\nSon günlerde kamuoyunda çok konu\u015fulan “\u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131” ço\u011fu insanlarca Organik Tar\u0131m ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmakta olup, bu konuda çiftçilerimizden bizlere oldukça çok soru yöneltilmekte. “\u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar” kavram\u0131ndan ne anlamam\u0131z gerekti\u011fini, neyin nas\u0131l ve ne zaman uygulanmas\u0131n\u0131n Gerekti\u011fini daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve kafalardaki yanl\u0131\u015f alg\u0131lamalar\u0131n ortadan kalkmas\u0131 için sizlere EUREPGAP Protokolü Orijinal metinden yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z çevriyi sunmak istiyorum.\n<\/p>\n
Ülkemiz son y\u0131llarda bahçe ürünleri ihracat\u0131nda özellikle tar\u0131msal ilaç kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan önemli sorunlar ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Bu durum, Türk bahçe ürünlerinin imaj\u0131n\u0131 olumsuz bir \u015fekilde etkilemekte ve ülkemizin geli\u015fmi\u015f Avrupa ülkelerine bahçe ürünleri satabilmesini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Avrupa Birli\u011fi ülkelerindeki büyük perakendeci kurulu\u015flar (süper ve hipermarketler) kendi toplumlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 tar\u0131msal ürünler tüketimini temin etmek için bu ülkelerde yeti\u015ftirilen ve d\u0131\u015far\u0131dan ithal edilen tar\u0131msal ürünlerde aranan minimum standartlar\u0131 yeni bir düzenleme yaparak belirlemi\u015flerdir. EUREPGAP ad\u0131 verilen bu protokol Avrupa G\u0131da Perakendecileri (The Euro Retailer Producer Group) taraf\u0131ndan 1999 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu protokol, bugün belli ba\u015fl\u0131 süper ve hipermarket zincirleri taraf\u0131ndan kabul edilmekte ve istenmekte olup yak\u0131n gelecekte özellikle Avrupa Birli\u011fi ülkelerine ithal edilecek tüm bahçe ürünlerinde uyulmas\u0131 gerekli bir ön ko\u015ful haline getirilecektir. Bu protokolün h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde üreticilerimiz ve ihracatç\u0131lar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan benimsenerek gerekli önlemlerin acilen al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.
\n1. G\u0130R\u0130\u015e
\nBu protokol, bahçe ürünlerinin (meyve, sebze, patates, salatalar, kesme çiçek ve fidan) dünyadaki üretimini en iyi \u015fekilde yapabilmek için geli\u015ftirilen ve mutlak gerekli temel esaslar\u0131 içeren \u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131’n\u0131n (\u0130TU) (Good Agricultural Practices – GAP) çerçevesini belirlemek amac\u0131 ile haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu belge Avrupa’daki lider perakendeci organizasyonlar\u0131n kabul ettikleri minimum standartlar\u0131 içermektedir. Öte yandan, baz\u0131 bireysel perakendeciler ve üreticiler taraf\u0131ndan kabul edilen standartlar bu dokümanda sözü edilenleri a\u015fabilir ve\/veya farkl\u0131l\u0131k gösterebilir. Ayr\u0131ca bu protokol tar\u0131msal üretimde kullan\u0131lan her yöntem için geçerli olacak kat\u0131 kurallar da getirmemektedir.
\nEUREP üyeleri, amac\u0131 çevreye ve do\u011faya en az zarar verecek \u015fekilde en iyi tar\u0131m yapmak olan birçok üretici, üretici gruplar\u0131, üretici organizasyonlar\u0131, yerel ve ulusal kurulu\u015flar\u0131n bu konudaki tüm faaliyetlerini takdirle kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. EUREP üyeleri, ayn\u0131 zamanda, en iyi tar\u0131msal üretim hedefini yakalamak için yeti\u015ftiricilerin \u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131 (\u0130TU) çerçevesinde tan\u0131mlanan konularda desteklenmesini, bu uygulaman\u0131n bir standart uygulama olmas\u0131n\u0131 ve daha da iyiye götürülmesi için yol ve yöntem göstermeyi hedeflemektedir.
\n\u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131 (\u0130TU), Zararl\u0131larla Entegre Sava\u015f (Integrated Pest Management, IPM) ve Entegre Ürün Yeti\u015ftiricili\u011finin (Integrated Crop Management – ICM) tar\u0131m ürünlerinin ticari olarak üretimi için birle\u015ftirilerek uygulanmas\u0131n\u0131 da amaçlamaktad\u0131r. IPM\/ICM uygulamalar\u0131, uzun süreli ve sürdürülebilir bir tar\u0131msal üretim için EUREP üyeleri taraf\u0131ndan mutlak gerekli olarak kabul edilmektedir.
\nEUREP, HACCP’\u0131n (Hazard Analysis at Critical Control Points – Kritik Kontrol Noktalar\u0131nda Tehlike Analizi) kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 da te\u015fvik etmekte ve prensiplerini desteklemektedir.
\nEurepgap komisyonu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bu protokol Türkçeye çevrilerek a\u015fa\u011f\u0131da maddeler halinde sunulmu\u015ftur.
\nT: Tavsiye Edilen Uygulama
\nZ: Zorunlu Uygulama
\n2. KAYIT TUTMA
\n2.a. Kay\u0131t Tutma
\n1. Üreticiler, ürünlerin üretim yerinden son tüketiciye kadar olan zinciri incelemeye olanak verecek \u015fekilde yapt\u0131klar\u0131 tüm faaliyetlerinin bu protokolde belirtilen \u015fekilde \u0130yi Tar\u0131m Uygulamalar\u0131’ na (\u0130TU) uydu\u011funu kan\u0131tlayabilecek \u015fekilde kay\u0131t tutmal\u0131d\u0131rlar. Usulüne uygun olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f kay\u0131tlar aksi istenmedi\u011fi taktirde, en az 5 y\u0131l saklanmal\u0131d\u0131r. Kabul için ba\u015fvurudan önceki kay\u0131tlar gerekli de\u011fildir. (Z)
\n3. TÜRLER VE ANAÇLAR
\n3.a. Tür veya Anaç Seçimi
\n1. Üreticiler etkin ürün yeti\u015ftiricili\u011finin ana ürün ile ili\u015fkili oldu\u011funun önemini kavramal\u0131d\u0131rlar. Örnek olarak tohumluk patates üretiminde pestisit kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flayaca\u011f\u0131 yararl\u0131 sonuçlar, ancak bundan sonra yeti\u015ftirilen ürünlerde görülebilecektir. (T)
\n2. Çe\u015fit ve anaç seçiminde üreticiler ve potansiyel mü\u015fteriler aras\u0131nda anla\u015fmaya var\u0131lan gerekli kalite standartlar\u0131 (örnek; tat, albeni, raf ömrü, tar\u0131msal performans, çevre etkisi, tar\u0131m kimyasallar\u0131na en az ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k) sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n3.b. Tohum Kalitesi
\n1. Tohum kullan\u0131m\u0131ndan önce tohum kalitesi ve çimlenme oranlar\u0131 kontrol edilmelidir. Çe\u015fit ismi, parti numaras\u0131, tohum \u015firketine ait bilgiler ürün kay\u0131tlar\u0131nda bulunmal\u0131d\u0131r. Olas\u0131 durumlarda tohum sertifikas\u0131 saklanmal\u0131d\u0131r. (T)
\n3.c. Zararl\u0131 ve Hastal\u0131klara Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k\/Tolerans
\n1. Çe\u015fitlerin ticari aç\u0131dan önem ta\u015f\u0131yan zararl\u0131 ve hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 belirli dayan\u0131mlar\u0131\/tolerans\u0131 olmal\u0131d\u0131r. (T)
\n2. Üreticiler yeti\u015ftirdikleri çe\u015fidin zararl\u0131 ve hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 olan duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincinde olmal\u0131d\u0131rlar. (Z)
\n3.d. Tohum Uygulamalar\u0131
\nTohum uygulamalar\u0131, hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n kontrolünde çok etkin bir yöntem olarak kullan\u0131labilmektedir. Tohum ilaçlamas\u0131 yöntemi ile hem daha az ilaç kullan\u0131m\u0131, hem de daha az ilaç aktif maddesinin kullan\u0131lmas\u0131 sa\u011flanabilir. Bunun yan\u0131nda tohum ilaçlamas\u0131 yapraktan ilaçlaman\u0131n etkin olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda tercih edilen bir seçenek olarak de\u011ferlendirilebilir.
\n1. Tohum uygulamalar\u0131 mutlaka de\u011ferlendirilmelidir. Bir hastal\u0131k veya zararl\u0131n\u0131n kontrolünde tohum uygulamas\u0131 veya yapraktan uygulama seçenekleri bulundu\u011funda, tohum uygulamas\u0131 tercih edilen alternatif olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n3.e. Fidan Materyali
\n1. Sat\u0131n al\u0131nan fidan’\u0131n Avrupa Birli\u011fi Bitki Koruma Dairesi veya Avrupa Ekonomik Toplulu\u011fu d\u0131\u015f\u0131ndaki ülkelerde benzer kurulu\u015flar taraf\u0131ndan tan\u0131nan resmi bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kalite sertifikas\u0131na yani bitki pasaportlar\u0131na sahip olmas\u0131 gerekmektedir. (Z)
\n2. Fidanlar gözle görülür hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131ndan temiz olmal\u0131d\u0131r. (T)
\n3. Kalite garantisi veya üretim sertifika garantisine ait belgeler ürün kay\u0131tlar\u0131nda saklanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n4. Bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kalite kontrol sistemleri çiftlik d\u0131\u015f\u0131 (özel) veya çiftlik içi bitki materyallerinin ço\u011falt\u0131lmas\u0131 için geçerli olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n5. Fidanlar\u0131n büyüme a\u015famalar\u0131nda uygulanan pestisitlerin kay\u0131tlar\u0131 tutulmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n3.f. Genetik Olarak De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmalar (GDO)
\n1. Herhangi bir GDO üretiminde üretici ülkedeki ve son tüketicinin oldu\u011fu ülkelerde varolan tüzüklere mutlaka uyulmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. GDO çe\u015fitlerinin ekiminden veya dikiminden önce bireysel olarak mü\u015fteriler ile mutlaka bir anla\u015fmaya var\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n3. Sat\u0131c\u0131lar, bütün potansiyel mü\u015fterilerini, genetik olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürünlerin üretimi veya kullan\u0131m\u0131 ile ilgili geli\u015fmelerden bilgilendirmek zorundad\u0131rlar. (Z)
\n4. YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130C\u0130L\u0130K YAPILAN ALAN’IN TAR\u0130HÇES\u0130 VE \u0130DARES\u0130
\n4.a. Yeti\u015ftiricilik Alan\u0131n\u0131n Geçmi\u015fi
\n1. Her arazi, her bahçe veya her serayla ilgili olarak, buralarda yeti\u015ftirilen ürünler ve tar\u0131msal faaliyetler ile ilgili bilgileri içeren kal\u0131c\u0131 bir kay\u0131t sistemi mutlaka tutulmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Her arazi, her bahçe veya her serayla ilgili görsel bir kimlik veya referans sistemi geli\u015ftirilmelidir. (Z)
\n3. Tüm yeni alanlar için, bu arazilerin daha önce kullan\u0131m amaçlar\u0131 da göz önüne al\u0131narak, benzer veya ba\u015fka ürünler için bir risk de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n4. Tan\u0131mlanan riskleri asgariye indirmek için uygulanacak stratejileri gösteren bir yönetim plan\u0131 geli\u015ftirilmelidir (Örnek: uygulanan tar\u0131m ilaçlar\u0131n\u0131n taban suyunu kirletmesi). Bu analizlerin sonuçlar\u0131 mutlaka kay\u0131tlara geçirilmelidir; söz konusu alan\u0131n neden tar\u0131m arazisi olarak kullan\u0131lmaya elveri\u015fli oldu\u011fu sorguland\u0131\u011f\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve doyurucu nedenler ortaya konulabilmelidir. (Z)
\n4.b. Dönü\u015fümlü Yeti\u015ftiricilik (Rotasyonlar)
\n1. Toprak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131, tar\u0131m ilaçlar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n maksimum düzeyde sa\u011flanabilmesi için, üreticiler dönü\u015fümlü yeti\u015ftiricili\u011fin gereklili\u011fini kavramal\u0131 ve uygun durumlarda uygulamal\u0131d\u0131rlar. (Z)
\n2. Dönü\u015fümlü yeti\u015ftiricili\u011fin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, yeti\u015ftiriciler geçerli bir neden gösterebilmelidirler. (Z)
\n5. TOPRAK VE YET\u0130\u015eT\u0130RME (SUBSTRAT) YÖNET\u0130M\u0130
\n5.a. Toprak Tipi Haritaland\u0131r\u0131lmas\u0131
\n1. Çiftlik arazisi için toprak haritalar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Bu haritalar dönü\u015fümlü
\nyeti\u015ftiricili\u011fin planlanmas\u0131nda, ürün ekim ve yeti\u015ftiricilik programlar\u0131nda
\nkullan\u0131labilir. (T)
\n5.b. Toprak \u0130\u015fleme
\n1. Topra\u011f\u0131n s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 önlemek ve toprak yap\u0131s\u0131n\u0131 korumak veya iyile\u015ftirmek için toprak mümkün oldu\u011funca mekanik olarak i\u015flenmelidir. (T)
\n5.c. Toprak Erozyonu
\n1. Toprak erozyonunu azalt\u0131c\u0131 arazi i\u015fleme teknikleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n5.d. Toprak Fumigasyonu
\n1. Mümkün oldu\u011funca topraklar\u0131n kimyasal fümigasyonundan kaç\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. E\u011fer uygulanabilirse, ürün rotasyonu, hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitlerin kullan\u0131lmas\u0131, buhar veya güne\u015f enerjisi ile sterilizasyon, topraks\u0131z yeti\u015ftiricili\u011fe dönü\u015füm ile ilgili alternatifler mutlaka kimyasal fumigantlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131ndan önce alternatif olarak de\u011ferlendirilmelidir. (Z)
\n5.e. Toprak D\u0131\u015f\u0131nda Yeti\u015ftirme Ortamlar\u0131 (Substratlar)
\n1. Etkisiz (\u0130nert) olmayan yeti\u015ftirme ortamlar\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda bunlar\u0131n uygunlu\u011funu gösterir kay\u0131tlar olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Etkisiz olan yeti\u015ftirme ortamlar\u0131 (Kayayünü, vb.) için üreticiler olanaklar ölçüsünde geriye dönü\u015füm (recycle) uygulamalar\u0131na geçmelidirler. (T)
\n3. E\u011fer tekrar kullan\u0131m için yeti\u015ftirme ortamlar\u0131 kimyasallar ile sterilize edilecekler ise bu i\u015flemin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer, tarih, kullan\u0131lan kimyasal madde çe\u015fidi, sterilizasyon yöntemi ve operatör bilgileri kay\u0131tlara geçirilmelidir. (Z)
\n4. Yeti\u015ftirme ortam\u0131 yeniden kullan\u0131lacaksa, ortam\u0131n buharla muamelesi tercih edilmelidir. (T)
\n6. GÜBRE KULLANIMI
\n6.a. Gübre Gereksinimi
\n1. Gübre kayb\u0131n\u0131 en aza indirmek için ürün yeti\u015ftiricili\u011fi veya toprak bak\u0131m ve
\nkoruma planlar\u0131 geli\u015ftirilmelidir. (T)
\n2. Gübre uygulamas\u0131, ürünün gübre gereksinim hesaplar\u0131na ve üründe, toprakta
\nve gübre çözeltisinde yap\u0131lacak olan rutin analizlere göre yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (T)
\n3. Mineral veya organik olarak yap\u0131lacak gübreleme uygulamas\u0131, ürünün
\ngereksimini kar\u015f\u0131lama yan\u0131nda ayn\u0131 zamanda toprak verimlili\u011fini de korumal\u0131d\u0131r. (Z)
\n6.b. Gübre Çe\u015fidi ve Miktar\u0131 Üzerine Öneriler
\n1.Yeti\u015ftiriciler ve dan\u0131\u015fmanlar\u0131 bu konuda bilgili ve yeterli olduklar\u0131n\u0131
\nkan\u0131tlayabilmelidirler. (Z)
\n2. Gübre kullan\u0131m\u0131n\u0131 önerecek dan\u0131\u015fmanlar\u0131n ulusal olarak kabul edilen
\nsertifikalara sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Böyle dan\u0131\u015fmanlar\u0131n bulunmamas\u0131
\ndurumunda, gübre kullan\u0131m\u0131 ve uygulamas\u0131 konusunda bir e\u011fitim program\u0131
\nuygulanmal\u0131d\u0131r. (T)
\n6.c. Uygulama Kay\u0131tlar\u0131
\n1. Topraktan veya yapraktan yap\u0131lan bütün gübre uygulamalar\u0131 ürün kay\u0131tlar\u0131nda
\nyer almal\u0131d\u0131r. Kay\u0131tlarda, ürünün yeti\u015ftirildi\u011fi arazinin yeri, uygulaman\u0131n tarihi,
\nuygulanan gübrenin cinsi ve miktar\u0131, uygulama yöntemi ve uygulamay\u0131 yapan
\noperatörün ismi yer almal\u0131d\u0131r. (Z)
\n6.d. Uygulama S\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve Zaman\u0131
\n1. Uygulama yap\u0131l\u0131rken, en fazla yarar sa\u011flamas\u0131 ve gübrenin besleyicilik kayb\u0131n\u0131n\u0131n en aza indirilmesi için kullan\u0131lan gübre miktar\u0131 ve gübre uygulamas\u0131n\u0131n zaman\u0131 kay\u0131tlara geçirilmelidir. (T)
\n2. Uygulanan gübre miktar\u0131n\u0131n ulusal ve uluslararas\u0131 limitlerin üstüne ç\u0131kmas\u0131 engellenmelidir. (Z)
\n3. Uygulanacak azot miktar\u0131 azot uygulama plan\u0131na göre hesaplanmal\u0131d\u0131r. (T)
\n6.e. Taban Suyundaki Nitrat ve Fosfat Düzeyleri
\n1. Gübre kullan\u0131m\u0131 sonucunda taban suyundaki nitrat veya fosfat düzeylerinin ulusal ve uluslararas\u0131 limitleri a\u015fmas\u0131n\u0131n önlenmesi, üretici veya üretici organizasyonlar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fundad\u0131r. (Z)
\n2. Organik gübrelerin kullan\u0131m\u0131ndan ve topraktaki organik maddelerden olu\u015fan mineralizasyonun yan\u0131s\u0131ra, yüzey sular\u0131n\u0131n fazla besin maddelerini ta\u015f\u0131ma potansiyeli, taban suyuna kar\u0131\u015fabilecek olan nitrat miktar\u0131n\u0131 en aza indirgemek için göz önünde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Üreticiler özellikle taban suyuna nitrat kar\u0131\u015fabilecek duyarl\u0131 bölgeleri önceden bilmelidirler. (T)
\n6.f. Uygulama Ekipmanlar\u0131
\n1. Gübreleme ekipman\u0131 söz konusu arazi için uygun olmal\u0131 ve istenen miktarda gübreyi araziye verebilmek için ekipman\u0131n y\u0131ll\u0131k kalibrasyonunun ve bak\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. (Z)
\n6.g. Gübre Depolanmas\u0131
\n1. Gübreler uygun ko\u015fularda depolanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Gübreler pestisitler ile ayn\u0131 odada depolanmamal\u0131d\u0131r. E\u011fer bu olanaks\u0131z ise gübreler ve pestisitler fiziksel olarak ayr\u0131 ayr\u0131 depolanmal\u0131 ve uygun \u015fekilde etiketlenmelidir. (T)
\n3. Gübreler su kaynaklar\u0131na bula\u015fma tehlikesi olmayan temiz ve kuru bir alanda depolanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n4. Gübreler fidan materyali veya taze meyve sebze bulunan yerlerde depolanmamal\u0131d\u0131rlar. (Z)
\n5. Tüm tehlike ve risk noktalar\u0131 aç\u0131kça belirtilmelidir. (Z)
\n6.h. Organik Gübre
\nOrganik gübre veya kompost kullan\u0131m\u0131, toprakta organik madde ve besin maddesi miktar\u0131 ile su tutma kapasitesini art\u0131rmakta, buna kar\u015f\u0131n erozyonu azaltmakta ve böylece toprak verimlili\u011fini art\u0131rmaktad\u0131r. (T)
\n1. Organik çiftlik gübresi çevrenin kirletilmemesi için uygun bir \u015fekilde depolanmal\u0131d\u0131r. (T)
\n2. \u0130\u015flenmemi\u015f ham insan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131 içeren kanalizasyon suyunun kullan\u0131m\u0131 yasakt\u0131r. Tar\u0131m alanlar\u0131nda kullan\u0131lmak üzere i\u015flenmi\u015f insan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131 içeren at\u0131k sular\u0131n ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 ve insan hayat\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilecek patojen organizmalar\u0131n ve di\u011fer bile\u015fenlerin yaban hayat\u0131na ve yer alt\u0131 sular\u0131na zarar verme riskleri mümkün olabilecek en dü\u015fük düzeylerde tutulmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n3. A\u011f\u0131r metaller veya nitrat s\u0131zmas\u0131 nedeni ile olu\u015fabilecek kirlili\u011fi önlemek için bitki besin elementleri, a\u011f\u0131r metaller ve ah\u0131r gübresi içerisinde kirlenmeye neden olan öteki maddelerin analizleri uygulama yap\u0131lmadan önce yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (T)
\n4. Çiftlik gübresinin aç\u0131k arazilerde kullan\u0131m\u0131 gübreleme planlar\u0131n\u0131n bir parças\u0131 olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (T)
\n7. SULAMA
\n7.a. Sulama Gereksiminin Tahmin Edilmesi
\n1. Yanl\u0131\u015f sulaman\u0131n ürün kalitesine zarar veren bir etkisi vard\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 veya eksik sulama yapmamak için, sistematik olarak ürünün su gereksimini belirleyecek yöntemler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sulama hesaplar\u0131 tahmini, mümkünse ya\u011fmur, bitki su gereksimini ve buharla\u015fmaya göre yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (T)
\n7.b. Sulama Metodu
\n1. Su kaynaklar\u0131n\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirebilmek için ticari olarak en kullan\u0131\u015fl\u0131 ve en etkin sulama sistemi kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 su kayb\u0131na neden olduklar\u0131 için salma sulama uygulamalar\u0131ndan olanaklar ölçüsünde vazgeçilmelidir. (T)
\n2. Su kayb\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve su kullan\u0131m\u0131n\u0131n optimize edilebilmesi için sulama programlar\u0131na önem verilmelidir. (örnek: fazla sulama suyunun tekrar kullan\u0131m\u0131, gece sulamas\u0131, deliklerden kaynaklanabilecek sulama kay\u0131plar\u0131n\u0131n önlenmesi için sulama ekipman\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131, k\u0131\u015f\u0131n su toplama, seralardan ya\u011fmur suyunun toplanmas\u0131, vs.). (T)
\n3. Bütün yeti\u015ftiriciler sulama suyu kullan\u0131m\u0131 ile ilgili kay\u0131t tutmal\u0131d\u0131rlar. (T)
\n7.c. Sulama Suyunun Kalitesi
\n1. Sulama için asla at\u0131k su (kanalizasyon suyu) kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Risk de\u011ferlendirme esaslar\u0131na bak\u0131larak, sulama suyu kayna\u011f\u0131 y\u0131lda en az bir kez mikrobiyal, kimyasal ve mineral kirleticiler bak\u0131m\u0131ndan analizlenmelidir. Analiz sonuçlar\u0131 kabul edilebilir standartlar ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve ters sonuçlar için önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. (T)
\n7.d. Sulama Suyu Kaynaklar\u0131
\n1. Çevreyi korumak için sulama suyu yetersiz kaynaklardan sa\u011flanmamal\u0131d\u0131r. Sulama suyunun yetersiz kaynaklardan sa\u011flanma zorunlulu\u011fu oldu\u011funda mutlaka gerekli makamlar\u0131n onay\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. (T)
\n8. B\u0130TK\u0130 KORUMA
\n8.a. Bitki Koruman\u0131n Temel Elemanlar\u0131
\n1. Ürünlerin zararl\u0131, hastal\u0131k ve yabani otlardan korunmas\u0131nda kimyasal olmayan yöntemler de (biyolojik, kültürel ve mekanik) de\u011ferlendirilmeli, pestisit uygulamalar\u0131 çevreye en az zarar verecek \u015fekilde (hacim\/aktif madde), yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Yeti\u015ftiriciler mümkün oldu\u011funca tedavi edici olarak tan\u0131nmakta olan IPM tekniklerini kullanmal\u0131d\u0131rlar. Kimyasal olmayan zararl\u0131larla sava\u015f yöntemleri, kimyasal yöntemlere tercih edilmelidir. (Z)
\n3. Yeti\u015ftiriciler, bitkisel üretimi koruyan ve kontrol eden, pestisitlerin çevre üzerine olan potansiyel etkilerini en aza indirebilecek IPM tekniklerini anlamaya ve uygulamaya özendirilmelidir. Bu sistemlerin uygulanabilmesi için gerekli e\u011fitim ve yard\u0131m, yeti\u015ftirici organizasyonlar\u0131, ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131m kurulu\u015flar\u0131, dan\u0131\u015fmanlar ve kimyasal madde da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131nca sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. (T)
\n8.b. Kimyasallar\u0131n Seçimi
\n1. Bitki ve ürünü korumada kullan\u0131lacak olan kimyasallar arzu edilen kontrol için uygun olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Zararl\u0131, hastal\u0131k ve yabanc\u0131 otlar\u0131n kontrolünü hedef alan, faydal\u0131 organizmalara, su hayat\u0131na, i\u015fçilere, ürünü tüketecek insanlara ve ozon tabakas\u0131na zarar vermeyen seçici kimyasal ürünler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. (T)
\n3. Bir kimyasal maddeye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 engellemek için anti-dayan\u0131kl\u0131l\u0131k stratejisi kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. (T)
\n4. Yeti\u015ftiriciler ülkelerinde sadece resmi olarak ruhsat alm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kullan\u0131lacak ürün için ruhsat alm\u0131\u015f kimyasallar\u0131 kullanmal\u0131d\u0131rlar. Kullan\u0131lan ve yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lan ürünler için onaylanan kimyasallar\u0131n bir listesi mutlaka bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu listede pestisit yasalar\u0131nda yap\u0131lan yeni düzenlemeler de dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Avrupa Birli\u011fine sat\u0131lacak ürünlerde bu ülkelerde kullan\u0131lmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015f olan ilaçlar kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bunlara ek olarak üreticiler, bireysel ülkelerin baz\u0131 kimyasallara kar\u015f\u0131 olan k\u0131s\u0131tlamalar konusunda bilgi sahibi olmal\u0131d\u0131rlar. (Z)
\n5. Üreticiler mü\u015fterileri ile ba\u011flant\u0131 kurarak ba\u015fka ticari k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ö\u011frenmelidirler. (T)
\n6. Etiket üzerinde bulunan talimatlar ba\u015far\u0131l\u0131 bir uygulama, operatörlerin mü\u015fterilerin ve çevrenin tehlikeye sokulmamas\u0131 için dikkatle uygulanmal\u0131d\u0131r. Ko\u015fullar elverirse, üreticiler etikette önerilen uygulama s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fürebilirler. (T)
\n8.c. Pestisitlerin Miktar\u0131 ve Çe\u015fidi Hakk\u0131nda Öneriler
\n1. Pestisit uygulama önerileri ulusal sertifika veya benzeri bir belgesi olan yeterli ve uzman dan\u0131\u015fmanlar taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Bu tip dan\u0131\u015fmanlar\u0131n temin sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda,üreticiler kendi bilgi ve yeterliliklerini kan\u0131tlayabilmelidirler (örnek: pestisit uygulamas\u0131 ve kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda yeterli e\u011fitim). (Z)
\n8.d. Uygulama Kay\u0131tlar\u0131
\n1. Bütün pestisit uygulamalar\u0131 ürün kay\u0131tlar\u0131nda yer almal\u0131d\u0131r.Kay\u0131tlar ürün çe\u015fidini, ürünün bulundu\u011fu co\u011frafik bölgeyi, uygulama zaman\u0131n\u0131, uygulama nedenini, teknik izni, kullan\u0131lan kimyasal\u0131n ticari ismini ve miktar\u0131n\u0131, uygulama aletini, operatörün ismini ve uygulama zaman\u0131ndan kaç gün sonra derim yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi gibi bilgileri içermelidir. (Z)
\n8.e. Güvenlik, E\u011fitim ve Uyulacak Kurallar
\n1. Pestisitleri uygulayan i\u015fçiler beceri ve bilgilerini gösterebilmelidirler. (Z)
\n2. Her uygulama için talimatlar çok aç\u0131k ve anla\u015f\u0131labilir bir \u015fekilde uygulama alan\u0131n\u0131, kullan\u0131lacak kimyasal\u0131n dozunu ve gerekli uygulama tekni\u011fini belirtecek \u015fekilde düzenlenmelidir. (T)
\n8.f. Koruyucu Giysiler ve Ekipmanlar
\n1. \u0130\u015fçiler güvenlik tehlikesi ve sa\u011fl\u0131k problemlerine kar\u015f\u0131 etiketteki kurallar uyar\u0131nca uygun koruyucu giysiler giymelidirler. (Z)
\n2. Yeti\u015ftiriciler etikette önerilen koruyucu giysi ve ekipmanlarla ilgili kurallar\u0131 uygulad\u0131klar\u0131n\u0131 ispat edebilmelidirler. (Z)
\n3. Koruyucu giysi ve ekipmanlar pestisitlerden ayr\u0131 bir yerde muhafaza edilmelidir. (Z)
\n8.g. \u0130laç Uygulamas\u0131 Yap\u0131ld\u0131ktan Sonra Derim Öncesi Bekleme Süresi
\n1. Derim öncesi bekleme aral\u0131\u011f\u0131na mutlaka uyulmal\u0131 ve ilaç uygulamas\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra önerilen bekleme zaman\u0131ndan önce ürün derimi kesinlikle yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Uzun bir zaman diliminde derim yap\u0131lan ürünler için derim öncesi zaman aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürekli olarak göz önünde bulunduran bir bitki koruma plan\u0131 olmal\u0131 ve bu programdan ödün verilmemelidir. Yani ürünler bekleme süresi bitmeden derilmemelidir. Bu amaçla derimi yap\u0131labilecek bitkiler öteki bitkilerden kolayca görülebilecek i\u015faretler ile ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n8.h. Sprey Ekipman\u0131
\n1. \u0130laçlama ekipman\u0131, söz konusu arazi için uygun ve iyi ve bak\u0131ml\u0131 olmal\u0131 ayr\u0131ca do\u011fru miktarda ilaç atabilmesi için y\u0131ll\u0131k kalibrasyonu yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir firma taraf\u0131ndan yap\u0131lan ve sertifika verilebilen bir ilaçlama aleti kalibrasyonu te\u015fvik edilmelidir. (T)
\n3. \u0130laç kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131rken etikette yaz\u0131l\u0131 talimatlar do\u011frultusunda ilaç haz\u0131rlama ve doldurma i\u015fi do\u011fru yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.Uygulama yap\u0131lacak ürün için önerilen uygulama \u015fekli dikkate al\u0131narak do\u011fru miktarda ilaç kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 hesaplanmal\u0131, haz\u0131rlanmal\u0131 ve kayd\u0131 tutulmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n8.i. Artan \u0130laç Kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n Yok Edilmesi
\n1. Gerekli ilaç kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n miktar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131m haz\u0131rlanmadan hesaplanmal\u0131d\u0131r. Bu hesaplama, ilaçlama makinas\u0131n\u0131n uygulama h\u0131z\u0131, kaplanacak yüzey alan\u0131 ve uygulama sisteminin bas\u0131nc\u0131 dikkate al\u0131narak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. E\u011fer ilaç kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 artarsa veya tank\u0131n y\u0131kanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ilaçl\u0131 su kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 meydana gelirse, bu kar\u0131\u015f\u0131m, ürünün daha önce ilaçlanmam\u0131\u015f bir k\u0131sm\u0131na veya nadas yap\u0131lmakta olan bir araziye at\u0131lmal\u0131 ve ileriye dönük \u0131\u015f\u0131k tutmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan mutlaka kay\u0131tlara geçirilmelidir. (T)
\n8.j. Pestisit Kal\u0131nt\u0131 Analizleri
\n1. Pestisit kal\u0131nt\u0131 analizlerinin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 risk de\u011ferlendirmelerine göre yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak derim öncesi örnek alma ve analiz en etkin yöntemdir. (T)
\n2. Kal\u0131nt\u0131 analizleri raporlar\u0131nda üretici ismi ve ürünün üretildi\u011fi bölge bulunmal\u0131d\u0131r. (T)
\n3. Yeti\u015ftirici ve \/veya sat\u0131c\u0131lar kal\u0131nt\u0131 analizlerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 laboratuarlar\u0131n yetkili ulusal makamlar taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015f oldu\u011funu kan\u0131tlayabilmelidirler. (Z)
\n4. Maksimum kal\u0131nt\u0131 düzeylerinin a\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda bir acil eylem plan\u0131 mevcut olmal\u0131d\u0131r. (T)
\n8. k. Pestisit Depolamas\u0131
\n1. Pestisitler ulusal kanun ve kurallara uygun bir \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 minimum standartlara uyarak depolanmal\u0131d\u0131r: (Z)
\n2. Pestisitler öteki materyallerden uzak, sa\u011flam, güvenli, dona ve yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131, iyi havaland\u0131r\u0131lan ve yeterli \u0131\u015f\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir yerde depolanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n3. Pestisitlerin konuldu\u011fu raflar emici olmayan maddeden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. (T)
\n4. Pestisitlerin depoland\u0131\u011f\u0131 yerlerde dökülen ilaçlar d\u0131\u015far\u0131ya s\u0131zmamal\u0131d\u0131r (Örne\u011fin, su kaynaklar\u0131n\u0131n kirletilmemesi için önlem al\u0131nmal\u0131d\u0131r.). (Z)
\n5. Pestisitlerin ölçümü ve haz\u0131rlanmas\u0131 için yeterli düzenekler bulunmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n6. Kaza ile dökülme ve operatöre ilaç bula\u015fmas\u0131 durumunda kullan\u0131lacak ilk yard\u0131m olanaklar\u0131 (örne\u011fin, göz y\u0131kama düzene\u011fi, bol miktarda temiz su, bir kova kum) mutlaka bulunmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n7. Anahtar bulundurma ve depoya girebilme yetkisi pestisit kullan\u0131m\u0131 konusunda yeterli e\u011fitim alm\u0131\u015f olan i\u015fçilerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n8. Deponun en merkezi yerinde en yak\u0131n telefonun konumunu gösteren aç\u0131k i\u015faretler olmal\u0131d\u0131r Ayr\u0131ca en yak\u0131n telefonun yan\u0131nda ilk kaza durumunda izlenecek yaz\u0131l\u0131 kurallar ve acil ba\u015fvurulacak telefon numaralar\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n9. Depoda saklanan kimyasallar\u0131n envanterine ait kay\u0131tlar haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n10. Bütün pestisitler orijinal ambalaj\u0131nda saklanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n11. Dönü\u015fümlü yet\u015ftiricilikte kullan\u0131lmak üzere onaylanan ilaçlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir ilaç çiftlikte depolanmamal\u0131d\u0131r. (Z)
\n12. Toz ilaçlar raflarda s\u0131v\u0131 ilaçlar\u0131n üzerinde saklanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n13. Giri\u015f kap\u0131lar\u0131nda olas\u0131 tehlikelere kar\u015f\u0131 uyar\u0131 i\u015faretleri bulunmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n8.\u0131. Bo\u015falan Pestisit Kutular\u0131
\n1. Bo\u015falan pestisit kutular\u0131 herhangi bir amaçla tekrar kullan\u0131lmamal\u0131 ve bu kutular\u0131n çevreyi kirletmesi ve insanlar\u0131n bu kutulara dokunmas\u0131 engellenmelidir. (Z)
\n2. Bo\u015falan pestisit kutular\u0131n\u0131n resmi olarak toplanmas\u0131 ve yok edilmesini sa\u011flayacak sistemler olmal\u0131d\u0131r. (T)
\n3. Bo\u015falan pestisit kutular\u0131, pulverizatöre ba\u011fl\u0131 bir bas\u0131nçl\u0131 y\u0131kama ekipman\u0131 ile veya en az 3 kez suyla y\u0131kanmal\u0131 ve kutuyu y\u0131kamada kullan\u0131lan su tekrar pulverizatör tank\u0131na geri konulmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n4. Pestisit kutular\u0131 y\u0131kand\u0131ktan sonra tekrar kullanmay\u0131 engellemek için delinmeli veya ezilmeli veya toplama sisteminde belirtilen kurallara uygun olarak etiketlenmelidir. (Z)
\n5. Bo\u015f kutular imha edilene kadar güvenli bir \u015fekilde saklanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n6. Bo\u015f kutular\u0131n yok edilmesi konusunda bütün yerel kurallara uyulmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n8. m. Son Kullanma Tarihi Geçmi\u015f Pestisitler
\n1. Son kullanma tarihi geçmi\u015f pestisitler sertifikal\u0131 ve onayl\u0131 kimyasal at\u0131k yok edici firmalar veya sat\u0131c\u0131 firma taraf\u0131ndan çevreye zarar vermeyecek güvenilir bir yöntem kullan\u0131larak imha edilmelidir. (Z)
\n9. DER\u0130M
\n9.a. Hijyen (Sa\u011fl\u0131k ve Temizlik)
\n1. Fiziksel, mikrobiyolojik ve kimyasal bula\u015fmalar\u0131 engellemek için risk analizlerine dayanan bir personel hijyen protokolü olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. (T)
\n2. \u0130\u015fçilerin çal\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bölge yak\u0131n\u0131nda tuvalet ve el y\u0131kama yerleri olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n3. \u0130\u015fçiler taze ürün i\u015flemesine geçmeden önce hijyen konusunda temel bir e\u011fitim almal\u0131d\u0131rlar. \u0130\u015fçiler ayr\u0131ca kendilerinin insanlarca tüketilmek üzere haz\u0131rlanan ürünlerle temaslar\u0131 için uygunsuz olan bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n\u0131 yönetime bildirmeleri gerekti\u011fini bilmelidirler. (Z)
\n9.b. Ambalaj
\n1. Ambalaj malzemeleri zararl\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek için depolarda saklanmal\u0131d\u0131r. Aç\u0131k alanlarda paketleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bula\u015fma tehlikesini ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla ambalaj malzemeleri geceleri tekrar depolara ta\u015f\u0131nmal\u0131, arazide b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Tekrar kullan\u0131labilir plastik kasalar temiz olmal\u0131 veya ürün ve tüketici sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit edebilecek yabanc\u0131 maddelerden ar\u0131nd\u0131rmak amac\u0131yla gerekti\u011finde tekrar temizlenmelidir. (Z)
\n10. DER\u0130M SONRASI UYGULAMALAR
\n10.a. Derim Sonras\u0131 Kimyasallar\u0131
\n1. Derim sonras\u0131 kullan\u0131lacak kimyasallar amaca uygun olmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n2. Derim sonras\u0131 kimyasal kullan\u0131m\u0131 en aza indirilmelidir. (Z)
\n3. Derim sonras\u0131 ilaç uygulamas\u0131 iyi kalite elde etmek için ba\u015fka hiçbir seçenek kalmad\u0131\u011f\u0131 zaman uygulanmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n4. Derim sonras\u0131 kimyasallar ürün etiketlerine uygun olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Z)
\n5. Yeti\u015ftiriciler ülkelerinde sadece resmi olarak ruhsat alm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kullan\u0131lacak ürün için ruhsat alm\u0131\u015f kimyasallar\u0131 kullanmal\u0131d\u0131rlar. Avrupa Birli\u011fine sat\u0131lacak ürünlere bu ülkelerde kullan\u0131lmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015f olan ilaçlar kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. (Z)
\n6. Kullan\u0131lan ve yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lan ürünler için onaylanan kimyasallar\u0131n bir listesi mutlaka bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu listede pestisit yasalar\u0131nda yap\u0131lan düzenlemeler dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bunlara ek olarak üreticiler bireysel ülkelerin baz\u0131 kimyasallara kar\u015f\u0131 olan k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 konusunda bilgi sahibi olmal\u0131d\u0131rlar. Üreticiler mü\u015fterileri ile ba\u011flant\u0131 kurarak ba\u015fka ticari k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ö\u011frenmelidirler. (Z)
\n7. Üreticiler derim sonras\u0131 ilaç uygulamalar\u0131 konusunda kendi bilgi ve yeterliliklerini kan\u0131tlayabilmelidirler. (Z)
\n8. Bütün derim sonras\u0131 uygulamalara ait kay\u0131tlar ürün çe\u015fidini, ürünün yeti\u015ftirildi\u011fi bölgeyi, uygulama nedeninini, uygulama nedenini, kullan\u0131lan kimyasal\u0131n ticari ad\u0131n\u0131 ve miktar\u0131n\u0131, uygulama aletini, operatörün ismini içermelidir. (Z)
\n10. b. Derim Sonras\u0131 Y\u0131kama
\n1. Ürün y\u0131kamada kullan\u0131lan su kayna\u011f\u0131n\u0131n suyu içilebilir olmal\u0131 ve e\u011fer geri dönü\u015fümlü olarak kullan\u0131lacak ise bu su filtre edilmelidir. (Z)
\n2. Risk de\u011ferlendirme esaslar\u0131na bak\u0131larak, derim sonras\u0131 i\u015flemlerde kullan\u0131lacak olan su kayna\u011f\u0131 y\u0131lda en az bir kez mikrobiyal, kimyasal ve mineral kirleticiler bak\u0131m\u0131ndan analizlenmelidir. Analiz sonuçlar\u0131 kabul edilebilir standartlar ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve ters sonuçlar için önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. (T)
\n11. ATIK VE K\u0130RL\u0130L\u0130K YÖNET\u0130M\u0130, YEN\u0130DEN \u0130\u015eLEME VE YEN\u0130DEN KULLANMA
\n11.a. At\u0131k ve Kirlilik Olu\u015fturan Maddelerin Tan\u0131m\u0131
\n1. Çiftlikte bütün olas\u0131 at\u0131k ürünler tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r (örne\u011fin: ka\u011f\u0131t, karton, plastik, ürün kal\u0131nt\u0131s\u0131, ya\u011f, kaya yünü ve öteki yeti\u015ftirme ortamlar\u0131). (T)