\nDr. Uygar Özesmi\n<\/p>\n
\n![\"\"](\"http:\/\/www.nationalgeographic.com.tr\/ngm\/0706\/images\/konu_buyuk_3.jpg\")
Önce, topra\u011f\u0131 koruyan bitkiler yok oluyor… Ard\u0131ndan kay\u0131p giden topraklar… Topraklar\u0131n\u0131n yüzde 89'u çölle\u015fme riskiyle yüzyüze olan Türkiye'de bir y\u0131lda yitip giden toprak miktar\u0131 bir milyar tonu a\u015f\u0131yor.<\/p>\n
\nTürkiye'nin yüzde 89'u erozyon ve buna ba\u011fl\u0131 çölle\u015fme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya…\n<\/p>\n
\nOtlar, çal\u0131lar, a\u011façlar, sert esen rüzgâra ve ak\u0131p giden suya inat, topra\u011fa tutunmaya çal\u0131\u015f\u0131yor. Topra\u011f\u0131 savunan son bitkiler de giderse çölle\u015fme kaç\u0131n\u0131lmaz olacak. Karap\u0131nar'da bir kumul tepesinin üstüne çöktüm. Arkamdan esen rüzgâra kap\u0131lm\u0131\u015f kum taneleri yanaklar\u0131m\u0131 z\u0131mparal\u0131yor. Omuzlar\u0131mdan sekerek gövdemin gölgesinde, önümde y\u0131\u011f\u0131l\u0131yor. Elimi uzat\u0131yorum ve avcumun ayas\u0131nda toplanan kumlar\u0131 seyrederken akl\u0131ma William Blake'in dizeleri geliyor: Dünyay\u0131 görmek için bir kum tanesinde\/ Ve cenneti bir yaban çiçe\u011finde\/ Tut sonsuzlu\u011fu avcunun içinde\/ Ve ebediyeti bir saatin içinde… Çöl ve cennet aras\u0131ndaki çizginin ne kadar ince oldu\u011funu görmenin en kolay yollar\u0131ndan biri Konya ovas\u0131ndaki Karap\u0131nar ilçesinin güneybat\u0131s\u0131nda yer alan çölle\u015fme ile mücadele alan\u0131na gitmek.\n<\/p>\n
\n TEMA Vakf\u0131 (Türkiye Erozyonla Mücadele, A\u011façland\u0131rma ve Do\u011fal Varl\u0131klar\u0131 Koruma Vakf\u0131) Konya temsilcisi Nam\u0131k Ceyhan'\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na göre, "Karap\u0131nar, \u015fiddetli rüzgâr erozyonu nedeniyle 1960'l\u0131 y\u0131llarda göç tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015f. Kumlar\u0131n rüzgârla ta\u015f\u0131nmas\u0131 sonucu kumul tepeleri yükselmi\u015f, olu\u015fan toz bulutlar\u0131 nedeniyle mera ve tar\u0131m arazileri verimlili\u011fini kaybetmi\u015f. Kum ve toz f\u0131rt\u0131nalar\u0131 makineleri bozmu\u015f, solunum hastal\u0131klar\u0131 ba\u015f göstermi\u015f, çocuklar okula gidemez olmu\u015f. Rüzgârla kalkan toz bulutlar\u0131 Konya-Adana karayolunda trafi\u011fi aksatm\u0131\u015f hatta bazen yolun kapanmas\u0131na neden olmu\u015f. Ve halk bölgeyi terk etmeye ba\u015flam\u0131\u015f"… Çölle\u015fme, do\u011fal iklim de\u011fi\u015fimleri ya da insan\u0131n do\u011fay\u0131 tahribat\u0131 sonucunda kurak bölgelerin, çöl ko\u015fullar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ekosistemlere dönü\u015fmesiyle meydana geliyor. Ankara'ya kadar geni\u015fleyip bütün Anadolu'yu tehdit edece\u011fi dü\u015fünülen Karap\u0131nar'daki çölle\u015fme ise bugün özverili çal\u0131\u015fmalarla durdurulmu\u015f durumda. Ancak erozyon ve buna ba\u011fl\u0131 çölle\u015fme Türkiye'yi tehdit etmeye devam ediyor. Yap\u0131lan hesaplara göre Türkiye'nin yüzde 89'unda hafif, orta, \u015fiddetli ve çok \u015fiddetli olmak üzere erozyon ve buna ba\u011fl\u0131 olarak çölle\u015fme riski var. Erozyonla her y\u0131l kaybolan toprak miktar\u0131n\u0131n bir milyar tonun üzerinde oldu\u011fu tahmin ediliyor. Bunun yar\u0131s\u0131ndan ço\u011fu tar\u0131m alanlar\u0131ndan gidiyor.\n<\/p>\n
\nTEMA Vakf\u0131 Dan\u0131\u015fman\u0131 Prof.Dr. Necmettin Çepel, "E\u011fer sadece bu\u011fday ekili alanlardan kay\u0131p giden topraklarla ba\u015fka bir yerde 40 cm derinli\u011finde tarlalar olu\u015fturulsayd\u0131 burada y\u0131lda 100 milyon somun ekmek yapacak bu\u011fday yeti\u015ftirilebilirdi" diyor. TEMA Vakf\u0131'ndan Celal Ergün ise "Yedi\u011fimiz g\u0131dalar\u0131n yüzde 78'ini do\u011frudan sa\u011flayan topra\u011f\u0131n erozyona u\u011framas\u0131, tuzlanmas\u0131 ve bunlar\u0131n sonucunda çölle\u015fmesi g\u0131da güvenli\u011fimizi tehlikeye at\u0131yor" görü\u015fünü savunuyor. Bu son derece büyük tehlikenin Karap\u0131nar'da oldu\u011fu gibi önüne geçmek mümkün, fakat bunun için sorunun kökenine inmek gerek. Karap\u0131nar halk\u0131 için ekmek teknesi olan, büyük sürüleri besleyip, verimli tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran topraklar nas\u0131l oldu da böylesine büyük bir çölle\u015fme tehdidi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131 ve hangi nedenler onlar\u0131 topraklar\u0131n\u0131 terk etmeye kadar götürdü?\n<\/p>\n
\nEski TOPRAKSU Konya Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü Müdürü Bahri Çelik, bunun nedenini birçok etkenin bir araya gelmesi olarak aç\u0131kl\u0131yor: "Karap\u0131nar bölgesi eski bir göl yata\u011f\u0131. Buradaki kumlar gölün kurumas\u0131 nedeniyle zamanla yüzeye ç\u0131km\u0131\u015f. Kumlar\u0131n üstünde tutunan otlar özellikle küçükba\u015f hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu bölgede, dipten ve a\u015f\u0131r\u0131 otlatma sonucu ortadan kalkt\u0131, meralar tahrip oldu. Hayvanlar\u0131n yemedi\u011fi fakat topra\u011f\u0131 tutan geven, tapir, s\u0131\u011f\u0131r kuyru\u011fu ve benzeri bitkiler de yakacak olarak kullan\u0131lmak üzere söküldü. Tar\u0131m arazilerinde ise topra\u011f\u0131 tam devirerek i\u015fleyen pulluklar ve topra\u011f\u0131 parçalayan diskler kullan\u0131ld\u0131 ve kumlu topraklar gev\u015fedi". Anla\u015f\u0131lan, sorumlulu\u011fun önemli bir k\u0131sm\u0131 topra\u011f\u0131 koruyacak önlemleri ve yöntemleri uygulayamayan yöre halk\u0131nda. Bölgenin iklim ko\u015fullar\u0131 da cabas\u0131… Y\u0131ll\u0131k ortalama ya\u011f\u0131\u015f sadece 275 mm ve bitkilerin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yeniden geli\u015fimine uygun de\u011fil. "Topraklar ç\u0131plak kal\u0131nca," diyor Çelik, "Güney-güneybat\u0131 yönünden esen ve h\u0131z\u0131 zaman zaman saatte 110 kilometreye ç\u0131kan rüzgârlar çölle\u015fmeye neden oldu". Bütün bu ko\u015fullar Karap\u0131narl\u0131lar\u0131 çözüm yollar\u0131 aramaya götürmü\u015f. Karap\u0131nar Kaymakaml\u0131\u011f\u0131, tehdidi kamu kurumlar\u0131na anlatm\u0131\u015f. Ve sonunda 1962 y\u0131l\u0131nda çölle\u015fme ile mücadele ba\u015flam\u0131\u015f.\n<\/p>\n
\nhttp:\/\/www.nationalgeographic.com.tr\/ngm\/0706\/konu.aspx?Konu=3#topLink<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dr. Uygar Özesmi Önce, topra\u011f\u0131 koruyan bitkiler yok oluyor… Ard\u0131ndan kay\u0131p giden topraklar… Topraklar\u0131n\u0131n yüzde 89'u çölle\u015fme riskiyle yüzyüze olan Türkiye'de bir y\u0131lda yitip giden toprak miktar\u0131 bir milyar tonu a\u015f\u0131yor. Türkiye'nin yüzde 89'u erozyon ve buna ba\u011fl\u0131 çölle\u015fme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya… Otlar, çal\u0131lar, a\u011façlar, sert esen rüzgâra ve ak\u0131p giden suya inat, topra\u011fa tutunmaya […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[419],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-1627","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1627"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172270,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1627\/revisions\/172270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1627"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=1627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}