{"id":1416,"date":"2007-05-18T22:33:00","date_gmt":"2007-05-18T22:33:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:12","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:12","slug":"arilar-neden-toplu-halde-olurler-1416","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/arilar-neden-toplu-halde-olurler-1416","title":{"rendered":"Ar\u0131lar Neden Toplu Halde \u00d6l\u00fcrler?"},"content":{"rendered":"

\n\"balarisi\"<\/i><\/span>Tabiatta öyle bir denge kurulmu\u015f ki halkan\u0131n bir tanesi k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda domino ta\u015f\u0131 gibi y\u0131k\u0131l\u0131veriyor. Bunun örnekleri o kadar çok ki sadece bir örnek vereyim. Okavenko havzas\u0131nda zehirli y\u0131lanlardan korkan çiftçiler bir kampanya ile bütün zehirli y\u0131lanlar\u0131 öldürmü\u015fler. Bir müddet sonra bakm\u0131\u015flar ki yeti\u015ftirilen bitkiler zehirlemeye ba\u015flam\u0131\u015f. Bilim adamlar\u0131  ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131ktan sonra zehirli y\u0131lanla ba\u011flant\u0131y\u0131 kurup tekrar bölgeye getirilmesini sa\u011flam\u0131\u015flar. Bu zehiri y\u0131lan m\u0131 al\u0131r? Yoksa y\u0131lan\u0131n yedi\u011fi bir canl\u0131 m\u0131 verir? Bilinmiyor ama kesin olan \u015fey kurulan halkan\u0131n-dengenin ne kadar hassas oldu\u011fudur.\n<\/p>\n

Ar\u0131lar da bu dünyada insanlar için halkan\u0131n çok önemli bir yerini i\u015fgal etmektedir. Ar\u0131lar\u0131n üretti\u011fi o leziz \u015fifal\u0131 bal onun bonusu veya hediyesidir sadece. Esas i\u015flev çiçeklerin tozla\u015fmas\u0131nda ve dolay\u0131s\u0131yla meyve vermesindedir. <\/p>\n

\n      Bu giri\u015ften sonra ar\u0131lar\u0131 tan\u0131yal\u0131m. Dünyan\u0131n her yerinde kendi iklim ve tabiat \u015fartlar\u0131na uygun bal ar\u0131s\u0131 türleri vard\u0131r. Kimi s\u0131cak sever kimi serin sever kimi nemli vesair. Her birisinin optimum ya\u015fama de\u011ferleri farkl\u0131d\u0131r. Optimumlar\u0131nda ki ya\u015fam aral\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131l\u0131nca toplu ölümler olabiliyor.\n<\/p>\n

\n    Bal ar\u0131lar\u0131n\u0131n belirli bir s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda metabolizmalar\u0131 çok yava\u015flar. Adeta uyu\u015furlar ve enerji sarfiyatlar\u0131 s\u0131f\u0131ra yak\u0131n olur ve dolay\u0131s\u0131 ile yiyecek stoklar\u0131n\u0131 idareli kullan\u0131rlar. Bu s\u0131cakl\u0131klar dahada dü\u015ferse tedbir al\u0131nmazsa hayvanlar ölürler.\n<\/p>\n

\n     Erken ilkbahar veya geç sonbahar dedi\u011fimiz zamanlarda havalar\u0131n erken \u0131s\u0131nmas\u0131 sonucu bal ar\u0131lar\u0131n\u0131n metabolizmalar\u0131 tekrar h\u0131zlan\u0131r. Hayvanlar yiyecek bulmak maksad\u0131yla kovan\u0131 terk ederler. Hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ak\u015famüstü ani dü\u015fünce otomatik olarak metabolizma yava\u015flar. Hayvan kovana dönemez. Ve d\u0131\u015far\u0131da ço\u011fu ölür. Geri dönebilen hayvanlarda yiyecek bulamad\u0131\u011f\u0131ndan stoktakini tüketir. Tedbir al\u0131nmazsa yine toplu ar\u0131 ölümleri olur. Yine havalar\u0131n zamans\u0131z \u0131s\u0131nmas\u0131 ana ar\u0131y\u0131 yumurtlamaya te\u015fvik eder. Buda ayn\u0131 sonucu do\u011furur.\n<\/p>\n

\n   Tabii bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z do\u011fal \u015fartlarda orman\u0131n derinliklerindeki veya da\u011flar\u0131n ula\u015f\u0131lamaz yerlerindeki bal ar\u0131s\u0131 kovanlar\u0131n\u0131 pek etkilemez. Zira onlar\u0131n bal\u0131n\u0131 alacak bir çiftçi sahipleri olmad\u0131\u011f\u0131ndan her zaman stoklar\u0131 fazla verir.\n<\/p>\n

\n       Bal ar\u0131lar\u0131 koloniler halinde ya\u015fayan sosyal varl\u0131klar olmalar\u0131na ra\u011fmen di\u011fer sosyal koloniler halinde ya\u015fayan hayvan topluluklar\u0131 gibi  bireysel kimlikleri yoktur. Koloni kimlikleri vard\u0131r. Bu kimlikleri de ana ar\u0131dan ald\u0131klar\u0131 kovan kokusudur. Ayn\u0131 koloniden olan bir ar\u0131n\u0131n bir \u015fekilde kokusu de\u011fi\u015firse kovana giremez. Girerse an\u0131nda öldürülür. Çünkü o art\u0131k bir yabanc\u0131d\u0131r. Mesela ar\u0131c\u0131l\u0131kta ana ar\u0131 yeti\u015ftirilip ba\u015fka kolonilere verilir. Bu i\u015flemde önce koruyucu bir kafeste bir süre kovan içinde bekletildikten sonra serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r ki kovan\u0131n kokusu üzerine sinsin\n<\/p>\n

\n      Bunlar\u0131 neden anlatt\u0131m? Esas ar\u0131 ölümleri bunlara ba\u011fl\u0131 gerçekle\u015fir. Küresel \u0131s\u0131nman\u0131n bu olaylar zincirinde bir kabahati yoktur. Zirai alanda kullan\u0131lan ilaçlar\u0131n hepsi kesif koku yayar hatta bunlara böcekle alakas\u0131 olmayan herbisit ve gübreleri de dahil ederiz. Herhangi bir maksatla kullan\u0131lan ilaç veya gübrelerin alanda çal\u0131\u015fan  bal ar\u0131s\u0131n\u0131 direkt öldürmez. Fakat  bu maddelerin kokusu ar\u0131n\u0131n üzerine siner ve ar\u0131n\u0131n kokusunu de\u011fi\u015ftirir. Kovana dönen ar\u0131 art\u0131k bir yabanc\u0131d\u0131r ve yap\u0131lacak i\u015flem bellidir ilaçlama yap\u0131lan bölge yak\u0131n\u0131ndaki ar\u0131 kovanlar\u0131n\u0131n  önleri çok miktardaki ar\u0131 ölüsü ile doludur sebep bu.\n<\/p>\n

\n   Mevsimlerdeki bu y\u0131llar itibar\u0131 ile olu\u015fan s\u0131cakl\u0131k kaymalar\u0131 ola\u011fand\u0131r. Meteorolojik verilerden bu anla\u015f\u0131l\u0131r. Do\u011fal \u015fartlardaki bal ar\u0131lar\u0131 bunu zaten tolere edebilir. Ancak insan müdahalesinin oldu\u011fu durumlarda mutlaka insanlar\u0131n ek tedbir almas\u0131 gerekir. Nas\u0131lm\u0131? Mesela kovanda yeterli bal b\u0131rakarak. Nas\u0131lm\u0131? Kokusuz zirai  ilaç üreterek.\n<\/p>\n

\n   Ne dersiniz?\n<\/p>\n

\n    Selam ve dua ile.\n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Z\u0131raat M\u00fchendisi Kenan Albayrak<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tabiatta öyle bir denge kurulmu\u015f ki halkan\u0131n bir tanesi k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda domino ta\u015f\u0131 gibi y\u0131k\u0131l\u0131veriyor. Bunun örnekleri o kadar çok ki sadece bir örnek vereyim. Okavenko havzas\u0131nda zehirli y\u0131lanlardan korkan çiftçiler bir kampanya ile bütün zehirli y\u0131lanlar\u0131 öldürmü\u015fler. Bir müddet sonra bakm\u0131\u015flar ki yeti\u015ftirilen bitkiler zehirlemeye ba\u015flam\u0131\u015f. Bilim adamlar\u0131  ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131ktan sonra zehirli y\u0131lanla ba\u011flant\u0131y\u0131 kurup […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-1416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172294,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1416\/revisions\/172294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1416"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=1416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}