{"id":153267,"date":"2015-12-15T12:21:00","date_gmt":"2015-12-15T12:21:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:57","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:57","slug":"dikey-tarlalar-iklim-degisiminde-bir-secenek-olabilir-mi-153267","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/dikey-tarlalar-iklim-degisiminde-bir-secenek-olabilir-mi-153267","title":{"rendered":"D\u0130KEY TARLALAR\u201c \u0130KL\u0130M DE\u011e\u0130\u015e\u0130M\u0130NDE B\u0130R SE\u00c7ENEK OLAB\u0130L\u0130R M\u0130?"},"content":{"rendered":"

2025’lere do\u011fru tar\u0131msal ürünlerin artan nufusu besleyemeyece\u011fi tamin edilmekte,<\/span>  <\/span>g\u0131da fiyatlar\u0131nda da büyük dalgalanmalar beklenmektedir. Kurak, düzensiz ya\u011f\u0131\u015flar gibi iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda dünya, gerçekten baz\u0131 aray\u0131\u015flara yönelmek durumundad\u0131r. Her ne kadar “<\/span>bitki fabrikalar\u0131” (<\/strong>uluslar aras\u0131 literatürde<\/span> “\u015fehir tarlalar\u0131”, “dikey tarlalar” <\/strong>da denilmektedir<\/span>)<\/strong> bu aray\u0131\u015flara cevap olarak ortaya ç\u0131kmam\u0131\u015fsa da yar\u0131nlar\u0131n g\u0131da sorunlar\u0131 dü\u015fünüldü\u011fünde, bu tür tar\u0131msal üretim alternatiflerinin devreye girebilmesi insano\u011flu için büyük bir avantajd\u0131r. Çünkü yar\u0131n\u0131n tar\u0131msal üretimi baz\u0131 örnekleri a\u015fa\u011f\u0131da verilen ciddi biyofiziki k\u0131s\u0131tlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bunlar:<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Tar\u0131msal üretim art\u0131\u015f\u0131 <\/span>CO2 <\/span><\/sub><\/span>sal\u0131n\u0131m\u0131 nedeniyle yava\u015flamakta;<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Verimli topraklar, rüzgâr ve su erozyonu, tuzlanma ve çorakla\u015fman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra endüstri ve \u015fehirle\u015fme nedeniyle de tehdit alt\u0131nda[1]<\/span><\/span><\/span><\/a>, 2050’lerde doyabilmemiz için Brezilya kadar bir tar\u0131m alan\u0131 art\u0131\u015f\u0131na gereksinim olacak!<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Yer alt\u0131 sular\u0131 kalite ve miktar bak\u0131m\u0131ndan sorunlar ya\u015famakta;<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>\u0130laç ve gübre uygulamalar\u0131 çevreyi ve dolay\u0131s\u0131yla ürün yeti\u015ftirme ortamlar\u0131n\u0131 olumsuz etkilemektedir. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Tere, <\/span>roka, maydananoz, nane, fesle\u011fen, dereotu, ki\u015fni\u015f, marul gibi boylar\u0131 20-30 cm’yi geçmeyen, 40-60 günde hasat olgunlu\u011funa ula\u015fabilen sebzelerin, uygun kasalarda ekildi\u011fi ve söz konusu kasalar\u0131n onlarcas\u0131n\u0131n üst üste konuldu\u011fu yüksek tavanl\u0131 binalar dü\u015fünelim. Resimde görüldü\u011fü gibi, kasa aralar\u0131n\u0131n uygun \u0131\u015f\u0131kland\u0131rma ve sulama sistemleri ile donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda üretim ortam\u0131 haz\u0131rd\u0131r diyebiliriz. E\u011fer \u015fehrin kenar\u0131nda 1000 m2 <\/sup>lik bo\u015f bir fabrikan\u0131z varsa, bu sistemle 10.000 m2 <\/sup>den daha da geni\u015f bir alanda, hemen sebze üretimine ba\u015flayabilirsiniz. H<\/span>em de <\/span>yaz-k\u0131\u015f demeden aral\u0131ks\u0131z,  y\u0131lda 5-6 ürün alarak (<\/span>Video izle<\/span><\/a>). <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Yerel olmas\u0131 ve bu nedenle nakliye ucuzlu\u011fu avantaj\u0131 ile yeti\u015ftirilebicek tür bitki say\u0131s\u0131 30-40’\u0131 bulabilir. Bro<\/span>koli, havuc,  so\u011fan, \u0131tri-t\u0131bbi-baharat bitkilerinin yan\u0131nda çilek, kavun, karpuz gibi meyve gurubu da devreye girebilir. O takdirde y\u0131lda al\u0131n<\/span>acak ürün say\u0131s\u0131 azalacakt\u0131r. Genelde tar\u0131msal üretime, özellikle de hijyenik – organik ürünlere talepler artmaktad\u0131r. Ki\u015filerin, kayna\u011f\u0131 bilinen g\u0131dalar\u0131, sertifikal\u0131 ürünleri tercih e\u011filimleri ve genelde tar\u0131msal ürünlerdeki teknolojik yenilikler, örne\u011fin, “küp(m3<\/sup>) karpuz” veya “dü\u015fük potasyum içerikli marul” gibi baz\u0131 ni\u015f ürün pazarlar\u0131 da artacaktir. O nedenle \u015fehir tarlalar\u0131n\u0131n gelece\u011fi hiç de göz ard\u0131 edilecek gibi görünmüyor. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

\u015eehir tarlalar\u0131 Japon ileri teknoloji firmalar\u0131n\u0131n at\u0131l fabrikalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme giri\u015fimiyle ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r.  Üstü kapal\u0131 bu sistemi,  seradan farkl\u0131 olarak katl\u0131 bir “B\u0130TK\u0130 FABR\u0130KASI” olarak devreye sokulmas\u0131: <\/span><\/p>\n

\"*\"       <\/span><\/span>Bitki geli\u015fiminde ana faktör fotosentezin LED[2]<\/span><\/span><\/span><\/a> teknolojilerini;<\/span><\/span><\/p>\n

\"*\"       <\/span><\/span>Fabrika benzeri kapal\u0131 alanda, üst üste konulmu\u015f üretim yast\u0131klar\u0131n\u0131n, hidrofonik (topraks\u0131z tar\u0131m) üretim sisteminin kurulmas\u0131n\u0131; <\/span><\/span><\/p>\n

\"*\"       <\/span><\/span>Bitki tür seçiminin ekolojik ve ekonom<\/span>ik<\/span> ara\u015ft\u0131rma ve analizlerini gerektirir (<\/span>Aç\u0131kgöz 2014<\/span><\/a>). <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Üretim yast\u0131klar\u0131 LED \u0131\u015f\u0131kland\u0131rma lambalar\u0131 ve sulama sistemleri ile uyumlu biçimde monte edilerek hacim kazan\u0131m\u0131 sa\u011flanmakta, böylece resimde de görülece\u011fi gibi onlarca rafl\u0131k bir üretim ortam\u0131 olu\u015fturulabilmektedir.   Gerek ABD’de ve gerekse Uzak Do\u011fu’da a<\/span>nahtar teslimi tesis kurucu firmalar olu\u015ftu bile. Bilgisayar\u0131 ve yüksek teknolojiyi de en etkin biçimde kullanarak, ilaç-gübre girdilerini, \u0131\u015f\u0131k, \u0131s\u0131y\u0131 ayarlayarak, <\/span>CO2<\/span><\/sub>’i<\/span><\/span>, rutubeti yani tüm yeti\u015ftirme ortam\u0131n\u0131 optimize ederek hijyenik, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve kaliteli bitkisel üretim sa\u011flanabilmektedir. Geleneksel üretime göre %98 su tasarrufu sa\u011flayabilen bu sistemin üretim riskinin çok daha dü\u015fük oldu\u011funu tahmin etmek hiç de zor de\u011fildir. % 60 gübre kullan\u0131m tasarrufunu yaln\u0131z parasal olarak de\u011fil, özellikle y\u0131kanabilir azot nedeniyle çevre kirlenmesi aç\u0131s\u0131ndan da de\u011ferlendirmek gerek.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Devlet desteklerin öne ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Japonya’da 200 civar\u0131nda olan dikey tarlalar Tayvan ve Güney Ko<\/span>re’de d<\/span>e <\/span>uygulama alan\u0131 bulmu\u015ftur<\/span>. <\/span>ABD<\/span> (<\/span>World’s Largest Indoor Vertical Farm is Coming to Newark<\/span><\/a>)<\/span>, <\/span>Panama<\/span> ve baz\u0131 <\/span>Avrupa<\/span><\/a> ülkelerinde <\/span>de ba\u015flayan bu tür yat\u0131r\u0131mlar\u0131n, pazarda ye\u015filliklerinin çifti bir liraya sat\u0131lan Türkiye’ye giri\u015fi kolay görülmeyebilir. Yine de at\u0131l depo-fabrika olanaklar\u0131ndan ve <\/span>devlet desteklerinden de yararlanarak, <\/span>baz\u0131 ni\u015f bitkilerle yola ç\u0131kanlar olacakt\u0131r. <\/span> <\/span><\/span><\/p>\n

  <\/span><\/h1>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Not: Bu yaz\u0131 <\/span>https:\/\/nazimiacikgoz.wordpress.com\/<\/span><\/a> da ayn\u0131 ba\u015fl\u0131kla yay\u0131nlanan orijinalinden özetlenmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>
<\/p>\n
<\/span><\/p>\n
\n

[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a>Türkiye’de 2012 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir Bakanl\u0131k bas\u0131n aç\u0131klamas\u0131na göre son 10 y\u0131lda, 1.1 milyan Ha tar\u0131md\u0131\u015f\u0131 faaliyet için izin talebi gelmi\u015ftir.  %52’sine onay verilen bu arazilerin %34’ü verimli tar\u0131m arazisi imi\u015f.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a> LED <\/span>(“Light <\/span>Emitting <\/span>Diode”, I\u015f\u0131k Yayan <\/span><\/span><\/em>Diyot<\/span><\/em><\/a>), yar\u0131-iletken, diyot temelli, \u0131\u015f\u0131k yayan bir <\/span><\/span><\/em>elektronik<\/span><\/em><\/a> <\/span><\/em><\/span>devre eleman\u0131d\u0131r. Ça\u011fda\u015f <\/span>ledler <\/span> mor ve k<\/span><\/em>\u0131z\u0131lötesi<\/span><\/em><\/a> <\/span><\/em><\/span>gibi çe\u015fitli dalga boylar\u0131nda, yüksek parlakl\u0131kta \u0131\u015f\u0131k verebiliyor. <\/span><\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2025’lere do\u011fru tar\u0131msal ürünlerin artan nufusu besleyemeyece\u011fi tamin edilmekte,  g\u0131da fiyatlar\u0131nda da büyük dalgalanmalar beklenmektedir. Kurak, düzensiz ya\u011f\u0131\u015flar gibi iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda dünya, gerçekten baz\u0131 aray\u0131\u015flara yönelmek durumundad\u0131r. Her ne kadar “bitki fabrikalar\u0131” (uluslar aras\u0131 literatürde “\u015fehir tarlalar\u0131”, “dikey tarlalar” da denilmektedir) bu aray\u0131\u015flara cevap olarak ortaya ç\u0131kmam\u0131\u015fsa da yar\u0131nlar\u0131n g\u0131da sorunlar\u0131 dü\u015fünüldü\u011fünde, bu tür […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-153267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=153267"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170414,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153267\/revisions\/170414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=153267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=153267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=153267"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=153267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}