{"id":16485,"date":"2011-05-11T08:15:00","date_gmt":"2011-05-11T08:15:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:00","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:00","slug":"bati-nil-virusunun-kontrolunde-vektorleri-ile-mucadele-16485","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/bati-nil-virusunun-kontrolunde-vektorleri-ile-mucadele-16485","title":{"rendered":"BATI N\u0130L V\u0130R\u00dcS\u00dcN\u00dcN KONTROL\u00dcNDE VEKT\u00d6RLER\u0130 \u0130LE M\u00dcCADELE"},"content":{"rendered":"

Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan aç\u0131klamada Yunanistan’da 18 ki\u015finin ölümüne neden olan Bat\u0131 Nil Virüsü’ne Türkiye’de 7 hastada rastland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 3 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi belirtilmektedir. Bu durum, ülkemizde baz\u0131 bölgelerin bu hastal\u0131\u011f\u0131n tehdidi alt\u0131nda oldu\u011funu göstermektedir. <\/span><\/span><\/p>\n

B<\/span><\/span>u virüs, ku\u015flar ve özellikle de kargalardan, Culex<\/i><\/b> (Diptera: Cuicidae: Culicinae) <\/span>cinsine ait sivrisinek türler ile insanlara, atlara ve di\u011fer memelilere bula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bula\u015fma, ço\u011funlukla sivrisinek popülasyonunun aktif oldu\u011fu s\u0131cak havalarda meydana geldi\u011fi, yaz sonu ve sonbahar ba\u015f\u0131nda, kurak ve s\u0131cak dönemlerde daha çok görüldü\u011fü, özellikle ku\u015f göçlerinin yüksek oldu\u011fu ve sivrisinek popülasyonun yo\u011fun oldu\u011fu dönemlerde ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Bu durum ise bize virüsün yay\u0131lmas\u0131nda göçmen ku\u015flar\u0131n<\/span><\/b> önemini göstermektedir. <\/o:p><\/span><\/span><\/p>\n

<\/span><\/span> <\/p>\n

Bat\u0131 nil virüsü, ilk olarak 1930’lar\u0131n sonlar\u0131nda Afrika’da ortaya ç\u0131km\u0131\u015f, daha sonra Asya, Avrupa, Orta Do\u011fu ve Amerika’da yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hastal\u0131k, virüsün bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerde ço\u011fu kez hiçbir belirti ve bulgu göstermemekte, genellikle ki\u015filer fark\u0131na bile varamamakta ve hafif bir enfeksiyon geli\u015fmekte ve iyile\u015fme gerçekle\u015fmektedir. Ya\u015fl\u0131lar, çocuklar, hamileler ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lanm\u0131\u015f hastalarda ise çok ciddi olabilmekte ve beyin iltihaplanmas\u0131na veya beyni ve omurili\u011fini çevreleyen zarlarda iltihaplanmalara yol açmaktad\u0131r. Virüse yakalananlar\u0131n yakla\u015f\u0131k %1’inden daha az\u0131nda, \u015fiddetli hastal\u0131k görülmekte ve az say\u0131da da olsa ölüm görülmektedir. Hastal\u0131k kendini ilk olarak ate\u015f ile göstermekte, a<\/span>ni ba\u015flayan ate\u015f, kas a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131, yorgunluk, halsizlik, k\u0131zar\u0131kl\u0131k, kusma, ishal, nörolojik problemler, haf\u0131za kayb\u0131, koma, lenf bezlerinde \u015fi\u015fme, boyun tutulmas\u0131, uyum bozuklu\u011fu, birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rma durumu, menenjit vs. görülmektedir. Bu h<\/span>astal\u0131ktan korunmak için herhangi bir a\u015f\u0131n\u0131n mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 da belirtilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span>Culex<\/span><\/i><\/b> <\/span><\/b><\/span>cinsine ait 43 sivrisinek türünden <\/span>Bat\u0131 Nil Virüsünün<\/span> izole edildi\u011fi kaydedilmektedir. Amerika’da, 36 sivrisinek türünün bu virüsle enfekteli oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Özellikle, Culex pipiens<\/i><\/b>’in çok önemli bir vektör oldu\u011fu belirtilmektedir. Bu sivrisinek türünün kan emmek için ku\u015flar\u0131 tercih etmesi de ise önemli faktördür. Ülkemizde, 50 sivrisinek (Culicidae: Diptera) türünün bulundu\u011fu, Culex<\/i><\/b> cinsine ait ise 13 türün varl\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir (Ramsdale et al., 2001). Bunlar; Culex<\/i><\/b> (Barraudius<\/i><\/b>) modestus <\/i><\/b>Ficalbi, 1890, C (B.)<\/i><\/b> pusillus <\/i><\/b>Macquart, 1850, Culex (Culex) laticinctus <\/i><\/b>Edwards, 1913, C. (C.) mimeticus<\/i><\/b> Noé, 1899, C .(C.) perexiguus <\/i><\/b>Theobald, 1903, C. (C.) pipiens <\/i><\/b>Linnaeus, 1758, C. (C.) theileri <\/i><\/b>Theobald, 1903, C. (C.) torrentium <\/i><\/b>Martini, 1925, C. (C.) tritaeniorhynchus <\/i><\/b>Giles, 1901, C (Maillotia) deserticola <\/i><\/b>Kirkpatrick, 1925, C .(M.) hortensis <\/i><\/b>Ficalbi, 1889, C. (Neoculex) martinii <\/i><\/b>Medschid, 1930 ve C. (N.) territans<\/i><\/b> Walker, 1856’dir. <\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span>Özellikle, Culex pipiens <\/i><\/b>ülkemizde yayg\u0131n bulunan bir türdür. Bu konuda en k\u0131sa sürede bir çal\u0131\u015fma ba\u015flat\u0131larak, yakalanacak sivrisinek türlerinden hangilerinin bu virüsü ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve buna göre önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span>Bat\u0131 Nil Virüsü’nden korunmak için özelikle hasta veya ölmekte olan ku\u015flara dikkat edilmesi gerekmektedir. <\/span>Sivrisinekle mücadelede kullan\u0131lan yöntemlerin genel amac\u0131 vektörün üreme alanlar\u0131n\u0131 kurutmak, larva ve erginlerle ayr\u0131 ayr\u0131 mücadele etmektir. <\/b>Vektör kontrolü için çevre düzenlemesi ile ilgili yöntemler ve yap\u0131lan i\u015flemler, hedef vektör ve insan popülasyonunun bulundu\u011fu ortamlar\u0131n vektörün üremesini engelleyecek \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmesidir. K\u0131saca vektör kaynaklar\u0131n\u0131 kurutmak ve patojen insan ili\u015fkisini kesmek \u015feklinde özetlenebilir. Çevre düzenlemesi; larva üreme alanlar\u0131na drenaj kanallar\u0131n\u0131n aç\u0131lmas\u0131, çukurlar\u0131n doldurulmas\u0131 arazinin tesviye edilmesi gibi kal\u0131c\u0131 alt yap\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri; su birikintileri ve batakl\u0131klar\u0131n kurutulmas\u0131, su ta\u015fk\u0131n\u0131 ile habitatlar\u0131n y\u0131kanmas\u0131, sucul bitkilerin su drenaj kanallar\u0131ndan temizlenmesi, su seviyelerinin ve ak\u0131nt\u0131 h\u0131z\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, konutlar\u0131n sivrisinek üreme alanlar\u0131ndan uzakta yap\u0131lmas\u0131 ve at\u0131k sular\u0131n birikmesini önlemek gibi düzenlemeleri içerir. Ayr\u0131ca, kap\u0131 ve pencerelerde sineklik ve uyurken cibinlik kullan\u0131lmas\u0131, ak\u015fam ve gece saatlerinde aç\u0131kta oturulmamas\u0131, vücudun aç\u0131k yerlerinin örtülmesi, uzakla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 krem ve losyonlar, spiral sivrisinek tüssüsü, elektrikle \u0131s\u0131nan fumigant tabletler, fan ve klima gibi cihazlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gibi ki\u015fisel kontrol tedbirleri al\u0131nabilir.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span>Sivrisineklerle biyolojik mücadelede, s<\/span><\/b>ivrisinek bal\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen Gambusia affinis<\/i><\/b>, Güney Amerika orijinli olmakla beraber pek çok ülkede sivrisinek larvalar\u0131na kar\u015f\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, Poecihia reticulata<\/i><\/b> bal\u0131k türü de yine oldukça etkilidir. Yine, Bacillus thuringiensis, B. sphaericus<\/i><\/b> ve di\u011fer biyopreparatlar sivrisineklere kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Son y\u0131llarda, temiz sularda üreyen larvalara kar\u015f\u0131 etkili kullan\u0131labilecek olan bir fungus türü Lagenidium giganteum<\/i><\/b> üzerinde durulmaktad\u0131r, bu türün ABD kullan\u0131m\u0131 serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span>Ülkemizde sivrisineklerle biyolojik mücadelenin geli\u015fmesi henüz ba\u015flang\u0131ç a\u015famas\u0131nda olup bu amaçla kullan\u0131lacak ürünlerin sivrisineklere göre düzenlenip ticarile\u015fmesi için bu sahada ülkemizde çal\u0131\u015fan firmalar\u0131n sivrisinekler için kullan\u0131labilecek ürünleri üretmesi, depolamas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 için belirli giri\u015fimler yapmas\u0131 gereklidir. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>Sivrinsek kontrol programlar\u0131 hem larva hem de ergin döneme yönelik olarak yap\u0131lmaktad\u0131r. Etkin bir sivrisinek uygulamas\u0131 için mücadeleye bu bölgelerde larva mücadelesi ile ba\u015flanmal\u0131 ve daha sonra da belirli aral\u0131klarla devam edilmelidir. Uygun yap\u0131lacak larva mücadelesi sivrisinekleri ergin hale gelmeden yok edecek ve ergin mücadelesini büyük ölçüde kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Larva mücadelesinin hem sivrisinekte hem de karasinekte mücadelenin temelini olu\u015fturdu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. Ancak bu ve benzeri uygulamalar yap\u0131l\u0131rken sularda ya\u015fayan bal\u0131klara ve di\u011fer organizmalara zarar verilmemeli yaln\u0131zca hedef zararl\u0131ya yönelik biyolojik larvisitler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Larvisit uygulamalar\u0131nda hedef, sivrisineklerin yo\u011fun olarak bulundu\u011fu üreme alanlar\u0131d\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span>Erginlere yönelik kimyasal mücadele, dinlenme yerlerindeki ve uçan erginlere kar\u015f\u0131 yap\u0131lan insektisit püskürtmeleri ile konut içi ve çevresinde yap\u0131lan kal\u0131c\u0131 uygulamalar\u0131 içermekte ve buna alan spreylemesi ad\u0131 verilmektedir. Bu so\u011fuk ve s\u0131cak sisleme \u015feklinde yap\u0131lmaktad\u0131r. Alan spreylemesi hedef canl\u0131n\u0131n aktif oldu\u011fu saatlerde ve faal oldu\u011fu alanlarda yap\u0131lan uygulamalar\u0131 kapsamaktad\u0131r. Alan spreylemesinde araç h\u0131z\u0131 10-15 km<\/st1:metricconverter>.\/h geçmemelidir. Alan spreylemesinde en ideal yöntem ise ULV (so\u011fuk sisleme) tekni\u011fidir. Alan spreylemesinde iki farkl\u0131 metot kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar; ULV<\/span><\/b> (so\u011fuk sisleme) ve Thermal fogging (<\/span><\/b>TF) (s\u0131cak sisleme)’dir. So\u011fuk sislemede seyreltici olarak genellikle su kullan\u0131l\u0131r. ULV veya so\u011fuk sisleme, su ile insektisit kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan elde edilen konsantrasyonun 25-30 mikron büyüklü\u011fündeki damlac\u0131klar halinde dü\u015fük bir hacime uygulanmas\u0131d\u0131r. S\u0131cak sislemede pet<\/span><\/b>rol türevleri ile insektisit kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan elde edilen konsantrasyonun dumanlama \u015feklinde geni\u015f bir hacime uygulanmas\u0131d\u0131r. Alan spreylemesinde ULV metodu tercih edilmelidir. Thermal fog veya s\u0131cak sisleme daha çok araçla girilemeyen cadde veya sokaklar ile kent d\u0131\u015f\u0131 alanlarda s\u0131n\u0131rl\u0131 ve kontrollü olarak uygulanmal\u0131d\u0131r. S\u0131cak sislemenin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 gereken alanlar ise kanal içi uygulamalar\u0131d\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span>Mümkün oldu\u011funca larvalar ile mücadele edilmeli, özellikle \u015fehirlerin içerisinde binalar\u0131n aras\u0131nda yap\u0131lan ilaçlamalardan vazgeçilmelidir. Çünkü, uygunlanan ilaçlar\u0131n sadece %1’inin hedef al\u0131nan zararl\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Bu sebeple, ilaç\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131 çevredeki hedef d\u0131\u015f\u0131 türleri etkileyerek, toprak, su ve ürünlerde kal\u0131nt\u0131ya sebep olmaktad\u0131r. Bunun sonucunda do\u011fal denge bozulmakta ve insanlarda çe\u015fitli yan etkileri ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Bu sebeple, pestisitleri, çevreyi ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyacak \u015fekilde kullanmak gerekmektedir. Bu \u015fekilde geriye dönü\u015fü olmayan zararlar\u0131n önüne geçilmi\u015f ve süreklilik sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu sebeple, kullan\u0131lacak ilaçlarda ve ilaç uygulamalar\u0131nda \u015fu hususlar dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>1-<\/span><\/b>Geni\u015f spektrumlu ilaçlar\u0131n yerine selektif ilaçlar tercih edilmelidir. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>2-<\/span><\/b>\u0130laçlamalar s\u0131k aral\u0131klarla yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>3-<\/span><\/b>Ayn\u0131 etkili maddeye ait ilaçlar ard arda ve s\u0131k aral\u0131klarla uzun süre kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>4-<\/span><\/b>Etki süresi k\u0131sa olan ilaçlar tavsiye edilmelidir. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>5-<\/span><\/b>\u0130laçlar yüksek dozda kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>6-<\/span><\/b>Bir zararl\u0131ya kar\u015f\u0131 haz\u0131rlanacak ilaçlama programlar\u0131nda farkl\u0131 etki grubundan ilaçlara yer verilmelidir. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>7-<\/span><\/b>\u0130laçlar\u0131n etkinli\u011fini art\u0131racak sinerjist maddeler ilaçlara kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>8-<\/span><\/b>Uygun zaman ve uygun bir teknikle ilaçlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span>9-<\/span><\/b>\u0130laçlar\u0131n çevreye bula\u015fmas\u0131 azalt\u0131lmal\u0131 ve çevre üzerine olumsuz etkisi bulunan ilaçlar kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span> <\/p>\n

<\/span><\/span><\/p>\n

Yine, yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda 500’ün üzerinde böcek türünde bir veya daha fazla insektisite kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fti\u011fi, bunlardan % 41’inin ise t\u0131bbi ve veteriner öneme sahip böcek türleri oldu\u011fu belirtilmektedir. Sivrisineklerden 56 Anopheles<\/i><\/b>, 19 Aedes<\/i><\/b> ve 20 Culex<\/i><\/b> türünde insektisitlere kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fti\u011fi belirtilmektedir. Ancak, insektisitlere kar\u015f\u0131 baz\u0131 böcek türlerinde görülen dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n büyüklü\u011fü ve \u015fiddeti korku verecek \u015fekilde artm\u0131\u015f ver mevcut tüm insektisitlere kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131k görülmü\u015ftür. Buna, biyopreparatlarda dahildir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/span><\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Erol YILDIRIM<\/span><\/p>\n

Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi,<\/span><\/p>\n

Bitki Koruma Bölümü<\/span><\/p>\n

Erzurum<\/span><\/p>\n

E- mail: eyildi@atauni.edu.tr, yildirimerol@hotmail.com<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/o:p><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Erol YILDIRIM<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan aç\u0131klamada Yunanistan’da 18 ki\u015finin ölümüne neden olan Bat\u0131 Nil Virüsü’ne Türkiye’de 7 hastada rastland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 3 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi belirtilmektedir. Bu durum, ülkemizde baz\u0131 bölgelerin bu hastal\u0131\u011f\u0131n tehdidi alt\u0131nda oldu\u011funu göstermektedir. Bu virüs, ku\u015flar ve özellikle de kargalardan, Culex (Diptera: Cuicidae: Culicinae) cinsine ait sivrisinek türler ile insanlara, atlara ve di\u011fer […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-16485","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16485"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170608,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16485\/revisions\/170608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16485"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=16485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}