{"id":14711,"date":"2010-06-25T09:54:00","date_gmt":"2010-06-25T09:54:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:28","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:28","slug":"tohumluk-uretimi-14711","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/tohumluk-uretimi-14711","title":{"rendered":"Tohumluk \u00fcretimi"},"content":{"rendered":"

\nTohumluklar\u0131n üretimi otsu ve odunsu bitkilerde farkl\u0131l\u0131klar göstermektedir. Otsu bahçe bitkilerinde tohumla üretim yap\u0131lmak isteniyorsa, bitkinin özelliklerine göre üretimde kullan\u0131lacak tohumluklar\u0131n dikkatlice seçilmesi gerekir. Eski y\u0131llarda üreticiler,kendi tohumluklar\u0131n\u0131 kendileri üretirlerdi. Günümüzde de geli\u015fmemi\u015f ve geli\u015fmekte olan ülkelerde, halen üreticiler bahçenin bir bölümündeki bitkileri tohumluk olarak b\u0131rakmakta ve bunlardan tohum alma yoluna gitmektedirler<\/span>\n<\/p>\n

Üretimde kullan\u0131lacak çe\u015fidin tohumlu\u011funun, genetik yap\u0131s\u0131n\u0131 muhafaza edecek \u015fekilde üretilmesi gerekir. Bu durum özellikle sebze türlerinin üretiminde önem kazan\u0131r.<\/p>\n

Sebze tohumluklar\u0131n\u0131n üretici taraf\u0131ndan üretilmesi 3 yönden sak\u0131nca yarat\u0131r.<\/p>\n

1. Sebze türlerinin büyük ço\u011funlu\u011fu yabanc\u0131 tozlan\u0131r. Farkl\u0131 tür
\nve çe\u015fitlerin tohumlar\u0131n\u0131n üretilmesi s\u0131ras\u0131nda yabanc\u0131 tozlanmay\u0131
\nengelleyici gerekli izolasyon aral\u0131klar\u0131n\u0131n verilmemesi, az say\u0131da
\nbitkinin tohumlar\u0131n\u0131n birlikte al\u0131nmas\u0131 ve bunun birkaç y\u0131l üst üste
\ntekrarlanmas\u0131 k\u0131sa süre içinde çe\u015fidin genetik yap\u0131s\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na
\nneden olur.<\/p>\n

2. Baz\u0131 hastal\u0131k ve zararl\u0131lar tohumla ta\u015f\u0131n\u0131r. Üretim s\u0131ras\u0131nda
\ndikkatsizce hastal\u0131kl\u0131 bitkilerden tohum al\u0131nmas\u0131, bu tip hastal\u0131klar\u0131n
\nh\u0131zla üretim yap\u0131lan parsellere bula\u015fmas\u0131na neden olur.<\/p>\n

3. Üreticinin baz\u0131 bitkileri tohumluk olarak ay\u0131rmas\u0131, tarlada alan
\nve ürün kayb\u0131na neden olur.<\/p>\n

Bu sak\u0131ncalar dikkate al\u0131narak, sebzecilikte ticari tohumluklar\u0131n üretimi kamu veya özel kurulu\u015flarca yap\u0131l\u0131r. Böylece tohumun gerek genetik yap\u0131s\u0131n\u0131n korunmas\u0131, gerek canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrolü, deneyimli elemanlarca yap\u0131l\u0131r. Bu da üreticiye sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve kaliteli tohumun ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, ürün verim ve kalitesinin artmas\u0131na neden olur.<\/p>\n

Üretimde kullan\u0131lacak yeni bir çe\u015fit üreticiye ula\u015ft\u0131r\u0131lmcaya kadar Çizelge 6.3.’de görülen a\u015famalar\u0131 izler.<\/p>\n

\u015eimdi bu a\u015famalar\u0131 k\u0131saca inceleyelim.<\/p>\n

1. Islah: Tohumluk üretiminde, üretimde kullan\u0131lacak türe ait çe\u015fitin geli\u015ftirilmesi gerekir. Çe\u015fit, \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 sonucu geli\u015ftirilmi\u015f, gerek bitki karakterleri gerekse teknolojik özellikleri yönünden di\u011ferlerine göre farkl\u0131l\u0131k gösteren, genetik yap\u0131 yönünden durulmu\u015f, yani homozigotla\u015fm\u0131\u015f, birörnek geli\u015fme gösteren, bu<\/p>\n

<\/span><\/span><\/a>
\nözelliklerini nesiller boyunca devam ettirebilen hatlard\u0131r. Üretimde aç\u0131kta tozlanan, hibrit ve sentetik hatlar kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Yeni çe\u015fitler, resmi ara\u015ft\u0131rma enstitüleri, fakülteler ve özel kurulu\u015flarca geli\u015ftirilir. Türün döllenme biyolojisi ve ba\u015flang\u0131ç materyalinin homozigoti durumuna göre, yeni bir çe\u015fidin geli\u015ftirilmesi 5-10 y\u0131ll\u0131k bir süreyi gerektirir. Çok y\u0131ll\u0131k bitkilerde yeni çe\u015fit \u0131slah\u0131 daha uzun süre alabilir.<\/p>\n

Yeni çe\u015fitler \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda elde edilebildi\u011fi gibi, yurt d\u0131\u015f\u0131ndan da ithal edilebilir.<\/p>\n

2. Çe\u015fit De\u011ferlendirme ve Çe\u015fit Olarak Onaylama: Geli\u015ftirilen
\nveya yurt d\u0131\u015f\u0131ndan getirilen çe\u015fitler, kamu veya özel kurulu\u015flarca farkl\u0131
\nyörelerde tarla denemeleri yap\u0131larak denenir. Ülke ekonomisine katk\u0131
\nsa\u011flayabilece\u011fi, ara\u015ft\u0131rma sonuçlar\u0131na göre belirlenen çe\u015fitler ülkedeki
\nkanunlara göre onaylamr. Onaylanan veya tescil edilen veya üretim
\nizni alan çe\u015fitlerin üreticiye ula\u015ft\u0131r\u0131lmak üzere tohumluklar\u0131n\u0131n
\nüretimine geçilir.<\/p>\n

3. Anaç ve Sertifikal\u0131 Tohum Üretimi: Islahç\u0131 taraf\u0131ndan az
\nmiktarda üretilen tohumdan ticari tohum üretilebilmesi için,
\ntohumlar\u0131n ço\u011falt\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu nedenle \u0131slahç\u0131 tohumundan (elit),
\n\u0131slahç\u0131n\u0131n kontrolü alt\u0131nda anaç tohum, bundan da üreticiye
\nula\u015ft\u0131r\u0131lacak sertifikal\u0131 tohumluklar üretilir. Bu tohumluklar\u0131n üretimi,
\nçe\u015fidin genetik safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyacak \u015fekilde gerekli izolasyon aral\u0131klar\u0131
\nb\u0131rak\u0131larak yap\u0131l\u0131r. Tohumluklar\u0131n tarla ve laboratuvar kontrollar\u0131
\ntarafs\u0131z kurulu\u015f olan Tescil ve Sertifikasyondan sorumlu resmi kurulu\u015f
\nelemanlar\u0131 taraf\u0131ndan gerçekle\u015ftirilir. Böylece, üreticiye genetik yap\u0131s\u0131
\nkorunmu\u015f, çe\u015fidi belli ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yüksek olan tohum ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

4. Hasat, Temizleme, S\u0131n\u0131fland\u0131rma, \u0130laçlama, Paketleme ve
\nDepolama: Tohumluk bitkiler, hasat dönemine ula\u015ft\u0131klar\u0131nda,
\nyeti\u015ftirilen türün özelli\u011fine göre uygun bir yöntemle hasat edilir.
\nHasat ve sonras\u0131ndaki i\u015flemler tohumun ilerideki canl\u0131l\u0131k oramn\u0131
\netkiler. Bu nedenle tohumlar\u0131n, çimlenme gücü yönünden en yüksek
\ndüzeye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 dönemde hasat edilmesi gerekir. Büyük çapta yap\u0131lan
\nticari tohum üretiminde hasat ve sonras\u0131 için özel ekipmanlar\u0131n
\nkullan\u0131lmas\u0131 yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sebze tohumlar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131 etli veya sulu meyveler içinde (domates, patl\u0131can, h\u0131yar, karpuz, kavun, kabak), bir k\u0131sm\u0131 baklalar içinde (fasulye, bezelye, bakla, lahana, karnabahar, turp), bir k\u0131sm\u0131 da kurumu\u015f meyveler içinde (so\u011fan, p\u0131rasa, havuç, marul, \u0131spanak, pancar) bulunur.<\/p>\n

Her ne \u015fekilde olursa olsun tohumlar\u0131n erken veya geç hasat
\nedilmeleri, tohum verimim azaltt\u0131\u011f\u0131 gibi, tohumun depolama s\u0131ras\u0131ndaki canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da azalt\u0131r.<\/p>\n

Hasat edilen tohumlar kurutulur, bitki ve toprak k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan temizlenir. Gerekliyse iriliklerine göre s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r, ilaçlan\u0131r ve paketlenerek etiketlenir. Depolanacak tohumlar depolara al\u0131n\u0131r. Depolama ve sat\u0131\u015f öncesi çimlendirme ve nem kontrolü yap\u0131larak, tohumun canl\u0131l\u0131k düzeyi ve depolama aç\u0131s\u0131ndan yeterli neme sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirlenir.<\/p>\n

5, Pazarlama ve Da\u011f\u0131t\u0131m: Paketlenmi\u015f tohumlar, üreticilerin istekleri dikkate al\u0131narak ya kamu kurulu\u015flar\u0131nca ya da özel kurulu\u015flar\u0131n bayileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile üreticilere ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu a\u015famada Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131’mn yay\u0131m kurulu\u015flar\u0131 ile özel kurulu\u015flarca üreticiye çe\u015fidin özellikleri ve yeti\u015ftirme tekni\u011fi konusunda ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bilgiler ula\u015ft\u0131rl\u0131r.<\/p>\n

Odunsu bahçe bitkilerinde tohum üretimi otsu bitkilerdekinden oldukça farkl\u0131d\u0131r. Odunsu bahçe bitkilerinin ço\u011fu heterozigot kal\u0131tsal yap\u0131dad\u0131r. Yabanc\u0131 tozlanma yayg\u0131n oldu\u011fu için, do\u011frudan tohumla ço\u011falt\u0131ld\u0131klar\u0131nda daha önce de belirtildi\u011fi gibi genetik yönden de\u011fi\u015fim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 çok yüksektir. Bu nedenle tohumla ço\u011falt\u0131m ancak çö\u011für ve yoz anaçlar\u0131n ço\u011faltan\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte, ço\u011falt\u0131m amac\u0131yla kullan\u0131lacak tohumlar\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bitkiler, bunlar\u0131n yeti\u015ftirildikleri bölgeler, çevrelerinde bulunan tür ve çe\u015fit zenginli\u011fi dikkate al\u0131narak seçilmelidir. Bu amaçla, tohumlar\u0131n birörnek geli\u015fme gösteren, sa\u011fl\u0131kl\u0131, hastal\u0131k ve zararl\u0131larca bula\u015fmam\u0131\u015f a\u011façlardan al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Çok y\u0131ll\u0131k odunsu bahçe bitkilerinin ço\u011funun tohumlar\u0131, meyveler olgunla\u015ft\u0131ktan sonra hasat edilir ve meyveden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra ekim zaman\u0131na kadar muhafaza edilir (elma, armut, ayva, erik, \u015feftali, kay\u0131s\u0131 vb). Turunçgiller ise tohumlar\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 çabuk kaybetmeleri nedeniyle, ekim zaman\u0131na kadar meyve içinde muhafaza edilebilir.<\/p>\n

Çok y\u0131ll\u0131k odunsu bahçe bitkilerinin ço\u011funun tohumlar\u0131n\u0131n sert kabuklu ve dinlenme sürelerinin uzun olmas\u0131 nedeniyle kolay çimlenmelerini sa\u011flamak amac\u0131yla katlanmalar\u0131 gerekir. Bu amaçla tohumlar, kullan\u0131lacak tohumun miktar\u0131na göre, sand\u0131klar, kasalar ile benzeri kaplar içinde uygun bir ortam (kum, perlit, turba gibi) ve kullan\u0131larak serin ve nemli bir ortamda (so\u011fukta nemli katlama) veya sonbaharda do\u011frudan çö\u011für parsellerine ekilerek katlan\u0131rlar. Katlama süresi, tohum kabu\u011funun sertli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak 60- 120 gün aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Tohumlar\u0131n katlama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 da türlere göre de\u011fi\u015fmekle birlikte 5-10°C civar\u0131ndad\u0131r. Katlama süresinin sonunda tohumlar al\u0131narak fidanl\u0131klardaki tohum tavalar\u0131na ekilirler. Ekimden 1-2 y\u0131l sonra a\u015f\u0131lanabilecek kal\u0131nl\u0131\u011fa gelen çö\u011fürlerin üzerine kültür çe\u015fitleri a\u015f\u0131lan\u0131r
\nProf.Dr.Atila GÜNAY<\/u><\/b><\/span> <\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tohumluklar\u0131n üretimi otsu ve odunsu bitkilerde farkl\u0131l\u0131klar göstermektedir. Otsu bahçe bitkilerinde tohumla üretim yap\u0131lmak isteniyorsa, bitkinin özelliklerine göre üretimde kullan\u0131lacak tohumluklar\u0131n dikkatlice seçilmesi gerekir. Eski y\u0131llarda üreticiler,kendi tohumluklar\u0131n\u0131 kendileri üretirlerdi. Günümüzde de geli\u015fmemi\u015f ve geli\u015fmekte olan ülkelerde, halen üreticiler bahçenin bir bölümündeki bitkileri tohumluk olarak b\u0131rakmakta ve bunlardan tohum alma yoluna gitmektedirler Üretimde kullan\u0131lacak çe\u015fidin […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-14711","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14711"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170646,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14711\/revisions\/170646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14711"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=14711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}