{"id":16489,"date":"2011-05-12T08:05:00","date_gmt":"2011-05-12T08:05:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:00","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:00","slug":"sebzelerde-gubreleme-16489","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/sebzelerde-gubreleme-16489","title":{"rendered":"Sebzelerde G\u00fcbreleme"},"content":{"rendered":"

Sulama konusunda belirtilen özellikleri nedeniyle sebze yeti\u015ftiricili\u011finde gübreleme de ayr\u0131 bir öneme sahiptir. Birim alandan elde edilen verimlerin çok yüksek olmas\u0131 (örne\u011fin sera tar\u0131m\u0131nda domatesten 15-20 ton\/da, sera h\u0131yar yeti\u015ftiricili\u011finde 20-30 ton\/da), bir y\u0131lda topraktan 2-4 kez ürün kald\u0131rmas\u0131, sebzelerin çok çabuk büyüme ve geli\u015fmeleri gibi nedenlerle, sebzecilikte gübre kullan\u0131m\u0131 bitkisel üretimin di\u011fer dallar\u0131na göre çok daha yüksektir.<\/p>\n

Sebze tar\u0131m\u0131nda uygulanacak gübreleme program\u0131 topraktaki besin maddesi durumuna, yeti\u015ftirilecek bitki türü ve çe\u015fidine, elde edilmesi öngörülen verim miktar\u0131na göre de\u011fi\u015fir. Gübrelemede esas, bitkilerin topraktan kald\u0131raca\u011f\u0131 besin maddesi miktarlar\u0131 ile toprakta mevcut besin maddesi miktarlar\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131n topra\u011fa veya bitkilere de\u011fi\u015fik biçimlerde verilmesidir<\/span>
\n Bunun yan\u0131nda topra\u011f\u0131n fiziksel ve biyolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek amac\u0131yla da gübreleme yapmak söz konusudur. Topra\u011f\u0131n organik maddelerini artt\u0131rmak için ah\u0131r gübresi, kompost, ye\u015fil gübreleme gibi madde ve yöntemlere de ba\u015fvurulur.<\/p>\n

Sebzelerin besin maddesi ihtiyaçlar\u0131: \u0130yi bir gübreleme için, topraktaki besin maddesi miktarlar\u0131 ile yeti\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda topraktan kald\u0131r\u0131lacak bitki besin maddelerinin bilinmesi gere\u011fine yukar\u0131da de\u011finmi\u015ftik. Topraktaki besin maddesi varl\u0131\u011f\u0131 toprak analizi yap\u0131larak veya yapt\u0131r\u0131larak belirlenebilir. Kültür s\u0131ras\u0131nda bitkilerin topraktan kald\u0131raca\u011f\u0131 besin maddeleri de türlere ve al\u0131nacak ürün miktarlar\u0131na göre de\u011fi\u015fir. Al\u0131nan besin maddelerinin bir bölümü hasat s\u0131ras\u0131nda kald\u0131r\u0131lan ürünün içinde bulunur. Di\u011fer bir bölümü ise tarlada kalan bitki art\u0131klar\u0131nda tutulur. De\u011ferlendirmede hem ürünle kald\u0131nlan hem de bitki art\u0131klar\u0131nda kalan besin maddeleri gözönüne al\u0131n\u0131r. Çizelge 8.2’de de\u011fi\u015fik sebze türlerinin topraktan kald\u0131rd\u0131klar\u0131 besin maddesi miktarlar\u0131 gösterilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130\u015fletmede organik gübreleme yap\u0131l\u0131yorsa, organik madde ile topra\u011fa verilen bitki besin maddeleri de de\u011ferlendirilmeli ve kalan miktar kimyasal gübre olarak uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Gübre tipleri <\/b>‘<\/p>\n

Sebze i\u015fletmelerinde kullan\u0131lan gübreleri organik gübreler, kimyasal gübreler ve s\u0131v\u0131 gübreler olarak üçe ay\u0131rmak mümkündür. Buna bir de ye\u015fil gübre eklenebilir. Organik gübreler içinde en çok kullan\u0131lan\u0131 ah\u0131r gübresidir. Ah\u0131r gübresinin topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesini yükseltmesi, su geçirgenli\u011fini art\u0131rmas\u0131, poroziteyi art\u0131rmas\u0131, alkalili\u011fi azaltmas\u0131, toprak s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yükseltmesi, topra\u011f\u0131n mikroorganizma miktar\u0131m ço\u011faltmas\u0131, topraklar\u0131 daha çabuk tava getirmesi gibi çok önemli yararlar\u0131 vard\u0131r. Hiç ku\u015fkusuz tüm bunlara ek olarak içindeki besin maddeleri aç\u0131s\u0131ndan da de\u011ferlidir. Ah\u0131r gübresi sera tar\u0131m\u0131nda son derece yüksek miktarlarda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Gübrenin parçalanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda aç\u0131\u011fa ç\u0131kan CO2, sera atmosferinde birikti\u011fi için fotosentez oran\u0131m yükseltir. Bir bak\u0131ma karbondioksit gübrelemesi yerine de geçer.<\/p>\n

<\/span><\/span><\/a>
\n<\/span><\/a>
\nSebze bahçesinde ikinci derecede kullan\u0131lan organik gübre komposttur. Kompost, i\u015fletmede bulunan ve olu\u015fan bitkisel ve hayvansal kökenli art\u0131klar\u0131n biriktirilmesi, belli bir yere y\u0131\u011f\u0131larak hafifçe s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, bekletilip fermantasyonu yoluyla elde edilir. Fermentasyonu h\u0131zland\u0131rmak için y\u0131\u011f\u0131n zaman zaman aktar\u0131l\u0131r ve \u0131slat\u0131l\u0131r, içine bir miktar sönmü\u015f kireç kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Kompostun de\u011ferini yükseltmek için içerisine bir miktar azotlu ve fosforlu gübre de eklenebilir. Gerek i\u015fletme art\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi, gerekse de\u011feri aç\u0131s\u0131ndan kompost yap\u0131m\u0131 ve kullan\u0131m\u0131 çok yararl\u0131d\u0131r. Ancak kompost için bitki art\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirilirken, art\u0131k bitkisel materyalin hastal\u0131k ve zararl\u0131 etmeni ta\u015f\u0131mamas\u0131na dikkat etmek yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Kimyasal gübreler, azotlu gübreler, fosforlu gübreler, potasl\u0131 gübreler ve kompoze gübreler biçiminde bulunur. Kullan\u0131lacak gübrenin tipi ve formu önemlidir. Kompoze gübreler içlerinde de\u011fi\u015fik oranlarda N-P-K veya yaln\u0131zca N ve P içerirler. Azotlu, fosforlu ve potasl\u0131 gübreler de de\u011fi\u015fik formlarda N, P veya K içerirler. Kullan\u0131lacak gübre formu, topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131na, bitki türüne, bitki geli\u015fme dönemine, uygulama zaman\u0131na ve sulama \u015fartlar\u0131na göre Hp eri\u015fir S\u0131v\u0131 veya süspansiyon biçimindeki gübreler ço\u011funlukla yapraktan püskürtme ile verilir. Bunlar\u0131n son y\u0131llarda özellikle sera sebzecili\u011finde kullan\u0131m\u0131 geli\u015fmektedir. S\u0131v\u0131 gübreler makro elementlerin yan\u0131nda Fe, Cu, Zn, Mo, B gibi mikro elementleri de içerirler.<\/p>\n

Gübreleme zaman\u0131<\/b><\/p>\n

Sebzecilikte gübrelemenin de genel bir mevsimi yoktur. Y\u0131lda bir çok ürün al\u0131nmas\u0131 nedeniyle her kültürde ayr\u0131 bir gübreleme program\u0131 geçerli olur. Organik madde uygulamas\u0131 genelde bir kez yap\u0131l\u0131r. Uygulaman\u0131n sonbaharda yap\u0131lmas\u0131 yararl\u0131d\u0131r. Fosforlu gübreler her kültürün ekim ve dikim zaman\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Azotlu gübreler ise 2-4 bölüme ayr\u0131larak verilmelidir. \u0130lk uygulama ekim-dikim amnda fosforlu gübrelerle birlikte yap\u0131l\u0131r. Kalan azotlu gübre miktar\u0131, vegetasyon süresi k\u0131sa olan f\u0131nd\u0131k turbu, marul, salata, taze so\u011fan, bezelye, yer fasulyesi, yazl\u0131k kabak gibi türlerde bir seferde; daha uzun vegetasyona sahip olan domates, biber, patl\u0131can,kavun, karpuz, lahana vb. türlerde ise 2-3 seferde verilir. Potasyumlu gübrelerde de uygulamalar azotlu gübrelere benzer biçimde gerçekle\u015ftirilir.<\/p>\n

Yaprak gübresi ise ekimden hasada kadar geçen dönemde belirli aral\u0131klarla periyodik olarak uygulan\u0131r. Herhangi bir besin maddesi noksanl\u0131\u011f\u0131 görüldü\u011fünde ekstra uygulamalar da yap\u0131labilir.<\/p>\n

Gübreleme \u015fekli<\/b><\/p>\n

Organik gübre uygulamalar\u0131, gübrenin toprak yüzeyine serpilmesi ve daha sonra sonbahar derin sürümü ile topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 biçiminde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Böylece k\u0131\u015f aylar\u0131 boyunca geçen süre içinde ve ilkbahardaki toprak i\u015flemelerinde gübre topra\u011fa homojen bir biçimde kar\u0131\u015f\u0131r, parçalan\u0131r.<\/p>\n

Kimyasal gübre uygulamalar\u0131 de\u011fi\u015fik biçimlerde yap\u0131labilir. Bunlar\u0131n içinde serpme veya s\u0131ra üzerine verip topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131rma, sulama suyuna kar\u0131\u015ft\u0131rarak verme ve yapraktan uygulama biçimleri en iyileridir. Serpme veya s\u0131ra üzerine uygulamadan sonra gübrenin,özellikle amonyum formundaki azotlu gübrelerin hemen topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Aksi halde amonyumlu gübrelerden büyük miktarda amonyak halinde azot kayb\u0131 olur.<\/p>\n

Ya\u011fmurlama sulama, damla sulama ve delikli boru sistemi ile sulama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda gübrelerin suya kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak verilmesi son derece yararl\u0131 ve kolay olur. S\u0131zd\u0131rma ve ta\u015f\u0131rma sulama biçimlerinde de ayn\u0131 düzende olmasa bile gübreler suda eritilip uygulanabilir.<\/p>\n

CO2 gübrelemesi<\/b><\/p>\n

Karbondioksit gübrelemesi serac\u0131l\u0131kta uygulanan bir i\u015flemdir. Bilindi\u011fi gibi bitkiler karbonu havan\u0131n CO2’inden sa\u011flarlar. CO2 ile su (H2O) birle\u015ferek fotosentez olay\u0131 sonucunda karbonhidratlar\u0131 olu\u015fturur. Sera atmosferindeki CO2 oran\u0131 normaldeki 300 ppm’den 900-1200 ppm’e kadar yükseltilmektedir. CO2 olarak saf CO2 tüpleri kullan\u0131labildi\u011fi gibi, sera içinde de\u011fi\u015fik yak\u0131tlar\u0131 yakarak CO2 ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 da uyar\u0131lmaktad\u0131r<\/p>\n

Prof.Dr Atila GÜNAY<\/u><\/i><\/b><\/span> <\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sulama konusunda belirtilen özellikleri nedeniyle sebze yeti\u015ftiricili\u011finde gübreleme de ayr\u0131 bir öneme sahiptir. Birim alandan elde edilen verimlerin çok yüksek olmas\u0131 (örne\u011fin sera tar\u0131m\u0131nda domatesten 15-20 ton\/da, sera h\u0131yar yeti\u015ftiricili\u011finde 20-30 ton\/da), bir y\u0131lda topraktan 2-4 kez ürün kald\u0131rmas\u0131, sebzelerin çok çabuk büyüme ve geli\u015fmeleri gibi nedenlerle, sebzecilikte gübre kullan\u0131m\u0131 bitkisel üretimin di\u011fer dallar\u0131na göre […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-16489","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16489","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16489"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16489\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170607,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16489\/revisions\/170607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16489"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=16489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}