{"id":14144,"date":"2010-04-11T15:03:00","date_gmt":"2010-04-11T15:03:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"turkiye%c2%92de-cayin-kahramani-muglali-ziraat-muhendisi-zihni-derin-14144","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/turkiye%c2%92de-cayin-kahramani-muglali-ziraat-muhendisi-zihni-derin-14144","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u0092de \u00c7ay\u0131n Kahraman\u0131 Mu\u011flal\u0131 Ziraat M\u00fchendisi Zihni Derin"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Türk misafirperverli\u011finin bir göstergesi olarak en önemli ikram içece\u011fi olan çay, Dünya üzerinde di\u011fer medeniyetlerden ülkemize gelinceye kadar edindi\u011fi birikimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, bizim kültürümüzle yeniden yo\u011frulmu\u015f ve özellikle sabah kahvalt\u0131s\u0131ndan ba\u015flayarak ikindi çay saatlerimizin ve ak\u015fam sohbetlerimizin müdavimlerinden olmu\u015f ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
“Çek bir çay, tav\u015fan kan\u0131 olsun” denir ço\u011fu mahallelerdeki kahvelerde.<\/div>\n
Toplumumuzun her zaman vazgeçemedi\u011fi yegane s\u0131cac\u0131k içece\u011fidir çay. Hele buram buram demini alm\u0131\u015f mis gibi çay\u0131n tad\u0131na doyum olmaz tatl\u0131 sohbetlerimizde…<\/div>\n

<\/span> <\/p>\n

<\/div>\n
 <\/div>\n
Türkiye’de Çay\u0131n Üretimi<\/b><\/div>\n
Türkiye’de çay tar\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131na, geli\u015fmesine ve yerle\u015fmesine önderlik eden Mu\u011flal\u0131 hem\u015ferimiz Ziraat Mühendisi Zihni Derin olmu\u015ftur. 1880 y\u0131l\u0131nda Mu\u011fla’da do\u011fan Zihni Derin ilk ve orta ö\u011freniminden sonra \u0130stanbul Halkal\u0131 Yüksek Ziraat okulunu bitirmi\u015ftir. 1920 y\u0131l\u0131nda Ziraat Umum Müdürlü\u011füne tayin edilmi\u015ftir. Göreviyle ilgili bir gezi s\u0131ras\u0131nda Do\u011fu Karadeniz bölgesinin çay ve turunçgiller üretimine elveri\u015fli oldu\u011funu görerek bu bölgede ilk çay tar\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131na önder olmu\u015ftur. 1945 y\u0131l\u0131nda emekliye ayr\u0131lm\u0131\u015f 1964 y\u0131l\u0131nda “Çay\u0131n 40.Y\u0131l\u0131” kutlama törenlerine kat\u0131lmak üzere Rize’ye giderken bir trafik kazas\u0131 geçirmi\u015f, kazada ald\u0131\u011f\u0131 yaralar neticesinde 1965 y\u0131l\u0131nda rahmetli olmu\u015ftur. Çay tar\u0131m\u0131nda önder kabul edilen Zihni Derin’in hat\u0131ras\u0131na 1969 y\u0131l\u0131nda TUB\u0130TAK Hizmet Ödülü verilmi\u015ftir. Ülkemizde Türk tar\u0131m\u0131na ve ekonomisine büyük katk\u0131s\u0131 olan böyle de\u011ferlerin unutulmamas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yor ve minnetle an\u0131yor ve Allah’tan rahmet diliyorum. Bu de\u011ferlerin hat\u0131rlanmas\u0131 bir kadir\u015finasl\u0131k borcudur.<\/div>\n
 <\/div>\n
Türkiye’de çay üretmek için ilk giri\u015fim 1898 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Çin’den çay fidanlar\u0131 ve tohumlar\u0131 getirtilerek Bursa ilinde denenmi\u015f ancak ekolojik ko\u015fullar\u0131n çay yeti\u015ftirilmesine uygun olmamas\u0131 nedeniyle ba\u015far\u0131l\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Sonra ilk önemli giri\u015fim 1917 y\u0131l\u0131nda Batum çevresinde yap\u0131lan incelemeler sonucu haz\u0131rlanan raporlara göre 1924 y\u0131l\u0131nda “Rize \u0130li F\u0131nd\u0131k, Portakal, Mandalina, Limon ve Çay Yeti\u015ftirilmesine Dair Kanun” kabul edilmi\u015ftir. Çay üretimi için Zihni Derin görevlendirilmi\u015f ve 1924 y\u0131l\u0131ndan 1937 y\u0131l\u0131na kadar yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalar\u0131n olumlu sonuç vermesi ile Batum’dan çay tohumlar\u0131 ithal edilerek çay bahçeleri tesis edilmi\u015ftir. 1940 y\u0131l\u0131nda ç\u0131kar\u0131lan Çay Kanunu ile çay bahçeleri tesisleri h\u0131zlanm\u0131\u015f ve ilk Çay Fabrikas\u0131 1947 y\u0131l\u0131nda 60 ton\/gün kapasiteli Rize Çay Fabrikas\u0131 i\u015fletmeye aç\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
1963 y\u0131l\u0131na kadar ithalat ile kar\u015f\u0131lanan iç çay tüketim talebi 1963 y\u0131l\u0131ndan sonra yurt içi üretim ile kar\u015f\u0131lanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
Bugün çay sektöründe Çay-Kur’un 46 adet ya\u015f çay eleme fabrikas\u0131, 3 adet paketleme fabrikas\u0131 mevcut olup özel sektörün ise 1’i kooperatif fabrikas\u0131 olmak üzere 230 adet ya\u015f çay i\u015fleme fabrikas\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
Türkiye çay tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi yönünden üretici ülkeler aras\u0131nda 6.s\u0131rada, kuru çay üretimi bak\u0131m\u0131ndan 5. s\u0131rada y\u0131ll\u0131k ki\u015fi ba\u015f\u0131 tüketim oran\u0131 bak\u0131m\u0131ndan 4. s\u0131rada yer almaktad\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
Türkiye’de Çay Kültürü<\/b><\/div>\n
Dünyada 5000 y\u0131ll\u0131k tarihe sahip olan çay, Türklerin ya\u015fam\u0131na geç girmi\u015fse de oldukça temiz girmi\u015f ve bir çay kültürü olu\u015fmu\u015ftur. Gün boyu çay içmemizin yan\u0131 s\u0131ra, kendimize özgü demleme usulümüz, ince belli bardaklar\u0131m\u0131z, k\u0131tlama çay içme usulümüz gibi katk\u0131lar\u0131m\u0131zla çay kültür tarihine olan eklediklerimiz göz ard\u0131 edilmemesi gereken gerçeklerdir. Katk\u0131lar\u0131m\u0131zdan ilki, iyi bir çay demlemenin olmazsa olmaz kurallar\u0131ndan biri olan demli\u011fin seramik ve s\u0131cak olmas\u0131 \u015fart\u0131n\u0131 ve demli\u011fi çaydanl\u0131\u011f\u0131n üzerine oturtarak ustaca ve güzelce çözümlememizdir.<\/div>\n
 <\/div>\n
Ayr\u0131ca ince belli bardaklarda çay\u0131n tav\u015fan kan\u0131 rengini görmek ve avucunun içine al\u0131p çay\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmek ve a\u011fz\u0131n\u0131z\u0131n içinde kokusuyla tad\u0131na varabilmek ne güzel bir zevktir ki bu da çay kültürüne katk\u0131lar\u0131m\u0131zdand\u0131r. Bizler çay\u0131m\u0131z\u0131 böyle be\u015f duyumuzla yudumlar\u0131z. Bizler için çay içmek i\u015fte budur.<\/div>\n
 <\/div>\n
Son y\u0131llar\u0131n Amerikan icad\u0131 po\u015fet çay, çay toplar\u0131 ve a\u011flar\u0131, fazla aromal\u0131 çaylar, çaya çok süt ve limon koymak, çay\u0131 metal demlikte demlemek gibi baz\u0131 davran\u0131\u015flar Türk çay kültüründe olmayan duru\u015flard\u0131r. Sallama çay olarak da an\u0131lan po\u015fet çay, fast-food kültürünün bir parças\u0131 oldu\u011fundan gerek renk gerekse tat bak\u0131m\u0131ndan biz demleme çay tiryakilerine hiç hitap etmemektedir.<\/div>\n
 <\/div>\n
Yine son y\u0131llarda yurdumuzun baz\u0131 kahve ve çay bahçeleri “cafe”lere özenerek ince belli çay barda\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f porselen veya cam fincanlarda servis yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir de po\u015fet çay girdi ki ya\u015fam\u0131m\u0131za “cafe”lerin d\u0131\u015f\u0131nda kimi evlerde de yüz y\u0131ll\u0131k çay demleme usullerimiz hemen rafa kald\u0131r\u0131l\u0131p demlik po\u015fet çaylar fincanda sunulmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Bereket kom\u015fumuz da ba\u015flayan ve bize“Yunanl\u0131lar ince belli bardakta çay veriyormu\u015f” haberinin ula\u015fmas\u0131n\u0131n etkisiyle son zamanlarda bizim eski çay demleme usulümüze göre ve ince belli bardaklarda sunulma\u011fa ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 görmek sevindirici olmu\u015ftur.<\/div>\n
 <\/div>\n
Çay\u0131n Demlenmesi<\/b><\/div>\n
Çay\u0131 demlerken mutlaka porselen demlik ve yumu\u015fak kaynak suyu kullan\u0131lmal\u0131. Çay suyunu uzun müddet ve yüksek ate\u015fte kaynatmamal\u0131 ve demleme süresi uzun tutulmamal\u0131. Zira uzun tutulmas\u0131 halinde çay hem ac\u0131la\u015f\u0131r hem de çaydaki kafein miktar\u0131 yükselir. Ayn\u0131 zamanda suyun oksijeni kaybolur ve lezzeti azal\u0131r. Her bardak için bir tatl\u0131 ka\u015f\u0131\u011f\u0131 dökme çay koymal\u0131 ve çay\u0131n demleme süresi de 10– 15 dakika olmal\u0131 keza demlenen çay yar\u0131m saat içinde içilmelidir. Unutmamak laz\u0131md\u0131r ki çay\u0131n demi asla kaynat\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Böylece demlenen çay\u0131 ince belli bardaklarda servis yap\u0131n\u0131z.<\/div>\n
Afiyet olsun.<\/div>\n
 <\/div>\n
Özetle<\/b><\/div>\n
Çay\u0131n en önemli özelli\u011fi tamamen do\u011fal bir ürün olmas\u0131 ve hiçbir yapay renklendirici, koruyucu ve kokuland\u0131r\u0131c\u0131 içermemesidir. Hele hele hiç GDO’lu ürün de\u011fildir.<\/div>\n
Çay bugün sosyal hayat\u0131m\u0131zda yerini ba\u015fkaca doldurulamayacak kadar sa\u011flamla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve onun etraf\u0131nda olu\u015fan kültürümüzle ya\u015famaktad\u0131r. Sabah kahvalt\u0131s\u0131ndan gecenin geç saatlerine kadar hayat\u0131m\u0131z\u0131n içinde bulunan çay, de\u011fi\u015fik kültürel de\u011ferlerin de ortaya ç\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/div>\n
 <\/div>\n
Çay\u0131n Faydalar\u0131 ve zararlar\u0131n\u0131 da gelecek yaz\u0131m\u0131zda gözden geçirece\u011fiz.<\/div>\n
 <\/div>\n
Bugün tav\u015fan kan\u0131 ve ince belli bardakta çaylar\u0131n\u0131z benden…<\/div>\n
 <\/div>\n
Afiyet olsun…<\/div>\n

<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof. Dr. Mustafa AYYILDIZ<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Türk misafirperverli\u011finin bir göstergesi olarak en önemli ikram içece\u011fi olan çay, Dünya üzerinde di\u011fer medeniyetlerden ülkemize gelinceye kadar edindi\u011fi birikimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, bizim kültürümüzle yeniden yo\u011frulmu\u015f ve özellikle sabah kahvalt\u0131s\u0131ndan ba\u015flayarak ikindi çay saatlerimizin ve ak\u015fam sohbetlerimizin müdavimlerinden olmu\u015f ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.   “Çek bir çay, tav\u015fan kan\u0131 olsun” denir ço\u011fu mahallelerdeki kahvelerde. Toplumumuzun her zaman vazgeçemedi\u011fi yegane […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-14144","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170668,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14144\/revisions\/170668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14144"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=14144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}