{"id":151287,"date":"2015-10-07T07:42:00","date_gmt":"2015-10-07T07:42:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:57","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:57","slug":"gomlek-degistirme-ve-genclik-hormonu-etkili-insektisitler-151287","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/gomlek-degistirme-ve-genclik-hormonu-etkili-insektisitler-151287","title":{"rendered":"G\u00f6mlek De\u011fi\u015ftirme ve Gen\u00e7lik Hormonu Etkili \u0130nsektisitler"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

Böceklerde iç salg\u0131 bezleri salg\u0131lar\u0131n\u0131 vücut içine salg\u0131lar, bu salg\u0131lara hormon ad\u0131 verilmektedir. Böceklerdeki geli\u015fme, olgunla\u015fma ve metamorfoza gibi olaylar hormonlar taraf\u0131ndan düzenlenmektedir. Corporo allata ad\u0131 verilen salg\u0131 bezi ise gençlik (jüvenil) hormonu salg\u0131lar. Bu hormon, deri de\u011fi\u015ftirme hormonu ile birlikte böceklerin geli\u015fme dönemlerindeki faaliyetlerini düzenler. Gençlik hormonu bir büyüme hormonudur. Ergin dönemde cinsel olgunlu\u011fu ve yumurta geli\u015fimini kontrol ederken, ergin öncesi dönemlerde ise larva ve pupa dönemlerinin, belirli bir s\u0131rada olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Gençlik hormonu ile deri de\u011fi\u015ftirme hormonlar\u0131ndan herhangi birinin zamans\u0131z veya yeterli düzeyin alt\u0131nda veya üzerindeki miktarlarda salg\u0131lanmas\u0131 böceklerde geli\u015fmeyi durdurur veya anormal geli\u015fmeye sebep olur. Deri de\u011fi\u015ftirme ve gençlik hormonu özellikle her gömlek de\u011fi\u015ftirme esnas\u0131nda epidermis taraf\u0131ndan meydana getirilen yeni kutikulan\u0131n olu\u015fmas\u0131nda etkilidirler. Böceklerde, larva ve nimf dönemleri bitinceye kadar bu hormonlar\u0131n salg\u0131s\u0131 devam eder.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Deri de\u011fi\u015ftirme ve gençlik hormonun d\u0131\u015far\u0131dan zamans\u0131z verilmesi suretiyle, böceklerde geli\u015fme düzenini bozmak mümkündür. Bunun için sentetik olarak deri de\u011fi\u015ftirme ve gençlik hormonlar\u0131 elde edilmi\u015ftir. Bunlar, böceklerin embriyo geli\u015fme düzenini, ba\u015fkala\u015f\u0131m düzenini ve bir geli\u015fme döneminden di\u011fer geli\u015fme dönemine geçi\u015f düzenini bozarak etkili olan bile\u015fiklerdir. Geli\u015fme düzenlerini bozmak, dolay\u0131s\u0131yla gömlek de\u011fi\u015ftirmemelerini sa\u011flay\u0131p, zararlar\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla kullan\u0131lan bile\u015fiklerde etkili dozlar oldukça dü\u015füktür ve türlere göre de de\u011fi\u015fmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gençlik hormonu etkili baz\u0131 insektisitlerin aktif maddelerinin isimleri ise \u015funlard\u0131r. Fenoxcarb, Hydroprene, Kinoprene, Methoprene, Pyriproxyfen ve Diofenolan’d\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gençlik hormonu analoglar\u0131n\u0131n afitlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131 sonucu, kanatl\u0131 ve yavru verme yetene\u011findeki bireylerin geli\u015fmesinin önlendi\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Baz\u0131, Lepidoptera t\u0131rt\u0131llar\u0131na kar\u015f\u0131 da uygulanm\u0131\u015f ve<\/span> <\/span><\/strong>ba\u015far\u0131l\u0131 sonuçlar elde edilmi\u015ftir. <\/span>Adoxophyes orana <\/span><\/em><\/strong>(Fischer v. Roslerstamm)<\/span> <\/strong>isimli yaprak büken türüne kar\u015f\u0131 Fenoxycarb isimli gençlik hormonu analo\u011fu elma bahçelerinde kullan\u0131lm\u0131\u015f ve etkili sonuçlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gençlik hormonu analoglar\u0131 çevreyi en iyi \u015fekilde koruyan ilaçlar olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple, s\u0131cakkanl\u0131lara gerek direkt etki ve gerekse kal\u0131nt\u0131s\u0131 sebebiyle herhangi bir ciddi zararlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Fenoxycarb, üzerinde yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda bu aktif maddenin bal\u0131klara, ku\u015flara, balar\u0131s\u0131n\u0131n erginlerine ve memelilere dü\u015fük toksik etkiye sahip oldu\u011fu belirtilmektedir. A\u011f\u0131zdan LD<\/span>50<\/span><\/sub> de\u011ferinin 10 g\/kg, deriden ise 2 g\/kg oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bunlarla ilgili baz\u0131 tereddütler tamam\u0131yla aç\u0131klanamam\u0131\u015ft\u0131r. Balar\u0131lar\u0131na, parazitoit ve predatör böceklere etkilerinin nas\u0131l oldu\u011fu üzerinde fazla çal\u0131\u015fma yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, ülkemizde yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada, <\/span><\/span>Chrysoperla carnea <\/span><\/em><\/strong>(Stephens) <\/span>üzerinde olumsuz etkilerinin bulundu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gençlik hormonu analoglar\u0131, farkl\u0131 böcek tak\u0131mlar\u0131na ba\u011fl\u0131 birçok zararl\u0131ya kar\u015f\u0131 denenmi\u015f ve olumlu sonuçlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Özellikle, yaprak bitleri, lepidopter larvalar\u0131 ile baz\u0131 coleopterlerden oldukça iyi sonuçlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Son y\u0131llarda ise baz\u0131 depolanm\u0131\u015f ürün zararl\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 preparatlar\u0131 ruhsatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fenoxcarb, depolanm\u0131\u015f bu\u011fday ve pirinç zararl\u0131s\u0131 birçok Coleoptera ve Lepidoptera türlerine kar\u015f\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015f ve oldukça ba\u015far\u0131l\u0131 sonuçlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yine, Fenoxycarb’\u0131n Logic preparat\u0131 ate\u015f kar\u0131ncalar\u0131, Torus sinek ve hamam böcekleri, Pictyl ise sivrisinek larvalar\u0131n\u0131n mücadesinde kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Pyriproxyfen’in sivri sinek türleri, coccid, diaspid, <\/span>Musca domestica<\/span><\/em><\/strong> L., <\/span>Musca autumnalis <\/span><\/em><\/strong>De Geer<\/span>, <\/span>Bemisia tabaci<\/span><\/em><\/strong> (Gennadius), <\/span>Trialeurodes vaporariorum<\/span><\/em><\/strong> (Westwood), <\/span>Myzus persicae<\/span><\/em><\/strong> (Sulzer) ve <\/span>Cacop<\/span>ysilla pyricola <\/span><\/em><\/strong>(Foerster)’ya etkili oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Methoprene, özellikle son dönem larvalarda anormalliklere sebep olmakta ve bunun sonucu olarak larva ve pupa dönemine geçememektedir. Yani, böce\u011fin geli\u015fme düzenini bozarak etkili olmaktad\u0131r. Erginlere ise öldürücü etkisi yoktur. Ancak, üremesini engelledi\u011fi belirtilmektedir. Bu aktif madde depolarda kuru tütünlerdeki zararl\u0131 coleopter ve lepidopterlere kar\u015f\u0131 da önerilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Diofenolan en son geli\u015ftirilen gençlik hormonu analogudur. Lepidoptera tak\u0131m\u0131na ait birçok meyve ve turunçgil zararl\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 oldukça iyi etki gösterdi\u011fi bildirilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gençlik hormonu analoglar\u0131na kar\u015f\u0131 baz\u0131 türlerde dayan\u0131kl\u0131l\u0131k<\/span> <\/span><\/strong>görüldü\u011fü tespit edilmi\u015ftir. Örne\u011fin,<\/span> Bemicia tabaci <\/span><\/em><\/strong>(Gennadius) (Beyazsinek)’de pyriproxyfen’e, <\/span>Drosophila melanogaster<\/span><\/em><\/strong> Meigen’de methoprene’ye kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fti\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, gençlik hormonu analoglar\u0131n\u0131n geni\u015f spektrumlu olmalar\u0131, baz\u0131 zararl\u0131larda bunlara kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131k geli\u015fmesi ve yava\u015f toksitite göstermeleri bunlar\u0131n kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gömlek de\u011fi\u015ftirme hormonunun antogonistleri ilk defa 1983 y\u0131l\u0131nda sentetik olarak Rohm and Haas \u015firketi taraf\u0131ndan sentezlenmi\u015ftir. Lepidoptera, Coleoptera ve Diptera tak\u0131mlar\u0131na ait zararl\u0131lar\u0131n larvalar\u0131na kar\u015f\u0131 etkilidirler. Memelilere, ku\u015flara, bal\u0131klara kar\u015f\u0131 dü\u015fük toksitite gösterdikleri ve çevre koruyucu olduklar\u0131 kaydedilmektedir. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gömlek de\u011fi\u015ftirme hormonu etkili baz\u0131 insektisitlerin aktif maddeleri isimleri ise \u015funlard\u0131r. RH-5849, Tebufenozide (RH-5992), Halofenozide (RH-0345) ve Methoxyfenozide (RH-2485). <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Tebufenozide, 1992 y\u0131l\u0131nda piyasaya sunulmu\u015ftur. Sadece, Lepidoptera larvalar\u0131na kar\u015f\u0131 etkili ve selektif bir insektisit oldu\u011fu, bu sebeple entegre mücadele programlar\u0131nda bu insektisite geni\u015f yer verildi\u011fi bildirilmektedir. Halofenozide’nin bütün zararl\u0131lar\u0131n mücadelesinde etkili oldu\u011fu belirtilmektedir. Methoxyfenozide ise 1996 y\u0131l\u0131nda piyasaya sunulmu\u015ftur. M\u0131s\u0131r ve pamuktaki lepidopter zararl\u0131lar\u0131na ve di\u011fer önemli baz\u0131 zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 etkili ve yararl\u0131 böcekler için oldukça güvenli bir insektisit oldu\u011fu kaydedilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Prof.Dr. Erol YILDIRIM <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Erol YILDIRIM<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Böceklerde iç salg\u0131 bezleri salg\u0131lar\u0131n\u0131 vücut içine salg\u0131lar, bu salg\u0131lara hormon ad\u0131 verilmektedir. Böceklerdeki geli\u015fme, olgunla\u015fma ve metamorfoza gibi olaylar hormonlar taraf\u0131ndan düzenlenmektedir. Corporo allata ad\u0131 verilen salg\u0131 bezi ise gençlik (jüvenil) hormonu salg\u0131lar. Bu hormon, deri de\u011fi\u015ftirme hormonu ile birlikte böceklerin geli\u015fme dönemlerindeki faaliyetlerini düzenler. Gençlik hormonu bir büyüme hormonudur. Ergin dönemde cinsel […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-151287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170415,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151287\/revisions\/170415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151287"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=151287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}