{"id":14676,"date":"2010-06-20T00:01:00","date_gmt":"2010-06-20T00:01:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:28","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:28","slug":"ekonomik-ve-ekolojik-krizde-tarim-ve-gida-14676","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/ekonomik-ve-ekolojik-krizde-tarim-ve-gida-14676","title":{"rendered":"Ekonomik ve Ekolojik Krizde Tar\u0131m ve G\u0131da"},"content":{"rendered":"

\nÖnemli say\u0131da uzman, hem ekonomik hem de ekolojik, çevresel anlamda dünyan\u0131n içine dü\u015ftü\u011fü kriz ortam\u0131nda inorganik kimyasallar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, petrole ve endüstriye ba\u011fl\u0131 modern tar\u0131m\u0131n geni\u015f kitlelere g\u0131da sunabilmek için tek çözüm oldu\u011funu dü\u015fünüyor.<\/p>\n

Oysa asl\u0131nda mevcut modern kimyasal endüstriyel tar\u0131m, ekolojik ve ekonomik krizin ana sebeplerinden biridir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda kimyasal tar\u0131m\u0131n uygun ve insanl\u0131\u011f\u0131n bu tip tar\u0131ma muhtaç oldu\u011funu dü\u015fünenler 1991 y\u0131l\u0131nda dünyada insan ba\u015f\u0131na dü\u015fen tar\u0131m alan\u0131n\u0131n 3,3 dönüm iken bu oran\u0131n 2025 y\u0131l\u0131nda ki\u015fi ba\u015f\u0131na 2 dönüm ve 2050 y\u0131l\u0131nda da ki\u015fi ba\u015f\u0131na 1,5 dönüm oldu\u011funu söylüyorlar. Bu durumda tar\u0131msal üretim yap\u0131labilecek arazilerin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, yo\u011fun ve kimyasal tar\u0131ma mecbur oldu\u011fumuzu iddia ediyorlar. Peki gerçekten böyle mi?<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/p>\n

Pek de\u011fil. Çünkü dünya nüfusu ve açlar\u0131n oranlar\u0131na dair FAO verilerini inceledi\u011fimiz zaman 2006’ da %12,42 olan açlar oran\u0131n\u0131n her y\u0131l % 1 artarak 2009’ da % 15’ e yükseldi\u011fini görüyoruz. Ayr\u0131ca yine FAO’ nun 2009 y\u0131l\u0131 verilerine bakarsak her y\u0131l 16.000 çocuk açl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 sebeplerden ölüyor. Bu tablo bana modern kimyasal tar\u0131m\u0131n ve mevcut g\u0131da da\u011f\u0131t\u0131m sisteminin insanl\u0131\u011f\u0131n açl\u0131k sorununa pek çare olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylüyor ne dersiniz?<\/span>\n<\/p>\n

\nMevcut tar\u0131msal üretim ve g\u0131da tedarik sisteminin sürdü\u011fü bir gelece\u011fin nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 görmek için Antalya Kumluca’ y\u0131 veya daha beteri \u0130spanya San Augustin’ deki seralar bölgesini (özellikle uçaktan çekilmi\u015f foto\u011fraflar\u0131n\u0131) görmenizi isterim. San Augistin’ de sera yo\u011funlu\u011fundan ad\u0131m atacak yer kalmam\u0131\u015f. Tek bir ku\u015fun, bir hayvan\u0131n ya\u015fayaca\u011f\u0131 en ufak alan yok. Üstüne üstlük buralarda Kuzey Afrika’ dan kaçak gelen mülteciler son derece sa\u011fl\u0131ks\u0131z \u015fekilde kötü ko\u015fullarda çal\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. San Augustin, daha az alanda yo\u011fun kimyasal tar\u0131m yap\u0131lmas\u0131 ve g\u0131da ihtiyac\u0131n\u0131n bu \u015fekilde kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n varaca\u011f\u0131 noktan\u0131n resmi…<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\nGelecekte böyle bir dünya istiyor muyuz? Ya da buna mecbur muyuz gerçekten?<\/span>\n<\/p>\n

\nTar\u0131msal Üretim Maliyetlerinin G\u0131da Zincirindeki Pay\u0131<\/span><\/b><\/u>\n<\/p>\n

\n1997 y\u0131l\u0131nda ABD’ de yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya göre g\u0131da için verilen 100 dolar\u0131n sadece 21 dolar\u0131 tar\u0131msal üretime gidiyor. Geri kalan 79 dolarl\u0131k k\u0131sm\u0131 i\u015fçilik, paketleme, nakliye, enerji, kar, reklam, y\u0131pranma, kira, faiz, bak\u0131m, vergiler, di\u011fer giderlere gidiyor.<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\nYani siz diyelim ki bir paket makarna ald\u0131n\u0131z ve 1 TL verdiniz. Buradaki ödemenizin ancak 20 kuru\u015fu tar\u0131msal üreticiye, geri kalan 80 kuru\u015f bunu makarna haline getirip size ula\u015ft\u0131ranlara gidiyor. Sütte bu durumu rahatça görüyoruz. Markette litresi 2 TL olan pastörize süte ödenen ücretin ancak % 20-25′ i süt üreticisine ula\u015fabiliyor.<\/span>\n<\/p>\n

\nYine Amerika Birle\u015fik Devletlerinde yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada g\u0131da sisteminde enerji kullan\u0131m\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Toplam 10.25 katrilyon Btu enerji:<\/p>\n

Evde so\u011futma, g\u0131da haz\u0131rlama % 31
\nRestoranlar, haz\u0131r yemek % 7
\nPerakende g\u0131da % 4
\nPaketleme % 7
\n\u0130\u015fleme % 16
\nNakliye % 14
\nTar\u0131msal üretim % 21<\/span>\n<\/p>\n

\noranlar\u0131nda tüketiliyormu\u015f.<\/span>\n<\/p>\n

\nTam bu noktada çok önemli buldu\u011fum için daha önceleri de yaz\u0131lar\u0131mda bahsetmi\u015f oldu\u011fum Dünya Sa\u011fl\u0131k Örgütü’ nün kronik hastal\u0131klar\u0131n önlenmesinde tar\u0131mla ilgili baz\u0131 önerilerini<\/b> hat\u0131rlatmak istiyorum:<\/span>\n<\/p>\n

\nSa\u011fl\u0131k:<\/b><\/u> Yak\u0131n çevreden edinilen sebze ve meyveler tüketiciye varana kadar uzun bir yol kat etmek zorunda olmad\u0131\u011f\u0131ndan henüz olgunla\u015fmadan toplanmas\u0131 gerekmez<\/b>, dal\u0131nda olgunla\u015fmas\u0131na izin verilebilir, böylece vitamin, mineral ve antioksidan içeri\u011fi <\/b>daha yüksek olur.<\/span>\n<\/p>\n

\nEnerji:<\/b><\/u> besinlerin ülkeler hatta k\u0131talar aras\u0131nda ta\u015f\u0131nmas\u0131 için çok büyük enerji gereksinimi <\/b>olmaktad\u0131r. nitekim ABD’de bir y\u0131lda tüketilen enerjinin toplam\u0131n\u0131n %17’si g\u0131da ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131na harcanmaktad\u0131r. <\/span>\n<\/p>\n

\nEkoloji:<\/b><\/u> küçük çiftçilik ile üretilen ürünler besin de\u011feri aç\u0131s\u0131ndan endüstriyel tar\u0131mla elde edilenlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak kadar üstündür. Küçük çiftçilik topra\u011f\u0131 da korudu\u011fundan gelecek nesillerin de beslenmesini güvence alt\u0131na almakta<\/b>d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\nMevcut G\u0131da Tedariki Sisteminde Çarp\u0131k Üretim-Tüketim Süreci<\/span><\/b><\/u>\n<\/p>\n

\n1- Tar\u0131msal faaliyetler ile g\u0131da üretilir<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nBu amaçla yüksek verim ve albenili ürün kayg\u0131s\u0131 ile insan ve çevre dü\u015fünülmeden a\u015f\u0131r\u0131 kimyasal kullan\u0131m\u0131; çe\u015fitli makine ve ekipmanlarla topraklar\u0131n ezilip harap edilmesi; özellikle azotlu gübre üretimi ve traktörlere büyük miktar fosil yak\u0131t harcanmas\u0131; laboratuvar ürünü olan ve üreticiyi firmalara ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lan hibrit ve tüketiminin sa\u011fl\u0131\u011fa etkileri hala büyük soru i\u015fareti olan GDO tohumlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 söz konusudur.<\/span>\n<\/p>\n

\nK\u0131saca özetlemek gerekirse mevcut tar\u0131msal-hayvansal üretim sistemlerinde do\u011fa ac\u0131mas\u0131zca sömürülmekte; sa\u011fl\u0131ks\u0131z, pahal\u0131, lezzetsiz ürünler üretilmektedir.<\/p>\n

2- G\u0131da paketlenir<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\nBu amaçla g\u0131da aylarca dayans\u0131n diye içine kimyasallar kat\u0131l\u0131r; yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek bozulur. Maksimum kar elde etmek için g\u0131dan\u0131n çe\u015fitli k\u0131s\u0131mlar\u0131 farkl\u0131 farkl\u0131 amaçlar için do\u011fa d\u0131\u015f\u0131 yöntemlerle ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Örne\u011fin m\u0131s\u0131r\u0131n ni\u015fastas\u0131, \u015fekeri, ya\u011f\u0131 vs. gibi her bir k\u0131sm\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. <\/span>\n<\/p>\n

\nOysa yüz binlerce y\u0131ll\u0131k genetik miras\u0131 sadece gerçek ve tam g\u0131daya al\u0131\u015f\u0131k \u0130nsan metabolizmas\u0131 g\u0131dan\u0131n böyle çe\u015fitli yap\u0131lar\u0131n\u0131 tek yönlü tüketmeye uygun de\u011fildir. Obezite ve buna ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar sa\u011fl\u0131k sektörü için iyi bir gelir kap\u0131s\u0131 olu\u015fturur.<\/span>\n<\/p>\n

\nBu g\u0131dal\u0131ktan ç\u0131km\u0131\u015f g\u0131da, sonradan çöp sorunu olu\u015fturacak ambalajlara sar\u0131l\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n3- G\u0131da Nakledilir<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nAçl\u0131\u011f\u0131 önlemek de\u011fil, lüks zevkleri tatmin için g\u0131dalar k\u0131talar aras\u0131 tonlarca petrol harcanarak nakledilir.<\/span>\n<\/p>\n

\nBir çok g\u0131da telef olur ve bu ziyan masraf\u0131 sa\u011flam kalan g\u0131dalar\u0131n fiyat\u0131na ve tar\u0131msal üreticinin s\u0131rt\u0131na yüklenir.<\/span>\n<\/p>\n

\n4- G\u0131da Sat\u0131n Al\u0131n\u0131r<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nÜretim maliyetinin 2 ile 200 kat\u0131na varan fiyatlara sat\u0131lan g\u0131da, tüketicinin ekonomik gücü yetiyor ise sat\u0131n al\u0131n\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n5- G\u0131da Tüketilir<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nBu kimyasallarla üretilmi\u015f, uzaklardan gelmi\u015f, do\u011fal yap\u0131s\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f, sa\u011fl\u0131ks\u0131z, lezzetsiz ve pahal\u0131 g\u0131da, geleneksel bilgiden uzakla\u015fm\u0131\u015f acil ve hatal\u0131 pi\u015firme yöntemleri ile büyük oranda israf edilerek tüketilir.<\/span>\n<\/p>\n

\n………………….<\/span>\n<\/p>\n

\nPeki hep böyle mi olmal\u0131? Bu çözümsüzlük sarmal\u0131 böyle mi devam edecek? Bir makalemde ekolojik tar\u0131m\u0131n dünyay\u0131 besleyip besleyemeyece\u011fini sorgulayarak \u015fu hesab\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131m:<\/span>\n<\/p>\n

\nDünya insan nüfusu: 6.800.000.000 ki\u015fi
\nGünlük ortalama ki\u015fi ba\u015f\u0131 kalori ihtiyac\u0131: 2400 kcal
\nY\u0131ll\u0131k ortalama ki\u015fi ba\u015f\u0131 kalori ihtiyac\u0131: 2400 x 365 = 876.000 kcal
\nY\u0131ll\u0131k tüm insanlar\u0131n ihtiyaç duydu\u011fu kalori miktar\u0131: 876.000 x 6.800.000.000= 5.956.800.000.000.000
\nBir dekar (1000 m2) tar\u0131m alan\u0131ndan y\u0131ll\u0131k üretilecek ortalama g\u0131da kuru maddesi: 100 kg
\nBir kg g\u0131dada kuru madde olarak ortalama enerji: 4000 kcal
\nDünyada i\u015flenebilir tar\u0131m alanlar\u0131 miktar\u0131: 49.318.620.000 dekar (FAO, 2007)
\nDünyadaki tar\u0131m alanlar\u0131nda y\u0131lda üretilecek kalori miktar\u0131: 49.318.620.000 x 100 kg x 4000 kcal = 19.727.448.000.000.000 kcal
\nDünyadaki tar\u0131m alanlar\u0131nda y\u0131lda üretilecek kalorinin insan nüfusu ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131: 19.727.448.000.000.000 \/ 5.956.800.000.000.000 = 3,31<\/span>\n<\/p>\n

\n(Buradaki hesaplamadaki hata, Say\u0131n Sencer Bilgin taraf\u0131ndan fark edilerek yazara bildirilmi\u015f ve hesaplama 18.06.2010 tarihinde düzeltilmi\u015ftir. Kendisine te\u015fekkür ederiz.)<\/span>\n<\/p>\n

\nSonuç: <\/b><\/span>\n<\/p>\n

\nMevcut tar\u0131m alanlarda ekolojik tar\u0131m ile g\u0131da üretildi\u011finde <\/b><\/span>\n<\/p>\n

\ninsanl\u0131\u011f\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131n 3,31 kat\u0131 kalori<\/span> üretilebilir.<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\nPeki ekolojik tar\u0131m ve tüm felsefesi ile ekolojik bir ya\u015fam bu yukar\u0131da bahsetti\u011fim sorunlar\u0131 çözer mi?<\/span>\n<\/p>\n

\nEkolojik G\u0131da Tedariki Sisteminde Üretim-Tüketim Süreci<\/span><\/b><\/u>\n<\/p>\n

\nEkolojik tar\u0131m ve ona entegre g\u0131da sisteminde g\u0131da üretilir ve en k\u0131sa sürede tüketiciye ula\u015farak tüketilir. Böylece:<\/span>\n<\/p>\n