{"id":167253,"date":"2016-11-01T09:32:00","date_gmt":"2016-11-01T09:32:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2026-01-22T10:11:35","modified_gmt":"2026-01-22T10:11:35","slug":"abde-bitki-islahinin-ekonomik-sosyal-ve-cevresel-katkilari-167253","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/abde-bitki-islahinin-ekonomik-sosyal-ve-cevresel-katkilari-167253","title":{"rendered":"AB\u2019de Bitki Islah\u0131n\u0131n Ekonomik Sosyal ve \u00c7evresel Katk\u0131lar\u0131"},"content":{"rendered":"

Avrupa Teknoloji Platformunca haz\u0131rlat\u0131lan bir <\/span><\/strong>rap<\/span><\/strong>ora<\/a>[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span> göre AB bitki \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 2000 – 2015 y\u0131llar\u0131<\/span><\/strong> aras\u0131nda tar\u0131msal üretime büyük katk\u0131 sa\u011flayarak, birli\u011fi tar\u0131m ürünleri ithalatç\u0131s\u0131 olmaktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. En son veri analiz teknikleri ve modelleri kullan\u0131larak haz\u0131rlanan rapora göre, AB’de sürdürülen bitki \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 ile ula\u015f\u0131lan ekonomik, sosyal ve çevresel katk\u0131lar say\u0131salla\u015ft\u0131r\u0131larak, çarp\u0131c\u0131 sonuçlara ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Geli\u015ftirilen yeni çe\u015fitler sayesinde, 15 y\u0131ll\u0131k periyotta,  toplamda %16’l\u0131k (y\u0131ll\u0131k %1,24’lük) verim art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r;<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Yani çe\u015fitlerle baklagil ve pancarda %50; bu\u011fdayda ve ya\u011fl\u0131 bitkilerde %80 verim art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r;<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Yeni çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesi sayesinde AB çiftçisi her y\u0131l, y\u0131ll\u0131k üretimleri d\u0131\u015f\u0131nda fazladan, 22 milyon ton bu\u011fday, 10 milyon ton patates, 3,3 milyon ton kolza üretebilmi\u015ftir;<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Bu art\u0131\u015flar sa\u011flanamam\u0131\u015f olsa, bu\u011fday ve patates fiyatlar\u0131 bugüne göre %7 daha fazla olacakt\u0131;<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>E\u011fer AB bitki \u0131slahç\u0131lar\u0131, söz konusu çe\u015fit geli\u015ftirememi\u015f olsalard\u0131, bitkisel üretim bugünkünün %16 daha alt\u0131nda gerçekle\u015fecekti. Ki bu %16’l\u0131k art\u0131\u015fla 200 milyon ki\u015finin beslenmesi sa\u011flanabilir;<\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>Y<\/span>eni çe\u015fitlerler geli\u015ftirilmemi\u015f olsa idi AB, bugünkü nüfusunu doyurabilmek için ekstradan 19 milyon hektarl\u0131k tar\u0131m arazisine gereksinim duyacakt\u0131;  <\/span><\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span>1,2 milyon AB çiftçisine, ortalama y\u0131ll\u0131k 7000 <\/span>€ ekstra kazanç sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r; bu AB GSMH’s\u0131nda 14 milyar €’luk bir art\u0131\u015f\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir;<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Tohumculukta temel prensip, sürdürülebilir bir \u015fekilde, hastal\u0131klara ve zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131, yüksek verim ve kalitede, günün ko\u015fullar\u0131na uygun yeni genotipleri tescil ettirmek ve bunlar\u0131 tohumluk olarak üreticiye sunmakt\u0131r. Bitki \u0131slah\u0131 ve tohum pazarlamadan olu\u015fan tohumculuk, hemen hemen her ülkede farkl\u0131 bir biçimde uygulanmaktad\u0131r. Yukar\u0131da özetlenen AB tohumculu\u011funa kar\u015f\u0131n ülkemizde durum nas\u0131l? 45 milyar US$’l\u0131k dünya tohum pazar\u0131nda, 2015 y\u0131l\u0131 verilerine göre 202 milyon US$ civar\u0131nda ithalat ve 102 milyon US$ civar\u0131nda ihracat\u0131 ile Türk tohumculu\u011fu fazla dikkat çekmeyebilir. Ne var ki, söz konusu ithalattaki art\u0131\u015f e\u011filimi hiç de göz ard\u0131 edilecek gibi görünmüyor. Tohum ithalat\u0131 ile tar\u0131msal üretim ve tar\u0131msal ürün ihracat art\u0131\u015f\u0131 sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 yads\u0131namaz. Fakat bütün bunlar, ülkemizde geli\u015ftirilecek yeni çe\u015fitlerle de gerçekle\u015ftirilebilir. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

\u015eimdi ithal etti\u011fimiz ba\u015fl\u0131ca türlerin 2015 y\u0131l\u0131 tohumluk ithalat rakamlar\u0131na (TÜ\u0130K 2016) bir göz atal\u0131m (grafik): 202 milyon US$’l\u0131k ithalat\u0131m\u0131z\u0131n 56 milyon US$’\u0131 domates tohumlu\u011funa aittir. Domates ba\u015fta olmak üzere ithal edilen m\u0131s\u0131r, ayçiçe\u011fi, kabak gibi türler genelde hibrit (F1<\/sub>), yani melez azmanl\u0131\u011f\u0131 göstermektedirler. Yani melez olmayan yerel çe\u015fitlere göre daha fazla verim, kalite, raf ömrü gibi avantajlar sa\u011flamaktad\u0131rlar. O nedenle, üretici iç ve d\u0131\u015f piyasada rekabet edebilmek için a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yüksek performans gösteren hibrit çe\u015fitlerin tohumlar\u0131n\u0131 ekmek istemektedirler. Her y\u0131l yenilenmesi gereken bu tür tohumlukta, üreticinin tercihlerine \u015fa\u015fmamak gerek. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Türkiye’nin tohum ihracat\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hiç de gurur duyamayaca\u011f\u0131m\u0131z bir tablo ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. 2015 y\u0131l\u0131 verilerine göre, 102 milyon US$’l\u0131k ihracat\u0131m\u0131z\u0131n %77si, uluslararas\u0131 firmalar\u0131n melez m\u0131s\u0131r ve melez ayçiçe\u011fi tohumlu\u011funa aittir. Bu dur<\/span>umda da<\/span> Türk bitki \u0131slahç\u0131s\u0131n\u0131n fikir ve eme\u011fine dayal\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ihracattan söz edebiliriz.   <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Di\u011fer taraftan ülkemizin <\/span>tar\u0131msal ürün ihracatç\u0131 ülkeler aras\u0131nda ilk 10′ a da girerken, tohum ihracat eden ülkeler s\u0131ralamas\u0131nda 20. s\u0131rada olmas\u0131 dü\u015fündürücüdür. Bunun ana nedeni, “çe\u015fit geli\u015ftirme” konusunda Türkiye’de bir seri dar bo\u011faz\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Özel sektörümüz tohumculu\u011fa ancak 1980’lerde el atm\u0131\u015ft\u0131r. Gen materyali ve yeti\u015fmi\u015f eleman temini k\u0131s\u0131tlar\u0131 ile uluslararas\u0131 rekabet gücüne ula\u015fmas\u0131 uzun zaman alacakt\u0131r. O nedenle, uluslar aras\u0131 örneklerinde<\/a>[2]<\/span><\/span><\/span> oldu\u011fu gibi, üniversite-kamu-özel sektörü bir çat\u0131 alt\u0131nda toplayan bir tohumculuk sistemine geçi\u015f kaç\u0131n\u0131lmaz görünmektedir. <\/span><\/span><\/p>\n

Günümüzde tohumculuk payda\u015flar\u0131n\u0131n, özellikle AR-GE amaçl\u0131 çabalar\u0131n\u0131 izledikçe umutlan\u0131yoruz. Fakat endi\u015femiz “<\/span>A\u011faca bakarken orman\u0131n kaybolmas\u0131d\u0131r”. Çünkü yüzlerce tür bitkinin birçok farkl\u0131 kullan\u0131m ortam\u0131 için yeni çe\u015fitlerinin geli\u015ftirilme çabalar\u0131, birkaç y\u0131ll\u0131k projelerle sürdürülemez. O nedenle binlerce insan kayna\u011f\u0131 ile Üniversiteleri, Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Özel Sektörü (hatta TÜB\u0130TAK’\u0131 da) bir çat\u0131 alt\u0131nda toplayacak idari bir yap\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. <\/span>Tohum \u0131slah\u0131n\u0131n önemini fark eden ilk geli\u015fmekte olan ülke olarak Brezilya, Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131, Tohumculuk sektörünü ve Üniversiteleri Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Konseyi “EMBRAPA<\/a>[3]<\/span><\/span><\/span>” ad\u0131 alt\u0131nda toplayarak tar\u0131msal mucizesini bu \u015fekilde gerçekle\u015ftiri\u015ftir. Bu kurulu\u015f Brezilya’n\u0131n birçok üründe dünya pazar\u0131nda lider olmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken, yaln\u0131z “çe\u015fit geli\u015ftirme” ile de kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015ftirilen çe\u015fitler öylesine agronomik olanaklara f\u0131rsat yaratm\u0131\u015ft\u0131r ki, üreticisine bir y\u0131lda iki soya ve bir y\u0131lda “bu\u011fday + soya” yani ayn\u0131 araziden y\u0131lda iki ürün alma f\u0131rsat\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. 2013 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile EMBRAPA 56 ülkenin 89 kurulu\u015fu ile ikili anla\u015fma imzalam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Yeni bitki çe\u015fitleri geli\u015ftirme konusunda, Almanya insan kaynak sorununu farkl\u0131 bir sistemle çözmektedir: <\/span><\/p>\n

Üniversiteler orada E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Bakanl\u0131\u011f\u0131na  ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/span> Bu bakanl\u0131k bünyesinde kurdu\u011fu GABI<\/a>[4]<\/span><\/span><\/span>  (Plant Genome Research Program – Bitki Genom Analiz Sistemi) çerçevesinde <\/span><\/span>PLANT 2030<\/span><\/strong> <\/span><\/strong><\/span>makro projesi ile “Almanya bitki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131” özel sektör talepleri do\u011frultusunda ekonomiye kazand\u0131rmaktad\u0131r. GABI bir kamu-özel sektör ortak projesi olup, maddi destek a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak <\/span>E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan  <\/span>gelmektedir.  Özel sektörü ise WPG (Business Platform Promoting GABI Plant Genome Research e.V.) temsil etmektedir. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Türk tohumculu\u011funu ithalatç\u0131 olmaktan kurtarmak için yeni çe\u015fit-yeni genotip geli\u015ftirme sorununu çözmek zorunday\u0131z. \u015eimdiki durumda, özel sektörün k\u0131s\u0131tl\u0131 altyap\u0131, yeti\u015fmi\u015f eleman ve sermaye ile bu sorunun üstesinden gelmesini bekleyemeyiz. Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 ARGE olanaklar\u0131n\u0131n tohum ithalat\u0131n\u0131 azaltmas\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 potansiyeli bilinmektedir. Hâlbuki Üniversitelerde binlerce uzman, genotip geli\u015ftirmeye yönlendirilmemi\u015flerdir ve “rafl\u0131k” ara\u015ft\u0131rmalarla adeta kaynaklar\u0131 israf etmektedirler. \u0130\u015fte söz konusu bu birimleri bir çat\u0131 alt\u0131nda toplayarak, tohum ithalat\u0131m\u0131z\u0131 azaltacak giri\u015fimlerin geç kalmadan ele al\u0131nmas\u0131 kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu da, ba\u015fta TBMM tar\u0131m komisyonu olmak üzere tüm tohumculuk kurum, kurulu\u015f ve payda\u015flar\u0131n\u0131n harekete geçmesi ile olas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Not: Bu yaz\u0131 https:\/\/nazimiacikgoz.wordpress.com\/2016\/10\/25\/tohum-ithalatina-dur-diyebiliriz\/<\/a> linkinde verilen “<\/span>TOHUM \u0130THALATINA DUR D\u0130YEB\u0130L\u0130R\u0130Z” ba\u015fl\u0131kl\u0131 analizden özetlenmi\u015ftir. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

\n
<\/span><\/p>\n
\n

<\/a>[1]<\/span><\/strong><\/em> http:\/\/www.plantetp.org\/images\/stories\/stories\/documents_pdf\/HFFA_Research_Paper_03_16_final_protected.pdf<\/span><\/a><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[2]<\/span><\/strong><\/em> http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/dunyada-tohumculuk-nasil-destekleniyor-\/Blog\/?BlogNo=413899<\/a><\/span><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[3]<\/span><\/strong><\/em> http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/brezilya-nin-tarimsal-mucizesi\/Blog\/?BlogNo=372462<\/span><\/a><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[4]<\/span><\/strong><\/em> http:\/\/www.gabi-kat.de\/newsahistory\/donation-to-nasc.html<\/span><\/a><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Avrupa Teknoloji Platformunca haz\u0131rlat\u0131lan bir rapora[1] göre AB bitki \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 2000 – 2015 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda tar\u0131msal üretime büyük katk\u0131 sa\u011flayarak, birli\u011fi tar\u0131m ürünleri ithalatç\u0131s\u0131 olmaktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. En son veri analiz teknikleri ve modelleri kullan\u0131larak haz\u0131rlanan rapora göre, AB’de sürdürülen bitki \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 ile ula\u015f\u0131lan ekonomik, sosyal ve çevresel katk\u0131lar say\u0131salla\u015ft\u0131r\u0131larak, çarp\u0131c\u0131 sonuçlara ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: ·         […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":194494,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-167253","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167253"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":194495,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167253\/revisions\/194495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/194494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167253"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=167253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}