{"id":141771,"date":"2015-03-29T14:01:00","date_gmt":"2015-03-29T14:01:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:57","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:57","slug":"suriye-olaylarinda-kuresel-isinmanin-rolu-141771","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/suriye-olaylarinda-kuresel-isinmanin-rolu-141771","title":{"rendered":"Suriye olaylar\u0131nda k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n rol\u00fc"},"content":{"rendered":"
\n
\"SuriyeEKONOM\u0130 \u0130\u015e DÜNYASI<\/a><\/p>\n
\n
\n
\n
\n
0,0<\/div>\n

    <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Do\u011fal afetler, hayati öneme sahip ekonomik kaynaklar\u0131 k\u0131s\u0131tlayarak,toplumu ve dolay\u0131s\u0131yla,  yerel yönetimleri s\u0131k\u0131nt\u0131ya sürükleyebilir. Örne\u011fin kurakl\u0131k, beraberinde gelen tar\u0131msal ürün eksikli\u011fi nedeniyle, ülkede yaln\u0131z g\u0131daya eri\u015fimi zora sokmakla kalmaz, a\u015f\u0131r\u0131 bir gelir da\u011f\u0131l\u0131m dengesizli\u011fine neden olur. Karaborsa, kaçakç\u0131l\u0131k, ya\u011fma gibi, sosyal yap\u0131y\u0131 y\u0131prand\u0131ran eylemler kaç\u0131n\u0131lmaz hale gelebilir. \u0130\u015fin çok daha vahimi, bu durumlar\u0131n baz\u0131 yöneticilerce f\u0131rsata dönü\u015ftürülme riskinin do\u011fmas\u0131d\u0131r.  <\/p>\n

“Proceedings of the National Academy of Sciences<\/a>” de, özellikle Türkiye<\/a>‘yi de ilgilendiren bir rapor haz\u0131rland\u0131. Söz konusu yay\u0131n, Suriye<\/a> olaylar\u0131n\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ili\u015fkisine ait bir ara\u015ft\u0131rma sonuçlar\u0131na dayanmaktad\u0131r. Rapora göre, s\u0131ras\u0131 ile 1988-1993, 1998-2000 ve 2005-2010 dönemlerinde, kurakl\u0131\u011f\u0131n neden oldu\u011fu k\u0131rsaldan \u015fehirlere milyonlarca göç,  sadece üretici say\u0131s\u0131 azaltmakla kalmam\u0131\u015f, göçler sonucu \u015fehirlerde artan i\u015fsiz ordusu da potansiyel bir sorun do\u011furmu\u015ftur. Tar\u0131msal üretimdeki dü\u015fü\u015fler, i\u015fsiz ve fakirin g\u0131daya ula\u015f\u0131mdaki zorluklar da eklenince, ülkede, 2011 y\u0131l\u0131nda olaylar patlak vermi\u015ftir. Ve \u015fu s\u0131rada 3,9 milyonu yurt d\u0131\u015f\u0131na olmak üzere (resim), 11 milyon Suriyeli yerinden yurdundan olmu\u015ftur<\/a>[1]. Kriz öncesi orta gelir gurubuna giren bu ülkede, \u015fu anda nüfusun yar\u0131s\u0131 açl\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131 alt\u0131nda ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada yüzy\u0131ll\u0131k iklim verilerinden yararlanarak, s\u0131cakl\u0131klardaki art\u0131\u015f\u0131 ve ya\u011f\u0131\u015flardaki dü\u015fü\u015fler grafize edilmi\u015ftir (\u015eekil). Rapörterlere göre küresel \u0131s\u0131nma, tamamen antroponik<\/a>[2], yani insanl\u0131\u011f\u0131n neden oldu\u011fu kaynakl\u0131d\u0131r.  Artan sera gaz\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu kurakl\u0131k, yaln\u0131z ülke tar\u0131m\u0131na de\u011fil, tüm di\u011fer sektörleri etkilemi\u015f ve bugünkü krizin ana faktörlerinden biri olmu\u015ftur. Ülkede tar\u0131msal üretim, 2014 y\u0131l\u0131nda, son iki y\u0131la oranla %30 daha da dü\u015fük olu\u015ftur.  <\/p>\n

Ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar, ayn\u0131 olay\u0131n Afrika’da da ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtirken,  bir  “science”<\/a>[3] yay\u0131n\u0131na dayanarak, incelenen 60 ara\u015ft\u0131rman\u0131n da ayn\u0131 görü\u015fü payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 öne sürmektedirler.  \u0130\u015fin ilginç taraf\u0131, gelece\u011fe yönelik iklim tahminlerine göre, Suriye’de durumun hiç de iyi olmayaca\u011f\u0131 yönündedir. Hatta bu kapsamda, önümüzdeki y\u0131llarda, potada Türkiye’nin de bulundu\u011fu Lübnan, \u0130srail<\/a> ve Ürdün gurubu do\u011fu Akdeniz ülkelerinin söz konusu kurakl\u0131ktan etkilenece\u011fi dile getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Suriye krizinin tek nedeni kurakl\u0131kt\u0131r denemez. Özellikle bölgede hüküm süren mezhepler aras\u0131 çeki\u015fmelerin, ARAP bahar\u0131n\u0131n toplumdaki sosyo-politk etkilerin, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizliklerin, ülkenin ekonomik durumu gibi onlarca faktörün, söz konusu krizde rolleri yads\u0131namaz. Bu etkilerin uzun vadedeki birikimleri üzerine gelen son kurakl\u0131\u011f\u0131n, fitili ate\u015flemedeki rolü hiç de göz ard\u0131 edilemez.<\/p>\n

Raportörlerden birinin sav\u0131na göre, sa\u011fl\u0131ks\u0131z su yönetimi de, kurakl\u0131k nedenlerinden birini olu\u015fturmu\u015ftur. Taban suyunun takip edilmeyi\u015fi, su tüketimi fazla olan bitkilere geçi\u015fe engel olunmama gibi (pamuk tar\u0131m\u0131!), üst yönetimlerin tasarrufu konular, adeta devreye sokulmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lginçtir, su kullan\u0131m plan ve projeleri olan baz\u0131 ülkeler, gerekli tedbirleri çoktan alm\u0131\u015ft\u0131. Nitekim Suudi Arabistan 2013 y\u0131l\u0131nda,  2016’dan itibaren, ülke su varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tasarruf amac\u0131 ile, bu\u011fday tar\u0131m\u0131n\u0131n yasaklama karar\u0131n\u0131 getirdi\u011fini duyurmu\u015ftu. (Aç\u0131kgöz1913: KÜRESEL ISINMANIN TARIMDA \u0130LK ÇAN SES\u0130: S. ARAB\u0130STAN’DA BU\u011eDAY TARIMINA SON<\/a>).       <\/p>\n

12 bin y\u0131l evvel, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu ülkelerde, s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 ve kurakl\u0131\u011f\u0131n sona erece\u011fi de beklenemez. O nedenle sürdürülebilir bir su kullan\u0131m sisteminin oturtulmas\u0131 kaç\u0131n\u0131lmaz görünüyor.  <\/p>\n

Rapor yazarlar\u0131, krizin ç\u0131kmas\u0131nda tek nedenin,  küresel \u0131s\u0131nma ve kurakl\u0131k olarak kabul edilemeyece\u011fini de dile getirirken,  söz konusu faktörün, en az\u0131ndan, sebepler zincirinin bir halkas\u0131, ama birinci halkas\u0131 oldu\u011funu vurguluyorlar. <\/p>\n

Rapordan bizlerin alaca\u011f\u0131 çok önemli bir ders var. Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi ülkemiz, gelece\u011fe yönelik iklim tahminlerine göre kurakl\u0131k potas\u0131nda.  O zaman sürdürülebilir su kullan\u0131m projelerine daha ciddi sar\u0131lmak zorunday\u0131z. Rantabl bir sulama sistemi için, sulanabilir alanlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda, arazi birle\u015ftirmeleri, suyun en etkili kullan\u0131labilece\u011fi agroteknik bilgi birikiminin sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir. Fakat tüm dünyada, kura\u011fa ve s\u0131ca\u011fa dayan\u0131kl\u0131 kültür bitki çe\u015fitleri h\u0131zla geli\u015ftiriledururken, acil olarak bizim de tüm tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma olanaklar\u0131n\u0131 (Bakanl\u0131k, Üniversiteler, TÜB\u0130TAK ve Özel sektör vs.) bir \u015femsiye alt\u0131na alan, büyük bir proje ba\u015flatmam\u0131z gerekmektedir. Unutmayal\u0131m ki yüzlerce kültür bitkimizin, çok say\u0131da seçeneklerine (yazl\u0131k, k\u0131\u015fl\u0131k vs) binlerce yeni genotiplere?çe\u015fitlere ihtiyac\u0131 olacakt\u0131r<\/a>[4].<\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/p>\n

Not: bu yaz\u0131 “AÇLIK KAPIDA MI?” (https:\/\/nazimiacikgoz.wordpress.com\/<\/a>) sitesinde yay\u0131nlanan ayn\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 makaleden derlenmi\u015ftir.<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

\n
\n

<\/a>[1] http:\/\/www.wfp.org\/stories\/10-facts-about-hunger-syria<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[2] Tay\u015fi V. ve N. Aç\u0131kgöz 1979: Antropogen Tar\u0131msal Çevre<\/a> Bozulmas\u0131. Ege U. Ziraat Fakültesi Dergisi Vam\u0131k Tay\u015fi Özel Say\u0131s\u0131 s: 149-155<\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[3] http:\/\/www.pnas.org\/content\/early\/2015\/02\/23\/1421533112<\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[4] http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/kuresel-isinma-yeni-cesitler–onlar-da-yeni-stratejileri-gerektiriyor\/Blog\/?BlogNo=440282<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

ET\u0130KETLER: Haber<\/a>, Haberler<\/a>, Türkiye<\/a>, Suriye<\/a>, \u0130srail<\/a>, çevre<\/a>, Afrika<\/a>, Akdeniz<\/a>, Ege<\/a>, Lübnan<\/a>, TÜB\u0130TAK<\/a>, Ürdün<\/a>, blog<\/a>,tasarruf<\/a>, Resim<\/a>, \u015femsiye<\/a>, 2015<\/a>, göç<\/a>, zaman<\/a>, Proje<\/a>, ülke<\/a>, kültür<\/a>, sosyal<\/a>, Yay\u0131n<\/a>, Tar\u0131m<\/a>, rapor<\/a>, ders<\/a>, Ziraat<\/a>, Milliyet<\/a>, sektör<\/a><\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

EKONOM\u0130 \u0130\u015e DÜNYASI 0,0      Do\u011fal afetler, hayati öneme sahip ekonomik kaynaklar\u0131 k\u0131s\u0131tlayarak,toplumu ve dolay\u0131s\u0131yla,  yerel yönetimleri s\u0131k\u0131nt\u0131ya sürükleyebilir. Örne\u011fin kurakl\u0131k, beraberinde gelen tar\u0131msal ürün eksikli\u011fi nedeniyle, ülkede yaln\u0131z g\u0131daya eri\u015fimi zora sokmakla kalmaz, a\u015f\u0131r\u0131 bir gelir da\u011f\u0131l\u0131m dengesizli\u011fine neden olur. Karaborsa, kaçakç\u0131l\u0131k, ya\u011fma gibi, sosyal yap\u0131y\u0131 y\u0131prand\u0131ran eylemler kaç\u0131n\u0131lmaz hale gelebilir. \u0130\u015fin çok daha […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-141771","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=141771"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170424,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141771\/revisions\/170424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=141771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=141771"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=141771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}