{"id":14416,"date":"2010-05-14T21:16:00","date_gmt":"2010-05-14T21:16:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:29","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:29","slug":"sebzelerde-bulunan-toksik-maddeler-14416","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/sebzelerde-bulunan-toksik-maddeler-14416","title":{"rendered":"Sebzelerde Bulunan Toksik Maddeler"},"content":{"rendered":"

Sebzelerde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve beslenmesi yan\u0131nda, dikkatsiz davran\u0131\u015flar ve özellikle yeti\u015ftirilmeleri s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 yanl\u0131\u015fl\u0131klar ile faydal\u0131 yanlar\u0131n\u0131 azaltacak ve zararl\u0131 etkilerini ortaya ç\u0131kartacak tepkimeler meydana gelir. Yeti\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131larak bitkilerde büyümeyi, çiçeklenmeyi, meyve tutumunu ve verimlili\u011fi düzenlemede kullan\u0131lan hormonlar\u0131n, çe\u015fitli sebze hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma ve tedavi amaçl\u0131 ilaçlar\u0131n ve büyümeyi ve verimi artt\u0131r\u0131c\u0131 gübrelerin bilinçsizce s\u0131k aral\u0131klarla ve gerekenden çok daha yüksek dozlarda at\u0131lmas\u0131 bitkilerin iç organlar\u0131nda baz\u0131 istenmeyen maddelerin olu\u015fmas\u0131na, birikmesine ve bitkiler üzerinde kal\u0131nt\u0131 b\u0131rakmas\u0131na sebep olur.<\/span> <\/p>\n

\nBu tip uygulama görmü\u015f sebzeleri sürekli yiyecek olarak kullanan insanlarda sa\u011fl\u0131\u011fa zarar verici tepkimeler ortaya ç\u0131kar. Bitkilere yap\u0131lan birkaç uygulama örnek olarak verilecek olursak :
\n1. Çiçek ve meyve tutumunu uyar\u0131c\u0131 2,4 D hormonu, CPA (Paraklorrolenil asetik asit)
\nBNOA (Beta nattok siasetik asit)
\n2. Zararl\u0131 ve hastal\u0131klar için kullan\u0131lan DDT, aldirin, dieldirin, carbaryl, endoson,
\nmalathinon, bazudin ve içinde bak\u0131r, c\u0131va, arsenik bulunduran ilaçlar\u0131,
\n3. Büyümeyi, verimi artt\u0131r\u0131c\u0131 yüksek dozlu azotlu gübreleri,
\n4. Hasat sonras\u0131 pazarlamada raf ömrünün, depolama ve muhafaza süresinin
\nuzat\u0131lmas\u0131n\u0131, olgunla\u015fmay\u0131 ve sarartmay\u0131 meydana getiren kükürt, botran, dowicide
\n(SOPP), hidrojen peroksit vb. maddeleri sayabiliriz.
\nDikkat edilirse, bu maddeler sebzelerin içeri\u011finde olmayan, ancak biz üreticilerin dikkatsizce ve bilgisizce uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ortaya ç\u0131kan maddelerdir. Mademki beslenmemiz için bitki üretmeye mecburuz, o zaman bu maddeler tabiat\u0131yla kullan\u0131lacakt\u0131r. Ancak bunlar\u0131n önerilen dozlarda ve verilen tekrarlama aral\u0131klar\u0131nda ve dönemlerinde kullan\u0131lmas\u0131 hiçbir sak\u0131nca yaratmaz ve istenmeyen olaylara sebebiyet vermez.
\nÇiçeklenme ve meyve tutumu için kullan\u0131lan hormonlar domateslere yüksek dozlarda ve s\u0131k aral\u0131kla uygulan\u0131rsa, çekirdek evi bo\u015f, sadece meyve eti bulunan, \u015fekli bozuk ve meyve ucu sivri domates meyveleri elde edilir. Bu tip meyvelerin pazarda sat\u0131lmas\u0131 ve al\u0131c\u0131 bulMas\u0131 zordur. Hormon yeteri derecede kullan\u0131l\u0131rsa, domateslerde herhangi bir de\u011fi\u015fim meydana gelmez ve meyveler üzerinde ve içindeki at\u0131k maddeler hiçbir \u015fekilde insanlara zarar verici düzeyde de\u011fildir. Zaten hormon uygulamas\u0131 sadece k\u0131\u015f aylar\u0131nda güne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n yeteri kadar olmad\u0131\u011f\u0131 ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n serde istenen düzeyde tutulamad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda yap\u0131l\u0131r. Bu devre atlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hormon uygulanmaz.
\nYukar\u0131da say\u0131lan ve üreticiler taraf\u0131ndan yap\u0131lan hatalar d\u0131\u015f\u0131nda, sebzelerde baz\u0131 madde farkl\u0131la\u015fmalar\u0131 meydana gelebilir. \u0130ster istemez üretilen baz\u0131 sebzeler hasat sonras\u0131 hemen tüketilmez, bunlar\u0131n fazla olanlar\u0131 ve sat\u0131\u015fa haz\u0131r hale gelmesi için bir süre bekletilmesi gerekenler depolarda muhafaza edilir. Uzun süre depo edilen ve \u0131\u015f\u0131k alan patateslerde kabuk rengi ye\u015file dönme\u011fe ba\u015flar. Bu etki patates kabu\u011funda ve d\u0131\u015ftan içe do\u011fru et k\u0131sm\u0131nda solanin denen alkoloidin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Solanin ye\u015fil domateslerin meyvelerinde, k\u0131smen patl\u0131canlarda da bulunur. \u0130nsanlarda, yiyeceklerle al\u0131nan solanin maddesinin % 0,2 gr civar\u0131nda olmas\u0131 önce bulant\u0131, ba\u015f dönmesi ve kalp çarp\u0131nt\u0131s\u0131 yapar. Miktar\u0131n % 0,3-0,5’e do\u011fru yükselmesi halinde bulant\u0131 ile beraber kusma, daha sonra zehirlenme meydana gelir. Domateslerin olgunla\u015fmam\u0131\u015f ye\u015fil meyvelerinde % 0,05-0,2 gr aras\u0131nda, olgun meyvelerinde % 0,006 gr solanin bulunur. Patateslerde saklama süresi, \u015fekli ve \u0131\u015f\u0131k durumuna göre bu oran % 0,2-0,05 gr aras\u0131ndad\u0131r. Pi\u015firilme s\u0131ras\u0131nda solaninin belli k\u0131sm\u0131 kaybolur.
\nSEVG\u0130CAN (1981) eserinde, LUH’e göre fasulye ve baklada vicine, covicine ve protease inhibitörü, havuçta carotxin, h\u0131yarda glucoside, \u0131spanak, ravent ve pancarda oksalatlar, lahana ve karnabaharda thioglcoside, patates ve domateste solanine, raventte anthraquinone, salata ve marulda lactucoppicrin bulundu\u011funu, bunlar\u0131n miktarlar\u0131n\u0131n yüksek olmas\u0131 halinde insanlarda önce kusma ve bulant\u0131, daha sonra zehirlenmelere kadar giden vakalar meydana gelece\u011fini yazmaktad\u0131r.
\n<\/span>\n<\/p>\n

\n Prof. Dr. Atila Günay<\/span>\n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sebzelerde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve beslenmesi yan\u0131nda, dikkatsiz davran\u0131\u015flar ve özellikle yeti\u015ftirilmeleri s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 yanl\u0131\u015fl\u0131klar ile faydal\u0131 yanlar\u0131n\u0131 azaltacak ve zararl\u0131 etkilerini ortaya ç\u0131kartacak tepkimeler meydana gelir. Yeti\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131larak bitkilerde büyümeyi, çiçeklenmeyi, meyve tutumunu ve verimlili\u011fi düzenlemede kullan\u0131lan hormonlar\u0131n, çe\u015fitli sebze hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma ve tedavi amaçl\u0131 ilaçlar\u0131n ve büyümeyi ve verimi artt\u0131r\u0131c\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-14416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170657,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14416\/revisions\/170657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14416"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=14416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}