{"id":14143,"date":"2010-04-11T14:48:00","date_gmt":"2010-04-11T14:48:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"tarimdaki-mevcut-yanlis-duzen-ve-topragin-cektikleri-14143","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/tarimdaki-mevcut-yanlis-duzen-ve-topragin-cektikleri-14143","title":{"rendered":"Tar\u0131mdaki Mevcut Yanl\u0131\u015f D\u00fczen ve Topra\u011f\u0131n \u00c7ektikleri"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Toprak çok \u015feydir.<\/span><\/p>\n

Kuyu kaz\u0131nca sudur.<\/span><\/p>\n

Tohum at\u0131nca a\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Suyla kar\u0131nca ev, ate\u015fe at\u0131nca kapt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Atasözüdür, türküdür.<\/span><\/p>\n

Geçmi\u015f ve gelecektir; tarihtir.<\/span><\/p>\n

Anad\u0131r; bet berekettir; ya\u015famd\u0131r ve vatand\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ve sonunda, ebedi istirahatgâht\u0131r…<\/span><\/p>\n

<\/span> <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Belki dünyada ya\u015fama dair en önemli \u015fey olan toprak, neye denir?<\/span><\/p>\n

Kum veya kaya veya çak\u0131l veya toz ile topra\u011f\u0131n fark\u0131 nedir?<\/span><\/p>\n

Bir moloz y\u0131\u011f\u0131n\u0131na neden toprak denmez?<\/span><\/p>\n

Bir toz, kum y\u0131\u011f\u0131n\u0131 hangi durumlarda toprak olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r?<\/span><\/p>\n

Canl\u0131 m\u0131d\u0131r, cans\u0131z m\u0131d\u0131r? Ne zaman sa\u011fl\u0131kl\u0131, ne zaman hastad\u0131r?<\/span><\/p>\n

Toprak<\/span><\/b><\/u><\/p>\n

Toprak, kayalar\u0131n ve organik maddenin yüzy\u0131llar boyunca çe\u015fitli etkenlerle parçalan\u0131p ayr\u0131lmas\u0131yla meydana gelmi\u015f, içinde geni\u015f bir canl\u0131lar alemini bar\u0131nd\u0131ran, bitkilere durak vazifesi görerek onlara su ve besin maddesi sa\u011flayan bir maddedir.<\/span><\/p>\n

Normal Bir Toprak Nelerden Olu\u015fur?<\/span><\/b><\/u><\/p>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 \u015eekil 1.<\/b> Birim toprak hacmindeki bile\u015fenler (Kiri\u015fci, 1999a)<\/span>1<\/sup> <\/span><\/p>\n


Yukar\u0131daki \u015fekilde de görülebilece\u011fi gibi toprak, normalde birim hacimde % 25 hava, % 25 su, % 45 mineral madde ve % 5 organik madde içeren bir materyaldir. Mesela birim hacim kumda tahminen bu oranlardan çok daha fazla hava, daha az su, daha az organik madde vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Toprak, bahsedilen oranlara yakla\u015ft\u0131kça daha fazla toprak; uzakla\u015ft\u0131kça daha az toprak olur.<\/span><\/p>\n

Ülkemizde tar\u0131m yap\u0131lan arazilerin inceledi\u011fim toprak analizlerinin neredeyse hiçbirinde daha % 5 ve üzeri organik madde göremedim. Gördü\u011füm en yüksek de\u011fer yeni hayvan gübresi uygulanm\u0131\u015f bir araziside % 4,2 idi. Sürekli yo\u011fun tar\u0131m yap\u0131lan arazilerde bu oran % 1 civar\u0131ndad\u0131r. Ancak tar\u0131m yap\u0131lmayan do\u011fal mera ve ormanlarda % 5 oran\u0131na yak\u0131n de\u011ferler görmek olas\u0131d\u0131r (Geleneksel nadasa b\u0131rakma i\u015flemi, i\u015fte en çok bu sebeple yap\u0131l\u0131r). Bugünkü yap\u0131s\u0131 ile tar\u0131msal üretim, toprakta organik maddeyi sürdürülemez \u015fekilde azalt\u0131r. Bu da toprakta ya\u015fayan bitki ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n proteini, yani ya\u015fam\u0131n yap\u0131 ta\u015f\u0131 olan azot gibi besin maddelerini yeterince alamamalar\u0131 ile sonuçlan\u0131r. (Toprakta organik madde ile azot miktar\u0131 öylesine e\u015fgüdümlüdür ki, azot analizi pahal\u0131 oldu\u011fu için bir çok laboratuvar en önemli bitki besin maddesi olmas\u0131na ra\u011fmen azot analizi yapmaz ve topraktaki azot oran\u0131, topraktaki organik madde miktar\u0131ndan tahmin edilir)  Organik maddesi azalan topra\u011f\u0131n asl\u0131nda can\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r. Toprakta organik madde ne kadar çok ise, toprak o kadar canl\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Konumuza dönersek i\u015fte topra\u011fa su verme, çapalama-havaland\u0131rma, hayvan gübresi atmak gibi tar\u0131msal i\u015flemlerin asl\u0131nda hepsinin temel sebebi;  topra\u011f\u0131 do\u011fal de\u011ferlerine yakla\u015ft\u0131rmakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Burada benim çocuklu\u011fumdan beri kendime sorup durdu\u011fum ve cevab\u0131n\u0131 ancak y\u0131llar sonra ö\u011frenebildi\u011fim bir soru kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131k\u0131yor:<\/span><\/p>\n

Neden su vermedi\u011fimiz, çapalamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ilaçlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, hibrit tohumdan yeti\u015ftirmedi\u011fimiz ve hayvan gübresi vermedi\u011fimiz halde  do\u011fadaki bitkiler en sa\u011fl\u0131kl\u0131 bitkiler olup en lezzetli meyveleri üretiyor da tar\u0131msal üretim yaparken sürekli pahal\u0131 tohum sat\u0131n almak, bitkileri sulamak, diplerini çapalamak, zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 ilaçlamak ve gübrelemek zorunday\u0131z?<\/b><\/span><\/p>\n

Gelin bu soruyu, do\u011fadaki i\u015fleyi\u015fi irdeleyerek madde madde cevaplayal\u0131m:<\/span><\/p>\n

Su:<\/span><\/b><\/u><\/p>\n

Do\u011fada mera ve do\u011fal ormanlardaki topraklar ekolojik sistemler gere\u011fi uygun oranlarda hava, su, organik madde içerir. Bu içerikteki su, hava ve organik maddeden yararlanabilecek do\u011fal bitki tohumlar\u0131, iklim ko\u015fullar\u0131 da uygunsa çimlenir. Baz\u0131 bitkiler birbirini destekleyici sistemler ile zamanla çok çe\u015fitli bitki topluluklar\u0131 olan do\u011fal bir örtü olu\u015fur. Gere\u011finden fazla bitki, ya\u015fam imkan\u0131 bulamaz.<\/span><\/p>\n

Organik madde:<\/span><\/b><\/u><\/p>\n

Yine burada olu\u015fan bitki örtüsü, çe\u015fitli yaban hayvanlar\u0131 taraf\u0131ndan g\u0131da, bar\u0131nak ve ilaç amaçl\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Bu arada hayvanlar gübrelerini topra\u011fa b\u0131rak\u0131rlar. Ayr\u0131ca baz\u0131 bitkiler veya bitkilerin baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131 hayvanlar taraf\u0131ndan tüketilmez ve bunlar ölünce topra\u011fa dü\u015fer, çürürler. Tüm bu ko\u015fullar alt\u0131nda keyiflenen küçüklü büyüklü toprak canl\u0131lar\u0131 topra\u011f\u0131 daha bereketli hale getiren birçok faaliyet gerçekle\u015ftirirler. Ve toprak organik maddece zenginle\u015fir.<\/span><\/p>\n

Hava:<\/span><\/b><\/u><\/p>\n

Topra\u011fa, do\u011fal sebeplerle sürekli kum, ta\u015f, çal\u0131, kemik gibi maddeler eklenir. Ayr\u0131ca yeterli organik madde, su ve hava toprakta büyüklü küçüklü canl\u0131lar\u0131n sürekli faaliyette bulunmas\u0131n\u0131, galeriler açmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu \u015fekilde toprak sürekli havalan\u0131r.<\/span><\/p>\n

Dikkat ederseniz do\u011fal alanlarda, toprak aç\u0131k aç\u0131k görünür de\u011fildir. Topra\u011f\u0131n üzeri mutlaka bir bitki örtüsü, o olmasa su veya kaya, kar, buz ve bunun gibi bir \u015fey ile kapl\u0131d\u0131r. Etrafta kahverengi toprak parças\u0131 görüntüsü yoktur. E\u011fer bir yerde toprak aç\u0131k aç\u0131k görünüyorsa, bilin ki orada bir sorun vard\u0131r. Ya o bölgede insan faaliyeti olmu\u015ftur ya da yo\u011fun hayvan göçü, a\u015f\u0131r\u0131 iklim ko\u015fullar\u0131, yang\u0131n, sel gibi bir olay gerçekle\u015fmi\u015ftir ve orada canl\u0131l\u0131k yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz do\u011fal sistem k\u0131r\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 için yok olmaya ba\u015flar. Belki de bu sebeple Amerikan yerlileri topra\u011f\u0131 mahrem olarak görürler ve asla topra\u011f\u0131 e\u015felemezler. "Toprak bizim anam\u0131zd\u0131r, namusumuzdur" derler.<\/span><\/p>\n

Bu durum bize tar\u0131mda malçlama gibi do\u011fay\u0131 taklit eden i\u015flemlerin önemini göstermek aç\u0131s\u0131ndan çok önemlidir. Oysa malçlamay\u0131 tar\u0131m sektöründe neredeyse kimse önemsemez, uygulamaz ve büyük oranda ne oldu\u011funu da bilmez. Çünkü günümüzde tar\u0131msal üretim, ilkokulda ö\u011fretilen dört i\u015flem problemleri gibi \u015fa\u015fmaz formüllerle yap\u0131lmaktad\u0131r. Ve malçlama yap\u0131l\u0131rsa tar\u0131msal üreticilere mal satarak geçinen birçok ki\u015fi ve kurum ekonomik zarara u\u011frayacakt\u0131r. Günümüz ko\u015fullar\u0131nda iyi-do\u011fru olan i\u015f önemsiz; para kazand\u0131ran-karl\u0131 i\u015f önemli ve de\u011ferlidir. Uzun dönemde tar\u0131msal üreticinin de, tüketicinin de kazanaca\u011f\u0131n\u0131 kimse dü\u015fünmek istemez çünkü tar\u0131msal üreticiye bilgi ve üretim maddesi sa\u011flayan herkeste maalesef "benden sonra tufan" dü\u015füncesi hakimdir. Bilinçli ya da bilinçsiz olarak tar\u0131msal üreticiye birçok ürün sat\u0131l\u0131r ve felaket senaryolar\u0131 ile kullanmas\u0131 gereklili\u011fi \u015fart ko\u015fulur. Alternatifler, bir ürün sat\u0131n almay\u0131 gerektirmeyen çiftlikte yap\u0131labilecek basit ama verimli yerel çözümler kötülenir. En iyisi A firmas\u0131n\u0131n üretti\u011fi mucize xxx ürünüdür ve verim-bereket bu ürün olmadan olamayacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Önce topra\u011f\u0131 sürersin, sonra yabanc\u0131 hibrit tohumu atars\u0131n, ard\u0131ndan sulars\u0131n. \u0130lac\u0131n\u0131, gübresini atar ve hasat edersin. Bu böyle gelmi\u015f, böyle gider. Sonunda çiftçi tas\u0131 tara\u011f\u0131 sat\u0131p yoksulluk içinde \u015fehre göçecekmi\u015f, kimin umurunda?<\/span><\/p>\n

\u0130\u015flemesiz Tar\u0131m ve Malçlama<\/span><\/b><\/u><\/p>\n

(Malçlama: Toprakta bitkisel üretimi te\u015fvik etmek amac\u0131 ile topra\u011f\u0131n \u0131s\u0131, nem yal\u0131t\u0131m\u0131na destek olmak; üretken topra\u011f\u0131n do\u011fadaki yap\u0131s\u0131n\u0131 kopyalamak; ya\u011fmur ve rüzgar erozyonunu önlemek amaçl\u0131 toprak yüzeyinin organik veya inorganik maddelerle kaplanmas\u0131 (Erzincanl\u0131 H. O., 2010).)<\/span><\/p>\n

Malçlama yap\u0131l\u0131rsa toprak do\u011fadaki gibi aç\u0131k aç\u0131k görülmez. Ve bu durum orada her \u015feyin yolunda gitti\u011finin, do\u011fal döngülerin iyi çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015faretidir.<\/span><\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k olarak dü\u015fünmeden, ezbere ya\u015f\u0131yoruz. \u0130nsan olman\u0131n nas\u0131l bir \u015fey oldu\u011funu unutuyoruz. Gelin, insanlar\u0131n tar\u0131msal üretime nas\u0131l ba\u015flad\u0131klar\u0131 konusunda biraz ak\u0131l yürütelim:<\/span><\/p>\n

Bundan binlerce y\u0131l önce idi..<\/span><\/p>\n