Entegre m\u00fccadele hi\u00e7bir zaman pestisit kullan\u0131lmayacak anlam\u0131na gelmemektedir. E\u011fer di\u011fer m\u00fccadele metotlar\u0131 ile yeterli sonu\u00e7 al\u0131nabiliniyorsa kimyasal m\u00fccadeleye gerek kalmamaktad\u0131r. Pestisit kullan\u0131m\u0131 en son \u00e7are olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekte ve kullan\u0131lma zorunlulu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ise uygun pestisitin, gerekti\u011fi zamanda, uygun doz ve metotla kullan\u0131lmas\u0131 gereklidir. Yap\u0131lan kimyasal m\u00fccadele sonucunda bir taraftan zararl\u0131 etmen ekonomik zarar e\u015fi\u011finin alt\u0131na d\u00fc\u015ferken, di\u011fer taraftan uygulanan pestisitlerin \u00e7evre kirlili\u011fi yaratmamas\u0131, insanlara ve hedef d\u0131\u015f\u0131ndaki canl\u0131lara yan etkilerinin bulunmamas\u0131 arzulanmaktad\u0131r. Pestisitleri, \u00e7evreyi ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyacak \u015fekilde kullanmak gerekmektedir. Bu \u015fekilde geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan zararlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmi\u015f ve tar\u0131msal \u00fcretimde s\u00fcreklilik sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu sebeple, kullan\u0131lacak ila\u00e7larda ve ila\u00e7 uygulamalar\u0131nda \u015fu hususlar dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
1. Spesifik ila\u00e7lar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. \u0130la\u00e7lar \u00f6nerilen dozun \u00fcst\u00fcnde kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
3. Etkili en d\u00fc\u015f\u00fck dozlar uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
4. Etki s\u00fcresi k\u0131sa olan ila\u00e7lar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. \u0130la\u00e7lamalar do\u011fal d\u00fc\u015fman pop\u00fcl\u00e2syonlar\u0131n\u0131 en az etkileyecek zamanda ve \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
6. Faydal\u0131lara etkisiz veya en az etkili olan ila\u00e7lar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
7. Ekonomik zarar e\u015fi\u011fi dikkate al\u0131narak ila\u00e7lama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
8. M\u00fcmk\u00fcnse zararl\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu yerlerde k\u0131smi ila\u00e7lama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
9. Uygun zamanda ve uygun bir teknikle ila\u00e7lama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Uygunlanan insektisitlerin sadece % 1\u2019inin hedef al\u0131nan zararl\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Bu sebeple, ilac\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131 \u00e7evredeki hedef d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcrleri etkileyerek, toprak, su ve elde edilen \u00fcr\u00fcnde kal\u0131nt\u0131ya sebep olmaktad\u0131r. Bunun sonucunda do\u011fal denge bozulmakta ve insanlarda \u00e7e\u015fitli yan etkileri ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. E\u011fer, entegre m\u00fccadelede pestisit kullan\u0131lacaksa pestisit se\u00e7imi olduk\u00e7a \u00f6nem arzetmektedir. Bu sebeple entegre m\u00fccadelede kullan\u0131lacak pestisitlerin belirlenmesi amac\u0131yla \u00fclkeler gerek kanuni ve gerekse bilimsel esaslar dahilinde baz\u0131 tedbirler almaktad\u0131rlar. Bir\u00e7ok \u00fclke toksik olmayan veya d\u00fc\u015f\u00fck toksititeli ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duymu\u015flard\u0131r. Bu sebeple, IPM programlar\u0131nda kullan\u0131lacak pestisitleri te\u015fvik etmektedirler. Bu ama\u00e7la baz\u0131 \u00fclkeler, biyopestisitlerin ruhsatland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kolayl\u0131klar getirmi\u015flerdir. Baz\u0131 \u00fclkelerde de tehlikeli pestisitlerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluna gidilmi\u015ftir. Hatta baz\u0131 \u00fclkelerde kimyasal m\u00fccadeleye alternatif metotlardan yeterli sonu\u00e7lar al\u0131n\u0131yorsa, o konudaki pestisitlerin ruhsatlar\u0131 iptal edilmektedir. Yine, baz\u0131 \u00fclkelerde yan etkisi bulunmayan pestisitleri te\u015fvik i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck ruhsat \u00fccreti al\u0131nmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, baz\u0131 \u00fclkelerde, ila\u00e7lar\u0131n risklerini azaltmak bak\u0131m\u0131ndan etkili en d\u00fc\u015f\u00fck dozun belirlenmesi ve biyopestisitler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r. Baz\u0131 \u00fclkelerde, pestisitler, entegre m\u00fccadelede tavsiye edilen ve tavsiye edilmeyenler diye iki gruba ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca, dikkat \u00e7ekmesi bak\u0131m\u0131ndan entegre m\u00fccadelede kullan\u0131lan pestisitler sar\u0131 renkli bant ile i\u015faretlenmi\u015flerdir.<\/p>\n
Entegre m\u00fccadele programlar\u0131nda \u00e7evre dostu ila\u00e7lara yer verilmelidir. \u00dclkemizde de bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n gittik\u00e7e yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 dikkati \u00e7ekmektedir.<\/p>\n
Entegre m\u00fccadele programlar\u0131nda ila\u00e7lama zaman\u0131 ve ila\u00e7lama \u015fekli olduk\u00e7a \u00f6nem arz etmektedir. \u00d6rne\u011fin, havadan yap\u0131lan ila\u00e7lamalarda at\u0131lan ilac\u0131n, ancak, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 hedefe ula\u015fmakta, \u00f6nemli miktarda ila\u00e7 hedef d\u0131\u015f\u0131 b\u00f6lgeye ula\u015fmaktad\u0131r. Bu sebeple de yararl\u0131 b\u00f6cekler ve hedef al\u0131nmayan zararl\u0131larda zarar g\u00f6rmektedir. Yararl\u0131 b\u00f6ceklerin zarar g\u00f6rmesi biyolojik dengeyi zararl\u0131lar lehine bozmakta, ayr\u0131ca, daha \u00f6nce \u00f6nemli olmayan bir zararl\u0131 potansiyel zararl\u0131 haline gelmektedir. Monok\u00fclt\u00fcr alanlarda do\u011fal denge son derece hassas olup, ekosisteme d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahale yap\u0131lmas\u0131 durumunda zararl\u0131larla beraber yararl\u0131lar da \u00f6lmektedirler. Zararl\u0131lar\u0131n kendini yenilemesi ise faydal\u0131lara g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in zarar oran\u0131 h\u0131zla artmaktad\u0131r. Yine, pamuk gibi geni\u015f yaprakl\u0131 bitkilerde havadan at\u0131lan ila\u00e7 sadece yaprak y\u00fczeyinde kalmakta ve alt k\u0131sma ula\u015famamaktad\u0131r.<\/p>\n
Prof. Dr. Erol YILDIRIM<\/p>\n
<\/p>\n