{"id":15226,"date":"2010-09-17T08:24:00","date_gmt":"2010-09-17T08:24:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:01","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:01","slug":"tarimdaki-acmazlar-ve-cevapsiz-kalan-sorular-15226","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/tarimdaki-acmazlar-ve-cevapsiz-kalan-sorular-15226","title":{"rendered":"Tar\u0131mdaki A\u00e7mazlar ve Cevaps\u0131z Kalan Sorular"},"content":{"rendered":"

\nTürkiye’ de ve dünyada politikac\u0131lar, bürokratlar, tar\u0131m\/g\u0131da sektörünü olu\u015fturan ki\u015fi ve kurumlar, g\u0131da üretimi ve tüketimi ile ilgili sorunlar\u0131 kendi bak\u0131\u015f aç\u0131lar\u0131na göre tart\u0131\u015f\u0131p çözmeye çal\u0131\u015f\u0131r. Al\u0131nan kararlar genelde gücü ve paray\u0131 elinde bulunduran, medyaya daha fazla hakim olup dü\u015füncesini mali kaynaklar\u0131 ile daha fazla duyurabilip kamuyu da ikna eden ki\u015fi ve kurumlar\u0131n lehine olur. (Bizden 5.000-8.000 y\u0131l kadar önce ya\u015fam\u0131\u015f olan Sümerler  \u015föyle dermi\u015f: "Yoksulun gücü yoktur.")<\/span>\n<\/p>\n

\nSorunlara bulunan çözümler sonucu al\u0131nan bu kararlar ile olu\u015fturulan düzenlemeler, ilk anda kanayan yaraya merhem olsa da asl\u0131nda derinlemesine dü\u015fünülmeden uygulan\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile bu sözde çözüm, asl\u0131nda bu çözümü dayatan güçlü ki\u015fi ve kurumlara (ve hatta belki bazen d\u0131\u015f ülkelere) yarar. Beri yandan bulunan çözüm palyatif (k\u0131sa süreli, geçici) oldu\u011fu için, sistemin ba\u015fka yerlerden patlak vermesine sebep olur. \u0130zin verin bir iki örnek vereyim:<\/span>\n<\/p>\n

\nHayvanc\u0131l\u0131kta Türkiye’ nin En Büyük Hatalar\u0131ndan Biri<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nAnadolu’ da yüzy\u0131llard\u0131r hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131lmaktad\u0131r. 1900′ lü y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Anadolu’ da Yerli Kara, Kilis, Yerli Güney Sar\u0131s\u0131, Boz Irk, Do\u011fu Anadolu K\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 gibi s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131 vard\u0131. Bu s\u0131\u011f\u0131rlar bulunduklar\u0131 bölgenin iklim ko\u015fullar\u0131na adapte olmu\u015f,  gerekti\u011finde yetenekli çobanlar taraf\u0131ndan gerekti\u011fi kadar \u0131slah edilmi\u015f iyi hayvanlard\u0131. Ancak 1950′ li y\u0131llara geldi\u011finde geli\u015fmi\u015f ülkelerde, hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yüksek verimli \u0131slah edilmi\u015f hayvan \u0131rklar\u0131 ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131; bizde ise çok dü\u015fük verimli yerli \u0131rklar ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu durumun kötü oldu\u011fu politik ve bilimsel olarak tespit ve beyan edildi.<\/span>\n<\/p>\n

\n

\n\tBu noktada yap\u0131lmas\u0131 gereken ne idi?<\/span><\/b>\n\t<\/p>\n<\/blockquote>\n

\nBu noktaya gelindi\u011fi anda mevcut yerli s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131n\u0131n uzun da sürse, pahal\u0131 da olsa istenen yönde \u0131slah\u0131n\u0131n yap\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 gerekiyordu. Geli\u015fmi\u015f ülkeler, mevcut yerli gen kaynaklar\u0131n\u0131 bu yöntemle geli\u015ftirmi\u015fti.<\/span>\n<\/p>\n

\n

\n\tPeki ne yap\u0131ld\u0131?<\/span><\/b>\n\t<\/p>\n<\/blockquote>\n

\nElbette her zaman oldu\u011fu gibi en basit, ucuz çözüm tercih edildi. Politik ve bilimsel olarak hemen herkes, yerli hayvan \u0131rklar\u0131m\u0131z\u0131n kötü, yerli \u0131rk hayvanlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyen hayvansal üreticilerin cahil, yabanc\u0131 ülkelerde \u0131slah edilmi\u015f s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131n\u0131n ise mükemmel oldu\u011funu (bunlara "kültür \u0131rk\u0131" ad\u0131 tak\u0131ld\u0131) ve ülkemize bu s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n getirilmesinin \u015fart oldu\u011funu söyledi durdu. Simmental, Jersey ve Holstein gibi isimlerini bile telaffuz edemedi\u011fimiz s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131 Türkiye’ nin dört bir taraf\u0131na da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131.<\/span>\n<\/p>\n

\n

\n\t\u015eu anda durum nedir?<\/span><\/b>\n\t<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n\u015eu anda Anadolu’ da safkan yerli s\u0131\u011f\u0131r \u0131rk\u0131na sahip sürüler son derece azalm\u0131\u015ft\u0131r. Özellikle Bat\u0131 Anadolu’ da belki de hiç yerli s\u0131\u011f\u0131r \u0131rk\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u0131slah edilmi\u015f ve asl\u0131nda muhtemelen Anadolu co\u011frafyas\u0131na daha bir kaç yüzy\u0131l boyunca tam olarak al\u0131\u015famayacak yabanc\u0131 s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131 kolayca hastalanmakta, zor do\u011fum yapmakta, önlerine konan bu co\u011frafyaya özgü bir çok yemi de\u011ferlendirememektedir.<\/span>\n<\/p>\n

\n
\n

\n\t\tHayvanc\u0131l\u0131\u011fa Heveslenenler<\/span><\/u>\n\t\t<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n

\nHayvanc\u0131l\u0131k yapmaya karar veren insanlar önce kafalar\u0131nda bir hesap yapar ve bunun \u0131slah edilmi\u015f yabanc\u0131 s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131n\u0131n ka\u011f\u0131t üzerindeki yüksek verimleri ile inan\u0131lmaz karl\u0131 oldu\u011funu dü\u015fünürler. Oysa bu (güya) verimli hayvanlar her seferinde bu hevesli giri\u015fimcilere evdeki hesab\u0131n çar\u015f\u0131ya uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösterir. Bunun sonucunda hem ki\u015fisel, hem ülkesel ve hatta bu yanl\u0131\u015f planlamalar sebebi ile hem de global anlamda hayvansal üretim konusunda krizler ba\u015f gösterir.<\/span>\n<\/p>\n

\n
\n

\n\t\t\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131<\/span><\/u>\n\t\t<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n

\nÖrne\u011fin son günlerde yo\u011fun \u015fekilde hayvanlarda \u015fap hastal\u0131\u011f\u0131 görülmekte oldu\u011fu haberleri dola\u015f\u0131yor ve bu durumun et fiyatlar\u0131n\u0131 artt\u0131rarak ülke hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde tehdit etti\u011fi bildiriliyor. Daha önceki bir yaz\u0131mda da belirtti\u011fim gibi örne\u011fin yerli kara s\u0131\u011f\u0131r\u0131 \u015fap hastal\u0131\u011f\u0131ndan neredeyse etkilenmez, yerli kara sürüsü olan üreticiler \u015fap\u0131n nas\u0131l bir hastal\u0131k oldu\u011funu bile pek bilmezler.<\/span>\n<\/p>\n

\n

\n\tYap\u0131lmas\u0131 gereken yap\u0131lsa ne olurdu?<\/span><\/b>\n\t<\/p>\n<\/blockquote>\n

\nE\u011fer 1950′ den ba\u015flayarak yerli s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131 bilinçli \u015fekilde \u0131slah edilse idi, günümüzde Anadolu’ nun çok çe\u015fitli iklim ve yeti\u015ftirme \u015fartlar\u0131na uygun s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131 olacakt\u0131. Büyük ihtimalle "et krizi" ba\u015fl\u0131kl\u0131 sorunlar daha ileri bir tarihte ba\u015fka sebeplerden dolay\u0131 ba\u015f gösterecek ve dünyan\u0131n çe\u015fitli ülkeleri Anadolu’ dan hayvan ithal etmek isteyecekti.<\/span>\n<\/p>\n

\nAncak olmad\u0131, olamad\u0131. Özellikle tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131kta sürekli yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi en basit, kolay çözümü seçtik. Faturas\u0131n\u0131 bugün ödemeye ba\u015flad\u0131k. (Sorunun ne oldu\u011funu tam anlayamayan, "ba\u015fka ülkeler böyle yap\u0131yor bizde neden yok?" diye sormaktan ba\u015fka bir \u015fey bilmeyen kopyac\u0131 ekonomi yazarlar\u0131m\u0131z; yine \u0131srarla Brezilya, Almanya gibi çay\u0131r-meralar\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k ot verimleri bizim meralar\u0131m\u0131z\u0131n 5 kat\u0131 olan ve topraklar\u0131nda sava\u015f bulunmad\u0131\u011f\u0131 için meralar\u0131n kolayca otlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ülkelerin hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan örnekler verip, bizde 2000 öncesi hayvansal üretime dair istatistiki verilerin güvenilemez oldu\u011funu bilmeden ka\u011f\u0131t üzerinde ahkam kesmeye devam etsinler.)<\/span>\n<\/p>\n

\nBu yanl\u0131\u015f sistem sadece hayvanc\u0131l\u0131kta m\u0131 var san\u0131yorsunuz, asla. Bitkisel üretim de benzer yap\u0131da. Bak\u0131n\u0131z bir örnek:<\/span>\n<\/p>\n

\nBitkisel Üretimden Taze Bir Hata: Domates Güvesi Sorunu<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n

\n\t\u0130yi Domates ve Serac\u0131l\u0131k<\/span><\/u>\n\t<\/p>\n<\/blockquote>\n

\nBildi\u011finiz gibi art\u0131k y\u0131l boyu domates yiyoruz. Y\u0131l\u0131n her günü domatessiz sofraya oturmuyoruz. Yeni ku\u015faklar domatesin asl\u0131nda sadece yaz\u0131n yeti\u015fti\u011fini bilmiyor. Domates y\u0131l boyu seralarda üretiliyor. Asl\u0131nda domates bir yaz bitkisi oldu\u011fu ve ürününü en iyi olarak ancak yaz\u0131n verebildi\u011fi için seralar, k\u0131\u015f\u0131n da en az 15 dereceye \u0131s\u0131t\u0131lmak zorunda. Evet s\u0131cakl\u0131k sorunu yapay \u0131s\u0131tma ile çözülebiliyor ancak biliyoruz ki yaz\u0131n bitkiler k\u0131\u015fa göre daha çok \u0131\u015f\u0131k al\u0131r. Ancak seralarda k\u0131\u015f\u0131n yeti\u015fen domateslere daha çok \u0131\u015f\u0131k verilemiyor. Ayr\u0131ca bu domatesler lezzet ve tazelikten ziyade uzun raf ömürlü olmas\u0131 ve güzel görünmesi amaçl\u0131 \u0131slah edildikleri, k\u0131\u015f boyu yetersiz \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda sürekli hastaland\u0131klar\u0131 için tar\u0131m zehirleri ile yeti\u015ftirilmek zorunda kal\u0131nm\u0131\u015f; kimi zaman aylarca bozulmayan, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l ta\u015f gibi ama lezzetsiz oluyorlar. <\/span>\n<\/p>\n

\nNeyse konumuz ba\u015fka.<\/span>\n<\/p>\n

\n

\n\tLimon A\u011fac\u0131 gibi Bir Ekonomik Sistem<\/span><\/u>\n\t<\/p>\n<\/blockquote>\n

\nHepimiz iyi biliyoruz ki günümüzde ekonomi, sorunlar ile dönüyor. Bir yerde birden bir sava\u015f ç\u0131k\u0131yor. Önce bolca silah üretilerek o bölgede sava\u015fanlara sat\u0131l\u0131yor. Sava\u015fanlardan biri yok oldu\u011fu, pes etti\u011fi, paras\u0131 bitti\u011fi ya da dünya silah stoklar\u0131 yeteri kadar tüketildi\u011fi zaman birden bar\u0131\u015f oluyor. Hemen g\u0131da, sa\u011fl\u0131k, tar\u0131m girdisi, in\u015faat vb. sektörler özellikle sava\u015f\u0131n ma\u011fduru ülkeye kamp kuruyor. Ve bu bölge yeniden sava\u015ft\u0131r\u0131labilir hale gelene kadar oran\u0131n firmalar taraf\u0131ndan otlanmas\u0131na izin veriliyor. Ta ki yeni bir sava\u015f ç\u0131kart\u0131lana dek… Asl\u0131nda bu ekonomik sistem aç\u0131s\u0131ndan dünyay\u0131 y\u0131l boyu ürün veren bereketli bir limon a\u011fac\u0131na benzetiyorum.<\/span>\n<\/p>\n

\nBenzer \u015fekilde ilaç ve tar\u0131m sektörünün de iyi çal\u0131\u015fmas\u0131 için sorunlara ihtiyac\u0131 var. Örne\u011fin geçen seneki domuz gribi, zay\u0131flayan ilaç sektörünü bir anda canland\u0131rmad\u0131 m\u0131?<\/span>\n<\/p>\n

\n\u0130\u015fte tar\u0131mda da bu yaz\u0131n ba\u015f\u0131nda birden domates güvesi denen bir böce\u011fin (tuta absoluta<\/i>) domateslere zarar verdi\u011fi haberleri yay\u0131ld\u0131. Güya bu böcek domates bitkisine çok zarar veriyor ve tüketilmesini imkans\u0131z k\u0131l\u0131yordu. 250 ton domates Ukrayna’ dan bu böce\u011fin zarar\u0131 yüzünden dönmü\u015ftü. Hemen önlem al\u0131nmal\u0131 idi ama nas\u0131l? Hiç bir tar\u0131m ilac\u0131 bu böce\u011fe etki etmiyordu. Yarat\u0131lan panik ortam\u0131nda üreticiler bel ba\u011flad\u0131klar\u0131 temel ürün domatesin piyasas\u0131 çökmesin diye seralardaki domateslerini tam anlam\u0131 ile ilaca bo\u011fdular. (Diyorlar ki domates domates olal\u0131 böyle ilaç görmemi\u015f.) \u0130\u015fte tar\u0131m ilac\u0131 sektörünün arad\u0131\u011f\u0131 sorun bulunmu\u015ftu: domates güvesi tuta absoluta<\/i>. <\/b>Tam domates güvesinin sorun oldu\u011funun dü\u015fünüldü\u011fü günlerde tart\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda \u015föyle bir mail yazm\u0131\u015ft\u0131m:<\/span>\n<\/p>\n

\nMevcut zararl\u0131n\u0131n uluslar aras\u0131 bir tar\u0131m ilac\u0131 firmas\u0131 veya tüm firmalar\u0131n fikir birli\u011fi ile üretilmi\u015f olabilece\u011fini dü\u015fünüyorum. \u015eu an bilinen, etkili bir kimyasal ilac\u0131 da yok. <\/p>\n

Ama merak etmeyelim, birden o ilaç bulunur. Seneye herkes daha ocak ay\u0131ndan ilaç basmaya ba\u015flar domateslere. \u0130lac\u0131 atmayanlar da “aman bir gram domates alamazs\u0131n!” diye korkutulur. Daha da diretirlerse “tüm bölge ilaçlanmazsa, böcek senin serandan-tarlandan girer ve bizim att\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilaç da bir i\u015fe yaramaz” diyerek zorla ilaç kulland\u0131r\u0131l\u0131r. Aradan 5 y\u0131l geçip de bahsetti\u011fimiz güve belki bölgeden de silinse, geri gelebilir korkusu ile sebebi bile bilinmeden o ilaçlar at\u0131lmaya devam edilir. \u0130lac\u0131 uygulayan çiftçiye de, domatesi tüketene de, sera-tarlan\u0131n çevresindeki canl\u0131 ya\u015fam\u0131na da bu zehir afiyet olur.<\/p>\n

Güve zarar\u0131na u\u011fram\u0131\u015f tarla domatesleri, hayatlar\u0131n\u0131 sürdüremeyecek durumda de\u011filler. Baz\u0131 domatesler üzerinde biraz oyuk aç\u0131yor. Çok nadiren domatesin tamam\u0131n\u0131 yenilemez hale getiriyor. Tüketirken b\u0131çakla o oyuklu yeri keser atars\u0131n\u0131z olur biter.<\/p>\n

Yani benim gibi sadece do\u011fal mevsiminde, olabildi\u011fince böcek yenikli, üzerinde mümkünse sinekçikler uçu\u015fan, yamuk yumuk domatesleri alanlar için domates güvesi bir sorun de\u011fil; olsa olsa hayat\u0131m\u0131z\u0131 renklendiren bir misafirdir.<\/p>\n

Sevgili domates güvesi “Tuta Absoluta”, aram\u0131za ho\u015f geldin !<\/span><\/i><\/b>\n<\/p>\n

\nBen bu maili yazd\u0131ktan bir ay sonra bir arkada\u015f\u0131m\u0131z, bir tar\u0131m ilac\u0131 firmas\u0131n\u0131n bu zararl\u0131y\u0131 yok eden bir tar\u0131m ilac\u0131 buldu\u011funu ve bunu be\u015f y\u0131ld\u0131zl\u0131 bir otelde tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Söz konusu ilaç sistemik etkili (yani zararl\u0131lar\u0131 öldürmek için bitkinin iç damarlar\u0131ndan ilerleyen, ilaç kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n y\u0131kama ile giderilemedi\u011fi) ve bitkiden uzun süre uzakla\u015fm\u0131yor. Hepimize hay\u0131rl\u0131 olsun.<\/span>\n<\/p>\n

\nSon Sözler ve Sorular<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nBu makalemde her makalede yapt\u0131\u011f\u0131m gibi çözüm önerileri sunmak yerine sorular sormak istiyorum. Son günlerde gazetelerde, et krizinin sadece Türkiye’ nin sorunu olmad\u0131\u011f\u0131, artan talep kar\u015f\u0131s\u0131nda yetersiz kalan üretim ile Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m Örgütü’nün (FAO) et fiyatlar\u0131 endeksinin son 20 y\u0131l\u0131n zirvesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yor. Bu durum ve yukar\u0131da yazd\u0131klar\u0131m bana \u015fu sorular\u0131 sorduruyor:
\n <\/span>\n<\/p>\n

    \n
  • Dünyada yaln\u0131z kalmam\u0131z\u0131 önleyen yegane dostlar\u0131m\u0131z hayvanlar\u0131 sadece "et" olarak görmek ne kadar do\u011fru? Onlar\u0131 hiç bir canl\u0131ya lay\u0131k olmayan i\u011frenç bar\u0131naklarda t\u0131k\u0131\u015f t\u0131k\u0131\u015f ya\u015fatarak sonra kesmek kabul edilebilir mi? Sonras\u0131nda yiyeceksek bile tavu\u011fu tavuk, koyunu koyun, s\u0131\u011f\u0131r\u0131 s\u0131\u011f\u0131r gibi ya\u015fatmak ile mükellef de\u011fil miyiz?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Hayvanlar insanlar\u0131n kölesi midir?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Y\u0131llar geçtikçe daha fazla insan, daha fazla çiftlik hayvan\u0131, daha fazla fabrika, daha fazla elektrik hayat\u0131m\u0131za giriyor. Bütün insanl\u0131k tarihinde atmosferin her bir biriminde ortalama milyonda 275 birim (ppm) karbondioksit varm\u0131\u015f. Günümüzde ise bu oran 392 birim (ppm) ve bu oran her y\u0131l 2 birim (ppm) art\u0131yor. Biliyoruz ki karbondioksit bizim gibi canl\u0131lar için zehirli bir gazd\u0131r ve atmosferde bu gaz\u0131n oran\u0131n\u0131n h\u0131zla artmas\u0131 bizim için sa\u011fl\u0131ks\u0131z ve belirli bir noktadan sonra ölümcüldür. "Daha fazla üretelim, daha fazla tüketelim" içerikli söylemler dünyay\u0131 nereye götürüyor?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Bir cep telefonuna, bir cipe, bir eve, bir tak\u0131ya, bir kreme ayn\u0131 i\u015fi yapabilecek muadilinin 5 ila 500 kat\u0131 kadar ücretler ödemek bizlere mant\u0131kl\u0131 gelirken; onsuz var olamayaca\u011f\u0131m\u0131z g\u0131daya neden en ucuz ve en kolay \u015fekilde ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bunu büyük bir sorun olarak görürüz?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Günümüzde g\u0131da için ödedi\u011fimiz her 10 TL’ nin sadece 2 TL’ si tar\u0131msal üretime; geri kalan 8 TL’ si paketleme, nakliye, enerji, kar, reklam, y\u0131pranma, kira, faiz, bak\u0131m, vergilere gitmektedir. Bu sistem sürdürülebilir mi? Herkes nas\u0131l kendi yeme\u011fini kendisi yap\u0131yorsa, herkesin kendi g\u0131das\u0131n\u0131 kendisinin üretebilece\u011fi bir yap\u0131 kurulamaz m\u0131? Böyle bir yap\u0131 kurulamadan olas\u0131 g\u0131da krizlerinin uzun dönemde çözülemeyece\u011fi aç\u0131k de\u011fil mi?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Dünyadaki en büyük GDO (geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizma) savunucular\u0131 dahil (Anthony Trewavas) pulluksuz, toprak i\u015flemesiz tar\u0131m gibi en sürdürülebilir tar\u0131m tekniklerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fine i\u015faret ediyor. Yakla\u015f\u0131k 8 y\u0131ld\u0131r bu konuda uzmanla\u015fmama ra\u011fmen ben bile bu teknikleri zor uygulatabiliyorken sürdürülebilir tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k teknikleri bir gün gerçekten tüm dünyada uygulanabilecek mi? Konvansiyonel (modern) tar\u0131m bir gün asl\u0131nda olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi uygulanabilecek mi? Yoksa uygulanamadan insanl\u0131\u011f\u0131 bir felakete sürükleyecek mi? Bir gün gerçekten traktör üreticileri ç\u0131k\u0131p "evet hakl\u0131s\u0131n\u0131z, sürdürülebilir tar\u0131m için toprak i\u015flenmemeli" diyebilecek mi?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Ünlü bilim dergisi Science ‘\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131na göre, bu h\u0131zla tüketime devam edilmesi halinde, artan nüfus ve av yasaklar\u0131na uyulmamas\u0131 nedeniyle 2048’de dünyada bal\u0131k kalmayacak. Hatalar\u0131m\u0131za devam edip bal\u0131ks\u0131z kalmaya raz\u0131 m\u0131y\u0131z?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Günümüzde kar\u015f\u0131m\u0131zda duran sorunlar, do\u011fay\u0131 bir kaynak, bu kayna\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z zanneden bir mant\u0131k ve palyatif (geçici ve k\u0131sa süreli) çözümler ile son bulabilir mi?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Eskiden fakir olan insanlar\u0131n yava\u015f yava\u015f zenginle\u015fmesi, tüm insanl\u0131\u011f\u0131 açl\u0131\u011fa m\u0131 sürükleyecek?
    \n\t <\/span> <\/li>\n
  • Dünya, her insan\u0131 bir ABD vatanda\u015f\u0131 imkanlar\u0131 ile ya\u015fatabilecek kadar zengin bir yer mi? Yoksa ünlü astrofizikçi Stephen Hawking’ in iddia etti\u011fi gibi uzayda ba\u015fka bir yere ta\u015f\u0131nmazsak yok mu oluruz?<\/span> <\/li>\n<\/ul>\n

    \nBu sorular akl\u0131m\u0131 çok kurcal\u0131yor. Umar\u0131m sizlerin bunlara umut verici cevaplar\u0131 vard\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

    \nSayg\u0131 ve sevgilerimle
    \nHakan Ozan Erzincanl\u0131<\/span>\n<\/p>\n

    <\/p>\n

    Bu yaz\u0131 Z\u0131rat Y. M\u00fchendisi Hakan Ozan Erzincanl\u0131<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Türkiye’ de ve dünyada politikac\u0131lar, bürokratlar, tar\u0131m\/g\u0131da sektörünü olu\u015fturan ki\u015fi ve kurumlar, g\u0131da üretimi ve tüketimi ile ilgili sorunlar\u0131 kendi bak\u0131\u015f aç\u0131lar\u0131na göre tart\u0131\u015f\u0131p çözmeye çal\u0131\u015f\u0131r. Al\u0131nan kararlar genelde gücü ve paray\u0131 elinde bulunduran, medyaya daha fazla hakim olup dü\u015füncesini mali kaynaklar\u0131 ile daha fazla duyurabilip kamuyu da ikna eden ki\u015fi ve kurumlar\u0131n lehine olur. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-15226","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170638,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15226\/revisions\/170638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15226"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=15226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}