\u0131ll\u0131k bitkilerde 2 m, sebze türlerinde 0.5-1 m derinlikteki taban suyunun durumu kontrol edilmeli ve gerekti\u011finde drenajla bu suyun uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na çal\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r yap\u0131l\u0131 topraklarda organik gübreleme yap\u0131larak, topra\u011f\u0131n havalanma oran\u0131 art\u0131r\u0131labilir. Taze köklerin topra\u011f\u0131n havalanmas\u0131na olan ihtiyaçlar\u0131 ya\u015fl\u0131 köklerden daha fazlad\u0131r.<\/p>\n

Topra\u011f\u0131n alt tabakas\u0131 e\u011fer kil veya kaya gibi geçirgen olmayan bir tabakaya sahipse, toprak alt\u0131 zay\u0131f drenaja sahip olacakt\u0131r. Su, geçirgen olmayan bu tabaka üzerine birikti\u011finde, toprak su ile doymu\u015f hale gelecektir. Bitki kökleri yeterli oksijeni sa\u011flayamad\u0131klar\u0131 için, bitki zay\u0131f geli\u015fip verim de oldukça azalacakt\u0131r.<\/p>\n

Daha önce de\u011finildi\u011fi gibi özellikle killi topraklarda olu\u015fan pulluk taban\u0131 drenaja da engel olabilir. Böyle topraklarda pulluk taban\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 drenaj aç\u0131s\u0131ndan yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Taban topra\u011f\u0131n\u0131n do\u011fal olarak sert yap\u0131da oldu\u011fu yerlerde, toprak i\u015flemesi ile bunun k\u0131r\u0131lmas\u0131 mümkün olmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu gibi yerlerde drenajla su bask\u0131nlar\u0131ndan korunmak gereklidir.<\/p>\n

Toprak reaksiyonu ve tuzluluk<\/b><\/p>\n

Bahçe bitkileri yeti\u015ftiricili\u011finde toprak reaksiyonu da önemli bir faktördür. Toprak reaksiyonu (pH) toprakta serbest halde bulunan H+iyonu konsantrasyonunun eksi logaritmas\u0131n\u0131 ifade eder. Buna göre de\u011feri pH = 7 olan topraklar nötr olarak kabul edilir. 7’nin alt\u0131nda olanlar asit, üzerinde olanlar bazik (alkali) reaksiyonlu topraklar\u0131 olu\u015ftururlar. pH ‘s\u0131 nötre yak\u0131n topraklar ise, hafif alkali veya hafif asit topraklard\u0131r.<\/p>\n

Topra\u011f\u0131n pH’s\u0131, bitki besin maddelerinin hareketine, toprakta birikimine ya da yaray\u0131\u015fs\u0131z hale geçmesine neden olarak köklerle al\u0131nmalar\u0131m engeller veya toksik etkiler yaparak (pH=4’den a\u015fa\u011f\u0131 veya 9’dan yukar\u0131) büyüme ve geli\u015fmeyi aksat\u0131rlar. Bu da verim ve kalitenin dü\u015fmesine neden olur. Asit topraklarda özellikle azot, fosfor, potasyum, kükürt, magnezyum ve kalsiyum gibi ana besin maddeleri ile iz elementlerden molibden noksanl\u0131\u011f\u0131 görülür. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k alkali reaksiyonlu topraklarda ise çinko, manganez, demir ve bak\u0131r noksanl\u0131\u011f\u0131na rastlan\u0131r. Örne\u011fin demir noksanl\u0131\u011f\u0131nda görülen kloroz, topraktaki demir bile\u015fiklerinin çökelmesi sonucu ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Genellikle çok dü\u015fük ve yüksek pH dereceleri (4’den a\u015fa\u011f\u0131 ve 9’dan yukar\u0131) bitki kökleri için toksik etki yapmaktad\u0131r. Bitkilerin büyük ço\u011funlu\u011fu 5.5-7.2 pH derecelerinde, yani nötre yak\u0131n topraklarda daha iyi geli\u015fme gösterirler (\u015eekil 4.1). Bununla birlikte yaban mersini ve çay, pH = 3-5 olan asitli topraklarda daha iyi
\n<\/a>
\ngeli\u015firler. Ayn\u0131 \u015fekilde pH’nm 8.5’in üzerinde (alkali) oldu\u011fu topraklarda da asma, zeytin, Antep f\u0131st\u0131\u011f\u0131, badem gibi baz\u0131 çok y\u0131ll\u0131k bahçe bitkilerinin yeti\u015ftirilebildi\u011fi görülmektedir. Asit karakterli topraklara ya\u011f\u0131\u015f\u0131 çok olan ekolojilerde rastlan\u0131r. Çünkü, y\u0131kanma suda erir karbonatlar\u0131n kayb\u0131na neden olur. Asit karakterli topraklarda pH’y\u0131 art\u0131rmak için zaman zaman kireçleme yap\u0131l\u0131r. Toprakta dikkate de\u011fer bir y\u0131kanma varsa ve yap\u0131 nispeten kumlu ise kireçleme 3-5 y\u0131lda bir yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. pH’y\u0131 dü\u015fürmek için mineral gübreleme s\u0131ras\u0131nda asit karakterli gübreler (azot kayna\u011f\u0131 olarak amonyum sülfat ve üre) kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Toprak pH’s\u0131m asit karakterli topraklarda yükseltebilmek için, ya\u011f\u0131\u015f ve topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131 dikkate al\u0131narak kireçleme yap\u0131l\u0131r. Bu uygulama, topra\u011f\u0131n reaksiyonu ölçülmek ko\u015fulu ile toprak pH’y\u0131 nötre yak\u0131n hale gelinceye kadar 3-5 y\u0131lda bir tekrarlamr. Bazik reaksiyonlu topraklarda ise pH’s\u0131 nötre yakla\u015ft\u0131rabilmek için organik gübreleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Toprak reaksiyonunun yan\u0131nda, toprak tuzlulu\u011fu da yeti\u015ftirilecek bitki geli\u015fmesini etkiler. Toprak tuzlulu\u011fu, toprakta bulunan Sodyum (Na), Klor (Cl), Sülfat (SO4) ve Karbonat (CO3) iyonlar\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Toprak tuzlulu\u011fu, a\u015f\u0131r\u0131 gübrelemeler, tuz oran\u0131 yüksek sulama sular\u0131, kurak bölgelerde h\u0131zl\u0131 buharla\u015fma ile tuz oran\u0131 yüksek yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n toprak üst tabakalar\u0131nda toplanmas\u0131, kötü drenaj gibi nedenlerle zaman içinde art\u0131\u015f gösterir. Tuzlulu\u011fun art\u0131\u015f\u0131yla, bitkiler topraktaki suyu alamazlar veya sudaki iyonlar\u0131n miktar\u0131n\u0131n yüksek olmas\u0131 nedeniyle alman maddeler toksik etkide bulunur. Sonuçta bitkilerde sararma ve kurumalar görülür, \u015fiddetli durumlarda verim ve kalitede önemli kay\u0131plar ortaya ç\u0131kar.<\/p>\n

Toprak organizmalar\u0131 ve özellikle bakteriler de pH’dan etkilenmektedirler. Kuvvetli bir nitrifikasyon ve N fiksasyonu için pH 5.5’in üzerinde olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bahçe bitkilerinin büyük ço\u011funlu\u011fu toprak tuzlulu\u011funa kar\u015f\u0131 duyarl\u0131d\u0131rlar. Meyve türleri aras\u0131nda topraktaki tuzlulu\u011fa en hassas olan tür limon olup, en dayan\u0131kl\u0131 olan\u0131 ise hurmad\u0131r. Yerli asmalar\u0131n \u0130Vitis vinifera L.) tuza dayamkl\u0131klar\u0131 (Max: 3.0g\/kg) Amerikan asma anaçlar\u0131na (Max: 1.5g\/kg) göre oldukça fazlad\u0131r. Amerikan asma anaçlar\u0131 aras\u0131nda topraktaki tuzlulu\u011fa çok duyarl\u0131 olanlar oldu\u011fu gibi (41B), nispeten yüksek tuz konsantrasyonuna adapte olanlar da(1616C) bulunmaktad\u0131r. Sebzeler içinde de ku\u015fkonmaz, \u0131spanak, pancar, turp ve \u015falgam\u0131n daha dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011fu belirtilmektedir. Bununla birlikte bitkilerin tuza dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131 geli\u015fme durumlar\u0131 ile ili\u015fkilidir. Genç bitkiler tuzlulu\u011fa daha duyarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bahçe bitkileri yeti\u015ftiricili\u011finde tuzlu topraklar, organik gübreleme ve gerekti\u011finde sulama ile kullan\u0131labilirler. Örtüalt\u0131 tar\u0131m\u0131nda ise topraklar\u0131n y\u0131kanmas\u0131, sera topra\u011f\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi veya topraks\u0131z tar\u0131m uygulamalar\u0131 ile kontrol alt\u0131na al\u0131nabi\n<\/p>\n

\nProf.Dr.Atila GÜNAY \n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Toprak, bahçe bitkileri yeti\u015ftiricili\u011fim s\u0131n\u0131rlayan bir ekolojik etmendir. Yer seçiminde incelenmesi gerekli bir di\u011fer faktör toprakt\u0131r. Toprak, bitkiye mekanik olarak destek olman\u0131n yan\u0131nda, ona su ve besin maddeleri de sa\u011flamaktad\u0131r. Bitki ve toprak aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki vard\u0131r. Toprak, mineraller, organik madde ve canl\u0131 organizmalar\u0131n kompleks bir biyofiziksel kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olup, içinde de\u011fi\u015fen oranlarda su ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-14085","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14085"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170671,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14085\/revisions\/170671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14085"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=14085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}