\n\tArtan nüfus ve ki\u015fi ba\u015f\u0131na artan kalori tüketimi nedeniyle önümüzdeki y\u0131llarda daha fazla tar\u0131msal ürüne gereksinim do\u011facakt\u0131r. Di\u011fer taraftan gen havuzlar\u0131n\u0131n daralmas\u0131 nedeniyle bitki islah\u0131 eski ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 tekrarl\u0131yamamaktad\u0131r. FAO verilerine göre 2050 y\u0131llar\u0131nda %70 daha fazla tar\u0131msal ürüne gereksinimimiz olacak. Fakat y\u0131ll\u0131k üretim geçen on y\u0131lda % 2,6 iken 2020’lerde maalesef ancak % 1,7 seviyesinde kalaca\u011f\u0131 tahminlenmektedir. \u0130\u015fte bu a\u015famada kullan\u0131lan arazileri art\u0131rma aray\u0131\u015flar\u0131 sürerken, tam tersi bir durum ya\u015fanmakta ve erezyon, sanayile\u015fme ve kentle\u015fme nedeniyle daralmalar\u0131n yan\u0131nda tar\u0131m arazileri ile ilgili çarp\u0131c\u0131 el de\u011fi\u015ftirmeler gözlenmektedir.<\/p>\n
\n\tInternational Land Coalition’nun (ILC) bir raporuna göre 2000-2010 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 71 milyon hektar\u0131 do\u011frulanm\u0131\u015f, geri kalan\u0131 do\u011frulanmam\u0131\u015f toplam 203 milyon hektar tar\u0131m arazisi el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir (Grafik1). Art\u0131\u015f\u0131n do\u011frusal bir yap\u0131da olmas\u0131 da çarp\u0131c\u0131d\u0131r. Bir hat\u0131rlatma: Türkiye’nin tar\u0131m yap\u0131lan arazi miktar\u0131 24,5 milyon hektar. <\/p>\n
\n\tAsl\u0131nda tar\u0131msal arazilerin fiziki ve sosyal kay\u0131plar ülkemizde iyi bilinmektedir. Dünyada 24 milyar Türkiye’de ise y\u0131lda 840 milyon ton toprak kullan\u0131lamaz hale geliyor. Bunun en önemli sebebi organik madde noksanl\u0131\u011f\u0131. Sosyal katagori kay\u0131plar ise genç göç nedeniyle art\u0131k i\u015flenmeyen ve dolay\u0131s\u0131yle elden ç\u0131kan “bakarsan ba\u011f, bakmazsan da\u011f” olacak verimli tar\u0131m arazileridir. 2010 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile . Nitekim genç nüfusun k\u0131rsal\u0131 terk etmesi nedeniyle tar\u0131m arazilerimizin %10’u ekilememektedir Kentsel ya\u015fam alt yap\u0131s\u0131n\u0131n, endüstriyel yat\u0131r\u0131mlar\u0131n tar\u0131m arazilerinden sürekli bir \u015feyler kopartt\u0131klar\u0131 zaten neredeyse kan\u0131tsanm\u0131\u015f bir olgudur. Bir di\u011fer ifade ile tar\u0131m topraklar\u0131 sürekli azalmaktad\u0131r. Bir de buna kendi içinde kaymalar, örne\u011fin bu\u011fday ekim alanlar\u0131ndan m\u0131s\u0131r, soya gibi ye\u015fil enerji bitkilerine yönlenmeler eklendi\u011finde ve bu plans\u0131z bir \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131nda g\u0131da krizlerine sebep olunmaz m\u0131? \u0130\u015fte Afrika’daki açl\u0131\u011f\u0131n kurakl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer bir nedeni olarak, büyük \u015firketlerin biyoyak\u0131t üretim amaçl\u0131 arazilere el atmalar\u0131 gösterilmektedir. Bu görü\u015f Somali’deki g\u0131da krizi gerçe\u011finde bir yerli ziraat mühendisince de do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Gerçekten de Afrika arazi el de\u011fi\u015fiminde önde gelmektedir. Do\u011frulanm\u0131\u015f 71 milyon hektar el de\u011fi\u015ftirmi\u015f arazinin 28,8 milyon hektar\u0131 Afrika’dad\u0131r (Grafik2). Bu arazilerin 18,8 milyon hektar\u0131n\u0131n biyoyak\u0131tlara ayr\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 hemen \u015fu soruyu akla getiriyor: “Verimli topraklar biyoyak\u0131t \u015firketlerinin eline mi geçiyor?” Gerçekten de Afrika’da ekilebilir arazilerin % 66’s\u0131 biyoyak\u0131tlara, sadece % 15’i g\u0131da ürünlerine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asya’da g\u0131da d\u0131\u015f\u0131 üretime yönelen arazi miktar\u0131 43 milyon hektar\u0131 bulmu\u015ftur. Baz\u0131 görü\u015fler biyoyak\u0131t üreticilerinin tropik ormanlar\u0131n talan\u0131na neden olduklar\u0131n\u0131 ileri sürmektedir.<\/p>\n
\n\tHükümetler Kyoto protokolü gere\u011fi 2020’ler için temiz enerjiyi devreye sokarak, sal\u0131n\u0131m\u0131 azaltma veya s\u0131n\u0131rlama yükümlülüklerini deklere etmi\u015flerdir. Örne\u011fin Avrupa Birli\u011fi %20 – %30, Avustralya %15 – %25’e, ABD %17, Türkiye %11’lik sal\u0131m azatl\u0131m taahhüdünde bulunmu\u015ftur. Bu hedeflere ula\u015fmak için farkl\u0131 te\u015fvikler ve destekler ortaya koymu\u015flard\u0131r. Hememn hemen bütün ülkeler CO2 emisyonuna olumlu katk\u0131lar\u0131 nedeniyle biyoyak\u0131tlara yönelmi\u015flerdir. Nitekim AB 2010 y\u0131l\u0131nda kara nakil araçlar\u0131nda kullan\u0131lan yak\u0131t\u0131n %5,75'i biyo yani ye\u015fil yak\u0131tt\u0131r. ABD de ise 2006 y\u0131l\u0131nda 19 milyon m3 olan etanol kullan\u0131m\u0131n\u0131 2017 y\u0131l\u0131nda 132 milyon m3’e ç\u0131kart\u0131lmay\u0131 hedeflemektedirler. Fakat biyoyak\u0131tlar\u0131n g\u0131da kaynaklar\u0131nda azalmaya ve dolay\u0131s\u0131yle g\u0131da fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015f sorumlusu olarak kabul edildi\u011finden, 2011 y\u0131l\u0131nda G20’ler biyoyak\u0131tlar\u0131n alg, orman ürünü gibi g\u0131da d\u0131\u015f\u0131 kaynaklara kayd\u0131r\u0131lma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r Bu urumda küresel \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 biyoyak\u0131t üretimi ile g\u0131da maddeleri üretimi adeta kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Ne varki bu kar amaçl\u0131 ve destekli uluslar aras\u0131 \u015firketlerle kendi g\u0131das\u0131n\u0131 üretmek zorunda olan genelde geli\u015fmekte olan ülkeler sava\u015f\u0131na dönü\u015ftürülmemelidir. Olay\u0131 yaln\u0131z G20’lerin insaf\u0131na b\u0131rakmamak gerek. Özellikle sivil toplum örgütleri ve uluslar aras\u0131 kurulu\u015flar\u0131n bu konuda fark\u0131ndal\u0131k yaratma ve bilinçlendirme eylemlerine derhal ba\u015flamas\u0131 gerek. Ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131n\u0131n vakit kaybetmeden biyoyak\u0131t olarak kullan\u0131m\u0131 için alg, orman ürünü gibi gelecek vadeden g\u0131da d\u0131\u015f\u0131 kaynaklara odaklanmal\u0131d\u0131r. Tar\u0131msal araziler gerçekten yaln\u0131z tar\u0131msal ürünlerin üretme ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r…<\/p>\n
\n\tProf. Dr. Nazimi Aç\u0131kgöz<\/p>\n
<\/p>\n