{"id":14145,"date":"2010-04-11T15:10:00","date_gmt":"2010-04-11T15:10:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"genetigi-degistirilmis-organizmalar-gdo-14145","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/genetigi-degistirilmis-organizmalar-gdo-14145","title":{"rendered":"Geneti\u011fi De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar (GDO)"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Ülkemizde son günlerde “aç\u0131l\u0131m”<\/b> tart\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131rken ve bunu takiben “s\u0131cak imza”<\/b> tart\u0131\u015fmalar\u0131 gündeme s\u0131cak olarak oturmu\u015fken, 26 Ekim 2009 tarihinde Resmi Gazete’de yay\u0131nlanarak yürürlü\u011fe giren “G\u0131da ve Yem Amaçl\u0131 Genetik Yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar\u0131n ve Ürünlerinin \u0130thalat\u0131, \u0130\u015flenmesi, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmelik”<\/b> bu konu ile ilgilenenler üzerinde \u015fok etkisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
Çünkü bu yönetmelik ile söz konusu “Genetik Yap\u0131s\u0131 De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar\u0131n ve Ürünlerinin”<\/b> ülkemize ithalat\u0131 serbest olmu\u015ftur.<\/div>\n

<\/span> <\/p>\n

<\/div>\n
 <\/div>\n
Ülkemiz gündemine gelen bu konu ile ilgili olarak derledi\u011fim bilgileri sizlerle payla\u015fmak amac\u0131yla bu yaz\u0131y\u0131 kaleme alm\u0131\u015f bulunmaktay\u0131m.<\/div>\n
 <\/div>\n
GDO nedir?<\/b><\/div>\n
Do\u011fal yollarla olu\u015fmayan ve gen dizilimi üzerinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak elde edilen yeni yap\u0131daki canl\u0131lara “Geneti\u011fi De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar” k\u0131saca “GDO” denilmektedir. Bunlar biyoteknolojik yöntemlerle kendi türü d\u0131\u015f\u0131ndaki bir türden GEN aktar\u0131larak belirli özellikleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bitki, hayvan ya da mikroorganizmalar yarat\u0131lmaktad\u0131r. Bunlara “transgenetik ürünler” de denilmektedir.<\/div>\n
 <\/div>\n
Neden GDO’ lara ihtiyaç duyuldu?<\/b><\/div>\n
Bunlar\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini bekleyen açl\u0131k problemine kar\u015f\u0131 yüksek verimli, hastal\u0131k ve ha\u015ferelere dayan\u0131kl\u0131 ve çevre \u015fartlar\u0131ndan en az olumsuz etkilenen tohumlar olarak sundular. Hatta buna “Ye\u015fil Devrim” ad\u0131n\u0131 da verdiler.<\/div>\n
 <\/div>\n
Ancak bu tohumlar çok yeni oldu\u011fundan bilim insanlar\u0131n\u0131n büyük \u015füpheleri bulunmaktad\u0131r. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalarla beslenen büyük ba\u015f hayvanlar\u0131 da olumsuz etkileyece\u011fi görü\u015fünü savunmaktad\u0131rlar. Keza bu hayvanlar\u0131n sütüyle, etiyle veya yumurtas\u0131yla beslenen insanlar ne olacak. Bunlar henüz ara\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan \u015füpheler ço\u011falmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n uzun vadeli olarak ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011funu ileri sürmektedirler.<\/div>\n
 <\/div>\n
Bunun di\u011fer en önemli boyutu ise bu tohumlar\u0131n ülkeleri d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu tohumlar\u0131 devaml\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131ndan almak zorundas\u0131n\u0131z. Keza bu tohumlar ayn\u0131 zamanda “geri dönü\u015fü” olmayan k\u0131s\u0131r tohumlard\u0131r. GDO’lu tohumu topra\u011fa ekti\u011finiz zaman m\u0131s\u0131r\u0131 al\u0131yorsunuz fakat koçan\u0131n üzerindeki m\u0131s\u0131r\u0131 tekrar topra\u011fa ekti\u011finizde ürün maalesef alam\u0131yorsunuz. Tohumu tekrar yurt d\u0131\u015f\u0131ndan alman\u0131z gerekiyor ki bu da d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda bu tohumlar oldukça pahal\u0131. Di\u011fer bir boyutu ise genleriyle oynanm\u0131\u015f veya gen ilave edilen tohumu topra\u011fa ekti\u011finiz zaman topraktaki mikroorganizmalar\u0131, bakteri popülasyonunu bozmas\u0131 yani ekolojik dengeyi bozmas\u0131d\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
Ne Zamand\u0131r Bunlarla Çal\u0131\u015f\u0131l\u0131yor?<\/b><\/div>\n
Transgenetik bitkilerin tarla denemelerine 1985 y\u0131l\u0131nda ba\u015flanm\u0131\u015f olup üretime geçilmesi 1996 l\u0131 y\u0131llar\u0131 bulmu\u015f. Dünyada halen yap\u0131lmakta olan tar\u0131m\u0131n % 99 u ABD, Kanada, Arjantin ve Çin’de gerçekle\u015ftirilmektedir. GDO’lu ürünlerin ba\u015f\u0131nda M\u0131s\u0131r, patates, soya, bu\u011fday, pamuk, domates, pirinç ve baz\u0131 bal\u0131k türleri gelmektedir. Dünyada ekili alanlar\u0131n 67 milyon hektardan fazlas\u0131nda GDO’lu tar\u0131m yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilmektedir.<\/div>\n
 <\/div>\n
GDO’lar\u0131n Zararlar\u0131 Nelerdir?<\/b><\/div>\n
Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar konusunda en yo\u011fun tart\u0131\u015fmalardan biri de genetik teknoloji ile üretilen g\u0131dalar\u0131n, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 üzerindeki etkilerinin ne olaca\u011f\u0131d\u0131r.Üretici firmalar bu konuda çok net konu\u015fmasalar da, GDO kar\u015f\u0131tlar\u0131 GDO’lar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etti\u011fine dair üç temel tez ileri sürmektedirler.<\/div>\n
 <\/div>\n
Birinci olarak;<\/b> GDO’lu g\u0131dalar\u0131n antibiyoti\u011fe kar\u015f\u0131 dirençli olarak geli\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 ileri sürmektedirler. Gen teknolojisi sürecinde, herhangi bir canl\u0131 organizman\u0131n içine bir ba\u015fka canl\u0131n\u0131n gen yap\u0131s\u0131na yerle\u015ftirilmesi i\u015fleminde o genin korunmas\u0131 için antibiyotik kullan\u0131l\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla insan, bunu yedi\u011fi zaman ister istemez antibiyotik alm\u0131\u015f oluyor ki sonradan bir hastal\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015fan bünye antibiyoti\u011fe kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015f oluyor.<\/div>\n
 <\/div>\n
\u0130kinci olarak;<\/b> farkl\u0131 organizmalar\u0131n genlerinin birbirine eklendi\u011fi süreçte, alerjik etkiler de ortaya ç\u0131kabiliyor. Örne\u011fin, f\u0131nd\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 alerjisi olan bir metabolizma fark\u0131nda olmadan f\u0131nd\u0131k geni aktar\u0131lm\u0131\u015f patates yedi\u011fi zaman bünye alerjik reaksiyon gösterebiliyor.<\/div>\n
 <\/div>\n
Üçüncü olarak;<\/b> GDO’lu ürünlerin hemen hemen % 70’ine yak\u0131n\u0131n\u0131n, kurakl\u0131\u011fa ve böce\u011fe dayan\u0131kl\u0131l\u0131k sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla böcek ilac\u0131 içerdi\u011fini belirten GDO kar\u015f\u0131tlar\u0131, böcek zehiri aktar\u0131lm\u0131\u015f bir m\u0131s\u0131r\u0131 yiyen bünyede toksik etkiler ortaya ç\u0131kabilece\u011fini belirtiyorlar.<\/div>\n
 <\/div>\n
Bu iddialara kar\u015f\u0131l\u0131k GDO savunucular\u0131, GDO’nun insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 olumsuz etkileri kabul etmiyorlar ancak kesinlikle zarars\u0131zd\u0131r gibi net bir ifade kullanmaktan da kaç\u0131n\u0131yorlar.<\/div>\n
 <\/div>\n
Neler Oluyor?<\/b><\/div>\n
Özellikle son on y\u0131lda Dünya ve Türkiye genelinde ilk s\u0131rada yer alan GDO’lar\u0131n yarar ve zararlar\u0131 üzerine tart\u0131\u015fmalar henüz yeterli düzeyde bilimsel kan\u0131t elde edilmedi\u011fi için devam etmekte ve Ulusal ve Uluslararas\u0131 çapta CDO kar\u015f\u0131t\u0131 kampanyalar yo\u011fun olarak sürdürülmektedir.<\/div>\n
 <\/div>\n
Dünya geneline bakacak olursak ba\u015fta ABD olmak üzere Arjantin, Brezilya, Kanada ve Çin gibi ülkeler ile GDO’lu tohum üretimi yapan uluslar aras\u0131 \u015firketler GDO’lu tar\u0131m\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131rlar.<\/div>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k özellikle Avrupa Birli\u011fi ülkeleri GDO’lu tar\u0131ma ve ürünlerine tedirginliklerini aç\u0131kca belli etmektedirler.<\/div>\n
 <\/div>\n
Ülkemizde ise Ziraat Mühendisleri birli\u011finin olu\u015fturdu\u011fu “ GDO’ya Hay\u0131r Platformu” olarak dün yapt\u0131klar\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda özetle; haz\u0131rlanan “Ulusal Biyogüvenlik Kanun Tasar\u0131s\u0131 Tasla\u011f\u0131”n\u0131n meclis gündemine getirilmeden hükümetin 26Ekim2009 da ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yönetmelikle GDO’lu üretimin, ithalat\u0131n ve piyasaya arz\u0131n ve ihracat\u0131n önünü açt\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyanla Ulusal Biyogüvenlik yasas\u0131 olmadan GDO’lar\u0131n ticaretinin bir yönetmelikle düzenlenmesinin hukuk, egemenlik ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan çok sak\u0131ncal\u0131d\u0131r aç\u0131klamas\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131r. Zira yönetmeliklerin ancak Yasa ve Tüzüklerin uygulanmas\u0131n\u0131 göstermek üzere ç\u0131kar\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmi\u015flerdir.<\/div>\n
 <\/div>\n
Tüketici Haklar\u0131 Derne\u011fi ba\u015fkan\u0131 Turhan Çakar da bu yönetmeli\u011fin iptali için dava açacaklar\u0131n\u0131 aç\u0131klam\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
Özet<\/b><\/div>\n
Türkiye’ye GDO’yu sokmak ülkemizin gelece\u011fi için hiç de iyi olmayacakt\u0131r. Çünkü dünyan\u0131n en zengin biyoçe\u015fitlilik gösteren bir co\u011frafyas\u0131na sahibiz. Dünyada benzeri bir yerde olmayan bitki türü zenginli\u011findeki ülkemize GDO’lu tohumu sokmak gerçekten büyük bir hata olarak görülmelidir.<\/div>\n
Ülkemiz kendi bitki zenginli\u011fini korumak yerine ba\u015fkas\u0131n\u0131n geneti\u011fini de\u011fi\u015ftirerek üretti\u011fi tohumlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratacak yolun seçilmesini do\u011fru olarak görmüyorum. Kendi öz tohumlar\u0131m\u0131z\u0131 zenginle\u015ftirmek için bu yöndeki çal\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n çok daha yerinde olaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Böylece d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratacak tohumlara bel ba\u011flamam\u0131\u015f ve “Franke\u015ftayn G\u0131da” olarak tan\u0131mlanan GDO’lu ürünlere geçit vermemi\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/div>\n

<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof. Dr. Mustafa AYYILDIZ<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ülkemizde son günlerde “aç\u0131l\u0131m” tart\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131rken ve bunu takiben “s\u0131cak imza” tart\u0131\u015fmalar\u0131 gündeme s\u0131cak olarak oturmu\u015fken, 26 Ekim 2009 tarihinde Resmi Gazete’de yay\u0131nlanarak yürürlü\u011fe giren “G\u0131da ve Yem Amaçl\u0131 Genetik Yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar\u0131n ve Ürünlerinin \u0130thalat\u0131, \u0130\u015flenmesi, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmelik” bu konu ile ilgilenenler üzerinde \u015fok etkisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r.   Çünkü bu yönetmelik ile söz konusu “Genetik Yap\u0131s\u0131 De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar\u0131n ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-14145","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14145"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170667,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14145\/revisions\/170667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14145"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=14145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}